Бермудалар

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kk">
  <siteinfo>
    <sitename>Уикипедия</sitename>
    <dbname>kkwiki</dbname>
    <base>https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Таспа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Арнайы</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талқылау</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Қатысушы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Қатысушы талқылауы</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Уикипедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Уикипедия талқылауы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Сурет</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Сурет талқылауы</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаУики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаУики талқылауы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Үлгі</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Үлгі талқылауы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Анықтама</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Анықтама талқылауы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Санат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Санат талқылауы</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал талқылауы</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Жоба</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Жоба талқылауы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Бермудалар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6274</id>
    <revision>
      <id>3612039</id>
      <parentid>3393495</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Ұлыбританияның бұрынғы отарлары]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3612039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5789" sha1="tlg5j2scrfbzmhwtbxb8z6jvc77p1nk" xml:space="preserve">{{Мемлекет
 |Қазақша атауы          = Бермудалар
 |Шынайы атауы           = {{lang-en|Bermuda}}
 |Септік                 = Бермуда
 |Елтаңба                = Coat_of_arms_of_Bermuda.svg
 |Байрақ                 = Flag of Bermuda.svg
 |Ұраны                  = {{lang|la|Quo Fata Ferunt}}
 |Ұранның аудармасы      = Тағдырымыз қайда әкелсе де 
 |Әнұранның аты          = Құдайым, Патшаны қорға
 |Аудио                  = 
 |lat_dir = N |lat_deg = 32 |lat_min = 19 |lat_sec = 0
  |lon_dir = W |lon_deg = 64 |lon_min = 45 |lon_sec = 0
  |region                 = BM
  |CoordScale             = 100000
 |Картада                = United_Kingdom_on_the_globe_(Bermuda_special)_(Americas_centered).svg
  |карта тақырыбы        =
 |Картада2               = 
 |Үкімет түрі            = [[Британияның теңіздің арғы жағындағы аймақтары|Британияның теңіздің арғы жағындағы аймағы]]
 |Құрылды                =
 |Тәуелсіздік күні       = 
 |Тәуелсіздігін алды     = 
 |Тілі                   = [[ағылшын тілі]]
 |Мемлекеттік діні       = [[зайырлы мемлекет]] 
 |Астанасы               = [[Гамильтон (Бермуд)|Гамильтон]]
 |Ірі қаласы             = Гамильтон
 |Басшы қызметі          = [[Британ монархтарының тізімі|Патшасы]]&lt;br /&gt;Губернаторы&lt;br /&gt;Премьер-министрі
 |Басшылары              = [[III Чарльз]]&lt;br /&gt;Рена Лалги&lt;br /&gt;Эдуард Дэвид Бёрт
 |Жер аумағы             = 53,2
 |Жер аумағы бойынша орны = 224
 |Судың үлесі            = 27
 |Этнохороним            = 
  |Жұрты                 = 71 176
  |Халық саны бойынша орны  = 
  |Сарап жылы           = 2018
  |Санақ бойынша халық саны = 
  |Санақ жылы           = 
  |Халық тығыздығы      = 1,338
  |Тығыздық бойынша орны   = 9 
 |ЖІӨ                   = 
 |ЖІӨ сараптаған жылы   = 
 |ЖІӨ бойынша орны         = 
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ      = 
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны  = 
 |ЖІӨ (АҚТ)             = 
 |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы  = 
 |ЖІӨ (АҚТ) орны        = 
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ)       = 
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны  = 
 |ЖІӨ (номинал)         = 5,853&amp;nbsp;млрд.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.un.org/en/iso/bm.html|title=Bermuda (Economic indicators)|website=Data.un.org|access-date=3 September 2018}}&lt;/ref&gt;
 |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы         = 2017
 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны            = 161
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал)   = 94,400
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны  = 4
 |АДИ                    = {{өсім}} 0,981
 |АДИ жылдық есебі       = 2013
 |АДИ бойынша орны       = 
 |АДИ деңгейі            = 
 |Әуе компаниясы         = 
 |Валютасы               = [[Бермуд доллары]] (BMD)
 |Интернет үйшігі        = [[.bm]]
 |ISO                    = 
 |Телефон коды           = 1-441
 |Уақыт белдеуі          = -4
 |Түсініктемелер         = 
}}
[[File:Bermuda topographic map-en.png|thumb| alt=A.|Бермуда аралдарының топографиялық картасы]]
'''Бермуд аралдары''' ({{lang-en|Bermuda}}) — [[Атлант мұхиты]]ның солтүстік-батысында, [[Солтүстік Америка]]ның [[Флорида түбегі]] жағалауынан оңтүстік-шығысқа қарай 900 км-дей жерде орналасқан. 

Барлығы шамамен 150-дей арал. Жерінің ауданы 53,3 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, тұрғыны 61 мың адам (1993). Аралдар [[Ұлыбритания]] иелігінде. Климаты тропиктік қоңыржай ылғалды. Ең суық айының (наурыз) орташа температурасы 16,7&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;С, ең жылы айы — [[тамыз]] (26°С). [[Атмосфералық жауын-шашын|Жауын-шашынның]] орташа жылдық мөлшері 1350 мм. Аралдарды 1522 ж. испандық теңіз саяхатшысы [[Хуан Бермудес]] ашқан.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Солтүстік Америка елдері}}
{{Тәуелді аймақтар}}
{{Құрама Патшалық}}
{{КАРИКОМ}}

[[Санат:Бермуд аралдары|*]]
[[Санат:Ұлыбританияның теңіздегі аумақтары]]
[[Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар]]
[[Санат:Ұлыбританияның бұрынғы отарлары]]</text>
      <sha1>tlg5j2scrfbzmhwtbxb8z6jvc77p1nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Едіге</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11742</id>
    <revision>
      <id>3612191</id>
      <parentid>3562951</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиет */</comment>
      <origin>3612191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5407" sha1="cpnwwg7faig8x038j6bjunvu71lrw8f" xml:space="preserve">{{cleanup}}
[[Сурет:Facial Chronicle - b.12, p.177 - Edigu's invasion.jpg|нобай|Едіге шабуылы]]
'''Едіге''' (1352–1419) — [[Ноғай ордасы]]ның негізін қалаған әмірші, қолбасшы, батыр. [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] соңғы билеушісі.

== Шығу тегі ==
1352 жылы [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордада]], Құмкент деген жерде туған. Сол кезде Ақ Орда [[Алтын Орда]] хандарының билігінен саяси еркіндігін алып, тәуелсіз хандық болып кеткен болатын. Едіге жоғары мәртебелі Маңғытай мырзалардың ұрпағы еді.

== Өмірі ==

=== Тоқтамыспен одағы ===
1376 жылы жанжалдан кейін Ақ Орданың әміршісі [[Ұрыс хан|Орыс ханның]] қуғынынан [[Әмір Темір]]дің тұсында [[Мауараннаһр]]ге қашып кеткен. [[Самарқан]]дта Едіге [[Тоқтамыс]]пен кездесіп, оның Орыс ханға қарсы күресіне көмектеседі. Әмір Темір Тоқтамысты да, Едігені де мейман қылып, оларға Орыс ханға қарсы әрекеттерін қолдайды. Бірақ Тоқтамыс Ақ Орданың, кейін Алтын Орданың тағын қолына алып алғаннан кейін, Әмір Темірді сатып кетеді. Темірдің Тоқтамысты жазалағысы келеді. Едіге Темірді Тоқтамысқа қарсы соғысында қолдайды. 1391 жылы Тоқтамыс жеңілгеннен кейін, Едіге өз әскерімен Темірден айырылып, [[Еділ]]мен [[Жайық]]тың арасында жерлерін басқара бастайды. Ноғай ордасының негізін салушы- Әмір Едіге (1395–1419) 15 ғасырдың соңында Алтын Орданың саяси өміріне қызу араласып, 15 жылдай Алтын Ордада саяси билікті өз қолында ұстап, ұлы әмір атанған. Шыңғысхан әулетінен хан сайлау Едіге әулетінің келісімісіз қабылданбайтын дәстүрге айналды.

== Хандық билікке қол жеткізуі ==
Едігені әмірші деп санаған жұрт Алтын Ордада тұрып, өзін [[ноғай]]лы деп атағаннан кейін, Едіге би өз құрастырған мемлекетін [[Ноғай ордасы]] деп атаған. 1397 жылы Едіге би Алтын Орданың әскерінің қолбасшысы болып, 1399 жылы [[Литва]]ның князі [[Витовт]] пен Литваға қашқан Тоқтамыстың әскерлерін құртып, оларды жеңген. Әмір Темір тағына отырғызған [[Алтын Орда]]ның ханы [[Темір Құтлық хан]] өлгеннен соң, Едіге тағына [[Шәдібек хан]]ды отырғызады. [[Шыңғыс хан]]ның ұрпағы болмағандықтан, Едігенің атағы «[[хан]]» емес, «[[Би (тұлға)|би]]» еді (Ұлы Темірдің де атағы сол себептен «хан» емес, «[[әмір]]» еді). Бірақ, Едігенің билігі ханның билігінен кем емес еді. Шәдібек Едігеден тәуелді еді. 1409 жылы Едіге [[Батыс Сібір жазығы|Батыс Сібір]]де жасырынған Тоқтамысты тауып, өлтіреді. 1407 жылы өзін «Бұлғария әмірі» атап кеткен [[Жәлеледдін]]ге қарсы шабуыл жасайды. 1408—1409 жылдары [[Ресей]]ге қарсы соғыс жүргізеді. [[Серпухов]], [[Дмитров]], [[Ростов]], [[Переяславль]], [[Төменгі Новгород]]ты алып, өртеп тастайды. [[Мәскеу]]ге дейін басыпбарады, бірақ қаланы ала алмайды. Соғыстың себебі Едігенің Ресей оған салық төлесін деген қалауы және Алтын Орданың бұрынғы ахуалын қайтару еді. 1410—1412 жылдары Ноғай ордасында жанжалдар басталғаннан соң, Едіге билігінен айырылады. 1419 жылы, 67 жастағы Едіге би Ноғай ордасының астанасы – [[Сарайшық]] қаласының маңында Тоқтамыстың ұлы – Қадырбердінің қолынан қаза табады.

== Әдебиет ==
{{wikify}}
{{bio-stub}}
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда беклербектері}}
[[Санат:1352 жылы туғандар]]
[[Санат:1419 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Түркі мифологиясы]]</text>
      <sha1>cpnwwg7faig8x038j6bjunvu71lrw8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мюнхен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17096</id>
    <revision>
      <id>3612149</id>
      <parentid>3444657</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>Ақпаратты жаңарттым</comment>
      <origin>3612149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8052" sha1="7las64i2qr46mavtdnksivt4kntsdfv" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала 
 |қазақша атауы           = Мюнхен 
 |шынайы атауы            = München 
 |сурет                   = Munich montage.png 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU München COA.svg 
 |ту                      = Flag of Munich (striped).svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=48 |lat_min=08 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=34 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Еркін қала 
 |кестедегі аудан         = Еркін қала (аудан){{!}}Еркін қала 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = Обер-Бургомистер
 |басшысы                  = [[Дитер Райтер]]&lt;ref&gt;https://www.muenchen.de/rathaus/Stadtpolitik/Stadtspitze.html&lt;/ref&gt;
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 310,43 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 519 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = Неміс
  |тұрғыны                = 1 505 005
  |санақ жылы             = 2025
  |тығыздығы              = 4843,8
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 089 
 |пошта индексі           = 80331-81929 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = M 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 1 62 000 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.muenchen.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Мюнхен''' ({{lang-de|München}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]]. Германияның оңтүстігіндегіндегі [[Изар]] өзеңіндегі қала. Ауданға кірмейтін қала (аудан) ({{lang-de|Еркінkreisfreie қалаStadt}}). Бір уақытта Баварияның астанасы және [[Жоғарғы Бавария]] ауданының орталығы.
 
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1548319 адамды құрайды (31 желтоқсан 2017 жыл). Алып жатқан жер аумағы 310,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 1 62 000''. Қаланың басшысы — [[Дитер Райтер]].

==Тарихы==
[[File:Antiquarium, Münchner Residenz.jpg|thumbnail|280px|right|Резиденцтің Ренессанс кезеңіндегі ''Антикауариумы'']]
===Орта ғасырлар===
 
===Жаңа уақыт===
 
===Веймар республикасы===
 
===Нацисттік Германия кезеңі===
 
===Соғыстан кейінгі кезең===

==Әкімшілік-аумақтық бөлінісі==
[[Сурет:München - Stadtbezirke (Karte).png|250px|нобай|Мюнхеннің әкімшілік бөлінісі]]
1992-1996 жылдарды административті реформаның арқасында аудандар саны 41-ден 25-к шейін түсті. Қазір Мюнхен 25 ауданға бөлінеді ({{lang-de|Bezirk}}).
{|
| colspan=&quot;2&quot; |
| width=&quot;50%&quot; valign=&quot;top&quot; |
# Альтштадт-Леэль ({{lang-de|Altstadt-Lehel}})
# Людвигсфорштадт-Изарфорштадт ({{lang-de|Ludwigsvorstadt-Isarvorstadt}})
# Максфорштадт ({{lang-de|Maxvorstadt}})
# Швабинг-Вест ({{lang-de|Schwabing-West}})
# Ау-Хайдхаузен ({{lang-de|Au-Haidhausen}})
# Зендлинг ({{lang-de|Sendling}})
# Зендлинг-Вестпарк ({{lang-de|Sendling-Westpark}})
# Шванталерхёэ ({{lang-de|Schwanthalerhöhe}})
# Нойхаузен-Нимфенбург ({{lang-de|Neuhausen-Nymphenburg}})
# Мозах ({{lang-de|Moosach}})
# Мильбертсхофен-Ам Харт ({{lang-de|Milbertshofen-Am Hart}})
# Швабинг-Фрайман ({{lang-de|Schwabing-Freimann}})
# [[Богенхаузен]] ({{lang-de|Bogenhausen}})
| width=&quot;50%&quot; valign=&quot;top&quot; |
&lt;ol start=14&gt;
&lt;li&gt; Берг ам Лайм ({{lang-de|Berg am Laim}})
&lt;li&gt; Трудеринг-Рим ({{lang-de|Trudering-Riem}})
&lt;li&gt; Рамерсдорф-Перлах ({{lang-de|Ramersdorf-Perlach}})
&lt;li&gt; Обергизинг-Фазангартен ({{lang-de|Obergiesing-Fasangarten}})
&lt;li&gt; Унтергизинг-Харлахинг ({{lang-de|Untergiesing-Harlaching}})
&lt;li&gt; Талькирхен-Оберзендлинг-Форстенрид-Фюрстенрид-Зольн ({{lang-de|Thalkirchen-Obersendling-Forstenried-Fürstenried-Solln}})
&lt;li&gt; Хадерн ({{lang-de|Hadern}})
&lt;li&gt; Пазинг-Оберменцинг ({{lang-de|Pasing-Obermenzing}})
&lt;li&gt; Аубинг-Лоххаузен-Лангвид ({{lang-de|Aubing-Lochhausen-Langwied}})
&lt;li&gt; Алах-Унтерменцинг ({{lang-de|Allach-Untermenzing}})
&lt;li&gt; Фельдмохинг-Хазенбергль ({{lang-de|Feldmoching-Hasenbergl}})
&lt;li&gt; Лайм ({{lang-de|Laim}})
&lt;/ol&gt;
|}
 
==Бауырлас қалалар==
Мюнхенда 8 [[бауырлас қала]] бар.
Олардың тізімі:
* [[Эдинбург]], [[Ұлыбритания]] (1954 жылдан бастап)
* [[Верона]], [[Италия]] (1960 17 наурыздан бастап)
* [[Бордо]], [[Франция]] (1964 30 мамырдан бастап)
* [[Саппоро]], [[Жапония]] (1972 28 тамыздан бастап)
* [[Цинциннати]], [[АҚШ]] (1989 19 қырқүекінен бастап)
* [[Киев]], [[Украина]] (1989 6 қарашадан бастап)
* [[Мәскеу]], [[Ресей]] (1995 жылдан бастап)
* [[Хараре]], [[Зимбабве]] (1996 жылдан бастап)
 
==Астраномияда==
* Мюнхеннің құрметіне 1897 жылы ашылған [[(428) Монахия]] астероиды аталған

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.muenchen.de/ Ресми сайты]

{{Бавария аудандары}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]
[[Санат:Германия қалалары]]</text>
      <sha1>7las64i2qr46mavtdnksivt4kntsdfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Ерден Карсыбеков</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19397</id>
    <revision>
      <id>3612214</id>
      <parentid>3558866</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <origin>3612214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81102" sha1="1ffl801vrj9udgmw4zhnhfycxxi86ef" xml:space="preserve">{{User Wikipedian For 
|аты = Ерден Қарсыбеков
|жыл = 2010 
|ай = 03
|күн = 22 }}

== Жаңа беттер ==
&lt;small&gt;'''Адамдар:''' [[Рабиндранат Тагор]] • [[Анджело Бадаламенти]] • [[Дон Маклин]] • [[Фредерик Артур Бриджмен]] • [[Уильям Каллен Брайант]] • [[Томас Коул]] • [[Натаниел Хосорн]] • [[Стивен Крейн]] • [[Эптон Синклер]] • [[Карл Бернстейн]] • [[Боб Вудворд]] • [[Дмитрий Андреевич Муратов]] • [[Мария Ресса]] • [[Харпер Ли]] • [[Карел Чапек]] • [[Милош Форман]] • [[Алан Менкен]] • [[Мишель Хазанавичус]] • [[Леонид Иович Гайдай]] • [[Билли Джин Кинг]] • [[Қарақат Башанова]] • [[Изабель де Шаррьер]] • [[Александр Гамильтон]] • [[Синъитиро Томонага‎]] • [[Морихэй Уэсиба]] • [[Джузеппе Пьяцци]] • [[Эдмунд Галлей]] • [[Хелен Шармен]] • [[Юлия Станиславовна Савичева|Ю.С. Савичева]] • [[София Михайловна Ротару|София Ротару]] • [[Роберто Бениньи‎]] • [[Алғадай Жамбылұлы]] • [[Дэвид Духовны]] • [[Джиллиан Андерсон]] • [[Лассе Халльстрём]] • [[Линда Хэмилтон]] • [[Ян Железны]] • [[Эмиль Затопек]] • [[Дана Затопкова]] • [[Фанни Бланкерс-Кун]] • [[Джесси Оуэнс]] • [[Джон Вудрафф]] • [[Макс Вольф]] • [[Огюст Шарлуа]] • [[Иоганн Пализа]] • [[Карл Вильгельм Райнмут]] • [[Чарлз Тайсон Йеркс]] • [[Элеанор Хелин]] • [[Брижит Бардо]] • [[Лора Дерн]] • [[Дженна Ортега]] • [[Софья Владимировна Самоделкина]] • [[Анна Удине Стрём]] • [[Алиса Лю]] • [[Йоханнес Хёсфлот Клебо]] • [[Сесилия Колледж]] • [[Алексей Архипович Леонов]]

'''Тарих:''' &lt;u&gt;Республикалық маңызы бар ескерткіштер:&lt;/u&gt; [[Үлгі:Шығыс Қазақстан облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері|Үлгі:ШҚО]] • [[Үлгі:Батыс Қазақстан облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:БҚО]] • [[Үлгі:Қарағанды облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері|Үлгі:Қарағанды облысы]] • [[Үлгі:Қызылорда облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Қызылорда облысы]] • [[Үлгі:Солтүстік Қазақстан облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:СҚО]] • [[Үлгі:Ақмола облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Ақмола облысы]] • [[Үлгі:Ақтөбе облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Ақтөбе облысы]] • [[Үлгі:Алматы облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Алматы облысы]] • [[Үлгі:Атырау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Атырау облысы]] • [[Үлгі:Маңғыстау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Маңғыстау облысы]] • [[Үлгі:Түркістан облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Түркістан облысы]] • [[Үлгі:Қостанай облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Қостанай облысы]] • [[Үлгі:Жамбыл облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Жамбыл облысы]] • [[Үлгі:Павлодар облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері‎|Үлгі:Павлодар облысы]] • [[Үлгі:Ұлытау облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері|Үлгі:Ұлытау облысы]] • [[Үлгі:Жетісу облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері|Үлгі:Жетісу облысы]] • [[Үлгі:Абай облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері|Үлгі:Абай облысы]] • [[Алаш арыстары — Мұхтар Әуезов мұражайы]] • [[Бірінші қоғамдық кітапхана ғимараты]] • &lt;u&gt;Астанадағылар:&lt;/u&gt; [[Талғат Бигелдинов ескерткіші]] • [[Кенесары хан ескерткіші]] • [[Ұлы Отан соғысы жауынгерлеріне ескерткіш (Астана)|ҰОС мемориалы]] • [[Қараөткел зираты]] • [[Үлгі:Астана ескерткіштері]] • [[Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы|Әскери-тарихи мұражай]] • [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)|Бауыржан Момышұлы]] • [[Бөгенбай батыр ескерткіші]] • [[Бұрынғы Мұсылман мектебі ғимараты]] • [[Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші]] • [[Жұмабек Тәшенов ескерткіші]] • [[Керей мен Жәнібек хандар ескерткіші]] • [[Жер-ана (монумент)]] • [[Астана (мүсін)]] • [[Абай ескерткіші (Астана)|Абай]] • [[Әл-Фараби ескерткіші (Астана)|Әл-Фараби]] • [[Бозоқ II]] • [[Әлия Молдағұлованың мемориалды кешені|Молдағұлова]] • [[Мәншүк Мәметова ескерткіші (Астана)|Мәметова]] • [[Генерал Панфилов ескерткіші|Панфилов]] • [[Астанадағы мозаикалық паннолар|Мозаикалар]] • [[Пушкин ескерткіші (Астана)|Пушкин]] • [[Қосшығұлов мектебі]] • &lt;u&gt;Басқа ескерткіштер:&lt;/u&gt; [[Жеті әулие]] • [[Жидебай батыр мазары]] • [[Жұлдыздарға қарай мүсіні]] • [[Семсерден соқа соғып шығарайық]] • [[Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға ескерткіш (Балқаш)]] • [[Даңқ мемориалы (Шымкент)]] • [[Абай ескерткіші (Шымкент)]] • [[‎Абай ескерткіші (Семей)]] • [[Жидебай батыр ескерткіші]] • [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Алматы)]] • [[Әл-Фараби ескерткіші (Алматы)]] • &lt;u&gt;II дүн. соғыс:&lt;/u&gt; [[Үлгі:Нюрнберг процесінің сотталушылары]] • [[Үлгі:Екінші дүниежүзілік соғыстың жеңіл танктері|Үлгі:Жеңіл танктер]] • [[Үлгі:Екінші дүниежүзілік соғыстың орташа салмақты танктері|Үлгі:Орташа салмақты танктер]] • [[Үлгі:Екінші дүниежүзілік соғыстың ауыр танктері|Үлгі:Ауыр танктер]] • [[Төменгі Силезия шабуылы]] • [[Жоғарғы Силезия шабуылы]] • [[Шығыс Померания шабуылы]] • [[Шығыс Пруссия шабуылы]] • [[Прага операциясы]] • [[Керчь-Елтиген операциясы]] • [[Майдандардың қиылысуы]] • [[Сандомир-Силезия операциясы]] • [[Висла-Одер шабуылы]] • [[Азат етуші жауынгер]] • [[Нормандия — Неман]] • &lt;u&gt;АҚШ тарихы:&lt;/u&gt; [[Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушылар|Негіздеуші әкелер]] • [[АҚШ тәуелсіздігі үшін соғыс]] • [[Бостондағы шай ішу]] • [[Филадельфиялық конвент]] • [[Федералист жазбалары]] • &lt;u&gt;Интернет тарихы:&lt;/u&gt; [[Электронды кітапхана]] • [[Уикипедия тарихы]] • &lt;u&gt;Көне тарих:&lt;/u&gt; [[Тан әулетінің батыс түріктеріне қарсы шапқыншылығы]] • [[Ақкөл-Жайылма]] • [[Су сағаты]]

'''Қазақ әдебиеті:''' [[Үлгі:Мұхтар Әуезов шығармалары]] • [[Әдебиет тарихы]] • [[Бүркіт аңшылығының суреттері]] • [[Қыр суреттері]] • [[Қыр әңгімелері]] • [[Үлгі:Ғабиден Мұстафин шығармалары]] • [[Үлгі:Ғабит Мүсірепов шығармалары]] • [[Айгүл қойшының бір күні]] • [[Үлгі:Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармалары ]] • [[Қамар сұлу]] • [[Үлгі:Тахауи Ахтанов шығармалары]] • [[Үлгі:Жүсіпбек Аймауытов шығармалары]] • [[Жүсіпбек Аймауытовтың аудармалары]] • [[Үлгі:Сәбит Мұқанов шығармалары]] • [[Үлгі:Жұбан Молдағалиев шығармалары]] • [[Байқоңыр баспалдақтары]] • [[Жеңіс жырлары]] • [[Үлгі:Қасым Аманжолов шығармалары]] • [[Қасым Аманжоловтың аудармалары]] • [[Ақын өлімі туралы аңыз]] • [[Үлгі:Әбдіжәміл Нұрпейісов шығармалары]] • [[Үлгі:Әбіш Кекілбайұлы шығармалары]] • [[Үлгі:Қадыр Мырза Әлінің шығармалары]] • [[Иірім (Қадыр Мырза Әлі)]] • [[Жазмыш (Қадыр Мырза Әлі)]] • [[Үлгі:Мұқағали Мақатаев шығармалары]] • [[Үлгі:Хамит Ерғалиев шығармалары]] • [[Хамит Ерғалиевтің аудармалары]] • [[Күй — дастан]] • [[Үлгі:Бейімбет Майлин шығармалары]] • [[Азамат Азаматыч]] • [[Үлгі:Мағжан Жұмабай шығармалары]] • [[Мағжан Жұмабайдың аудармалары]] • [[Үлгі:Міржақып Дулатұлы шығармалары]] • [[Балқия (пьеса)]] • [[Үлгі:Сәкен Сейфуллин шығармалары]] • [[Үлгі:Ілияс Жансүгіров шығармалары]] • [[Үлгі:Әмен Әзиев шығармалары]] • [[Қазыналы Сарыарқа]] • [[Мыс ошағы]] • [[Үлгі:Софы Сматаев шығармалары]] • [[Елім-ай (роман)]] • [[Біржан сал (пьеса)]] • [[Софы Сматаевтың аудармалары]] • [[Үлгі:Кәмел Жүністегі шығармалары]] • [[Құба белдер]] • [[Үлгі:Шерхан Мұртаза шығармалары]] • [[Үлгі:Әзілхан Нұршайықов шығармалары]] • [[Үлгі:Сәкен Жүнісов шығармалары]] • [[Үлгі:Әбділда Тәжібаев шығармалары]] • [[Көтерілген күмбез]] • [[Біз де қазақпыз]] • [[Үлгі:Мұзафар Әлімбаев шығармалары]] • [[Ту тіккен (поэма)]] • [[Үлгі:Бауыржан Момышұлы шығармалары]] • [[Қанмен жазылған кітап]] • [[Курляндия майданы]] • [[Үлгі:Дүкенбай Досжан шығармалары]] • [[Абай айнасы]] • [[Ақ Орда (роман)]] • [[Дала гладиаторлары]]

'''Әлем әдебиеті:''' [[Үлгі:Уильям Шекспир]] • [[Қателіктер комедиясы]] • [[Жай нәрседен көп айқай]] • [[Шекспир сонеттері]] • [[Үлгі:Чарльз Диккенс]] • [[Үлгі:Бронте апалы-сіңлілілер]] • [[Найзағайлы асу]] • [[Викториандық әдебиет]] • [[Көлдік мектеп]] • [[АҚШ әдебиеті]] • [[Үлгі:Вашингтон Ирвинг]] • [[Нобайлар кітабы]] • [[Маужыраған терең сай]] • [[Рип Ван Уинкл]] • [[Уолден]] • [[Құзғын (поэма)]] • [[Патша Артурдың сарайындағы Коннектикуттан шыққан янки]] • [[Үлгі:Джек Лондон]] • [[Джек Лондонның қазақшаға аударылуы]] • [[Қар қызы (Джек Лондон)|Қар қызы]] • [[Аяздың балалары]] • [[Ақ азу]] • [[Мартин Иден]] • [[Темір өкше]] • [[Жұлдызаралық кезбе]] • [[Үлгі:Герберт Уэллс]] • [[Айдағы алғашқы адамдар]] • [[Үлгі:Гриммдер]] • [[Қоңыраугүл (Рапунцель)]] • [[Үлгі:Виктор Гюго]] • [[Зауал (Гюго)]] • [[Күлегеш кісі]] • [[Үлгі:Гоголь]] • [[Ревизор]] • [[Вий]] • [[Үлгі:Чехов]] • [[Чехов әңгімелерінің тізімі]] • [[Аңшылықтағы драма]] • [[Үлгі:Карел Чапек]] • [[Саламандрлармен соғыс]] • [[R.U.R.]] • [[Үлгі:Джордж Оруэлл]] • [[Сыни эсселер]] • [[Мал ауласы]] • [[Үлгі:Марк Твен]] • [[Үлгі:О. Генри]] • [[Төрт миллион]] • [[Жанған шырақ]] • [[Үлгі:Эрнест Хемингуэй]] • [[Шал мен теңіз]] • [[Күн өткенде]] • [[Ник Адамс туралы әңгімелер]] • [[Қоңырау кімге соғылады]] • [[Үлгі:Джон Стейнбек]] • [[Алаң көңіл ақпаны]] • [[Чарлимен саяхаттау]] • [[Үлгі:Теодор Драйзер]] • [[Америкалық трагедия]] • [[Қаржыгер (роман)]] • [[Алып (Теодор Драйзер)]] • [[Үлгі:Астрид Линдгрен]] • [[Бәріміз де Бюллербюденбіз]] • [[Дүние жүзі балалары]] • [[Ең сүйікті қарындас]] • [[Үлгі:Антуан де Сент-Экзюпери]] • [[Адамдардың ғаламшары]] • [[Түнгі ұшу]] • [[Әскери ұшқыш (Сент-Экзюпери)]]

'''Музыка:''' [[Үлгі:Құрманғазы күйлері]] • [[Үлгі:Тәттімбеттің күйлері]] • [[Сылқылдақ]] • [[Үлгі:Ықыластың күйлері]] • [[Үлгі:Дәулеткерейдің күйлері]] • [[Үлгі:Динаның күйлері]] • [[Үлгі:Сүгірдің күйлері]] • [[Аққу (Сүгірдің күйі)]] • [[Үлгі:Төлеген Момбековтың күйлері]] • [[Үлгі:Мағауия Хамзиннің күйлері]] • [[Балқаш толқыны]] • [[Үлгі:Қорқыт күйлері]] • [[Үлгі:Қазақтың саз аспаптары]] • [[Нью-эйдж]] • [[Junior Eurovision ән байқауындағы Қазақстан]] • [[Jamiroquai]] • [[IOWA]] • [[Aerosmith]] • [[Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығы]] • [[City of Stars]] • [[Vincent (ән)|Starry Starry Night]] • [[Moon River]] • [[Under the Sea]] • [[My Heart Will Go On]] • [[Let It Go]] • [[Let It Be (ән)|Let It Be]] • [[I’ll Get You]] • [[Yesterday]] • [[Things We Said Today]] • [[The Inner Light]] • [[Үлгі:The Beatles синглдері]] • [[I Want It That Way]] • [[Quit Playing Games]] • [[Everybody (Backstreet’s Back)]] • [[Үлгі:Backstreet Boys синглдері]] • [[Stop and Stare]] • [[Apologize]] • [[All the Right Moves]] • [[Үлгі:OneRepublic]] • [[Let It Snow! Let It Snow! Let It Snow!|Let It Snow!]] • [[Зима (Савичева әні)]] • [[Наурыз («Үркер» әні)]] • [[Өмір көктем]] • [[Spring Rain]] • [[In Summer]] • [[Summertime]] • [[August (ән)]] • [[Wake Me Up When September Ends]] • [[Autumnsong]] • [[White Winter Hymnal]] • [[Моцарттың қараторғайы]] • [[Alouette (ән)]] • [[Көкек (Біржан әні)]] • [[Қарлығаш (ән)]] • [[Free as a Bird]] • [[Life Is a Flower]] • [[Desert Rose]] • [[Лаванда (ән)]] • [[Жауқазын гүл (ән)]] • [[Now and Then]] • [[The Way We Were]] • [[Сингл]] • [[Singin' in the Rain]] • [[Червона рута]] • [[Луна, луна]] • [[Sakura (Ikimonogakari әні)]] • [[Ai Se Eu Te Pego]] • [[I Don't Want to Miss a Thing]] • [[As Long as You Love Me]] • [[Backstreet’s Back]] • [[Manic Street Preachers]] • [[Futurology (альбом)]] • [[Closer to the Edge]]

'''Ғарыш:''' [[Жылжымайтын жұлдыздар кітабы]] • [[Марс бетіндегі ғарыш аппараттары тізімі]] • [[Perseverance]] • [[Үлгі:Айға ұшқан ғарыш кемелер]] • [[Lunar Precursor Robotic Program]] • [[Луна-1]] • [[Луна-2]] • [[Луна-3]] • [[Луна-4]] • [[Луна-5]] • [[Луна-6]] • [[Луна-7]] • [[Луна-8]] • [[Луна-9]] • [[Луна-10]] • [[Аполлон 10]] • [[Ай бетіндегі ғарыш аппараттары тізімі]] • [[Лунар орбитер]] • [[Аполлон 11]] • [[Чанъэ-5]] • [[Үлгі:Марсқа ұшқан ғарыш кемелер]] • [[Аль-Амаль]] • [[Тяньвэнь-1]] • [[Марс-1]] • [[Viking 1]] • [[Mars Express]] • [[Mars Reconnaissance Orbiter]] • [[2001 Mars Odyssey]] • [[Марс-2]] • [[Ingenuity]] • [[Марс атмосферасы]] • [[Езеро (кратер)]] • [[Утопия жазықтығы]] • [[Үлгі:Орбиталық станциялар]] • [[Мир (орбиталық станция)]] • [[OPS 0855]] • [[Байланыс серігі]] • [[Explorer 1]] • [[THEMIS]] • [[Үлгі:Explorer]] • [[Dynamics Explorer]] • [[High Energy Transient Explorer]] • [[Explorer 43]] • [[SOLRAD]] • [[Үлгі:Ғарыш телескоптары]] • [[Евклид (телескоп)]] • [[INTEGRAL]] • [[Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer|FUSE]] • [[Advanced Composition Explorer|ACE]] • [[Uhuru]] • [[Orbiting Solar Observatory]] • [[Үлгі:Жұлдыздар]] • [[Жұлдыздар жүйесі]] • [[Жұлдыз атмосферасы]] • [[Жұлдыз ядросы]] • [[Конвекция аймағы]] • [[Сәулелік тасымал аймағы]] • [[Тәж тесіктері]] • [[Жұлдыз желі]] • [[Жұлдыздың магнит өрісі]] • [[Magsat]] • [[WMAP]] • [[DART]] • [[Үлгі:Астероидтарға ұшқан ғарыш кемелер]] • [[‎Жақыннан зерттелген астероидтар мен кометалар тізімі]] • [[Астероидтар тізімі|Әртүрлі астероидтар]] • [[Луна-24]] • [[OSIRIS-REx]] • [[NEAR Shoemaker]] • [[Psyche]] • [[Stardust (ғарыш кемесі)|Stardust]] • [[Deep Space 1]] • [[Негізгі белдеу]] • [[Хаябуса]] • [[Хаябуса-2]] • [[Кентавр астероидтары]] • [[Транснептундық нысан]] • [[New Horizons]] • [[Dawn (ғарыш кемесі)|Dawn]] • [[Галилео (ғарыш кемесі)|Галилео]] • [[Гершель (телескоп)|Гершель]] • [[Галле (кратер)]] • [[Драйден (кратер)]] • [[Аполлон (кратер)]] • [[Оңтүстік полюс — Эйткен бассейні]] • [[Спутник-1]] • [[Қазан аспаны]] • [[Ғарыштағы жарыс]] • [[Спутник-2]] • [[Спутник-3]] • [[Explorer 11]] • [[Alouette 1]] • [[Ariel 1]] • [[Ariel 2|2]] • [[Ariel 3|3]] • [[Ariel 4|4]] • [[Ariel 5|5]] • [[Ariel 6|6]] • [[IXPE]] • [[SPHEREx]] • [[Обсерваториялар тізімі]] • [[Олимп (Марс)]] • [[Орион (шоқжұлдыз)]] • [[Аполлон 13]] / [[Аполлон 13 (фильм)|фильм]] • [[Союз — Аполлон]]

'''Ғылым:''' [[Үлгі:Әл-Фараби еңбектері]] ([[Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы]], [[Мемлекеттік қайраткерлердің нақыл сөздері]], [[Қасиетті Платон мен Аристотель көзқарастарының ортақтығы туралы]], [[Ұлы Зенонның жоғары ғылым бойынша трактаты жайында]], [[Интеллект сөзінің мағынасы жайында]], [[Платон заңдарының мәні]]) • [[Шығыс аристотелизмі]] • [[Үлгі:Жеті дана]] • [[Үлгі:Логика]] • [[Үлгі:Мемлекет пен құқық теориясы]] • [[Үлгі:Адам қаңқасы]] • [[Үлгі:Иммунды жүйе]] • [[Үлгі:Қан]] • [[Үлгі:Көз]] • [[Хориоидеа]] • [[Үлгі:Жүйке жүйесі]] • [[Үлгі:Психология]] • [[Үлгі:Медициналық визуалдау]] • [[Бірфотонды эмиссиялық компьютерлік томография]] • [[Үлгі:Орталық жүйке жүйесінің аурулары]] • [[Үлгі:Тыныс алу мүшелерінің аурулары]] • [[Үлгі:Жүрек-қантамырлар жүйесінің аурулары]] • [[Үлгі:Ой әрекеттері]] • [[Үлгі:Компьютер компоненттері]] • [[Үлгі:Интернет және сайттар]] • [[Үлгі:Телекоммуникация]] • [[Үлгі:Жасанды жарық көздері]] • [[Металл галогенді шам]] • [[Үлгі:Уақытты өлшеу және уақыт стандарттары]] • [[Үлгі:Заттың термодинамикалық күйлері]] • [[Фермионды конденсат]] • [[Үлгі:Құрылымдық химия]] • [[Функционалды топ]] • [[Құрылымдық формула]] • [[Үлгі:Биохимиялық қосылыстардың топтары]] • [[Флавоноидтар]] • [[Үлгі:Аминқышқылдар]] • [[Үлгі:Генетика]] • [[Геномика]] • [[Гуанозинмонофосфат|ГМФ]] • [[Цитидинмонофосфат|ЦМФ]] • [[Уридинмонофосфат|УМФ]] • [[Азотты негіздер]] • [[Гендік ағын]] • [[Рибосомалық РНҚ]] • [[Үлгі:Органеллалар‎]] • [[Микрофиламенттер‎]] • [[Аралық филаменттер]] • [[Меланосома]] • [[Танносома]] • [[Протеасома]] • [[Жасуша қабырғасы]] • [[Үлгі:Жасушаның тіршілік циклі]] • [[Циклин]] • [[Циклинге тәуелді киназалар]] • [[Халықаралық атомдық уақыт]]

'''Сурет:''' [[Төрт бостандық]] • [[Түркістандық топтама]] • [[Соғыс апофеозы]] • [[Өмір сапары]] • [[Империяның бағдары]] • [[Үлгі:Томас Коулдың туындылары]] • [[Туыс жандар]] • [[Табиғаттың көркем пішіндері]] • [[Томас Коулдың Катскиллдік суреттері|Катскиллдік суреттер]] • [[Жауын, бу және жылдамдық]] • [[Түрксіб (сурет)]] • [[Аманкелді портреті]] • [[Кенесары портреті]] • [[Сүйінбай портреті]] • [[Ескі және жаңа тұрмыс]] • [[Үлгі:Әбілхан Қастеев туындылары]] • [[Асауға құрық салу]] • [[Үлгі:Молдахмет Кенбаев туындылары]] • [[Халық шебері Б. Бәсенова]] • [[Бір кесе қымыз]] • [[Үлгі:Айша Ғалымбаева туындылары]] • [[Қонақ келді]] • [[Абай (Айтбаев)]] • [[Бригада жиналысы]] • [[Үлгі:Салихитдин Айтбаев туындылары]] • [[Атамекен (Телжанов)]] • [[Көкпар (Телжанов)]] • [[Жамал (Телжанов)]] • [[Үлгі:Қанапия Телжанов туындылары]] • [[Көктем (Мәмбеев)]] • [[Тауда (Мәмбеев)]] • [[Киіз үй (Мәмбеев)]] • [[Студент қыздар]] • [[Үлгі:Сабыр Мәмбеев туындылары]]

'''Табиғат:''' [[Үлгі:Экологиялық жүйе]] • [[Эдификатор]] • [[Үлгі:Табиғат зоналары]] • [[Балдырлы орман]] • [[Үлгі:Эволюция]] • [[Өсімдіктер эволюциясы]] • [[Киттер эволюциясы]] • [[Үлгі:Киттер]] • [[Төрт тісті киттер]] • [[Тарғыл дельфиндер]] • [[Стенеллалар]] • [[Үлгі:Өсімдіктер морфологиясы]] • [[Үлгі:Астана саябақтары]] • [[Ботаникалық бақ (Астана)]] • [[Құтқарушылар саябағы]] • [[Қаламгерлер аллеясы]] • [[Орталық саябақ (Астана)]] • [[Үлгі:Алматы саябақтары]] • [[28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ]] • [[Желтоқсан саябағы]] • [[Шөл раушаны]] • [[Сұңқар көзі]]

'''Тамақ:''' [[Үлгі:Сүт]] • [[Піскен сүт]] • [[Үлгі:Шай]] • [[Шай бұтағы]] • [[Шай мұражайларының тізімі]] • [[Үлгі:Шоколад]] • [[Theobroma bicolor]] • [[Үлгі:Нан]] • [[Нан өнеркәсібі]] • [[Үлгі:Балық аулау]] • [[Қармақжем]] • [[Үлгі:Дәрумендер]] • [[Үлгі:Көкөністер]] • [[Үлгі:Дәнді дақылдар]] • [[Үлгі:Майлы дақылдар]] • [[Үлгі:Жаңғақтар]] • [[Үлгі:Жүгері]] • [[Жүгері сарайы]] • [[Пинолильо]] • [[Моккачино]] • [[Кофеин]] • [[Ретинол]] • [[Лактоза]] • [[Бие сүті]] • [[Түйе сүті]] • [[Қор (ашытқы)]] • [[Маш]] • [[Үлгі:Картоп тағамдары]] • [[Картопляник]] • [[Кыстыбый]] • [[Пюре]] • [[Пісірілген картоп]] • [[Қуырылған картоп]]

'''Спорт:''' [[Үлгі:VІІ қысқы Азия ойындары]] • [[Мәнерлеп сырғанау VІІ қысқы Азия ойындарында]] • [[Шайбалы хоккей VІІ қысқы Азия ойындарында]] • [[Үлгі:Олимпиада ойындарында Қазақстан туын ұстаушылар]] • [[Автогол]] • [[Лапта]] • [[1996 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан|KAZ 1996]] • [[2000 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан|KAZ 2000]] • [[2004 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан|KAZ 2004]] • [[2020 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан|KAZ 2020]] • [[Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика|Жеңіл атлетика ОО]] • [[Олимпиада ойындарындағы ату спорты|Ату спорты ОО]] • [[Олимпиада ойындарындағы биатлон|Биатлон ОО]] • [[Олимпиада ойындарындағы шайбалы хоккей|Хоккей ОО]] • [[ХШХФ Даңқ залы]] • [[Стэнли кубогы]] • [[Олимпиада ойындарындағы теннис|Теннис ОО]] • [[Теннистен АҚШ-тың ашық біріншілігі|US Open]] • [[Билли Джин Кинг кубогы]] • [[Халықаралық теннис федерациясы|ITF]] • [[Олимпиада ойындарындағы дзюдо|Дзюдо ОО]] • [[Олимпиада ойындарындағы бокс|Бокс ОО]] • [[Олимпиадалық спорт түрлері]]

'''Экран:''' [[Үлгі:Шәкен Айманов фильмдері]] • [[Үлгі:Леонид Гайдай фильмдері]] • [[2001: Ғарыш одиссеясы]] • [[Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығы]] • [[Үздік операторлық жұмыс үшін Оскар сыйлығы]] • [[Үлгі:Джеймс Кэмерон фильмдері]] • [[Терминатор 2: Ғарасат күні]] • [[Чернобыль (мини-сериал)]] • [[Үлгі:Жұлдызды соғыстар]] • [[Plane Crazy]] • [[Қоян Роджерге ор қазған кім]] • [[Өтірікші, өтірікші]] • [[Жасырынып келе жатқан жолбарыс, тасада күтіп отырған айдаһар]] • [[Үздік монтаж үшін Оскар сыйлығы]] • [[Үздік анимациялық толықметражды фильм үшін Оскар сыйлығы]] • [[Үлгі:Наруто]] • [[Үлгі:Акира Куросава фильмдері]] • [[Расёмон (фильм)]] • [[Суыр күні (фильм)]] • [[Тәуелсіздік күні (фильм)]] • [[Алтыншы сезім (фильм)]] • [[Үшінші адам]] • [[Іскер адамдар]] • [[Қызыл нәсілділердің көсемі және басқалар]] • [[Президенттің бүкіл жасағы]] • [[Ең осал буын]] • [[Құйқылжықты өлтіру (фильм)]] • [[Процедуралық драма]] • [[Үлгі:Оливер Стоун фильмдері]] • [[JFK]] • [[Үлгі:Стивен Спилберг фильмдері]] • [[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]] • [[Терминал (фильм)]] • [[Үлгі:Клинт Иствуд фильмдері]] • [[Боз ат мінген адам]] • [[Шынайы қылмыс]] • [[Үлгі:Роланд Эммерих фильмдері]] • [[Патриот (фильм)]] • [[Үлгі:Люк Бессон фильмдері]] • [[‎Бесінші элемент]] • [[Үлгі:Роберто Бениньи фильмдері]] • [[Көркем тіршілік]] • [[Әркімнің киносы өзінікі]] • [[Әртіс (фильм)]] • [[Үздік актер үшін Оскар сыйлығы‎]] • [[Қарлығаштың құйрығы неге айыр?]] • [[Ақсақ құлан (мультфильм)]] • [[Үлгі:Абдолла Қарсақбаев фильмдері]] • [[Үлгі:Ардақ Әмірқұлов фильмдері]] • [[Үлгі:Қанымбек Қасымбеков]] • [[Үлгі:Мәжит Бегалин фильмдері]] • [[Үлгі:Шәріп Бейсембаев фильмдері]] • [[Үлгі:Ефим Арон фильмдері]] • [[Үлгі:Сұлтанахмет Қожықов фильмдері]] • [[Үлгі:Сергей Дворцевой фильмдері]] • [[Үлгі:Ерлан Нұрмұхамбетов фильмдері]] • [[Үлгі:Нұртас Адамбаев фильмдері]] • [[Үлгі:Джо Джонстон фильмдері]] • [[Үлгі:Крис Коламбус фильмдері]] • [[Үлгі:Тим Бёртон фильмдері]] • [[Үлгі:Роберт Земекис фильмдері]] • [[Үлгі:Джон Мактирнан фильмдері]] • [[Үлгі:Дэвид Финчер фильмдері]] • [[Үлгі:Гай Ричи фильмдері]] • [[Үлгі:Мел Гибсон фильмдері]] • [[Үлгі:Джордж Миллер фильмдері]] • [[Үлгі:Ридли Скотт фильмдері]] • [[Үлгі:Сильвестр Сталлоне фильмдері]] • [[Үлгі:Лассе Халльстрём фильмдері]] • [[Үлгі:Дени Вильнёв фильмдері]] • [[Люмьер және компания]] • [[Джентльмендер (фильм, 2019)]] • [[Құпиялы құжаттар]] • [[Юра кезеңінің саябағы]] • [[Маймылдар ғаламшары]] • [[Ғашық болған Шекспир]] • [[Пиноккио]] • [[Кинг Гидора]] • [[Айдаһар үйі]] • [[Fallout (телесериал)]] • [[Келешектен келген қонақ]] • [[Үшінші ғаламшардың сыры]] • &lt;u&gt;Видео ойындар:&lt;/u&gt; [[Тетрис]] • [[Ең көп сатылған видео ойындар тізімі]] • [[Сапёр (ойын)]] • [[Tennis for Two]] • [[Asteroids]] • [[Galaxian]] • [[Үлгі:StarCraft]]

'''Экономика:''' [[Үлгі:Металлургия]] ([[Құймакесек]], [[Металды қышқылсыздандыру]], [[Темірді тікелей алу]], [[Ферроқорытпалар]], [[Конвертерлік процесс]], [[Томас процесі]], [[Күкіртсіздендіру]], [[Кесектеу (металлургия)|Кесектеу]], [[Металлург]]) • [[Үлгі:Энергетика]] ([[Жылу электр станциясы]], [[Сутекті энергетика]]) • [[Үлгі:Құрылыс материалдары]] ([[Шифер]], [[Пемзобетон]]) • [[Үлгі:Құрылыс машиналары]] • [[Үлгі:Қоғамдық көлік түрлері]] ([[Қоғамдық көлік]], [[Атты трамвай]], [[Екіқабатты автобус]], [[Вахталық автобус]], [[Шпурбус]], [[Монорельс]], [[Траволатор]])

'''Математика:''' [[Үлгі:Үшбұрыш]] ([[Тікбұрышты үшбұрыш]] • [[Орта перпендикуляр]] • [[Симсон түзуі]]) • [[Үлгі:Төртбұрыш]] ([[Эйлердің төртбұрыштар туралы теоремасы]] • [[Дельтоид]] • [[Ромбоид]] • [[Центроид]]) • [[Үлгі:Сандық жүйелер]] • [[Супернақты сан]] • [[Қолданбалы математика]] • [[Векторлық талдау]] • [[Үш дене туралы есеп]] • [[Лагранж нүктесі]]

'''Юриспруденция:''' [[Үлгі:Қылмыстық Кодекс]] • [[Үлгі:Қылмыстық Кодекс 2]] • [[Қылмыс санаттары]] • [[Түзеу жұмыстары]] • [[Dura lex, sed lex]] • [[Ignorantia juris non excusat]] • [[Ақпарат бостандығы]] • [[Жиналыстар бостандығы]] • [[Қаруға қатысты қылмыстар]] • [[Экстремистік топ құру]] • [[Медициналық қылмыстар]] • [[Заңсыз сыйақы алу]] • [[Көлік құралын айдап әкету]] • [[Хабар алмасу құпиясын бұзу]]

'''Басқа:''' [[Бас (айрық)|Айрық — Бас]] • [[Алматы менеджмент университеті]] • [[Әзербайжан географиясы]] • [[Балқаштүстіметалл]] • [[Глюкометр]] • [[Катскилл таулары]] • [[Қазақстандағы елшілер тізімі]] • [[Лахер-Зе]] • [[Легаль тұзағы]] • [[Метрлік конвенция]] • [[Нагината]] • [[Нұра ауданы (Астана)]] • [[Президенттік саябақ]] • [[Сиба-ину]] • [[Структурализм (сәулет)]] • [[Суыр күні]] • [[Тоқсан]] • [[Топастық жаман болады]] • [[Фейк ньюс]] • [[Thunderbolt]] • [[Wright Flyer]]
&lt;/small&gt;

{{User:Box/Сен де бір кірпіш}}
'''Порталдар:''' [[Портал:Өнер]] • [[Портал:Техника]] • [[Портал:Видео ойындар]] • [[Портал:Шахмат]] • [[Портал:Екінші дүниежүзілік соғыс]] • [[Портал:Жекпе-жек]] • [[Портал:Хоккей]] • [[Портал:Теннис]] • [[Портал:Сәулет]] • [[Портал:Минералдар]]

== Фотолар ==
&lt;gallery&gt;
Balkhash.jpg|
Balkhash lake, september 2020.jpg|
Balkhash lake.jpg|
Balkhash lake, sept. 2020.jpg|
My footprint.jpg|
Burabay.jpg|
Jumbaqtas.jpg|
Tree in Burabay.jpg|
Snowy path.jpg ‎|
Oqjetpes.jpg|
Abai and Shakarim mausoleums.jpg|
Abai and Shakarim mausoleums dedication.jpg|
In Abai museum.jpg|
Auezov museum in Borili.jpg|
Foggy Astana.jpg|
Nur-Sultan view.jpg|
T-34 and War memorial.jpg|
T-34 monument Balkhash.jpg|
T-34 Balkhash.jpg|
Balkhash warriors list.jpg|
War memorial, Balkhash.jpg|
War memorial in Balkhash.jpg|
Balkhash Metallurgist' culture palace.jpg|
Backyard of the Metallurgist' culture palace.jpg|
Balkhash obelisk.jpg|
Ensemble of monuments to builders of Balkhash.jpg|
Table for builders of Balkhash.jpg|
Table about monument to builders of Balkhash.jpg|
Military museum and Tashenov monument.jpg|
KazGUU university and justice sculpture.jpg|
Entry side to Bozoq archeological area.jpg|
Ancient Kazakh city Bozoq.jpg|
Archeological area of Bozoq.jpg|
Bozoq area and Buzukty lake.jpg|
Bozoq II archeological area.jpg|
Ancient well on Bozoq II.jpg|
Kazakh archeologists on Bozoq II.jpg|
Railway station of Shar.jpg|
Center of Shar town.jpg|
School in Shar.jpg|
Alash arystary museum.jpg|
Alash arystary museum b.jpg|
Firemen monument Astana.jpg|
Statue to Kazakh writers in Astana.jpg|
Writers Park in Astana.jpg|
Astana vokzal mozaica.jpg|
Astana vokzal mozaic.jpg
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
Kazakh phraseology dictionary.jpg|
Jack London Keesh in Kazakh.jpg|
Azamat Azamatych.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Эсселер ==

'''Жаугершілік заманның топонимдері'''

Қазақта «жеріңнің аты — бабаңның хаты» деген сөз бекерден бекер айтылмаған. [[Жер-су атаулары]] арқылы халықтың жадында елеулі тарихи оқиғалар сақталып, бүгінгі һәм келешек ұрпақтарға өнегелі бейне қалдырғандай болады. Осындай атаулардың астарына көз салғанда, өткен заманның рухани келбеті де ашылып, айқын көріне бастайды.

Тарихымызда халыққа ауыр салмақпен түскен қиын кезеңдер аз болған жоқ. Оның арасында XVII-XVIII ғасырларда орын алған Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресті ерекше атап өткен жөн. Бұл қазақтың көшіп-қонуға жайлы жерлерінен айырылып, ұлт ретінде жоғалу қаупі төнген заман еді. Сондай-ақ, жерімізді ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен қорғаған батырлардың даңқы шыққан заман еді. Сол заманнан сақталып келген әдеби және материалдық мұрадан басқа, тарихи дереккөз ретінде кейбір топонимдерді де қарастыруға болады.

Кең-байтақ қазақ даласының жазирасында белгілі бір батырдың атымен аталған жер қиыры, көлі мен тауы, ауылдары молынан кездеседі. Абылай ханның ту ұстаушы үш батыры – әйгілі [[Қанжығалы Бөгенбай]], [[Қаракерей Қабанбай]] және [[Шапырашты Наурызбай]]дан бастайық. Ақмола облысында Бөгенбай мен Қабанбай батыр ауылдары бар болса, Алматы қаласында сегіз ауданның бірі Наурызбай атымен аталған. Абылайдың қасында жүрген [[Өтеген Өтеғұлұлы|Өтеген]], [[Олжабай Толыбайұлы|Олжабай]] сияқты батырлардың атымен де аталған ауылдар бар, бірақ бұл елді мекендердің көбісі жаңа аттарын жаңа дәуірде алған.

Ал сол қалмақ-жоңғарлармен майдандасқан қиян-кескі шақтан бері өзінің батырлық атауымен белгілі болған топоним мысалдарын да келтіруге болады. Қаракесек [[Жалаңтөс батыр Құлықұлы|Жалаңтөс батырдың]] екінші аты Соқыр батыр еді, олай аталуына келесі оқиға себеп болған. Қарағанды маңындағы үлкен шайқастардың бірінде Жалаңтөстің көзіне қалмақ атқан жебе қадалады. Оны суырып алуға жанындағы серіктердің бірде-біреуінің батылы бармайды, сонда Жалаңтөс өз атының қанжығасын пайдаланып, жебені көзбен бірге жұлып алады. Өз көзін шайқас болған жердегі өзенге лақтырып жібереді. Содан былай ол өзеннің атауы [[Соқыр өзені|Соқыр өзен]] болып кетеді.

Ұзындығы 100 шақырымға жуықтаған бұл өзен Шерубайнұраға құяды. Ал Шерубайнұраның өзі 17 жасынан батыр атанған [[Шерубай Биболдыұлы]]ның есімімен аталады. Бұланты, Аңырақай сияқты үлкен шайқастарда бір топ сарбаз бастаған Шерубай батыр кейіннен ата қонысы Қарағанды аймағына келіп мекен тебеді, ғұмыры ғасырдан асып, қайтқанда сол өзен бойындағы биіктеу төбе басына жерленеді.

Келесі топоним адам есімімен аталмаса да, шығу тарихы нақты бір батырға байланысты болып отыр. Ол жер — Ойрантөбе; ''Алматы — Нарынқол тас жолының'' бойындағы Көкпекті ауылының қарсы бетінде тау етегіндегі жазық жер. Мұнда Албанның [[Райымбек батыр]]ы бастаған қол жоңғарларға қарсы соғысып, үлкен жеңіске жеткен деседі. Сол маңайда Райымбек бұлағы атты су бастауы да бар. Көпшіліктің пікірінше, Ойрантөбе атауы «жауды қирата, ойран сап жеңген төбе» мағынасында қойылған.

Ірі шайқастардың енді біреуі қазіргі Қарағанды облысындағы Шажағай өзенінің бойында орналасқан жартастардың маңайында болған. Қалмақтар шабуылды Қарқаралы жақтан өткізіп, қазақ ауылдарына күшпен ене бастағанда, 85-ке келген Тарақты [[Байғозы Наймантайұлы|Байғозы батыр]] қол бастап, жауға қарсы аттанады. Және жиені [[Жарылғап батыр|Жарылғапқа]] жаушы жіберіп, жәрдем сұрайды. Хабарды естісімен Керней Жарылғап батыр өз сарбаздарымен шайқасқа екінші жақтан қосылады. Сөйтіп қалмақтар қырғын тауып, жеңіліске ұшырайды. Денелері көмілмей қалған соң, алаңқай маңы сасып кетеді. Сол себептен шайқас болған жер Сасық жартас деп аталып кеткен.

Қазақ қолының қатты соққысына ұшырап, жау жасақтары күйрей жеңілген тағы бір жер [[Қалмаққырылған]] екені атының өзінен бірден байқалады. Шын мәнінде, Қазақстанның ауқымды территориясында ондай жер-су атауы бір емес, бірнешеу. Кейде қысқа нұсқамен Қалмаққырған деп те айтылады.

Қарағанды облысы Ұлытау ауданындағы Қалмаққырған өзені Қарамола тауынан басталып, Шұбартеңіз қонысына жетпей тартылып қалады, жалпы ұзындығы 325 шақырым. Энциклопедия дерегінше, 1723 жылы осы өзеннің бойында қазақ сарбаздары қалмақтарды ойсырата жеңгеннен кейін бұрынғы Белеуітті өзен сол жеңістің құрметіне Қалмаққырылған болып аталған.

Павлодар облысы Май ауданындағы Қалмаққырылған тауы Ақ­шиман ауылының оңтүстік жа­ғына қарай орналасқан. «Егемен Қазақстанның» былтыр бұған арнап жазған [https://egemen.kz/article/205079-kokiregime-koshken-qalmaqqyrylghan-aqshiman мақаласында] таудың ені 10 шақырым, ұзындығы 17 шақырым деп көрсетілген. XVIII ғасырдың ортасында жоңғарлар Баянауыл жерін Ертіс өзені жағынан басып алмақ болады, оларға қарсы Абылай ханның сенімді әрі мықты батыры Олжабай Толыбайұлы тойтарыс ұйымдастырады. 1756 жылы осы аласа тау сілемдерінде шешуші шайқас орын алады. Қалмақтар қазақтың тегеурініне шыдас бермей, шегіне бастағанда, дөңгелене орналасқан құз-жартастартың ортасында қалып қояды. Олжабай батырдың жасағы жауды қоршауға алып, түгелдей жер жастандырған деседі. Қырғын болған таушықтың атауы да осыдан. Дәл осы облыста Шідерті өзенінің жоғарғы ағысына жақын орналасқан Шүршітқырған жерінің тарихы да осыған ұқсас.

Бұған қоса Ақтөбе облысының Темір ауданында [[Қалмаққырған]] елді мекені бар. Профессор Зәкіратдин Байдосовтың айтуынша, бұл аумақ ХХ ғасырдың 30-жылдарында Қандыағаш — Гурьев теміржол торабы салынғанда, осылай аталатын жерге байланысты Қалмаққырған бекеті пайда болды, қазір 50-60 үйлік дербес ауылға айналған. Бірақ бұрын Темір, Ойыл өзендерінің басындағы жерлерді, Шилі, Кенжалы өзендерінің алқабын алып жатқан кең аңғарлы аймақтың атауы еді. Мұнда Кіші жүздің Әбілқайыр ханы мен қалмақтардың Аюке ханы бастаған әскерлердің сұрапыл соғысы өткен деп айтылады. Кейбір тарихшылардың пайымдауынша, Қандыағаш топонимі де жоңғар шапқыншылығы кезеңінде пайда болды.

Тарихтан жақсы білетініміз, қазақ халқының Жоңғар шапқыншылығына қарсы күрестегі ең ірі жеңісі — [[Аңырақай шайқасы]].

«Ақтабан шұ­бы­рынды, Алқа­көл сұлама» қасіретті оқиғасынан кейін мыңдаған жауынгерінен, құнарлы жерлерінен айырылған қазақтың басы қосылып, үш жүзі бірігіп, бетбұрыс шабуылға даярлана бастайды. Шешуші шайқас Балқаш көлі, Отар даласы, Шу өзені аралығындағы адырлы алқапта 1729, кейде 1730 жылы өтті деп көрсетіледі. Екі тараптан 70 мыңға жуық жауынгер қатысқан делінеді. Үш жүз жасақтарының қимылын үйлестіру міндетін Әбілқайыр хан жүзеге асырды. Бір жарым айға созылған ұрыстың нәтижесінде жоңғарлар үлкен шығындарға ұшырап, жеңіліп, майдан алаңынан жөңкіле қашқан.

«Бұл жолы бір сұрапыл шайқас болды. Ойраттардың аңыраған дауысын күллі қазақ түгел естіген шығар. Енді мына жазық Аңырақай атанады ғой», деп Әбіш Кекілбаевтың «Үркер» романында жазылған. Яғни Аңырақай даласының атауы да соғыс тарихымен тікелей байланыста болып тұр деген пікір қалған.

Аңырақайдан кейін ойрат-қалмақтардың қазақ жерлерін жаулау жоспары бұзылып, мемлекеті құлдырап, ұлты да көп ұзамай құрып кетеді.

Міне, кей топонимдердің тереңіне бойлағанда, тарихымыздың осындай беттері ашылады. 555 жыл бұрын байрағын көтерген Қазақ хандығы батыр бабаларымыздың арқасында жерін, ділін қалай сақтап қалғанын жер-су атауларынан да біліп отырамыз.


'''Сарқылмас байлық — тіліміз'''

Бәрі біле бермейтін жәйт болар, дүниедегі ең бай тілдердің бірі — біздің қазақ тілі. Оның бір айқын мысалы: ағылшынның ұлы ақыны мен драматургі Шекспир өзінің барлық шығармаларында 15 мыңға жуық сөз қолданған екен, ал Әуезовтың жалғыз ғана «[[Абай жолы (роман)|Абай жолы]]» эпопеясының сөздік қоры 17 мыңға дейін жетеді.

Ұлттың мәдениетімен біте қайнасып жатқан және сол ұлттың мінезін ашып көрсететін ана тіліміз, шынымен де, қазақ жазирасындай кең деп айта аламыз. Шығыс пен батыстың әсерінен молая түскен, бірақ өзінің байырғы тамырларынан айырылмаған қазақ тілі өзінің қойнауында ұлан-ғайыр көп сөзді сақтап отыр. Кейбір дереккөздерде тіліміздің сөздік қоры 2,5 миллионға дейін барады деп көрсетілген. Осындай бай қордың пайда болуына әртүрлі себептер әкелген.

Оның бір себебі — тілімізде дыбысталуы өзгешеленетін, бiрақ мағыналық дербестiгi жоқ сөздер молынан кездеседі. Лингвистикада бұны жарыспалылық, немесе варианттылық деп атайды. Мысалдары: уағда-уәде, ғаріп-кәрiп, палуан-балуан, бiрдеме-бiрдеңе, шүбәлану-шүбалану, мүлде-мүлдем, қапыда-қапияда, айқай-айғай, әзер-азар, түгендеу-түгелдеу, риза-разы-ырза.

Жарыспалылықты келесі факторлар тудырады: кірме сөздердің ауызекi тiлде түрлiше айтылып қалыптасуы, мысалы араб-парсы сөздері (әл-хал, есеп-қисап, қаржы-қаражат, ғылым-iлiм, ғазиз-әзiз), немесе орыс тілінен енген сөздер (сумка-сөмке, майка-мәйкі, ноль-нөл), кейбір сөздердiң ауызекi сөйлеу барысында дыбыс өзгерiстерiне ұшырауы (жай-жәй, зәбiр-жәбiр, жалпақ-жайпақ, іңген-інген), бір түбірге ұқсас жүрнақтардың қосылуы (пiшiн-пiшiм, шаруақор-шаруашыл-шаруагер, келешек-кележақ), кейбір сөздердің ескі мен жаңа нұсқаларының қатарынан қолданылуы (суар-суғар, өмiр-ғұмыр, мән-мағына), түрлiше жазылуынан да орфографиялық вариант сөздер түзiледi (рахмет-рақмет, тор көз-торкөз-торгөз, сахна-сахына, емеурін-емеуірін).

Бұдан бөлек қазақ тілінде қоссөздер жиі-жиі қолданылады. Басқа тілдерде онша көп кездесе бермейтін бұл сөз құрастыру түрі нәтижесінде, екі сөздің қайталануы немесе қосарлануы арқылы жаңа бір ұғым жасалады.

Мысалы: Жаманның көңілін ауласаң да, дауын даулама. Бұл мақалдағы «дау» сөзін алсақ, оған қосарлана келген дау-дамай, дау-шар, дау-даңғаза, дау-дамау, дау-жанжал, дау-таластың әрқайсысы өз алдына бөлек сөз болып есептеледі.

Және қоссөздер арасында да жарыспалылық тағы кездеседі. Мысалы, жанталасқан, асығыс-үсігіс қимылдарды кейде апалаң-топалаң, кейде опалаң-топалаң, кейде апыр-топыр, опыр-топыр, немесе қым-қуыт, қым-ғуыт деп кетеді.

Қазақ тілі байлығының енді бір аса құнарлы қайнар көзі — синонимдер, яғни мағынасы бір-біріне жуық сөздер. Синонимдер тілдің асыл қазынасы болып қана қоймай, халықтың ұлттық таным-түсінігін, болмысын да танытады.

«Абайлау» сөзін алайық. Ол бір-біріне жақын мынадай үш мағынада қолданылады: 1) абай болу, сақ болу, 2) байқағыш болу, әр нәрсенің мән-жайын ажырата білу, 3) көңіл аудару, ден қою. Бұған қарап, сөздің келесі синонимдерін тізіп шығуға болады: байқау, сақтану, сақсыну, қауіптену, аңдау, аңғару, байқастау, аңыстау, бағдарлау. Кейде осы тізімге абайлағыштыққа негізделген сезу, бағамдау деген түйсік әрекеттерін де қосады.

«Қазақ тілінің синонимдер сөздігін» ашып қарасақ, онда ондаған сөзден тұратын, ұзын синонимдік қатарлар жиі-жиі кездеседі. Мысалы, «ерке» сөзінің 12 синонимі берілген: ерке, еркетай, тотай, шолжаң, әздек, шолжақ, шалжақ, шолжың, тәлпіш, бұлаң, бұла, көлең.

«Сұлу» сөзінің 21 синонимі бар: сұлу, әдемі, әсем, көркем, ару, әрлі, бәденді, ажарлы, шырайлы, келбетті, кескінді, көрікті, сиықты, келімді, зипа, айдай, реңді, өңді, қияпатты, әйбат, райлы. (Бұған әйбәт, сымбатты, сүйкімді, дидарлы сөздерін де қосуға болады.)

«Күшті» сөзінің 25 синонимі бар: күшті, әлуетті, әндемді, қайратты, қажырлы, қарулы, жігерлі, қуатты, құдіретті, белді, мықты, қабырғалы, қарымды, атпал, дүмді, білекті, әпжемді, бұғаналы, егеудей, жолан, мығым, қауқарлы, абадан, мелжемді, әлменді.

Әр синоним өзінің мағыналық, стилистикалық реңкімен ерекшеленеді. Мысалы, «реті» сөзінің синонимдері: жөні, ыңғайы, орайы, оңтайы, қисыны, қапысы, ебі, қыбы, иіні, қолайы, қиғы, қидыны, қисынқасы. Мұндағы соңғы екі сөз қарапайым ауызекі тілде қолданылса, қиғы деген нұсқасы диалектизм болып табылады. Қыбы деген кітаби лексикаға жақын болса, орайы бейтарап болып келеді.

Қазақ тіліне ғана тән, өзге тілдерде баламасы кездеспейтін сөздер де қорымызда көпшілік.

Қансонарда бүркітші шығады аңға,&lt;br&gt;
Тастан түлкі табылар аңдығанға,&lt;br&gt;
Жақсы ат пен тату жолдас — бір ғанибет&lt;br&gt;
Ыңғайлы ықшам киім аңшы адамға.

Абай өлеңінен таныс болып келген «[[қансонар]]» сөзі басқа ешбір тілде кездейспейтін ұғымды білдіреді. Оның мағынасы: жаңа жауған көбік, соны қардан соң із жақсы көрінетін кез.

Ат үстінде күнін кешкен, атты қазынадай тұтқан қазақта бұл киелі жануарға байланысты сан түрлі атаулар қалыптасқан. Мысалы, жылқы төлін құлын, жабағы (алты айдан асқан құлын), тай (жылқының бір жастағысы), құнан (екі жастағысы), дөнен (үш жастағысы), сәурік (үйірге салынбаған үш-төрт жастағы жылқы), бесті (бес жастағысы) деп жасына қарай атау да ешкімде кездеспейді.

Сол сияқты, жеті атасын жете білген қазақта ұрпақтың жеті буынының әрқайсысына жеке атау бар: бала, немере, шөбере, шөпшек, немене, жүрежат, туажат. Немеренің баласы шөберені басқа елдер қоссөз немесе күрделі сөз арқылы береді, бірен-саран тілде ғана бұған жеке сөз бөлініп жүр. Ал шөпшек және одан әрі атаулар өзге тілдің ешқайсында жоқ.

Іңгә деген сөз басқа тілдерде «сәбидің жылауы» деп екі не одан да көп сөзбен беріледі. Асар сөзін алсақ, салттың мәнін түсінуге оңай болғанымен, басқа тілдерге тек сөз тіркесімен аударылып жүреді. Және бір қызық мысал — шүйіркелесу сөзі. Орыс тіліне «разговаривать по душам» деп үш сөзбен, ағылшыншаға «talking heart to heart» деп төрт сөзбен аударылады екен. Міне, осындай күрделі ұғымдарды, құбылыстарды, эмоцияларды ұтықты сөзбен жеткізе алуымыз да қазақ тілінің байлығынан болып отыр.


'''Абайдың Жидебайдағы ата қонысы'''

Қазақ халқының ұлы ақыны мен ағартушысы Абай Құнанбайұлы Шыңғыс тауының бауырында дүниеге келгені белгілі жәйт. 200 шақырымға созылған бұл тау жотасынан біраз өзен бастау алады. Оның бірі — Қасқабұлақ, басқаша Абай бұлағы деп аталады, себебі мұнда болашақ дананың кіндік қаны тамған болатын.

Абайдың туған жері жайында сөз қозғалса, [[Жидебай қорығы|Жидебай]] деген атау да жиі айтылады. Бұл Қарауыл өзенінің жайылмасында жатқан қалың қорық, шұрайлы жер, делінеді. Оны Мұхтар Әуезов өзінің «Абай жолы» атты эпопеясында атап өткен:

«Осы Жидебайда кәрі әже Зеренің, асыл ана Ұлжанның бауырында құлын-тайдай қайғысыз, қамырықсыз өскен бала — Абай еді. Ол ойнап, шапқылап жүретін тақырлар, ұсақ тастақ төбелер, қалың шидің қоршауында биіктей тұрған дөңестер болушы еді.»

Жидебай қорығы тобықты руына тиесілі екені бұрыннан белгілі. Қарқаралы уезінің аға сұлтаны болған Құнанбай бидің қыстауы осы Жидебайда орналасқан-ды. Кейін кенжесі Оспанға мұра ретінде қалған. Оспан — Абайдан жеті жас кіші інісі. Ол 1891 жылы дүниеден өткеннен кейін қыстау Абай иелігіне көшкен екен. 1895 жылы Абай ескі тамның орнынан қала үлгісіндегі жаңа үй салдырған. Мұнда өзінің Қара сөздерін, жүзге жуық өлеңін жазады. Поэзиялық шабыт қайнары осы Жидебайда болады.

Ал бұл жер атауының тарихына үңілсек, жерлесіміз [[Жидебай батыр]]мен байланысты екені тағы шығады.

Ұлт тарихында өзіндік із қалдырған Жидебай Қожаназарұлы шамамен 1713-1813 жылдары өмір сүрді. Ол қазақ халқының даңқты әрі аруақты батыры, әбжіл шешен, аса ірі шежіреші, қазақ жерін жоңғар шапқыншыларынан азат ету­де теңдесі жоқ ерлік көрсеткен қолбасшы, асқақ Абылайдың сенімді серігі болды. Ғалым Мырзатай Жолдасбеков жазуынша, Жидебай батыр Аңырақай шайқасына, Қаншеңгел, Ақсүйек соғысына қатысып ерлік көрсеткен, Баян тауын, Ертіс маңын, Нұрабойын, Қарқаралы, Ұлытау, Ақмола, Балқашты азат еткенде мыңбасы, Тарбағатай, Аягөз, Талдықорған, Құлжа, Алатау, Талғарды азат еткенде әскербасы болған.

Профессор Ғұзыхан Ақпанбек жазуынша, Жидебай батыр Қанжығалы Бөгенбаймен бірге Шыңғыстау, Ертіс бойын жоңғарлардың жасақтарынан тазартқан болатын, ал қазіргі Абай қыстауы Жидебай батырдың шығыстағы бекінісі болған дейді.

Өзі әлтеке руынан шыққан Жидебай тобықтының атақты биі [[Қараменде Шақаұлы|Қарамендемен]] ежелден дос болған екен. Қараменде би шамамен 1720-1810 жылдары арасында өмір сүрген. Ол өз елін Шыңғыстаудан алып көшіреді, Тоқырауын өзеніне жеткенде, оған Жидебай батыр мен Сеңкібай би ортаға ала отырып, былай айтады екен: «Ортамыздан кетпе, елді аттап өтпе. Осы өлкені бірге мекендеп, іргесі сөгілмес, төскейде малы, төсекте басы қосылған көршілес ел болайық». Осылай Қараменде би [[Балқаш]] бойында шаңырақ көтереді. Ал Жидебайдың есімі тобықтының арасында танымал болады.

Абайдың Жидебайына оралсақ, қазір мұнда хәкімнің өмірі мен шығармашылығына арналаған [[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі|әдеби-мемориалдық мұражайдың]] істейтіні белгілі. Оның экспозиция көрмелері сегіз бөлмені қамтиды, онда Абайдың тұрған жағдайы, қолданған заттары сақталынған. 1990 жылдың сәуірінде Қазақстан үкіметі Жидебай қорығы бойынша жеке қаулы шығарды. Оған сәйкес қорыққа арнайы статус беріліп, мұражайдың қарамағына 6400 гектар жер тапсырылды.

Ал бес жылдан кейін, ақынның 150-жылдығына орай Жидебайда жаңа мемориалдық кешен салынған болатын. Онда [[Абай кесенесі|Абай мен Шәкәрім кесенелері]] бір-біріне ұқсас, бірақ өз ерекшеліктерімен салынып тұрғызылған, сәйкесінше 32,5 және 31,5 метрге көтерілген. Екі кесенені кең үш сатылы платформа біріктіреді, ортасында жиындар өткізуге арналған кішігірім амфитеатры бар. Абайдың ардақты әжесі Зере, аяулы анасы Ұлжан, інісі Оспан мен ағасы Құдайберді, Шәкәрімнің әкесі, осы Жидебайда ғұламаның қасында жерленген. Бұл кешен Семей қаласынан 185 шақырым жерде орналасқан.

Бүгінгі күндері Жидебайға еліміздің түкпір-түкпірінен, шетелден де саяхатшылар келіп жатыр. Ақынның туған жерінің топырағын олар да басып, өлеңдерін есіне түсіріп, өз құрметтерін танытады. Мүмкін, Әуезовтың жазғандарын да көз алдарына елестетіп отырады:

«Ана жұртың сені өлді демейді! Жарық дүниеге жаңа келіп, шырылдап туғаныңда осы Жидебайда, осы Ши-Қорықта сені аялап бауырына алған анаң бар еді. Ол алғашқы жалғыз анаң сені ақ құшағы, адал мейірімен бауырына басқан. Бүгін сені одан да ұлы өлмес анаң, ұмытылмас ұлым деп бауырына алады. Алдағы ұзақ дәурен, жарқын заман сапарына сені жүрегіне баса мәңгіге ала кетпек!»


'''Ел Абайдың 100-жылдығын қалай тойлаған'''

1945 жыл Ұлы Жеңістен басталып, Ұлы тойға ұласқан жыл болды. Қазақ халқының дана ақыны мен ағартушысы, ұлттық жазба әдебиетінің негізін қалаушы Абай Құнанбайұлының туғанына 100 жыл толған еді. Бұған байланысты елде көптеген шаралар өткізілді: Абай шығармаларының толық жинағы басылды, «[[Абай операсы|Абай]]» операсының тұсаукесері өтті, «[[Абай әндері]]» атты көркем фильм түсірілді.

Ал негізгі мерекелік шаралар Абайдың туған жерінде — Шыңғыс тауының бөктері, Қарауыл өзенінің бойында өткен еді. Мұнда қонақтарға арнап тоқсан киіз үй тігілді. Тойға келушілер екі күн бойы 30-40 машинасы Семей жолымен күндіз-түн ағылып келген. Арасында Мәскеу мен Ленинградтан, Өзбекстан мен Түрікменстаннан келген сый қонақтар болған.

Соның жайын бұл өлкенің тағы бір әйгілі, дарынды тумасы Мұхтар Әуезов «[[Абай елінде өткізілген мереке]]» атты мақаласында жазған.

Мақалада атап өтілгендей, тамыздың 26-сында басталған той-думан үш күнге созылған екен. Мерекенің әр күнінде жан-жақтан жиналған қалың ел атты-жаяу сейіл құрып, ән шырқаумен болды.

«Бүткіл Қарауыл жазығында, қалың тау бөктерінде бүгін ерекше сәнмен ырғалып толқыған бір-ақ әндер бар. Ол белгілі, сүйікті Абай әндерінің өзі. Ол: “Айттым сәлем”, “Көзімнің қарасы”, “Алыстан сермеп”, “Қор болды жаным” сияқты бұл өңірдегі қарт пен жастың бәрі біліп, бәрі айтатын сезімді сұлу жырлар. Осы әнімен, сәнді көркем тобымен теңселе басқан лек-лек жұрт бәйге төбеге жиналып жатты», — деп жазады Әуезов.

Ол жерде неше түрлі сайыс өткізілді — оның көбісі ат үстінде жарысып ойнайтын сайыстар. Шауып тұрып жерден теңге алу, еш тоқтамай садақпен жамбы ату, ат құлағында ойнап жорға салдыру, топ-тобымен тасырлап басып көкпар тарту. Бұған қоса қыз қуу да бар, ал қыз соңынан шапқан жігітпен жарысқандай болып, қырда «виллис» машинасы жүйткіп жүр және бәрін кинохроникаға түсіріп жатыр. Сол жүздеген аттылардың шабысынан Қарауылдың кең жазығы «қызулы бір сарын салып тұрғандай болды».

Келесі күні шабандоздар тағы қаптап, енді 70 шақырым жерге бәйге шапты. Арасында ел мықтыларын анықтайтын күрес сайысы да өтті. Бірақ бұл сайыстың нәтижесі өте ерекше болды. Әуезов онысын былай суреттейді:

«Екі жақ боп отырған жұрттың барлығы орнынан ұшып тұрған алып денелі Қажымұқанды көрді. Ол жиынның ішінен шығып, балуандарға қарап салмақпен басып кеп, бір топтың шетінде отырды. Бірақ қарт балуанның жағасынан жармасып, мен күресем дерлік жас шыққан жоқ. Үндемей тынып, аңырып тұрған жұртта бірде-біреудің Қажымұқанмен күресем деуін құп көрместей еді. Соны аңғарған Абай аулының аудандық атқару комитетінің төрағасы Мыңжасарұлы жолдас бас балуанға арнаған түйе бастатқан тоғызын алып, Қажымұқанның алдына келіп: “Мынау бас бәйге сіздікі, жолыңызды күреспей аласыз”, – деп кеп, үлкен сыйларын тарту етті… Күрес біраз бөгелуде, халыққа бұл көрініс жақсы әсер еткен еді…»

Бүкіл ғаламға Бірінші дүниежүзілік соғыстың алдында-ақ танылған Қажымұқан Мұңайтпасұлы Ұлы Отан соғысы аяқталған жылы жетпістерден асқан ардақты ақсақал еді. Күрестен әлемнің бірнеше дүркін чемпионы атанған ол соғыс жылдарында 100 мың сом көлемінде ақша жинап, Қорғаныс қорына тапсырған. Тарихи дереккөздерден білетініміздей, ол ақшаға ұшақ жасалынды, соғыста 200 реттен асып әскери рейс жасаған еді. Бұл күні палуанға сондай сый-құрмет көрсетілгені түсінікті жағдай еді.

Мерекенің үшінші күнінде ақындар сайысы өткізілді. Үздік жыршыға бұл жолы ат бастатқан тоғыз тартылған болды. Мерейтой аясында ұйымдастырылған шаралардың соңғысы осы еді.

Әуезов бұл тойға тек қатыса ғана қойған жоқ, ол әрі ұйымдастырушы рөлін де атқарды. Осы тойдың мәдени мазмұнын толтыруға оның үлесі аса зор еді.

Мерейтойдың Әуезовке бергені де мол болды. Ол кезде жазушының «Абай жолы» атты атақты тетралогияның тек бірінші романы ғана жазылған еді. Ал биографиялық эпопеяны жалғастыру үшін жаңа мағлұматтарды, жаңа тарихи деректерді жинауда бұл мерекенің құндылығы, сөзсіз, ерекше болды.

Оған дейін, тамыздың басында мерекелік шаралар Алматыда да өткен еді. Әуезов оларға да қатысып, Абайға арнап, ұзақ, толыққанды баяндама жасаған болатын. Сол баяндамасында былай деген екен:

«Ақын жолы халық жолымен, тарих жолымен қабыса табысқан шақта оның өзіне өлім жоқ, өзіне заман, дәурен шегі жоқ. Біздің дәуірімізге әрі бұрынғы, әрі бүгінгі Абай болып, келешек шексіз заман үшін де тарих аспанындағы бір тұрақты нұры боп шырқай бермек. Ол болашақ күндерде де Абай әрі бұрынғы, әрі ар жағындағы келешектің өлмес, өшпес тұрғыласы болмақ, күншуағы айықпас күнгей беті боп тұрмақ».

[[ru:Участник:Ерден Карсыбеков]]</text>
      <sha1>1ffl801vrj9udgmw4zhnhfycxxi86ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ақтөбе (футбол клубы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19563</id>
    <revision>
      <id>3612048</id>
      <parentid>3602214</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T22:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Еурокубоктар */</comment>
      <origin>3612048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26670" sha1="4c0k0q965e5szz6d026lfgsvqkb19iy" xml:space="preserve">{{Футбол клубы
 |атауы           = {{ту|Қазақстан}} Ақтөбе
 |логотипі        = FC Aktobe logo-new.png
 |толық атауы     = Ақтөбе Футбол Клубы
 |лақап аты       = ''«ақ-қызылдар»'' &lt;br&gt;
''«қызыл-ақтар»''
 |құрылған        = [[1967 жыл|1967]]
 |таратылды       = 
 |стадионы        = [[Орталық стадион (Ақтөбе)|Орталық стадион]]
 |сыйымдылығы     = 12 800
 |иесі            = Нұрлан Артықбаев
 |президенті      = 
 |директоры       = 
 |бас директоры   = 
 |төрағасы        = Арман Оспанов
 |тең төрағалар   = 
 |жаттықтырушы    = {{ту|Словакия}} [[Štefan Tarkovič|Штефан Таркович]] (ағылшын тіліндегі уики беті [https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%A0tefan_Tarkovi%C4%8D Štefan Tarkovič])
 |рейтингі        = 
 |бюджеті         = 
 |демеушісі       =Qazaq Stroy &lt;br&gt;
KazakhMys 
 |сайты           = [https://fc-aktobe.kz/kz/ fc-aktobe.kz]
 |жарыс           = [[Қазақстан Премьер Лигасы]]
 |маусым          = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]]
 |орын            = '''5.'''
 |ағымдағы маусым   = 
&lt;!-- негізгі формасы --&gt;
| pattern_la1 =_adidasentrada26prw 
| pattern_b1  = _aktobe26h
| pattern_ra1 =_adidasentrada26prw 
| pattern_sh1 =_adidastirol26prw 
| pattern_so1 = 
| leftarm1    = FF0000
| body1       = FF0000
| rightarm1   = FF0000
| shorts1     = FF0000
| socks1      = FF0000
&lt;!-- қонақтық формасы --&gt;
| pattern_la2 =_adidasentrada26wb 
| pattern_b2  = _aktobe26a
| pattern_ra2 =_adidasentrada26wb 
| pattern_sh2 = _adidastirol26wb
| pattern_so2 = 
| leftarm2    = FFFFFF
| body2       = FFFFFF
| rightarm2   = FFFFFF
| shorts2     = FFFFFF
| socks2      = FFFFFF
}}
«'''Ақтөбе'''» — [[Қазақстан Премьер Лигасы]]нда ойнайтын Қазақстан футбол клубы. Клубтың базасы [[Ақтөбе]] қаласында орналасқан — [[Орталық стадион (Ақтөбе)|Қобыланды батыр атындағы Орталық стадион]].

== Клубтың тарихы ==
=== КСРО ===
1936 жылы ақтөбелік «Динамо» командасы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] кубогінің бірінші айналымына қатысып, 1/64 финалда [[ЦСКА (футбол клубы, Мәскеу)|ЦДКА]] клубымен ойнап 0:4 есебімен ұтылып қалды. Осыдан кейін Ақтөбедегі «үлкен» футбол тарихы 30 жылға үзілді. Алғашқы нағыз үлкен жетістік ақтөбелік футболшыларға 1966 жылы келді. «Ақтөберентген» зауытында құрылған команда қазан айында [[Жезқазған]] қаласында өткен финалда [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-ының чемпионы болды.

«Ақтөбе» футбол клубының ресми тарихы 1967 жылдан бастау алады. «Актюбинец» командасына шеберлер командасы статусы берілді. Құрылған команда КСРО-ның төменгі дивизиондарында 3 маусым ойнап, 7 жыл көзден ғайып болды. «Актюбинец» КСРО чемпионаттарында 24 жыл ішінде барлығы 19 рет қатысты (1967–1969 – «Б» класы; 1976–1991 – 2 лига). КСРО кубогына қатысуы туралы әртүрлі пікірлер бар: біреулер «Актюбинец» ешқашан кубок ойындарына қатыспаған десе, кейбіреулер клубтың 1967/68 маусымында, яғни өзінің алғашқы «кәсіби» маусымында, КСРО кубогіне қатысқанын айтады.

КСРО чемпионаттарында команда екінші лигада өз аймағында екі рет жеңіске жетті. «Актюбинец» бірінші рет табысқа 1981 жетті, өзінің тарихында алғашқы рет 2-ші лиганың 7-ші аймағында чемпион болды. Бұған дейін 1979, 1980 жылдарда екі рет 3-ші орын алды. Команда 24 рет жеңіске жетіп, 4 ойында тең ойнап, 4 ойында жеңіліс тауып, [[қарағанды]]лық [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтерді]] 3 ұпайға озды. Бірақ, екінші лиганың финалдық додасында ақтөбелік футболшылар бірінші лигада жүлдеге ие бола алмады.

Келесі үлкен табыс 10 жылдан кейін келді. Соңғы КСРО чемпионаты жылында «Актюбинец» екінші лиганың 8-ші республикалық аймағының ең үздік командасы болды, және бұл жеңіс өте тарихи жеңіс болды – «Актюбинец» КСРО тарихында өз аймағының соңғы жеңімпазы атанды.

[[КСРО ыдырауы|Кеңес Одағының ыдырауы]] көптеген спортшылар мен спорттық қоғамдардың өміріне әсер етті, бірақ, дәл осы оқиғаның арқасында «Актюбинец» лезде бірнеше деңгейге көтеріліп, Қазақстан чемпионатының Жоғарғы лигасында пайда болды.

КСРО чемпионаттарында «Актюбинец» 698 матч ойнады, олардың ішінде 300 жеңіс, 130 тең ойын, 268 жеңіліс тапты. Доп айырмашылығы — 842-733. «Актюбинец» КСРО чемпионаты ойындарындағы алғашқы жеңісін 1976 жылдың 2 мамырында тойлады. Матч Орталық стадионда [[ферғана]]лық «Нефтяник» командасына қарсы өтті, голдың авторы Владимир Коробков. Бұл ақтөбеліктердің өз алаңында соққан алғашқы голы болды. Ақтөбеліктердің алғашқы «хет-тригі» екінші лигада 1976 жылдың 4 қыркүйегінде [[шымкент]]тік «Металлург» командасына қарсы өткен матчта болды (4:2). Бұл ойында Владимир Прошин қонақтардың қақпашысын өз қақпасынан 3 рет допты алып шығуына мәжбүр етті. «Актюбинецтің» ең төменгі орны − 21 (1969). Ең ірі жеңісі − 10:0 ([[Болат (футбол клубы)|Болат]], [[Теміртау]], 1990). Ең ірі жеңілістері − 0:5 ([[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]], [[Өскемен]], 1983) және 1:6 («Нефтяник», [[Ферғана]], 1976; [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]], Өскемен, 1982). «Актюбинецтің» еншісінде [[Вьетнам]] (3:2, 1980 ж.) және [[Лаос]] (6:2, 1981 ж.) құрамаларына қарсы өткізілген екі халықаралық матч бар.

=== Қазақстан ===
Ел тәуелсіздікке қол жеткізген соң, команда КСРО чемпионатының 4-ші дивизионынан Қазақстанның Суперлигасына қадам басты. Бірақ, алғашқы қадамы сәтсіз болды. Команда 1992–1997 жылдарда Қазақстан чемпионатында 9−14 орындарды иеленіп жүрді. Тек, жалғыз табыс 1994 жылы болды, команда ұлттық біріншілікте 4-орын алып, Қазақстан Кубогінің финалына шықты. [[Алматы]] қаласындағы республикалық [[Орталық стадион (Алматы)|орталық стадионда]] өткен финалда өскемендік [[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Востоктан]] 0:1 есебімен жеңіліс тапты.

90-шы жылдардың ортасында Қазақстанда қалалардың бұрынғы атауларын қайтару үрдісі болды. Қалаға [[Ақтөбе]] деген тарихи атауы беріліп, «Актюбинец» өзінің өмір сүруін тоқтатып, 1996 жылы «Ақтөбемұнайға» жол берді. Бірақ, бұл атаумен команда бар болғаны бір жыл өмір сүрді, және команданың атауы «Ақтөбе» деп өзгертілді. Тіпті, 1997 жылы Жоғарғы лига командалардың санының қысқартылуына байланысты «Ақтөбе» Бірінші лигаға түсіп қалып, Жоғарғы лигаға жаңа ғасырда қайта оралды. Қайта жаңару 2000 жылы команда «Ақтөбе-Ленто» атауымен Қазақстан чемпионатының [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|Бірінші лигасын]] жеңген кезде болды (атап өтетін жайт, команда бұл лигада бар болғаны 11 матч өткізіп, 8 ойында жеңіп, 3 ойында ұтылды). Бұл жетістік команданың [[Қазақстан Премьер Лигасы|Суперлигаға]] қайта оралуына мүмкіндік берді. 2001 жылы Суперлигада 8-орын алып, келесі 3 маусымда (2002–2004) 4-5 орындарды иеленіп, команда қазақ футболының мықты клубтарының қатарына нық жақындай түсті. Келесі маусымда команда атауынан «Ленто» сөзі алынып, клуб қазіргі уақытқа дейін «Ақтөбе» атауымен өнер көрсетіп келеді.

2005 жыл команда үшін ең табысты жыл болды, клуб [[қостанай]]лық [[Тобыл (футбол клубы)|«Тобылды»]] 1 ұпайға озып, алғаш рет өз тарихында Қазақстан чемпионы атағын иеленді. Бұл жеңіс командаға [[Достастық кубогы]]ның 14-ші сайысына қатысуға мүмкіндік берді. Додадағы «Ақтөбенің» қарсыластары төмендегі командалар болды: «Металлург» ([[Лиепая]], [[Латвия]]); «[[Хатлон (футбол клубы)|Вахш]]&lt;nowiki/&gt;» ([[Қорғантөбе|Қорған-Төбе]], [[Тәжікстан]]); «[[Нефтчи (футбол клубы, Баку)|Нефтчи»]] ([[Баку]], [[Әзербайжан|Әзірбайжан]]). «Ақтөбе» өз тобынан шыға алмай, доданы топтық кезеңде аяқтады.

Достастық кубогынан басқа «Ақтөбе», чемпионатта чемпион болғанының арқасында, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]нда бірінші квалификациялық кезеңнен бастауға жүлде алды. Жеребе тарту нәтижесінде «Ақтөбенің» қарсыласы болып тағы да Лиепая қаласының «Металлург» клубы болды. Бірақ, 2 матчтың есебін қоса есептегенде «Ақтөбе» 1:2 есебімен жеңіліс тауып, Чемпиондар Лигасымен қош айтысты.

2006 жылғы [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионатында]] «Ақтөбе» негізгі қарсыласы [[Жеңіс (футбол клубы)|«Астанадан»]] 4 ұпайға қалып қойып, 2-ші орын алды. Команда [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2006|Қазақстан Кубогында]] да 1/8 финалда қосымша белгіленген уақытта Петропавл қаласының [[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл-Богатырь]] клубынан 0:1 есебімен жеңіліс тауып, жарыстан тыс қалды. Бірақ, команда [[Достастық кубогы]]нда ойнауға мүмкіндік алды, себебі ел чемпионы [[Жеңіс (футбол клубы)|«Астана»]] бұл додада ойнаудан бас тартты. Бірақ, ақтөбеліктер топтық кезеңнен өте алмай, додамен қош айтысты.

«Ақтөбе» жаңа бапкер [[Владимир Мұханов]]тың қол астында 2007 жылы екінші рет чемпионаттың жеңімпазы атанды. 2008 және 2009 жылдары «Ақтөбе» тағы да екі рет елдің чемпионы болып, келесі үш жылдың ішінде, [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионатында]], 2010 жылы 2-ші орынға ие болып және 2011, 2012 жылдары 3-ші орын алып, екінші орнынан жоғары нәтижеге жеткен жоқ. 2013 жылы, басты бапкердің орнына [[Владимир Андреевич Никитенко|Владимир Никитенко]] келіп, «Ақтөбе», егемен Қазақстан тарихында 5-ші рет елдің чемпионы болып, жанкүйлерінің арманын іске асырды.

[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жылғы маусымда]] футболшылардың жалақысын уақытында төлемегені үшін ҚФФ шешімі бойынша 12 ұпайы алынып тасталды. Мұның зияны тимей қалмады, клуб соңғы орыннан жоғары көтеріле алмай, бірінші лигаға түсіп кетті. [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2020|2020 жылы бірінші лига жеңімпазы]] атанып, элитаға қайта оралды.

=== Жекеменшікке көшуі ===
2025 Жылдың 14-наурызында өткен мемлкеттің құрылтай отырысында Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан клубтарын жекеменшікке көшіруді тапсырды&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-ulttyk-kuryltaydyn-tortinshi-otyrysynda-soylegen-sozi-14242 &quot;Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың төртінші отырысында  сөйлеген сөзі&quot;]
----&lt;/ref&gt;. Осы жаңалыққа орай 2026-жылдың 8-қаңтарында &quot;Qazaq Stroy propperties&quot; компаниясын қалаушы Нұрлан Артықбаев клубты өз қол астына алады&lt;ref&gt;&quot;[https://aqtobetv.kz/kz/news/35287#:~:text=%D0%91%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BD%20%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%22%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5%22%20%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%20%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3%20%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96%20%2D,%D0%90%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2.%20%D0%98%D3%99%2C%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%20%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8%20%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D0%B5%20%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%20%D3%A9%D1%82%D1%82%D1%96. &quot;АҚТӨБЕ&quot; ФК ЖЕКЕМЕНШІККЕ ӨТТІ&quot;]&lt;/ref&gt;. Оған қоса клубтың басқарма төреғасына Арман Оспанов қойылып клубтың жанкүйерлерімен жанжал орын алады. Бұған себеп Арман Оспановтың бір жыл бұрынғы &quot;Ақтөбе&quot; клубына және жанкүйерлеріне арнап жазған уытты пікірлерімен қоса оның &quot;ақ-қызылдардың&quot; қарсыласы &quot;Қайрат&quot; клубының фан қозғалысына байланысы&lt;ref&gt;[https://rus.azattyq-ruhy.kz/sport/100881-press-konferentsiia-novogo-glavy-fk-aktobe-zavershilas-skandalom-iz-za-ego-prezhnikh-vyskazyvanii &quot;Пресс-конференция нового главы ФК «Актобе» завершилась скандалом из-за его прежних высказываний&quot;]&lt;/ref&gt;. Осыған қарамастан клубтың жаңа басқарма төреғасы өз орнында қалды. 

Жекеменшікке өткелі клубтың қаражаты артып &quot;Ақтөбе&quot; өз сапын жаңа ойыншылармен толтыра бастайды, олардың ішінде әйгілі &quot;Манчестер Юнайтедтің&quot; және Португалия ұлттық құрамасының ойыншысы Луиш Нани бар&lt;ref&gt;[https://www.transfermarkt.world/nani/profil/spieler/33706 &quot;#17 Nani&quot;]&lt;/ref&gt;. 

== Бұрынғы аттары == 
* Актюбинец (1967 – 1995)
* Актөбемұнай (1996)
* Актөбе (1997)
* Актөбе-Ленто (2000-2004)
* Ақтөбе (2005 жылдан бері)

== Еурокубоктар ==
{{main|Қазақстан футбол клубтары еурокубоктардағы көрсеткіші}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Маусым
! Дода
! Кезең
! Ел
! Клуб
! Үйде
! Қонақта
! Есеп

|-
|2006/07
|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Латвия}}
|[[Металлург (футбол клубы, Лиепая)|Металлург Лиепая]]
|1-1
|0-1
|1-2
|-
|2007/08
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Аустрия}}
|[[Маттерсбург (футбол клубы)|Маттерсбург]]
|1-0 
|2-4
|3-4
|-
|2008/09
|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Молдова}}
|[[Шериф (футбол клубы)|Шериф]]
|1-0 
|0-4
|1-4
|-
|2009/10
|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Исландия}}
|[[Хабнарфьордюр (футбол клубы)|Хафнарфьордюр]]
|2-0 
|4-0
|6-0
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Израиль}}
|[[Маккаби (футбол клубы, Хайфа)|Маккаби Хайфа]]
|0-0 
|3-4 
|3-4
|-
|2009/10
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''Плей-офф'''
|{{байрақ|Германия}}
|[[Вердер (футбол клубы)|Вердер Бремен]]
|0-2
|3-6
|3-8
|-
|2010/11
||[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Грузия}}
|[[Рустави (футбол клубы)|Олимпи Рустави]]
|2-0 
|1-1
|3-1
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Израиль}}
|[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]]
|1-0
|1-3
|2-3
|-
|2010/11
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''Плей-офф'''
|{{байрақ|Нидерланд}}
|[[АЗ Алкмаар]]
|2-1
|0-2
|2-3
|-
|2011/12
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Мажарстан}}
|[[Кечкемет (футбол клубы)|Кечкемет]]
|0-0
|1-1
|1-1
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Ресей}}
|[[Алания (футбол клубы)|Алания]]
|1-1
|1-1
|1-1 (п. 2-4)
|-
|2012/13
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Грузия}}
|[[Торпедо (футбол клубы, Кутаиси)|Торпедо Кутаиси]]
|1-0
|1-1
|2-1
|-
|
|
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Молдова}}
|[[Милсами]]
|3-0
|2-4
|5-4
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Бельгия}}
|[[Генк (футбол клубы)|Генк]]
|1-2
|2-1
|2-4
|-
|2013/14
|[[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Армения}}
|[[Гандзасар (футбол клубы, Капан)|Гандзасар]]
|2-1
|2-1
|4-2
|-
|
|
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Норвегия}}
|[[Хёдд]]
|2-0
|0-1
|2-1
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Исландия}}
|[[Брейдаблик]]
|1-0
|0-1
|1-1 (п. 2-1)
|-
|
|
|
'''Плей-офф'''
|{{байрақ|Украина}}
|[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]]
|2-3
|1-5
|3-8
|-
|2014/15
||[[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|'''2-кв. кезең'''
|{{байрақ|Грузия}}
|[[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]]
|3-0 
|0-1
|4-0
|-
|
|
|'''3-кв. кезең'''
|{{байрақ|Румыния}}
|[[Стяуа (футбол клубы)|Стяуа Бухарест]]
|2-2
|1-2
|3-4
|-
|2014/15
|[[УЕФА Кубогы (кубок)|Еуропа Лигасы]]
|'''Плей-офф'''
|{{байрақ|Польша}}
|[[Легия (футбол клубы)|Легия Варшава]]
|0-1
|0-2
|0-3
|-
|2015/16
|[[УЕФА Кубогы (кубок)|Еуропа Лигасы]]
|'''1-кв. кезең'''
|{{байрақ|Эстония}}
|[[Нымме Калью]]
|0-1
|0-0
|0-1
|}

== Рекордтар ==
* Қазақстанның 15 чемпионатына қатысқан
* Барлығы 470 матч өткізіп, 225-нде жеңіске жетіп, 111-нде тең ойнап, 134-нде жеңіліп қалған. Доп саны:654-475
* Ең ірі жеңістері:
** 1992 - 8-2 [[Ақжайық (футбол клубы)|Уралец]] ([[Орал]])
** 1994 – 8-0 [[Түркістан (футбол клубы)|Яссы ФК]] ([[Түркістан (қала)|Түркістан]])
** 1996 – 8-0 [[Болат (футбол клубы)|Болат-АМТ]] ([[Теміртау]])
** 2013 – 9-1 [[Бәйтерек (футбол клубы)|Бәйтерек]] ([[Астана]])
* Ең ірі жеңілісі:
** 1997 – 1-9 [[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК]] ([[Тараз]])

== Жетістіктері ==
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионы]] (5): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстанның күміс жүлдегері]] (2): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстанның қола жүлдегері]] (2): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]], 2015
*[[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан кубогының иегері]] (1): [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2008|2008]]
*[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Қазақстан супер кубогының иегері]] (3): [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2008|2008]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2014|2014]]
*[[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|Қазақстан бірінші лигасының чемпионы]] (2): [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2000|2000]], [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2020|2020]]
* [[Достастық кубогы|Достастық кубогының финалисті]] (2): 2009, 2010

== Сілтемелер ==
* [http://www.fc-aktobe.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704102733/http://www.fc-aktobe.kz/ |date=2014-07-04 }}
* [http://www.13sector.kz Жанкүйерлерінің сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109052937/http://13sector.kz/ |date=2016-01-09 }}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Жақсы мақала}}
{{Футболдан Қазақстан чемпиондары}}
{{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}}
{{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}}

[[Санат:Қазақстан футбол клубтары]]
[[Санат:1967 жылы құрылған футбол клубтары]]
[[Санат:Ақтөбе ФК]]</text>
      <sha1>4c0k0q965e5szz6d026lfgsvqkb19iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20606</id>
    <revision>
      <id>3612055</id>
      <parentid>3610370</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32374-35</username>
        <id>181938</id>
      </contributor>
      <comment>/ Іркітбаев Нұрқайдар жазған/</comment>
      <origin>3612055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15228" sha1="23ni921czj55q055ced5lbife6cnlp2" xml:space="preserve">'''Суан''' — ''қазақ қоғамындағы, [[Ұлы жүз]] құрамындағы көне ру.'' [[Албан руы|Албан]], [[Ру|Суан]], [[Дулат]] үшеуі бірге туған, [[Майқы би]] мен [[Домалақ ана]]ның балалары.
{{Infobox Kazakh Clan
| атауы             = СУАН
| лақап_атауы       = : Суан
| таңбасы           = Суан таңбасы.jpg
| таңба_сипаттамасы = таңбасы көшпенділердің арбаның дөңгелегі 
| ұраны             = : ''Байсуан''
| жүзі              = : [[Ұлы жүз]]
| тайпасы           = : Суан
| шығу_тегі         = : 1-ғасырдан [[Үйсін]]
| бөлімдері         = : Тоқарыстан, Байтүгей
| тараулары         = : Елшібек, Сатай,Бағыс, Тұрдымбет, Ақша, Сұлтанғұл, Тұрсын, Алдияр, Қараменде тағы басқалары
| ақсақалы          = : [[Қожбанбет би]]
| қыстаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]]
| жайлаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]], [[Жаркент]]
| торабы            = :[[Іле]]
}}
[[File:Суан.jpg|thumb|[[Желтоқсан көтерілісі]]ның құрбандарының бас батырларының руы Суан болған]]

==Тарих==
Суандар жайында көне деректерде мүлде ешнәрсе айтылмайды. Алайда, бұл бағытта жоғарыда келтірілген [[Н. Аристов]]тың сілтемесі аса құнды дерек көзі болып табылады. Бұл мәліметті келтіре отырып, [[С. Аманжолов]] Н. Аристовтың пікіріне жан бітіріп, [[Албан руы|Албан]] мен '''Суан рулары''' [[Дулат]] руының одағында болды дегенді қостайды. [[Қазақ шежіресі]] де ежелден Дулат, Албан мен Суан руларының түп тамырластығын, тіпті ол үшеуінің Жарықшақтың баласы екеніндігін дәлелдейді.

Суандар Албандарға, әсіресе, Дулаттарға қарағанда онша көп емес. Сондықтан олар көп жағдайда қысымдық көріп, ең бастысы, жер тәлімі мен жайылымнан шеттетілген. Бұл жәйт әлі күнге дейін айтылып келе жатқан аңызбен де расталады. Онда бауырлар арасында сұр бұқаның ені үшін (ол кезде бұқа ені желінеді екен) дүрдараздық шығып, сыбаға тимеген Суан үлкен ағалары Албан мен Дулатқа өкпелеп, шалғай шығысқа көшіп кеткені әңгімеленеді. Шынында да, Суан руының қонысы [[Қытай]] шекарасындағы [[Іле]] өзенінің оң қабағында, үш ағайындылар Дулат, Албан, Суан жайлаған аймақтың ең шығыс жағында жатыр.
== Болыстары ==
[[Жаркент]] шаһары екі үлкен болысқа бөлінді бірі [[Тоқарстан]] бірі [[Байтүгей]], екі болысты [[Суан]] руының Ақша атасынан шыққан Мәкен болыс басқарды, кейін Алатау губернаторлығына қарады оны [[Тезек Төре]] басқарды.

== Зерттеулер ==
Суаның ата тегі туралы мәліметтер әдебиеттерде біршама. Бұндай деректер көзіне Н. Аристов, [[М. Тынышбаев]], [[В. Востровтың]] бізге белгілі еңбектерімен қатар [[Жетісу облысы]]ның байырғы тұрғындарын зерттеген жұмыстарды жатқызуға болады. Оларда Суандардың екі ата [[Тоқарыстан]] мен [[Байтүгей]]ге бөлінетіні айтылады. Бұның бәрі рас болғанымен, әлгілерде үрім-бұтақтың тыңғылықты кестесі жоқ болып шықты. Біз осы кем-кетікті толтырып, өз пайымдауларымызбен салыстыра отырып, Суандар туралы тармақтардың таралуын бір ізге салдық. Суан руының шежіресі туралы біздің мәлімет берушілеріміз онша көп емес, дегенмен, солардың ішінде [[Талдықорған|Талдықорған облысы]], [[Киров ауданы (Шығыс Қазақстан облысы)|Киров ауданың]] тұрғыны [[1897]] жылы туған (Суаннан) [[Кінәз Дәуітәлиев]] пен сол облыстың [[Жаркент қаласы]]ның тұрғыны [[1937]] жылы туған (Суан нан) [[Нұрахан Хабимолдаев]]тан жинан алған деректерді құнды деп есептейміз. Сонымен Суаннан ірі төрт ата тарады: Тоқарыстан, Байтөгей, [[Бағыс]], [[Жесегір]] (соңғы екеуі [[Көпбағыс]] пен [[Досбағыс]] деген атпен [[Алматы]] айналасындағы дулаттарға сіңіп кеткен).

==Шежіре==
Тоқарыстан мен Байтөгей ұдайы көше отырып, қазіргі қонысы Іле өзенінің оң жағасымен [[Қорғас өзені]]не дейін жетеді. Суан руының негізгі ірі атасы төртке: Тұрдымбет, Мұрат, Бердіке мен Баубекке бөлінетін Тоқарыстан болып есептеледі. Тұрдымбет өз кезегінде үш тармақ: Бөргелтай, Есет, Тұрсынға тарайды. Есеттен Қошқар, одан Жанқозы, Бөлек, Одыр, Мейіз. Одырдан Сүйімбай, Сабаз, Қабай. Шежіреде айтылатындай, Мұраттың алты баласы болыпты: Орыс, [[Қараменде Мұратұлы]], Шегірен, Қарабек, Әбдісүгір, Байтөгей. Ел аузында Байтөгейден басқаларын Бес Мұрат деп те атайды. Мұраттың үлкен ұлы Орыс, одан Мырзагелді, Хангелді. Соңғының екі ұлы бар Сұлтанқұл мен Ақша. Ақшадан Бекболат, Құрымбай,Есдәулет,Байтілеу бұларды төрт Ақша деп те атайды. Бекболаттан Сады одан Талтаң. Талтаңнан Шойынтай. Шойынтай дан Нұрбай, Керімбай тарайды. Нұрбайдан Тоқмухаммед Тоқтамамыт, Нұралы тарайды.Тоқмухаммедтен Ұзақ, Байұзақ. Ұзақтан Ермек, Еділ. Еділден  Жігер, Байұзақтан Бауыржан, Мағжан. Мағжаннан Жақұт пен Мейіржан.
 
Мырзагелдінің ұрпақтары недәуір болып, жеті атаға жіктеледі: Қожеке, Тілеке, Кебенек, Олдақсан, Туматай, Еділбай, Мәмбет. Мәмбеттің бірінші Қарлығаш есімді әйелінен Мақпал туса, ал екішпі әйелі Желкілдектен жеті ұл көрген: Сүттібай, Құттыбай, Медеубай, Мес, Айдабол (Сондықтан оларды анасының атымеп Желкілдектің Жеті тазы деп те атайды). Айдаболдан Сабалы, Бабалы, Баба, Байшымыр.

Соңғыдан Тұрғынбай, одан Жақып, Іркітбай, Бүркітбай. Іркітбайдан тараған ұрпақтары: ұлы- Нұрқайдар,  балалары: Сейдахмет, Бақыт, Бейбіт, Бауыржан, Сакен, Нұрлан, Алмас. Үлкен ұлы Сейдахметтен тараған ұрпақтары: Нұрболат, оның балалары: Бейбапыс, Марлен, екінші ұлы Бақыттан тараған ұрпақтары: Арман, оның балалары: Арлан, Ортаншы ұлы Бейбіттен тараған ұрағы: Бақтияр. Оның балалары: Нұрәлі, Данияр. Іркітбайдың ұлары: Нұркамал, Нұрсағат, Нұрхан. Соңғыдан Қайынолда, Қатша, Әбділда, Қабимолда. Соңғыдан Нұрсапа, Нұрахан (мәлімет беруші, 1937 жылы туған), Айдархан. Біз келтірген үрім-бұтақ кестесінде мәлімет беруші Нұрахан Қабимолдаев пен Суанның арасында 11 ата жатыр. Байтөгей үш атаға бөлінеді: Елтінді, Молақ пен Жылгелді. Кейбір әдеби деректерге қарағанда Байтөгейдің ұрпақтары оның екі әйелінің атымен: Нөкейтін мен Сарықыз деп тарайды, біраң, олар қалай бөлінетіні нақты көрсетілмегендіктен, түп- тұқиянын дәл анықтау мүмкін емес. Молақтан Құртымбет, Сексен, Шоқа, Қасаболат, Сүйімбай, Еркебай. Жылгелдіден Аққабақ, Алдияр, Елшібек. Аққабақтың екі ұлы бар: Құдайберді (Аманқұл, Ақбура, Көтен) және Сатай (Абылай, Көпес, Бектемір, Досқұлы, Нәуке, Ақылбек, Әбдіке, Жетімқозы). Сатайдың бес әйелі болды, деп ел айтады. Төртінші әйелінен Әбдіке туыпты, одан Әділбек, одан Дәуітәлі, одап Кінәз (біздің мәлімет берушіміз, 1892 жылы туған). Біздің кестеміз бойынша, ол он екі атадан барып Суанға қосылады. Алдиярдан Есалы мен Дат.

Елшібектен Құлжыкей, Алакүшік, Шабар, Алшор т. б. Сонымен Суан руы екі ата: Тоқарыстан мен Байтөгейге бөлінетінін қайта пысықтаймыз. Алайда, мағлұматтар тапшылығынан үрім-бұтақ кестесінде бүкіл буын қамтылмай қалды. Соған қарамастан екі ата туралы недәуір мәлімет алуға бөлады, өйткені біздің кестемізде Суан руының (5-қосымшаны қараңыз) бұл екі тармағының үрім-бұтағы біршама зерттелді.
== Мекені ==
[[XIX]] ғасырдың аяғындағы Суан руының қанша болғанын Н. Аристов еңбегінен табамыз, онда 4000 шаңырақ десе, М. Тынышбаев олар [[1917]] жылы 40 мыңға жетті деп нақтылайды. XIX ғасырдың аяғы мен [[XX]] ғасырдың басында Суан руына жататын қазақтар негізінен Жетісу уәлаяты Жаркент уезінде тұрып жатты. Олар оңтүстікте Іле өзепінің оң қабағын, шығыста Қытай шекарасына дейіи, ал солтүстікте [[Жоңғар Алатау]]ының тау шабындықтары мен Батыста [[Верный уезі]]нің шекарасындағы [[Көктерек өзені]]нің бөйын қоныстанып жүрді. Демек, бұл Суандар көрсетілген жерлердегі құнарлы да шұрайлы топырақты аймақты алып жатты деген сөз, онда жер де, су да, ну да жеткілікті еді.

Бұрхан, Үлкен және Кіші Үсек (Өсек), Шыпжың мен Қорғас өзендерінің алқабы мен Алтыңкөл көлінің маңайындағы құмда Байтөгей руының қыстаулары бар болатын. Өсек көлінің айналасында, Іле өзені мен Үсек өзенінің орта шенінде, сонымен қатар Көктерек бойында Тоқарыстан руының қысқы қонысы орналасты. Суан рулары мал және егін салумен айналысты. Төрт түлік өсіріп, бидай, арпа мен тары екті, сөйтіп негізінен жартылай көшпелі өмір сүрді. Ірі байлар Жоңғар Алатауындағы альпі шабындықтарына шығып кетіп, шағын дәулеттілері тау етегін төңіректеп, жарлы-жақыбай, жатақтар қыстауларда қалатын.

== Тұлғалар ==
{{Div col|3}}
# [[Қожбанбет би]]
# [[Әбілхан Қастеев]]
# [[Демеу Жадыраев]]
# [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] Бағыс
# [[Борис Төкенұлы Керімбаев]] (Қара Майор)
# [[Әтікей Қазақбайұлы]]
# [[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов]]
# [[Мақпал Исабекова]]
# [[Бексұлтан Нұржекеұлы]]
# [[Ләззат Асанова]]
# [[Ербол Сыпатаев]]
# [[Оразақын Асқар]]
# [[Дәнеш Рақышев]]
# [[Айтақын Мұхамедиұлы Бұлғақов]]
# [[Елтінді Байтүгейұлы]]
# [[Сатай Аққабақұлы]]
# [[Бөлек Қараұлы]]
# [[Елшібек батыр]]
# [[Бағай батыр]]
# [[Қараменде Мұратұлы]]
# [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев]] 
# [[Жансая Даниярқызы Әбдімәлік]] Бағыс 
# [[Рамазан Құмарбекұлы Сәрпеков]]
# [[Нұрлан Аманкелдіұлы Құралов]] Бағыс
* Аққабақ би
* Жандарбек Бұлғақов
{{Div col end}}


{{Суретсіз мақала}}
{{Қазақ рулары}}

[[Санат:Қазақ рулары]]</text>
      <sha1>23ni921czj55q055ced5lbife6cnlp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612056</id>
      <parentid>3612055</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32374-35</username>
        <id>181938</id>
      </contributor>
      <comment>/* Іркітбаев Нұрқайдар */</comment>
      <origin>3612056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15228" sha1="rq4lisqamlrsbssxoaxi4hu27jruhm6" xml:space="preserve">'''Суан''' — ''қазақ қоғамындағы, [[Ұлы жүз]] құрамындағы көне ру.'' [[Албан руы|Албан]], [[Ру|Суан]], [[Дулат]] үшеуі бірге туған, [[Майқы би]] мен [[Домалақ ана]]ның балалары.
{{Infobox Kazakh Clan
| атауы             = СУАН
| лақап_атауы       = : Суан
| таңбасы           = Суан таңбасы.jpg
| таңба_сипаттамасы = таңбасы көшпенділердің арбаның дөңгелегі 
| ұраны             = : ''Байсуан''
| жүзі              = : [[Ұлы жүз]]
| тайпасы           = : Суан
| шығу_тегі         = : 1-ғасырдан [[Үйсін]]
| бөлімдері         = : Тоқарыстан, Байтүгей
| тараулары         = : Елшібек, Сатай,Бағыс, Тұрдымбет, Ақша, Сұлтанғұл, Тұрсын, Алдияр, Қараменде тағы басқалары
| ақсақалы          = : [[Қожбанбет би]]
| қыстаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]]
| жайлаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]], [[Жаркент]]
| торабы            = :[[Іле]]
}}
[[File:Суан.jpg|thumb|[[Желтоқсан көтерілісі]]ның құрбандарының бас батырларының руы Суан болған]]

==Тарих==
Суандар жайында көне деректерде мүлде ешнәрсе айтылмайды. Алайда, бұл бағытта жоғарыда келтірілген [[Н. Аристов]]тың сілтемесі аса құнды дерек көзі болып табылады. Бұл мәліметті келтіре отырып, [[С. Аманжолов]] Н. Аристовтың пікіріне жан бітіріп, [[Албан руы|Албан]] мен '''Суан рулары''' [[Дулат]] руының одағында болды дегенді қостайды. [[Қазақ шежіресі]] де ежелден Дулат, Албан мен Суан руларының түп тамырластығын, тіпті ол үшеуінің Жарықшақтың баласы екеніндігін дәлелдейді.

Суандар Албандарға, әсіресе, Дулаттарға қарағанда онша көп емес. Сондықтан олар көп жағдайда қысымдық көріп, ең бастысы, жер тәлімі мен жайылымнан шеттетілген. Бұл жәйт әлі күнге дейін айтылып келе жатқан аңызбен де расталады. Онда бауырлар арасында сұр бұқаның ені үшін (ол кезде бұқа ені желінеді екен) дүрдараздық шығып, сыбаға тимеген Суан үлкен ағалары Албан мен Дулатқа өкпелеп, шалғай шығысқа көшіп кеткені әңгімеленеді. Шынында да, Суан руының қонысы [[Қытай]] шекарасындағы [[Іле]] өзенінің оң қабағында, үш ағайындылар Дулат, Албан, Суан жайлаған аймақтың ең шығыс жағында жатыр.
== Болыстары ==
[[Жаркент]] шаһары екі үлкен болысқа бөлінді бірі [[Тоқарстан]] бірі [[Байтүгей]], екі болысты [[Суан]] руының Ақша атасынан шыққан Мәкен болыс басқарды, кейін Алатау губернаторлығына қарады оны [[Тезек Төре]] басқарды.

== Зерттеулер ==
Суаның ата тегі туралы мәліметтер әдебиеттерде біршама. Бұндай деректер көзіне Н. Аристов, [[М. Тынышбаев]], [[В. Востровтың]] бізге белгілі еңбектерімен қатар [[Жетісу облысы]]ның байырғы тұрғындарын зерттеген жұмыстарды жатқызуға болады. Оларда Суандардың екі ата [[Тоқарыстан]] мен [[Байтүгей]]ге бөлінетіні айтылады. Бұның бәрі рас болғанымен, әлгілерде үрім-бұтақтың тыңғылықты кестесі жоқ болып шықты. Біз осы кем-кетікті толтырып, өз пайымдауларымызбен салыстыра отырып, Суандар туралы тармақтардың таралуын бір ізге салдық. Суан руының шежіресі туралы біздің мәлімет берушілеріміз онша көп емес, дегенмен, солардың ішінде [[Талдықорған|Талдықорған облысы]], [[Киров ауданы (Шығыс Қазақстан облысы)|Киров ауданың]] тұрғыны [[1897]] жылы туған (Суаннан) [[Кінәз Дәуітәлиев]] пен сол облыстың [[Жаркент қаласы]]ның тұрғыны [[1937]] жылы туған (Суан нан) [[Нұрахан Хабимолдаев]]тан жинан алған деректерді құнды деп есептейміз. Сонымен Суаннан ірі төрт ата тарады: Тоқарыстан, Байтөгей, [[Бағыс]], [[Жесегір]] (соңғы екеуі [[Көпбағыс]] пен [[Досбағыс]] деген атпен [[Алматы]] айналасындағы дулаттарға сіңіп кеткен).

==Шежіре==
Тоқарыстан мен Байтөгей ұдайы көше отырып, қазіргі қонысы Іле өзенінің оң жағасымен [[Қорғас өзені]]не дейін жетеді. Суан руының негізгі ірі атасы төртке: Тұрдымбет, Мұрат, Бердіке мен Баубекке бөлінетін Тоқарыстан болып есептеледі. Тұрдымбет өз кезегінде үш тармақ: Бөргелтай, Есет, Тұрсынға тарайды. Есеттен Қошқар, одан Жанқозы, Бөлек, Одыр, Мейіз. Одырдан Сүйімбай, Сабаз, Қабай. Шежіреде айтылатындай, Мұраттың алты баласы болыпты: Орыс, [[Қараменде Мұратұлы]], Шегірен, Қарабек, Әбдісүгір, Байтөгей. Ел аузында Байтөгейден басқаларын Бес Мұрат деп те атайды. Мұраттың үлкен ұлы Орыс, одан Мырзагелді, Хангелді. Соңғының екі ұлы бар Сұлтанқұл мен Ақша. Ақшадан Бекболат, Құрымбай,Есдәулет,Байтілеу бұларды төрт Ақша деп те атайды. Бекболаттан Сады одан Талтаң. Талтаңнан Шойынтай. Шойынтай дан Нұрбай, Керімбай тарайды. Нұрбайдан Тоқмухаммед Тоқтамамыт, Нұралы тарайды.Тоқмухаммедтен Ұзақ, Байұзақ. Ұзақтан Ермек, Еділ. Еділден  Жігер, Байұзақтан Бауыржан, Мағжан. Мағжаннан Жақұт пен Мейіржан.
 
Мырзагелдінің ұрпақтары недәуір болып, жеті атаға жіктеледі: Қожеке, Тілеке, Кебенек, Олдақсан, Туматай, Еділбай, Мәмбет. Мәмбеттің бірінші Қарлығаш есімді әйелінен Мақпал туса, ал екішпі әйелі Желкілдектен жеті ұл көрген: Сүттібай, Құттыбай, Медеубай, Мес, Айдабол (Сондықтан оларды анасының атымеп Желкілдектің Жеті тазы деп те атайды). Айдаболдан Сабалы, Бабалы, Баба, Байшымыр.

Соңғыдан Тұрғынбай, одан Жақып, Іркітбай, Бүркітбай. Іркітбайдан тараған ұрпақтары: ұлы- Нұрқайдар,  балалары: Сейдахмет, Бақыт, Бейбіт, Бауыржан, Сакен, Нұрлан, Алмас. Үлкен ұлы Сейдахметтен тараған ұрпақтары: Нұрболат, оның балалары: Бейбарыс, Марлен, екінші ұлы Бақыттан тараған ұрпақтары: Арман, оның балалары: Арлан, Ортаншы ұлы Бейбіттен тараған ұрағы: Бақтияр. Оның балалары: Нұрәлі, Данияр. Іркітбайдың ұлары: Нұркамал, Нұрсағат, Нұрхан. Соңғыдан Қайынолда, Қатша, Әбділда, Қабимолда. Соңғыдан Нұрсапа, Нұрахан (мәлімет беруші, 1937 жылы туған), Айдархан. Біз келтірген үрім-бұтақ кестесінде мәлімет беруші Нұрахан Қабимолдаев пен Суанның арасында 11 ата жатыр. Байтөгей үш атаға бөлінеді: Елтінді, Молақ пен Жылгелді. Кейбір әдеби деректерге қарағанда Байтөгейдің ұрпақтары оның екі әйелінің атымен: Нөкейтін мен Сарықыз деп тарайды, біраң, олар қалай бөлінетіні нақты көрсетілмегендіктен, түп- тұқиянын дәл анықтау мүмкін емес. Молақтан Құртымбет, Сексен, Шоқа, Қасаболат, Сүйімбай, Еркебай. Жылгелдіден Аққабақ, Алдияр, Елшібек. Аққабақтың екі ұлы бар: Құдайберді (Аманқұл, Ақбура, Көтен) және Сатай (Абылай, Көпес, Бектемір, Досқұлы, Нәуке, Ақылбек, Әбдіке, Жетімқозы). Сатайдың бес әйелі болды, деп ел айтады. Төртінші әйелінен Әбдіке туыпты, одан Әділбек, одан Дәуітәлі, одап Кінәз (біздің мәлімет берушіміз, 1892 жылы туған). Біздің кестеміз бойынша, ол он екі атадан барып Суанға қосылады. Алдиярдан Есалы мен Дат.

Елшібектен Құлжыкей, Алакүшік, Шабар, Алшор т. б. Сонымен Суан руы екі ата: Тоқарыстан мен Байтөгейге бөлінетінін қайта пысықтаймыз. Алайда, мағлұматтар тапшылығынан үрім-бұтақ кестесінде бүкіл буын қамтылмай қалды. Соған қарамастан екі ата туралы недәуір мәлімет алуға бөлады, өйткені біздің кестемізде Суан руының (5-қосымшаны қараңыз) бұл екі тармағының үрім-бұтағы біршама зерттелді.
== Мекені ==
[[XIX]] ғасырдың аяғындағы Суан руының қанша болғанын Н. Аристов еңбегінен табамыз, онда 4000 шаңырақ десе, М. Тынышбаев олар [[1917]] жылы 40 мыңға жетті деп нақтылайды. XIX ғасырдың аяғы мен [[XX]] ғасырдың басында Суан руына жататын қазақтар негізінен Жетісу уәлаяты Жаркент уезінде тұрып жатты. Олар оңтүстікте Іле өзепінің оң қабағын, шығыста Қытай шекарасына дейіи, ал солтүстікте [[Жоңғар Алатау]]ының тау шабындықтары мен Батыста [[Верный уезі]]нің шекарасындағы [[Көктерек өзені]]нің бөйын қоныстанып жүрді. Демек, бұл Суандар көрсетілген жерлердегі құнарлы да шұрайлы топырақты аймақты алып жатты деген сөз, онда жер де, су да, ну да жеткілікті еді.

Бұрхан, Үлкен және Кіші Үсек (Өсек), Шыпжың мен Қорғас өзендерінің алқабы мен Алтыңкөл көлінің маңайындағы құмда Байтөгей руының қыстаулары бар болатын. Өсек көлінің айналасында, Іле өзені мен Үсек өзенінің орта шенінде, сонымен қатар Көктерек бойында Тоқарыстан руының қысқы қонысы орналасты. Суан рулары мал және егін салумен айналысты. Төрт түлік өсіріп, бидай, арпа мен тары екті, сөйтіп негізінен жартылай көшпелі өмір сүрді. Ірі байлар Жоңғар Алатауындағы альпі шабындықтарына шығып кетіп, шағын дәулеттілері тау етегін төңіректеп, жарлы-жақыбай, жатақтар қыстауларда қалатын.

== Тұлғалар ==
{{Div col|3}}
# [[Қожбанбет би]]
# [[Әбілхан Қастеев]]
# [[Демеу Жадыраев]]
# [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] Бағыс
# [[Борис Төкенұлы Керімбаев]] (Қара Майор)
# [[Әтікей Қазақбайұлы]]
# [[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов]]
# [[Мақпал Исабекова]]
# [[Бексұлтан Нұржекеұлы]]
# [[Ләззат Асанова]]
# [[Ербол Сыпатаев]]
# [[Оразақын Асқар]]
# [[Дәнеш Рақышев]]
# [[Айтақын Мұхамедиұлы Бұлғақов]]
# [[Елтінді Байтүгейұлы]]
# [[Сатай Аққабақұлы]]
# [[Бөлек Қараұлы]]
# [[Елшібек батыр]]
# [[Бағай батыр]]
# [[Қараменде Мұратұлы]]
# [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев]] 
# [[Жансая Даниярқызы Әбдімәлік]] Бағыс 
# [[Рамазан Құмарбекұлы Сәрпеков]]
# [[Нұрлан Аманкелдіұлы Құралов]] Бағыс
* Аққабақ би
* Жандарбек Бұлғақов
{{Div col end}}


{{Суретсіз мақала}}
{{Қазақ рулары}}

[[Санат:Қазақ рулары]]</text>
      <sha1>rq4lisqamlrsbssxoaxi4hu27jruhm6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612061</id>
      <parentid>3612056</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurtenge</username>
        <id>93712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-32374-35|~2026-32374-35]] ([[User talk:~2026-32374-35|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3594184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14519" sha1="c9k8hcjzixduv657nx6xhh5ze08kubn" xml:space="preserve">'''Суан''' — ''қазақ қоғамындағы, [[Ұлы жүз]] құрамындағы көне ру.'' [[Албан руы|Албан]], [[Ру|Суан]], [[Дулат]] үшеуі бірге туған, [[Майқы би]] мен [[Домалақ ана]]ның балалары.
{{Infobox Kazakh Clan
| атауы             = СУАН
| лақап_атауы       = : Суан
| таңбасы           = Суан таңбасы.jpg
| таңба_сипаттамасы = таңбасы көшпенділердің арбаның дөңгелегі 
| ұраны             = : ''Байсуан''
| жүзі              = : [[Ұлы жүз]]
| тайпасы           = : Суан
| шығу_тегі         = : 1-ғасырдан [[Үйсін]]
| бөлімдері         = : Тоқарыстан, Байтүгей
| тараулары         = : Елшібек, Сатай,Бағыс, Тұрдымбет, Ақша, Сұлтанғұл, Тұрсын, Алдияр, Қараменде тағы басқалары
| ақсақалы          = : [[Қожбанбет би]]
| қыстаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]]
| жайлаулары        = : [[Жоңғар Алатауы]], [[Жаркент]]
| торабы            = :[[Іле]]
}}
[[File:Суан.jpg|thumb|[[Желтоқсан көтерілісі]]ның құрбандарының бас батырларының руы Суан болған]]

==Тарих==
Суандар жайында көне деректерде мүлде ешнәрсе айтылмайды. Алайда, бұл бағытта жоғарыда келтірілген [[Н. Аристов]]тың сілтемесі аса құнды дерек көзі болып табылады. Бұл мәліметті келтіре отырып, [[С. Аманжолов]] Н. Аристовтың пікіріне жан бітіріп, [[Албан руы|Албан]] мен '''Суан рулары''' [[Дулат]] руының одағында болды дегенді қостайды. [[Қазақ шежіресі]] де ежелден Дулат, Албан мен Суан руларының түп тамырластығын, тіпті ол үшеуінің Жарықшақтың баласы екеніндігін дәлелдейді.

Суандар Албандарға, әсіресе, Дулаттарға қарағанда онша көп емес. Сондықтан олар көп жағдайда қысымдық көріп, ең бастысы, жер тәлімі мен жайылымнан шеттетілген. Бұл жәйт әлі күнге дейін айтылып келе жатқан аңызбен де расталады. Онда бауырлар арасында сұр бұқаның ені үшін (ол кезде бұқа ені желінеді екен) дүрдараздық шығып, сыбаға тимеген Суан үлкен ағалары Албан мен Дулатқа өкпелеп, шалғай шығысқа көшіп кеткені әңгімеленеді. Шынында да, Суан руының қонысы [[Қытай]] шекарасындағы [[Іле]] өзенінің оң қабағында, үш ағайындылар Дулат, Албан, Суан жайлаған аймақтың ең шығыс жағында жатыр.
== Болыстары ==
[[Жаркент]] шаһары екі үлкен болысқа бөлінді бірі [[Тоқарстан]] бірі [[Байтүгей]], екі болысты [[Суан]] руының Ақша атасынан шыққан Мәкен болыс басқарды, кейін Алатау губернаторлығына қарады оны [[Тезек Төре]] басқарды.

== Зерттеулер ==
Суаның ата тегі туралы мәліметтер әдебиеттерде біршама. Бұндай деректер көзіне Н. Аристов, [[М. Тынышбаев]], [[В. Востровтың]] бізге белгілі еңбектерімен қатар [[Жетісу облысы]]ның байырғы тұрғындарын зерттеген жұмыстарды жатқызуға болады. Оларда Суандардың екі ата [[Тоқарыстан]] мен [[Байтүгей]]ге бөлінетіні айтылады. Бұның бәрі рас болғанымен, әлгілерде үрім-бұтақтың тыңғылықты кестесі жоқ болып шықты. Біз осы кем-кетікті толтырып, өз пайымдауларымызбен салыстыра отырып, Суандар туралы тармақтардың таралуын бір ізге салдық. Суан руының шежіресі туралы біздің мәлімет берушілеріміз онша көп емес, дегенмен, солардың ішінде [[Талдықорған|Талдықорған облысы]], [[Киров ауданы (Шығыс Қазақстан облысы)|Киров ауданың]] тұрғыны [[1897]] жылы туған (Суаннан) [[Кінәз Дәуітәлиев]] пен сол облыстың [[Жаркент қаласы]]ның тұрғыны [[1937]] жылы туған (Суан нан) [[Нұрахан Хабимолдаев]]тан жинан алған деректерді құнды деп есептейміз. Сонымен Суаннан ірі төрт ата тарады: Тоқарыстан, Байтөгей, [[Бағыс]], [[Жесегір]] (соңғы екеуі [[Көпбағыс]] пен [[Досбағыс]] деген атпен [[Алматы]] айналасындағы дулаттарға сіңіп кеткен).

==Шежіре==
Тоқарыстан мен Байтөгей ұдайы көше отырып, қазіргі қонысы Іле өзенінің оң жағасымен [[Қорғас өзені]]не дейін жетеді. Суан руының негізгі ірі атасы төртке: Тұрдымбет, Мұрат, Бердіке мен Баубекке бөлінетін Тоқарыстан болып есептеледі. Тұрдымбет өз кезегінде үш тармақ: Бөргелтай, Есет, Тұрсынға тарайды. Есеттен Қошқар, одан Жанқозы, Бөлек, Одыр, Мейіз. Одырдан Сүйімбай, Сабаз, Қабай. Шежіреде айтылатындай, Мұраттың алты баласы болыпты: Орыс, [[Қараменде Мұратұлы]], Шегірен, Қарабек, Әбдісүгір, Байтөгей. Ел аузында Байтөгейден басқаларын Бес Мұрат деп те атайды. Мұраттың үлкен ұлы Орыс, одан Мырзагелді, Хангелді. Соңғының екі ұлы бар Сұлтанқұл мен Ақша. Ақшадан Бекболат, Құрымбай,Есдәулет,Байтілеу бұларды төрт Ақша деп те атайды. Бекболаттан Сады одан Талтаң. Талтаңнан Шойынтай. Шойынтай дан Нұрбай, Керімбай тарайды. Нұрбайдан Тоқмухаммед Тоқтамамыт, Нұралы тарайды.Тоқмухаммедтен Ұзақ, Байұзақ. Ұзақтан Ермек, Еділ. Еділден  Жігер, Байұзақтан Бауыржан, Мағжан. Мағжаннан Жақұт пен Мейіржан.
 
Мырзагелдінің ұрпақтары недәуір болып, жеті атаға жіктеледі: Қожеке, Тілеке, Кебенек, Олдақсан, Туматай, Еділбай, Мәмбет. Мәмбеттің бірінші Қарлығаш есімді әйелінен Мақпал туса, ал екішпі әйелі Желкілдектен жеті ұл көрген: Сүттібай, Құттыбай, Медеубай, Мес, Айдабол (Сондықтан оларды анасының атымеп Желкілдектің Жеті тазы деп те атайды). Айдаболдан Сабалы, Бабалы, Баба, Байшымыр.

Соңғыдан Тұрғынбай, одан Жақып, Іркітбай, Бүркітбай. Соңғыдан Қайынолда, Қатша, Әбділда, Қабимолда. Соңғыдан Нұрсапа, Нұрахан (мәлімет беруші, 1937 жылы туған), Айдархан. Біз келтірген үрім-бұтақ кестесінде мәлімет беруші Нұрахан Қабимолдаев пен Суанның арасында 11 ата жатыр. Байтөгей үш атаға бөлінеді: Елтінді, Молақ пен Жылгелді. Кейбір әдеби деректерге қарағанда Байтөгейдің ұрпақтары оның екі әйелінің атымен: Нөкейтін мен Сарықыз деп тарайды, біраң, олар қалай бөлінетіні нақты көрсетілмегендіктен, түп- тұқиянын дәл анықтау мүмкін емес. Молақтан Құртымбет, Сексен, Шоқа, Қасаболат, Сүйімбай, Еркебай. Жылгелдіден Аққабақ, Алдияр, Елшібек. Аққабақтың екі ұлы бар: Құдайберді (Аманқұл, Ақбура, Көтен) және Сатай (Абылай, Көпес, Бектемір, Досқұлы, Нәуке, Ақылбек, Әбдіке, Жетімқозы). Сатайдың бес әйелі болды, деп ел айтады. Төртінші әйелінен Әбдіке туыпты, одан Әділбек, одан Дәуітәлі, одап Кінәз (біздің мәлімет берушіміз, 1892 жылы туған). Біздің кестеміз бойынша, ол он екі атадан барып Суанға қосылады. Алдиярдан Есалы мен Дат.

Елшібектен Құлжыкей, Алакүшік, Шабар, Алшор т. б. Сонымен Суан руы екі ата: Тоқарыстан мен Байтөгейге бөлінетінін қайта пысықтаймыз. Алайда, мағлұматтар тапшылығынан үрім-бұтақ кестесінде бүкіл буын қамтылмай қалды. Соған қарамастан екі ата туралы недәуір мәлімет алуға бөлады, өйткені біздің кестемізде Суан руының (5-қосымшаны қараңыз) бұл екі тармағының үрім-бұтағы біршама зерттелді.
== Мекені ==
[[XIX]] ғасырдың аяғындағы Суан руының қанша болғанын Н. Аристов еңбегінен табамыз, онда 4000 шаңырақ десе, М. Тынышбаев олар [[1917]] жылы 40 мыңға жетті деп нақтылайды. XIX ғасырдың аяғы мен [[XX]] ғасырдың басында Суан руына жататын қазақтар негізінен Жетісу уәлаяты Жаркент уезінде тұрып жатты. Олар оңтүстікте Іле өзепінің оң қабағын, шығыста Қытай шекарасына дейіи, ал солтүстікте [[Жоңғар Алатау]]ының тау шабындықтары мен Батыста [[Верный уезі]]нің шекарасындағы [[Көктерек өзені]]нің бөйын қоныстанып жүрді. Демек, бұл Суандар көрсетілген жерлердегі құнарлы да шұрайлы топырақты аймақты алып жатты деген сөз, онда жер де, су да, ну да жеткілікті еді.

Бұрхан, Үлкен және Кіші Үсек (Өсек), Шыпжың мен Қорғас өзендерінің алқабы мен Алтыңкөл көлінің маңайындағы құмда Байтөгей руының қыстаулары бар болатын. Өсек көлінің айналасында, Іле өзені мен Үсек өзенінің орта шенінде, сонымен қатар Көктерек бойында Тоқарыстан руының қысқы қонысы орналасты. Суан рулары мал және егін салумен айналысты. Төрт түлік өсіріп, бидай, арпа мен тары екті, сөйтіп негізінен жартылай көшпелі өмір сүрді. Ірі байлар Жоңғар Алатауындағы альпі шабындықтарына шығып кетіп, шағын дәулеттілері тау етегін төңіректеп, жарлы-жақыбай, жатақтар қыстауларда қалатын.

== Тұлғалар ==
{{Div col|3}}
# [[Қожбанбет би]]
# [[Әбілхан Қастеев]]
# [[Демеу Жадыраев]]
# [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] Бағыс
# [[Борис Төкенұлы Керімбаев]] (Қара Майор)
# [[Әтікей Қазақбайұлы]]
# [[Қуаныш Сұлтанұлы Сұлтанов]]
# [[Мақпал Исабекова]]
# [[Бексұлтан Нұржекеұлы]]
# [[Ләззат Асанова]]
# [[Ербол Сыпатаев]]
# [[Оразақын Асқар]]
# [[Дәнеш Рақышев]]
# [[Айтақын Мұхамедиұлы Бұлғақов]]
# [[Елтінді Байтүгейұлы]]
# [[Сатай Аққабақұлы]]
# [[Бөлек Қараұлы]]
# [[Елшібек батыр]]
# [[Бағай батыр]]
# [[Қараменде Мұратұлы]]
# [[Әли Әбдікәрімұлы Бектаев]] 
# [[Жансая Даниярқызы Әбдімәлік]] Бағыс 
# [[Рамазан Құмарбекұлы Сәрпеков]]
# [[Нұрлан Аманкелдіұлы Құралов]] Бағыс
* Аққабақ би
* Жандарбек Бұлғақов
{{Div col end}}


{{Суретсіз мақала}}
{{Қазақ рулары}}

[[Санат:Қазақ рулары]]</text>
      <sha1>c9k8hcjzixduv657nx6xhh5ze08kubn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ұрыс хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20897</id>
    <revision>
      <id>3612178</id>
      <parentid>3590734</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14987" sha1="kljgose1s7t9zzp8dad5tx1nwfocb3a" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Ұрыс хан
 | Шынайы есімі         = اوروس خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 24-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1372 жыл|1372]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары             = [[Шеркес хан]]
 | Титулы_2             = [[Алтын Орда]]ның 27-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1375 жыл|1375]]
 | Ізашары_2            = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Титулы_3             = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орданың сол қанаты]]ның 9-шы ханы
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[1361 жыл|1361]] 
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[1376 жыл|1376]]
 | Ізашары_3            = [[Шымтай хан]]
 | Ізбасары_3           = [[Тоқтақия хан]] 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           =
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = Алтын Орда
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Сығанақ
 | Қайтыс болған күні   = 1376 
 | Қайтыс болған жері   = [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Тоқа Темір әулеті]] немесе [[Орда Ежен әулеті]]
 | Балалары             = [[Құтлұғ Бұға]]&lt;br&gt;[[Тоқтақия хан]]&lt;br /&gt;[[Темір Мәлік хан]]&lt;br /&gt;[[Қойыршақ хан]]
|Әкесі=Бабақұл Оғлан немесе [[Шымтай хан]]}}
'''Ұрыс хан''' (اوروس خان;‎ [[1377 жыл]]ы қайтыс болған, '''Мұхаммед Ұрыс, Орыс, Арыс, Ұрұс, Орыс хан''' деп те аталады) - [[1368 жыл]]дан Алтын Орданың сол қанатының ханы, 1372-1374 және 1375 жылдан [[Алтын Орда]] ханы. Ол шығыс Дешті Қыпшақты өз билігіне біріктіре алды.

Кейбір деректерде, ол Тоқатемір әулетінен шыққан делінеді, яғни – Жошының он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы, өзге деректерде Жошының бірінші ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] ұрпағы деп аталады. Ұрыс ханның немерелері [[Барақ хан|Барақ]] пен [[Болат сұлтан|Болат]] бытыраңқы ұлыстарды біріктіріп, [[Алтын Орда]]ны қалпына келтіруге тырысты, бірақ жеңіліске ұшырады. Олардың ұлдары [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] Алтын Орда тайпаларының бір бөлігін біріктіріп, [[Қазақ хандығы]]н құрды. Қазақ хандығын көптеген көршілес елдер «Ұрыс Жұрты» деп атаған. Тарихшы Радик Темірғалиевтің пікірінше қазақ аңыздарында айтылатын Алаша хан дәл осы Ұрыс хан болуы әбден мүмкін. Керей мен Жәнібек өздерін жаңа хандық құрушы деп санамаған. Олар өздерін аталары Ұрыс ханның мемлекетін қалпына келтірушілер деп санаған. Жалпы Қазақ хандығы деген атау тек [[Қасым хан]]ның тұсында қолданыла бастаған. Бұл атауды [[Мұхаммед Шайбани]] Ұрыс тұқымдарын кемсіту үшін қолданған. Өйткені қазақлықпен көбіне елінен, жұртынан айырылып жеңіліс тапқан төрелер айналысатын. Қазақлықты бастапқы кезде [[Шыңғыс хан]] да, Ұрыс хан да, Керей мен Жәнібек, Мұхаммед Шайбани де жасаған.

== Шығу тегі ==
Ұрыс ханның шыққан тегіне қатысты бірнеше дерек бар. Олардағы деректерде бір-бірінен өзгешелік бар. Кейбір деректерге қарағанда, ол [[Шыңғыс хан]]ның тұңғышы [[Жошы хан|Жошының]] он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы болған. Өзге деректерде, ол Жошының тұңғыш ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] (Орда) ұрпағы.

Әр дереккөзде Ұрыс ханның бабаларының шежірелері әртүрлі көрсетілген. 
Дереккөздердің бірінші тобына мыналар жатады:
*«Муизз әл-ансаб». 829 (1426) жылы Темірид Шахрухтың тапсырмасы бойынша белгісіз автор құрастырған. Онда мынадай шежіре бар: [[Тоқа Темір]] - Ұрұңташ - Ашық - Бақтук - Темір-Қожа - Бадақ - Ұрыс хан.

*«Тауарих-и Гузида-йи Нусрат Наме» («Нусрат-наме»). 1504 жылы жазылған. Онда мынадай шежіре бар: Тоқа-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бәдік - Ұрыс хан.
*«Шаджара-и түрік». Хиуа хандығының ханы Әбу-л-Ғазидің (1603-1664) еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Тұқай-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бадақұл - Ұрыс хан.
*«Шыңғыс-нама». 1550 жылы жазылған Өтеміс-қажының трактаты.
*«Бахр әл-асрар». Тарихшы Махмұд ибн Уәлидің 1634-1640 жылдары жазылған еңбегі.

Дереккөздердің екінші тобына мыналар жатады:
*«Мунтпаһаб ат-таварих-и Муини», немесе «Ескендір Анонимі». 1413/1414 жылы Муин ад-Дин Натанзи жазған. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Тұмақан – Ноғай – Сасы Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Нусах-и жаханара». 1564 - 1565 жылдары жазылған әл-Ғаффари еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Нұқай – Сасы-Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Тарих-и Хайдари». 1611-1619 жылдар аралығында Хайдар ибн Али Хусайни Рази жазған еңбек. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Бұқай – Сасы-Бұқа – Идерең – Жижай – Ұрыс хан.
*«Джами ад-дувал». 17 ғасырдағы Османлы тарихшысы Мунаджим Башидің еңбегі.
Бірқатар заманауи тарихшылар Ұрысты Тоқа Темірдің ұрпағы деп есептейді және Муизз әл-ансаб келтірген шежіре деректері дұрыс деп тұжырымдайды, алайда өзге тарихшылар Ұрысты Шымтайдың ұлы деп санайды.

== Сығанақ ханы ==
1361 жылы Шымтай хан қайтыс болғаннан кейін, Алтын Орданың Шығыс бөлігінде өзара күрес басталып, одан Шымтайдың ұлы Ұрыс жеңіп шығып, 1368 жылы Сығанақта хан болып отырды. Осылайша шығыс Дешті Қыпшақты біріктірді. Бұйрыққа бағынбаған Маңғыстау ұлысының билеушісі Түй Қожаны өлтірді, нәтижесінде Түй Қожаның ұлы Тоқтамыс оның басты қарсыластарының біріне айналды.

Ұрыс хан Сығанақта таққа үміткерлердің пайда болуын болдырмау үшін Тоқа Темір әулетінің қалған бөлігінің барлығын дерлік қырып салды. Ақсүйектердің қолдауымен ол өз билігін нығайта түсті. Өзін егемен билеуші деп жариялап, өз атынан теңгелер соқтыра бастады.

== Алтын Орда ханы ==
Бұл кезеңде Алтын Ордада өзара қақтығыстар белең алды. Осыны пайдалануды ұйғарып, Ұрыс Төменгі Еділ бойын өз иелігіне қосуға тырысты. Кейін Алтын Орда тағын алу үшін Мамай мен оның қолбасшыларына қарсы күреске өзі араласты.

Ақсүйектерге арқа сүйеген Ұрыс хан 1372 жылы Сарай қаласына жорық жасап, оны басып алғаннан кейін Алтын Орданың ханы болды. 1370 жылдардың ортасында Қажы-Тарханды (қазіргі Астрахань) алды.

1374 жылы Ұрыс хан шығыста жүргенде, Сарай-Беркедегі хан атағынан айырылды. Оның орнына Шеркес хан болды. Ұрыс хан Сарай-Беркеге қайтып оралғанда, Мамайдың қолбасы Бұлақ хан сол жерде билеп тұрған еді. 1375 жылы маусымда Ұрыс хан Сарай қаласын басып алып, қайтадан Алтын Орда ханы болды. Алайда, Бұлақ хан көп ұзамай Сарай-Беркені қайтарып алып, Ұрыс ханды Сығанаққа шегіндірді.

Тоқтамыс Әмір Темірдің қалың әскерімен әкесінің кегін алу үшін Ақ Ордаға жорыққа шықты. Тоқтамыстың Сауран қаласына жақындағаны туралы хабарды алған Ұрыс хан оған қарсы екінші ұлы Құтлық Бұқа бастаған Алтын Орда әскерін жібереді. 1376 жылы Сауран маңында қанды шайқас болды. Бұл шайқаста Құтлұқ-Бұғаның өзі қаза тапты, бірақ оның жауынгерлері жау әскерін талқандады. Тоқтамыс Самарқанға шегінуге мәжбүр болды.

Әмір Темір Тоқтамысқа қосымша әскер тапсырып, оны тағы да Сауранға жорыққа аттандырды. Бұл жолы Ұрыс хан үлкен ұлы Тоқтақияны қаланы қорғауға жібереді. Тоқтамыс шайқаста тағы жеңіліп, майдан даласынан қашады.

1377 жылы Темірлан Ұрыс ханға қарсы шайқасқа шықты, бірақ олардың арасындағы қарулы қақтығыс Ұрыс ханның күтпеген жерден қайтыс болуына байланысты болмады. Шыңғыснаманың жазуынша, оны шайқаста Тоқтамыстың ұлы Жалал ад-Дин өлтірген.

== Ұрыс хан мен Алаша хан ==
Кейбір қазақ тарихшылары, атап айтқанда, Радик Темірғалиев Ұрыс хан мен Алаша ханды бір тұлға деп көрсетеді  . Қазақ хандары дәстүр бойынша Ұрыс ханнан шыққанын білдірді. Ұрыс ханның Тоқтақия ұлы Керей ханнан шыққан шөбересі Ұрыс ханның тағы бір ұрпағы Қойрышақ ханның шөбересі және оның немересі Барақ ханның ұлы Жәнібек хан лақап аты Әбу Саидпен бірге Қазақ хандығының негізін қалаушылар болды.
&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005&lt;/ref&gt;

== Ұлдары ==
*[[Құтлұғ Бұға]]
*[[Тоқтақия хан|Тоқтақия]]
*[[Темірмәлік хан|Темір Мәлік]]
*[[Қойыршақ хан|Қойыршақ]]
{{start}}
{{s-bef|before=[[Шымтай хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Ақ Орда хандары|Ақ орда хандарының тізімі]]|years=1361–1376}}
{{s-aft|after=[[Құйыршық хан]]}}
{{s-bef|before=[[Мұхаммед Бұлақ хан]] және [[Арабшах хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Алтын Орда хандарының тізімі|Алтын Орда хандарының тізімі]]|years=1368–1376}}
{{s-aft|after=[[Мұхаммед Бұлақ хан]], және [[Арабшах хан]]}}
{{end}}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>kljgose1s7t9zzp8dad5tx1nwfocb3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612179</id>
      <parentid>3612178</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұлдары */</comment>
      <origin>3612179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14988" sha1="3btjc763qgolhzwdhi5c6xiccgwbffm" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Ұрыс хан
 | Шынайы есімі         = اوروس خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 24-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1372 жыл|1372]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары             = [[Шеркес хан]]
 | Титулы_2             = [[Алтын Орда]]ның 27-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1375 жыл|1375]]
 | Ізашары_2            = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Титулы_3             = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орданың сол қанаты]]ның 9-шы ханы
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[1361 жыл|1361]] 
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[1376 жыл|1376]]
 | Ізашары_3            = [[Шымтай хан]]
 | Ізбасары_3           = [[Тоқтақия хан]] 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           =
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = Алтын Орда
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Сығанақ
 | Қайтыс болған күні   = 1376 
 | Қайтыс болған жері   = [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Тоқа Темір әулеті]] немесе [[Орда Ежен әулеті]]
 | Балалары             = [[Құтлұғ Бұға]]&lt;br&gt;[[Тоқтақия хан]]&lt;br /&gt;[[Темір Мәлік хан]]&lt;br /&gt;[[Қойыршақ хан]]
|Әкесі=Бабақұл Оғлан немесе [[Шымтай хан]]}}
'''Ұрыс хан''' (اوروس خان;‎ [[1377 жыл]]ы қайтыс болған, '''Мұхаммед Ұрыс, Орыс, Арыс, Ұрұс, Орыс хан''' деп те аталады) - [[1368 жыл]]дан Алтын Орданың сол қанатының ханы, 1372-1374 және 1375 жылдан [[Алтын Орда]] ханы. Ол шығыс Дешті Қыпшақты өз билігіне біріктіре алды.

Кейбір деректерде, ол Тоқатемір әулетінен шыққан делінеді, яғни – Жошының он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы, өзге деректерде Жошының бірінші ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] ұрпағы деп аталады. Ұрыс ханның немерелері [[Барақ хан|Барақ]] пен [[Болат сұлтан|Болат]] бытыраңқы ұлыстарды біріктіріп, [[Алтын Орда]]ны қалпына келтіруге тырысты, бірақ жеңіліске ұшырады. Олардың ұлдары [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] Алтын Орда тайпаларының бір бөлігін біріктіріп, [[Қазақ хандығы]]н құрды. Қазақ хандығын көптеген көршілес елдер «Ұрыс Жұрты» деп атаған. Тарихшы Радик Темірғалиевтің пікірінше қазақ аңыздарында айтылатын Алаша хан дәл осы Ұрыс хан болуы әбден мүмкін. Керей мен Жәнібек өздерін жаңа хандық құрушы деп санамаған. Олар өздерін аталары Ұрыс ханның мемлекетін қалпына келтірушілер деп санаған. Жалпы Қазақ хандығы деген атау тек [[Қасым хан]]ның тұсында қолданыла бастаған. Бұл атауды [[Мұхаммед Шайбани]] Ұрыс тұқымдарын кемсіту үшін қолданған. Өйткені қазақлықпен көбіне елінен, жұртынан айырылып жеңіліс тапқан төрелер айналысатын. Қазақлықты бастапқы кезде [[Шыңғыс хан]] да, Ұрыс хан да, Керей мен Жәнібек, Мұхаммед Шайбани де жасаған.

== Шығу тегі ==
Ұрыс ханның шыққан тегіне қатысты бірнеше дерек бар. Олардағы деректерде бір-бірінен өзгешелік бар. Кейбір деректерге қарағанда, ол [[Шыңғыс хан]]ның тұңғышы [[Жошы хан|Жошының]] он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы болған. Өзге деректерде, ол Жошының тұңғыш ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] (Орда) ұрпағы.

Әр дереккөзде Ұрыс ханның бабаларының шежірелері әртүрлі көрсетілген. 
Дереккөздердің бірінші тобына мыналар жатады:
*«Муизз әл-ансаб». 829 (1426) жылы Темірид Шахрухтың тапсырмасы бойынша белгісіз автор құрастырған. Онда мынадай шежіре бар: [[Тоқа Темір]] - Ұрұңташ - Ашық - Бақтук - Темір-Қожа - Бадақ - Ұрыс хан.

*«Тауарих-и Гузида-йи Нусрат Наме» («Нусрат-наме»). 1504 жылы жазылған. Онда мынадай шежіре бар: Тоқа-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бәдік - Ұрыс хан.
*«Шаджара-и түрік». Хиуа хандығының ханы Әбу-л-Ғазидің (1603-1664) еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Тұқай-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бадақұл - Ұрыс хан.
*«Шыңғыс-нама». 1550 жылы жазылған Өтеміс-қажының трактаты.
*«Бахр әл-асрар». Тарихшы Махмұд ибн Уәлидің 1634-1640 жылдары жазылған еңбегі.

Дереккөздердің екінші тобына мыналар жатады:
*«Мунтпаһаб ат-таварих-и Муини», немесе «Ескендір Анонимі». 1413/1414 жылы Муин ад-Дин Натанзи жазған. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Тұмақан – Ноғай – Сасы Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Нусах-и жаханара». 1564 - 1565 жылдары жазылған әл-Ғаффари еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Нұқай – Сасы-Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Тарих-и Хайдари». 1611-1619 жылдар аралығында Хайдар ибн Али Хусайни Рази жазған еңбек. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Бұқай – Сасы-Бұқа – Идерең – Жижай – Ұрыс хан.
*«Джами ад-дувал». 17 ғасырдағы Османлы тарихшысы Мунаджим Башидің еңбегі.
Бірқатар заманауи тарихшылар Ұрысты Тоқа Темірдің ұрпағы деп есептейді және Муизз әл-ансаб келтірген шежіре деректері дұрыс деп тұжырымдайды, алайда өзге тарихшылар Ұрысты Шымтайдың ұлы деп санайды.

== Сығанақ ханы ==
1361 жылы Шымтай хан қайтыс болғаннан кейін, Алтын Орданың Шығыс бөлігінде өзара күрес басталып, одан Шымтайдың ұлы Ұрыс жеңіп шығып, 1368 жылы Сығанақта хан болып отырды. Осылайша шығыс Дешті Қыпшақты біріктірді. Бұйрыққа бағынбаған Маңғыстау ұлысының билеушісі Түй Қожаны өлтірді, нәтижесінде Түй Қожаның ұлы Тоқтамыс оның басты қарсыластарының біріне айналды.

Ұрыс хан Сығанақта таққа үміткерлердің пайда болуын болдырмау үшін Тоқа Темір әулетінің қалған бөлігінің барлығын дерлік қырып салды. Ақсүйектердің қолдауымен ол өз билігін нығайта түсті. Өзін егемен билеуші деп жариялап, өз атынан теңгелер соқтыра бастады.

== Алтын Орда ханы ==
Бұл кезеңде Алтын Ордада өзара қақтығыстар белең алды. Осыны пайдалануды ұйғарып, Ұрыс Төменгі Еділ бойын өз иелігіне қосуға тырысты. Кейін Алтын Орда тағын алу үшін Мамай мен оның қолбасшыларына қарсы күреске өзі араласты.

Ақсүйектерге арқа сүйеген Ұрыс хан 1372 жылы Сарай қаласына жорық жасап, оны басып алғаннан кейін Алтын Орданың ханы болды. 1370 жылдардың ортасында Қажы-Тарханды (қазіргі Астрахань) алды.

1374 жылы Ұрыс хан шығыста жүргенде, Сарай-Беркедегі хан атағынан айырылды. Оның орнына Шеркес хан болды. Ұрыс хан Сарай-Беркеге қайтып оралғанда, Мамайдың қолбасы Бұлақ хан сол жерде билеп тұрған еді. 1375 жылы маусымда Ұрыс хан Сарай қаласын басып алып, қайтадан Алтын Орда ханы болды. Алайда, Бұлақ хан көп ұзамай Сарай-Беркені қайтарып алып, Ұрыс ханды Сығанаққа шегіндірді.

Тоқтамыс Әмір Темірдің қалың әскерімен әкесінің кегін алу үшін Ақ Ордаға жорыққа шықты. Тоқтамыстың Сауран қаласына жақындағаны туралы хабарды алған Ұрыс хан оған қарсы екінші ұлы Құтлық Бұқа бастаған Алтын Орда әскерін жібереді. 1376 жылы Сауран маңында қанды шайқас болды. Бұл шайқаста Құтлұқ-Бұғаның өзі қаза тапты, бірақ оның жауынгерлері жау әскерін талқандады. Тоқтамыс Самарқанға шегінуге мәжбүр болды.

Әмір Темір Тоқтамысқа қосымша әскер тапсырып, оны тағы да Сауранға жорыққа аттандырды. Бұл жолы Ұрыс хан үлкен ұлы Тоқтақияны қаланы қорғауға жібереді. Тоқтамыс шайқаста тағы жеңіліп, майдан даласынан қашады.

1377 жылы Темірлан Ұрыс ханға қарсы шайқасқа шықты, бірақ олардың арасындағы қарулы қақтығыс Ұрыс ханның күтпеген жерден қайтыс болуына байланысты болмады. Шыңғыснаманың жазуынша, оны шайқаста Тоқтамыстың ұлы Жалал ад-Дин өлтірген.

== Ұрыс хан мен Алаша хан ==
Кейбір қазақ тарихшылары, атап айтқанда, Радик Темірғалиев Ұрыс хан мен Алаша ханды бір тұлға деп көрсетеді  . Қазақ хандары дәстүр бойынша Ұрыс ханнан шыққанын білдірді. Ұрыс ханның Тоқтақия ұлы Керей ханнан шыққан шөбересі Ұрыс ханның тағы бір ұрпағы Қойрышақ ханның шөбересі және оның немересі Барақ ханның ұлы Жәнібек хан лақап аты Әбу Саидпен бірге Қазақ хандығының негізін қалаушылар болды.
&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005&lt;/ref&gt;

== Ұлдары ==
*[[Құтлұғ Бұға]]
*[[Тоқтақия хан|Тоқтақия]]
*[[Темір Мәлік хан|Темір Мәлік]]
*[[Қойыршақ хан|Қойыршақ]]
{{start}}
{{s-bef|before=[[Шымтай хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Ақ Орда хандары|Ақ орда хандарының тізімі]]|years=1361–1376}}
{{s-aft|after=[[Құйыршық хан]]}}
{{s-bef|before=[[Мұхаммед Бұлақ хан]] және [[Арабшах хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Алтын Орда хандарының тізімі|Алтын Орда хандарының тізімі]]|years=1368–1376}}
{{s-aft|after=[[Мұхаммед Бұлақ хан]], және [[Арабшах хан]]}}
{{end}}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>3btjc763qgolhzwdhi5c6xiccgwbffm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612180</id>
      <parentid>3612179</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұлдары */</comment>
      <origin>3612180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14988" sha1="90s2zck8twjqd4g6af1d0imzd5pgghb" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Ұрыс хан
 | Шынайы есімі         = اوروس خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 24-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1372 жыл|1372]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары             = [[Шеркес хан]]
 | Титулы_2             = [[Алтын Орда]]ның 27-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1375 жыл|1375]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1375 жыл|1375]]
 | Ізашары_2            = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Мұхаммед Бұлақ хан]]
 | Титулы_3             = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орданың сол қанаты]]ның 9-шы ханы
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[1361 жыл|1361]] 
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[1376 жыл|1376]]
 | Ізашары_3            = [[Шымтай хан]]
 | Ізбасары_3           = [[Тоқтақия хан]] 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           =
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = Алтын Орда
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Сығанақ
 | Қайтыс болған күні   = 1376 
 | Қайтыс болған жері   = [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Тоқа Темір әулеті]] немесе [[Орда Ежен әулеті]]
 | Балалары             = [[Құтлұғ Бұға]]&lt;br&gt;[[Тоқтақия хан]]&lt;br /&gt;[[Темір Мәлік хан]]&lt;br /&gt;[[Қойыршақ хан]]
|Әкесі=Бабақұл Оғлан немесе [[Шымтай хан]]}}
'''Ұрыс хан''' (اوروس خان;‎ [[1377 жыл]]ы қайтыс болған, '''Мұхаммед Ұрыс, Орыс, Арыс, Ұрұс, Орыс хан''' деп те аталады) - [[1368 жыл]]дан Алтын Орданың сол қанатының ханы, 1372-1374 және 1375 жылдан [[Алтын Орда]] ханы. Ол шығыс Дешті Қыпшақты өз билігіне біріктіре алды.

Кейбір деректерде, ол Тоқатемір әулетінен шыққан делінеді, яғни – Жошының он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы, өзге деректерде Жошының бірінші ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] ұрпағы деп аталады. Ұрыс ханның немерелері [[Барақ хан|Барақ]] пен [[Болат сұлтан|Болат]] бытыраңқы ұлыстарды біріктіріп, [[Алтын Орда]]ны қалпына келтіруге тырысты, бірақ жеңіліске ұшырады. Олардың ұлдары [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] Алтын Орда тайпаларының бір бөлігін біріктіріп, [[Қазақ хандығы]]н құрды. Қазақ хандығын көптеген көршілес елдер «Ұрыс Жұрты» деп атаған. Тарихшы Радик Темірғалиевтің пікірінше қазақ аңыздарында айтылатын Алаша хан дәл осы Ұрыс хан болуы әбден мүмкін. Керей мен Жәнібек өздерін жаңа хандық құрушы деп санамаған. Олар өздерін аталары Ұрыс ханның мемлекетін қалпына келтірушілер деп санаған. Жалпы Қазақ хандығы деген атау тек [[Қасым хан]]ның тұсында қолданыла бастаған. Бұл атауды [[Мұхаммед Шайбани]] Ұрыс тұқымдарын кемсіту үшін қолданған. Өйткені қазақлықпен көбіне елінен, жұртынан айырылып жеңіліс тапқан төрелер айналысатын. Қазақлықты бастапқы кезде [[Шыңғыс хан]] да, Ұрыс хан да, Керей мен Жәнібек, Мұхаммед Шайбани де жасаған.

== Шығу тегі ==
Ұрыс ханның шыққан тегіне қатысты бірнеше дерек бар. Олардағы деректерде бір-бірінен өзгешелік бар. Кейбір деректерге қарағанда, ол [[Шыңғыс хан]]ның тұңғышы [[Жошы хан|Жошының]] он үшінші ұлы [[Тоқа Темір]]дің ұрпағы болған. Өзге деректерде, ол Жошының тұңғыш ұлы [[Орда Ежен хан|Орда Еженнің]] (Орда) ұрпағы.

Әр дереккөзде Ұрыс ханның бабаларының шежірелері әртүрлі көрсетілген. 
Дереккөздердің бірінші тобына мыналар жатады:
*«Муизз әл-ансаб». 829 (1426) жылы Темірид Шахрухтың тапсырмасы бойынша белгісіз автор құрастырған. Онда мынадай шежіре бар: [[Тоқа Темір]] - Ұрұңташ - Ашық - Бақтук - Темір-Қожа - Бадақ - Ұрыс хан.

*«Тауарих-и Гузида-йи Нусрат Наме» («Нусрат-наме»). 1504 жылы жазылған. Онда мынадай шежіре бар: Тоқа-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бәдік - Ұрыс хан.
*«Шаджара-и түрік». Хиуа хандығының ханы Әбу-л-Ғазидің (1603-1664) еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Тұқай-Темір - Өз-Темір - Қожа - Бадақұл - Ұрыс хан.
*«Шыңғыс-нама». 1550 жылы жазылған Өтеміс-қажының трактаты.
*«Бахр әл-асрар». Тарихшы Махмұд ибн Уәлидің 1634-1640 жылдары жазылған еңбегі.

Дереккөздердің екінші тобына мыналар жатады:
*«Мунтпаһаб ат-таварих-и Муини», немесе «Ескендір Анонимі». 1413/1414 жылы Муин ад-Дин Натанзи жазған. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Тұмақан – Ноғай – Сасы Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Нусах-и жаханара». 1564 - 1565 жылдары жазылған әл-Ғаффари еңбегі. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Нұқай – Сасы-Бұқа – Ерзен – Шымтай – Ұрыс хан.
*«Тарих-и Хайдари». 1611-1619 жылдар аралығында Хайдар ибн Али Хусайни Рази жазған еңбек. Онда мынадай шежіре бар: Орда – Құлы – Бұқай – Сасы-Бұқа – Идерең – Жижай – Ұрыс хан.
*«Джами ад-дувал». 17 ғасырдағы Османлы тарихшысы Мунаджим Башидің еңбегі.
Бірқатар заманауи тарихшылар Ұрысты Тоқа Темірдің ұрпағы деп есептейді және Муизз әл-ансаб келтірген шежіре деректері дұрыс деп тұжырымдайды, алайда өзге тарихшылар Ұрысты Шымтайдың ұлы деп санайды.

== Сығанақ ханы ==
1361 жылы Шымтай хан қайтыс болғаннан кейін, Алтын Орданың Шығыс бөлігінде өзара күрес басталып, одан Шымтайдың ұлы Ұрыс жеңіп шығып, 1368 жылы Сығанақта хан болып отырды. Осылайша шығыс Дешті Қыпшақты біріктірді. Бұйрыққа бағынбаған Маңғыстау ұлысының билеушісі Түй Қожаны өлтірді, нәтижесінде Түй Қожаның ұлы Тоқтамыс оның басты қарсыластарының біріне айналды.

Ұрыс хан Сығанақта таққа үміткерлердің пайда болуын болдырмау үшін Тоқа Темір әулетінің қалған бөлігінің барлығын дерлік қырып салды. Ақсүйектердің қолдауымен ол өз билігін нығайта түсті. Өзін егемен билеуші деп жариялап, өз атынан теңгелер соқтыра бастады.

== Алтын Орда ханы ==
Бұл кезеңде Алтын Ордада өзара қақтығыстар белең алды. Осыны пайдалануды ұйғарып, Ұрыс Төменгі Еділ бойын өз иелігіне қосуға тырысты. Кейін Алтын Орда тағын алу үшін Мамай мен оның қолбасшыларына қарсы күреске өзі араласты.

Ақсүйектерге арқа сүйеген Ұрыс хан 1372 жылы Сарай қаласына жорық жасап, оны басып алғаннан кейін Алтын Орданың ханы болды. 1370 жылдардың ортасында Қажы-Тарханды (қазіргі Астрахань) алды.

1374 жылы Ұрыс хан шығыста жүргенде, Сарай-Беркедегі хан атағынан айырылды. Оның орнына Шеркес хан болды. Ұрыс хан Сарай-Беркеге қайтып оралғанда, Мамайдың қолбасы Бұлақ хан сол жерде билеп тұрған еді. 1375 жылы маусымда Ұрыс хан Сарай қаласын басып алып, қайтадан Алтын Орда ханы болды. Алайда, Бұлақ хан көп ұзамай Сарай-Беркені қайтарып алып, Ұрыс ханды Сығанаққа шегіндірді.

Тоқтамыс Әмір Темірдің қалың әскерімен әкесінің кегін алу үшін Ақ Ордаға жорыққа шықты. Тоқтамыстың Сауран қаласына жақындағаны туралы хабарды алған Ұрыс хан оған қарсы екінші ұлы Құтлық Бұқа бастаған Алтын Орда әскерін жібереді. 1376 жылы Сауран маңында қанды шайқас болды. Бұл шайқаста Құтлұқ-Бұғаның өзі қаза тапты, бірақ оның жауынгерлері жау әскерін талқандады. Тоқтамыс Самарқанға шегінуге мәжбүр болды.

Әмір Темір Тоқтамысқа қосымша әскер тапсырып, оны тағы да Сауранға жорыққа аттандырды. Бұл жолы Ұрыс хан үлкен ұлы Тоқтақияны қаланы қорғауға жібереді. Тоқтамыс шайқаста тағы жеңіліп, майдан даласынан қашады.

1377 жылы Темірлан Ұрыс ханға қарсы шайқасқа шықты, бірақ олардың арасындағы қарулы қақтығыс Ұрыс ханның күтпеген жерден қайтыс болуына байланысты болмады. Шыңғыснаманың жазуынша, оны шайқаста Тоқтамыстың ұлы Жалал ад-Дин өлтірген.

== Ұрыс хан мен Алаша хан ==
Кейбір қазақ тарихшылары, атап айтқанда, Радик Темірғалиев Ұрыс хан мен Алаша ханды бір тұлға деп көрсетеді  . Қазақ хандары дәстүр бойынша Ұрыс ханнан шыққанын білдірді. Ұрыс ханның Тоқтақия ұлы Керей ханнан шыққан шөбересі Ұрыс ханның тағы бір ұрпағы Қойрышақ ханның шөбересі және оның немересі Барақ ханның ұлы Жәнібек хан лақап аты Әбу Саидпен бірге Қазақ хандығының негізін қалаушылар болды.
&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005&lt;/ref&gt;

== Ұлдары ==
*[[Құтлұғ Бұға]]
*[[Тоқтақия хан|Тоқтақия]]
*[[Темір Мәлік хан|Темір Мәлік]]
*[[Қойыршақ хан|Қойыршақ]]
{{start}}
{{s-bef|before=[[Шымтай хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Ақ Орда хандары|Ақ орда хандарының тізімі]]|years=1361–1376}}
{{s-aft|after=[[Қойыршақ хан]]}}
{{s-bef|before=[[Мұхаммед Бұлақ хан]] және [[Арабшах хан]]}}
{{s-ttl|title=[[Алтын Орда хандарының тізімі|Алтын Орда хандарының тізімі]]|years=1368–1376}}
{{s-aft|after=[[Мұхаммед Бұлақ хан]], және [[Арабшах хан]]}}
{{end}}

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;
== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>90s2zck8twjqd4g6af1d0imzd5pgghb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жоңғар хандығы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27876</id>
    <revision>
      <id>3612058</id>
      <parentid>3581021</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Banner_of_the_Dzungar_Khanate.png|Banner_of_the_Dzungar_Khanate.png]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Bedivere|Bedivere]] [[commons:File:Banner_of_the_Dzungar_Khanate.png|жойған]], себебі: per [[:c:Commons:Deleti</comment>
      <origin>3612058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26100" sha1="2ynoc5uw25utjwoqug0uz9f33p5qtrj" xml:space="preserve">{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                 = Жоңғар хандығы
 |статусы = [[Хандық]]
 |өз атауы             = ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠭᠠᠷ ᠤᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨᠲᠣ ᠣᠯᠣᠰ
 |әнұраны                     = 
 |байрағы                     = 
 |байрақ=|байрақ_сипаттамасы           =Жоңғар хандығы туының реконструкциясы.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Korneev |first=G.B. |title=Священные знамёна ойратов и калмыков |year=2022 |location=Elista, Kalmykia |language=ru|publisher=Научно-популярное издание.|isbn=978-5-6047963-9-9|pages=171}}&lt;/ref&gt; 
 |елтаңба                     = 
 |елтаңба_сипаттамасы           = 
 |карта                    = Map of the Dzungar Khanate, in 1717.png
 |өлшем                   = 
 |сипаттама                 = 
 &lt;!-- |type_before              = [[Моңғол империясы]] --&gt;
 |p1                       = Ойрат хандығы
 |flag_p1                  = Map of Ming Chinese empire 1415.jpg
 |image_p1                 = 
 |p2                       = Моғолстан
 |flag_p2                  = Yarkent Khanate.jpg
 |image_p2                 = 
 |p3                       = 
 |flag_p3                  = 
 |image_p3                 = 
 |p4                       = 
 |flag_p4                  =
 |image_p4                 =  
 |құрылды               = [[1635]]
 |жойылды            = [[1755]]
 &lt;!-- |type_after               =  --&gt;
 |s1                       = Цинь империясы
 |flag_s1                  =Flag of China (1889–1912).svg
 |image_s1                 = 
 |s2                       = 
 |flag_s2                  = 
 |image_s2                 = 
 |s3                       = 
 |flag_s3                  = 
 |image_s3                = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = 
 |астанасы                  = 
 |қалалары                   = 
 |тілі                     = [[Моңғол тілі|моңғолша]], [[Қалмақ тілі|ойрат-қалмақша]]
 |валютасы                   = 
 |қосымша_параметр  = 
 |параметр_мазмұны     = 
 |аумағы                  = 3 600 000 км²
 |халқы = 600 000 (XVIII ғ. ортасы): [[ойраттар]], [[ұйғырлар]], [[алтайлықтар]], [[тывалар]], [[қырғыздар]]
 |басқару_формасы          = [[монархия]]
 |династиясы                 = [[чорос]]
 |билеушілер_титулы         = [[Қонтайшы]] 
 |билеуші1               = [[Эрдэни-Батур]]
 |билік_жылдары1           = 1635—1653
 |билеушілер_титулы2        = &lt;!--келесі билушінің титулы ауысқан кезде қолданылады--&gt;
 |билеуші2               = [[Сенге]]
 |билік_жылдары2           = 1653—1651
 |билеушілер_титулы3        = [[Хан (титул)|Хан]]
 |билеуші3               = [[Галдан-Бошогту]]
 |билік_жылдары3           = 1651—1697
 |билеушілер_титулы4        = [[Қонтайшы]]
 |билеуші4               = [[Цэван-Рабдан]]
 |билік_жылдары4           = 1697—1727
 |билеушілер_титулы5        = 
 |билеуші5               = [[Галдан-Цэрэн]]
 |билік_жылдары5           = 1727—1746
 |билеушілер_титулы6        = 
 |билеуші6               = [[Цэван-Дорджи]]
 |билік_жылдары6           = 1746—1749
 |билеушілер_титулы7        = 
 |билеуші7               = [[Лама-Даржа]]
 |билік_жылдары7           = 1749—1753
 |билеушілер_титулы8        = 
 |билеуші8               = [[Давачи]]
 |билік_жылдары8           = 1753—1755
 |діні                  = [[Буддизм]] ([[гелуг]])
 |қосымша_параметр1 = 
 |параметр_мазмұны1    = 
 |Кезең1                    = 
 |Уақыт1                    = 
 |Жыл1                     = 
 |Кезең2                    = 
 |Уақыт2                    = 
 |Жыл2                     = 
 |Кезең3                    = 
 |Уақыт3                    = 
 |Жыл3                     = 
 |Кезең4                    = 
 |Уақыт4                    = 
 |Жыл4                     = 
 |Кезең5                    = 
 |Уақыт5                    = 
 |Жыл5                     = 
 |Кезең6                    = 
 |Уақыт6                    = 
 |Жыл6                     = 
 |Кезең7                    = 
 |Уақыт7                    = 
 |Жыл7                     = 
 |Кезең8                    = 
 |Уақыт8                    = 
 |Жыл8                     = 
 |Кезең9                    = 
 |Уақыт9                    = 
 |Жыл9                     = 
 |Кезең10                   = 
 |Уақыт10                   = 
 |Жыл10                    = 
 |Кезең11                   = 
 |Уақыт11                   = 
 |Жыл11                    = 
 |қосымша_параметр2 = 
 |параметр_мазмұны2    = 
 |дейін                       = 
 |д1                       = 
 |д2                       = 
 |д3                       = 
 |д4                       = 
 |д5                       = 
 |д6                       = 
 |д7                       = 
 |кейін                    = 
 |к1                       = 
 |к2                       = 
 |к3                       = 
 |к4                       = 
 |к5                       = 
 |к6                       = 
 |к7                       = 
 |қосымша_параметр3 =
 |параметр_мазмұны3 =
 |ескерту                     = 
}}
'''Жоңғар хандығы''' (ескі моңғол жазуы {{MongolUnicode|ᠵᠡᠭᠦᠨ&lt;br&gt;ᠭᠠᠷ&lt;br&gt;ᠤᠨ&lt;br&gt;ᠬᠠᠭᠠᠨᠲᠣ&lt;br&gt;ᠣᠯᠣᠰ}}; ''jegün γar-un qaγan-tu ulus'', {{lang-xal|Зүн Һарин хаана улс}}; {{lang-mn|Зүүнгарын хаант улс}}) – Батыс [[Моңғолия]]да XVII ғасырдың 30-жылдарына қарай төрт ойрат тайпасының бірігуі негізінде құрылған мемлекет.

== Жоңғар мемлекетінің құрылу алғышарттары ==
[[File:Ф.И. фон Страленбергтің картасындағы ойрат-қалмақ тайпаларының қоныстануы.jpg|thumb|320px|left|Ф.И. фон Страленбергтің картасындағы ойрат-қалмақ тайпаларының қоныстануы]]
Ғылыми әдебиеттерде Жоңғар хандығының негізін салған төрт тайпа – чорос, хошоуыт, дербет, хойттар аталады (торғауыттар 1627 жылы батыстағы [[Еділ]] бойына қоныс аударған). [[Шыңғыс хан]] ұрпақтары құрған [[Юань Империясы|Юань империясы]] ыдыраған соң (1368 жылы) олар Батыс Моңғолияда қоныстанып қалған еді. Олармен туысқан тайпалардың бір бөлігі халхалар Шығыс Моңғолияда тұратын. [[Қытай]]ға апаратын сауда жолдарын иемдену құқығы үшін Шығыс Моңғолия мен Батыс Моңғолияда тұратын ойраттар арасында бірнеше дүркін қанды соғыстар болған. 15 ғасырдың 1-жартысында ойраттардың басшылары Тогон (1418 – 40) және Эсен (1440 – 50) шығыс пен батыстағы ойрат тайпаларын бір мемлекетке қосқан. Бірақ ішкі және сыртқы жағдайларға байланысты біріккен мемлекет ұзақ өмір сүрген жоқ. Олар Қытайға апаратын сауда жолынан айырылып қалды. XV ғасырда, ортағасырлық [[Моңғолия]] өз күшінің шыңына жеткен кезде моңғол империясында билікті қолына алған жергілікті қалмақ (ойрат) тайшылары көрші Қытаймен қарым-қатынасты сауда қатынастарына қыздырудан қорықпады. Оқиғалардың өзара шиеленісуі 1449 жылы ойрат-қытай соғысына алып келді, ол кезде моңғолдардың де-факто көшбасшысы Ойрат Эсен-Тайши Қытайды жаулап алуға және Хубилай хан дәуіріндегі Моңғол Юан империясын қайта құруға көшті.

1449 жылдың жазында қалмақтардың (ойрат) Есен-тайшы бастаған 20 000 адамдық моңғол-ойрат әскері Қытайға басып кіріп, үш топқа бөлініп, Бейжіңге қарай беттеді. 4 тамызда Мин әулетінің үлкен қытай әскері император Чжу Кженнің басқаруымен жорыққа аттанды. Ритуалдар департаментінің бас уәзірі (министрлік) Ванг Чжэн, ол императордан кейінгі екінші адам болғандықтан, жас монархты солтүстікке жеңіспен шеруге және Моңғолияда Ойрат Есенді жеңуге көндірді. Бұл идеяны жүзеге асырудағы қытай әскері мен қытай императорының тәкаппарлығы көп ұзамай айқын болды.Жалпы шайқас 1449 жылы 1 қыркүйекте қазіргі Хубей провинциясындағы Хуайлай тауының оңтүстік-батысында Туму аймағында өтті. Ойрат әскерінен әлдеқайда көп қытай армиясын кездестірген ойраттар оларды жеңіліске ұшыратты. Империяның ең жоғары дәрежелі адамдары ұрыс даласында, оның ішінде Ван Чжэн қайтыс болды. Император мен  көптеген сарбаздарды ойратттар тұтқынға алды.

Есен тұтқында тұрған императордың өзінің қытайларға қарсы көзірі деп есептеді және ойрат көшпелілеріне оралып, соғыс қимылдарын тоқтатты. Қуатты қытайлық қолбасшы Ю Цян Пекинді қорғауды қолға алды, ол таққа жаңа император Чжу Кжэннің інісі Чжу Кюді қабылдады.Қытай сотының уәзір министрлерінің кеңестерінен кейін және Есеннің императорды төлеп алутуралы ұсыныстарын қабылдамай, Ю елдің император өмірінен маңызды екенін мәлімдеді. Есен ешқашан қытайлықтардан төлемақы алмады, төрт жылдан кейін, әйелінің кеңесі бойынша дос болып қалған императорды босатты. Ойрат басшысының өзі өзінің саналы саясатына қатысты қатты сынға ұшырады және Туму шайқасынан алты жыл өткен соң оны өлтірген моңғол ақсүйектерінің жаулап алған туыстары опасыздықпен өлтірді.

==Моғолстан мен Қазақ хандығына жасаған жорықтары==
[[File:XVIII ғасырдың бірінші ширегінде қалыптасқан геосаяси жағдайды сипаттайтын француз картасы.jpg|thumb|320px|left|XVIII ғасырдың бірінші ширегінде қалыптасқан геосаяси жағдайды сипаттайтын француз картасы]]
Моғолстан мен Қазақ хандығына жасаған жорықтары да сәтсіз аяқталды. [[Тәуекел хан]] кезінде дурвэд және торғаут тайпалары [[Қазақ хандығы]]на бағынған (қысқаша Жоңғар шапқыншылығы). XVII ғасырдың 20-жылдары хошаут байбағыс пен шорос тайпасының тайшысы (тайджи) Хара-хула ойрат мемлекетін қайтадан құруға әрекеттер жасады. Ақырында Хара-хуланың баласы Батыр қонтайшы біртұтас ойрат мемлекетін құрады (1635). Мемлекет аты тарихи әдебиеттерде, көбінесе, Жоңғар Хандығы деп аталады. Тогон мен Эсен хандар кезінен бастап түркі тіліндегі әдебиеттерде және қазақтар арасында ойраттар – қалмақ деп аталып кетті.

===Батыр қонтайшы кезіндегі хандық===
Батыр қонтайшы кезінде (1635 – 53) хандықта қалалар сипатындағы отырықшы елді мекендер салына бастады, жер игеру біршама ілгеріледі. Осыған қарамай Жоңғар Хандығы көшпелі мемлекет ретінде тарихта қалды. 1640 жылы [[Тарбағатай]] тауларының етегінде біріккен моңғол, қалмақ және ойрат тайпалары басшылары моңғол – ойрат заңдарын қабылдайды. Жинақ “Цааджин бичиг” деп аталды. Онда моңғол-ойрат тайпаларының ішкі тіршілігі, мемлекет құрылымы, әскери қызмет атқару тәртібі, діни ұстанымдары белгіленген. Батыр қонтайшыдан кейін билік басында болған қонтайшылар Сенге (1653 – 1671), Қалдан Бошақты (1671 – 1697), Севан Рабдан (1697 – 1727), Қалдан Серен (1727 – 1745) Батырдың саясатын одан әрі жалғастырды. Олар хандықтың ішінде егін шаруашылығы мен ұсақ кәсіпшіліктер, сауда қатынастарының дамуына едәуір ықпал жасады. Қол өнері мен кәсіпшілік дамыды. Оларда соғыста қолға түскен тұтқындар да жұмыс істеді. Саудаға Шығыс түркістандықтар белсене қатысты. 18 ғасырларға қарай Жоңғар Хандығындағы адам саны 1 млн-ға жетті, басқа ұлттарды қосқанда мемлекеттегі халық саны 1,5 млн-ға жуық еді.
 
==Жоңғар хандығынның талқандалуы==

Әскерді басқаруда бұрынғы Шыңғыс хан империясында қалыптасқан жүйе сақталып, өте қатаң тәртіп енгізілді. Сыртқы саясатта Шығыс Моңғолия тайпаларымен және Цин империясымен әр кез соғыстар жүргізіп отырды. Бұл саясат хандық жойылғанға дейін тоқталған жоқ. [[Ресей]] мен Жоңғар Хандығының арасында өзара елшілік қарым-қатынас орнады. Жоңғарлардың Кузнецк уезінен қару-жарақтар сатып алып тұрғаны туралы деректер бар. Жоңғар Хандығының Ресей империясына бодан болу туралы ұсыныс жасаған кезі де болған. Ресейден Жоңғар Хандығына тұтқынға түскендер онда маңызды рөл атқарған. Тұтқынға түскен швед офицері Ренат 18 ғасырдың 1-ширегінде Жоңғар Хандығының қарулы күштерін жарақтандыруға елеулі үлес қосқан. 

Жоңғар Хандығы [[Шығыс Түркістан]] халықтарына басқыншылық жорықтар жасап, оларға билік жүргізді. Басқа да тәуелді халықтарға қатаң тәртіп орнатты. Жоңғар Хандығы мен Қазақ хандығының арақатынасы өте шиеленісті болды. 16 ғасырдың 30-жылдарынан бастап Жоңғар Хандығы Қазақ мемлекетіне қарсы басқыншылық саясат ұстанды. Қазақ халқы [[Ойраттар|ойрат]]-жоңғар шапқыншылығына қарсы екі жүз жылға жуық уақыт бойы ерлікпен күрес жүргізді (қ. Жоңғар шапқыншылығы). Қалдан Серен қайтыс болғаннан кейін Жоңғар Хандығында тақ үшін талас-тартыс басталды. Осы жағдайды пайдаланған [[Цин империясы]] 1755, 1756, 1757 жылдары бірнеше дүркін шабуылдар жасап, Жоңғар Хандығын талқандады. Цин империясы басқыншыларына қарсы [[Әмірсана]] бастаған көтеріліс жеңіліске ұшырады. Цин әскерлері көтерілісшілерді аяусыз басып-жаншыды. Жоңғарлар қатты қырғынға ұшырап, нәтижесінде Жоңғар Хандығы жойылып кетті.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы, 4 том;&lt;/ref&gt;

==Жоңғар хандығының билеушілері==
[[File:Урга. Жоңғар қонтайшысының ордасы (XVIII ғасырдың бірінші жартысы).jpg|thumb|left|250px|Урга. Жоңғар қонтайшысының ордасы (XVIII ғасырдың бірінші жартысы)]]
Жоңғар хандығында билеушілердің сатылы бағыныштылық тәртібі орнатылды, билеушілер тобына ұлы тайшылар, кіші тайшылар, зайсандар және жоғары ламалар кірген. Кіші тайшылар ұлы тайшылардың вассалдары болып есептелді. Ұлы тайшылар және кіші тайшылар көшпелі тайпалардың мал жайылымдарын, жоғары ламалар ғибадатханаларға тиесілі жерлерді иеленді. Зайсандар кіші тайшыларға бағынды. Ал төменгі әлеуметтік топтар араттар (қарапайым шаруалар) деп аталып, екіге бөлінді: албату –билеушілерге және шабинарлар – діндарларға тәуелділер. Олар өз иелеріне басыбайлы бекітіліп берілді. Албату Жоңғар Хандығы әскерінің негізін құрады, ал шабинарлар әскери қызметтен босатылды. Хандықта құлдар да болды, бірақ олардың қоғамда рөлі болмады. Хандықтағы жоғары билікті хандар жүргізді, хан тағына тек шорос тайпасынан шыққандар отырды. Хан лауазымы қонтайшы деп аталды.

Жоңғар мемлекетін билеген чорос тайпасының өкілдері:

* Эрдени Батур (1634-1638). 1638 жылдан 1660 жылға дейін Эрдени Батур хунтайджи (қонтайшы) ретінде белгілі.
* Хотогчиннің ұлы Сенге (Сэцэн қонтайшы). 1660-1671 жылдары билік құрған.
* Хотогчиннің ұлы Галдан (1645 жылы туған). 1671-1679 жылдары Галдан қонтайшы, ал 1679-1697 жылдары Галдан Бошақты хан.
* Сенгенің ұлы Цеван Рабдан (1663 жылы туған). Эрдени Дзорикту-қонтайшы (1697-1727) ретінде белгілі.
* Цэван Рабданның ұлы Қалдан Серен. 1727-1745 жылдары билік құрған.
* Қалдан Сереннің ұлы Цэван Доржи (1732 жылы туған). 1746-1749 жылдары билік құрған.
* Қалдан Сереннің ұлы Лама Доржи (1749-1753).
* Намжил-Дачидің ұлы Дабачи (1753-1755).

==Тайпалар==
Жоңғар хандығын құрған негізгі тайпалардан – ұлы тайшылар шықты, кейін қосылған тайпалардың билеушілері – кіші тайшылар болды. Кіші тайшылар билік жүргізген топтар – анги деп аталды. Ең шағын әлеуметтік бірлестік – хотон деп аталып, оның құрамында 4, 10, 50 жанұя болды. Бірнеше хотон аймақты немесе отоқты (шіркеу иелігінде иасы деп аталған) құрады. Әкімшілік басқару жүйесінде мемлекет аппарат маңызды рөл атқарды. Шенеуніктер 12 дәрежеге бөлініп, әрқайсысының атқаратын қызметі анықталды. Ұсақ қызметтерді атқарушылар да көп болды: 30 адамға бір басқарушыдан келді. Олардың жалпы саны 35 мыңға жеткен. Сот билігін атқарушылар зорго (сот өкілдері) деп аталып, ең беделді 8 зорго министрлер қызметін атқарды.

== Галерея ==

{|align=&quot;center&quot;
 |-valign=&quot;top&quot;
 | [[File:Ремезовтың сызба кітабындағы қалмақтардың (жоңғарлардың) қоныстануы.jpg|thumb|Ремезовтың сызба кітабындағы қалмақтардың (жоңғарлардың) қоныстануы]]
 | [[File:Ремезовтың сызба кітабы (50 бет).jpg|thumb|Ремезовтың сызба кітабы (50 бет)]]
 | [[File:Жоңғарияның картасы(Й.Г.Ренат).tif|thumb|Жоңғарияның картасы (Й.Г.Ренат)]]
 | [[File:Капитан Иван Унковскийдің Жоңғария картасы (1722-1723).png|thumb|Капитан Иван Унковскийдің Жоңғария картасы (''Владение контайшино, 1722-1723'')]]
 | [[File:Қонтайшы иелігі (И.Унковский, 1722-1724).png|thumb|Қонтайшы иелігі (И.Унковский, 1722-1724)]]
 |}

== Әдебиет ==

* ''Бичурин Н. Я. (Иакинф).'' Историческое обозрение ойратов или калмыков с XV столетия до настоящего времени. —Элиста: Калмыцкое книжное изд-во, 1991.
* «Илэтхэл шастир». Москва: «НАУКА», Главная редакция восточной литературы, 1990 г.
* ''Злат­кин И. Я.'' Ис­то­рия Джун­гар­ско­го хан­ст­ва, 1635–1758. Москва, 1983.
* ''Моисеев В. А.'' Россия и Джунгарское ханство в XVIII в. — Барнаул: Изд-во АГУ, 1998.
* ''Моисеев В. А.'' Джунгарское ханство и казахи (XVII—XVIII вв.). — Алма-Ата: Гылым, 1991.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

==Сыртқы сілтемелер==
* [http://www.kaznex.kz/kz/napr/export/analitika/china.php Қытай Халық Республикасы]{{Deadlink|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{commons|Category:Dzungar Khanate}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]
[[Санат:Моңғол мемлекеті]]
[[Санат:Моңғолия тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Ресей тарихындағы мемлекеттер]]
[[Санат:Қырғызстан тарихы]]
[[Санат:Қалмақтар тарихы]]
[[Санат:Жоңғар хандығы]]
[[Санат:XVII ғасыр тарихы]]
[[Санат:XVIII ғасыр тарихы]]
[[Санат:Қытай тарихы]]</text>
      <sha1>2ynoc5uw25utjwoqug0uz9f33p5qtrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Геннадий Андреевич Борков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53151</id>
    <revision>
      <id>3612005</id>
      <parentid>3610247</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері|К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="ls1a22draywqnvu9gy4th089qsxdbct" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер|Есімі=Геннадий Андреевич Борков|Титулы=Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің Бірінші хатшысы|Басқара бастады= [[1945 жыл]]|Басқаруын аяқтады= [[1946 жыл]]|Туған жері=бұрынғы [[Ярославль губерниясы]], [[Рыбинск уезі]], [[Панфилов селосы]]|Туған күні=30.03.1905|Қайтыс болған күні=25.02.1983|Қайтыс болған жері=[[Мәскеу]]|Ізашары=[[Николай Александрович Скворцов]]|Ізбасары=[[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]]|Суреті=}}
'''Геннадий Андреевич Борков''' ([[30 наурыз]] [[1905]], бұрынғы Ярославль губерниясы, Рыбинск уезі, Панфилов селосы – [[25 ақпан]][[1983]], [[Мәскеу]]) – саяси қайраткер, Қазақстан Компартиясы ОК-нің 1-хатшысы.

== Өмірбаяны ==
* 1934 жылы К.А. Тимирязев атындағы ауыл шарушылығы академиясын бітірген.
* 1919 – 30 жылдары Ярославль губренисында [[комсомол]], партия органдарында жауапты жұмыстар істеді.
* 1935 – 37 жылдары БК(б)П ОК-нің аппаратында
* 1937 – 45 жылдары БК(б)П Воронеж облысы партия ұйымының 2-хатшысы
* Новосибирск облысы партия ұйымы мен Хабаровск өлкелік коммитетінің 1-хатшысы болды.
* 1945 – 46 жылдары Қазақстан Компартиясы ОК-нің 1-хатшысы болып сайланды. Борковтың билігі кезінде Қазақстандағы [[қой]] санын 19 млн-ға жеткізу көзделінді. Қазақстанды орыстандыру саясаты жалғасты. Халықтың тұрмысы нашарлады. Өзінің Қазақстандағы қысқа қызметінде ол негізінен іс барысымен танысумен болды.
* 1946 – 48 жылдары КОКП ОК-де
* 1948 – 55 жылдары Саратов облысы комитетінде 1-хатшы
* 1955 – 60 жылдары [[КСРО]] ауыл шарушылығы министрінің орынбасары қызметтерін атқарып, кейіннен одақтық дәрежедегі зейнеткерлікке шықты.
* 2 рет [[Ленин]] [[орден]]імен, медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}
{{Суретсіз мақала}}
{{Қазақстан Компартиясы ОК басшылары (1920—1991)}}

[[Санат:Ярославль облысында туғандар]]
[[Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК бірінші хатшылары]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері]]</text>
      <sha1>ls1a22draywqnvu9gy4th089qsxdbct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қойыршақ хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57865</id>
    <revision>
      <id>3612232</id>
      <parentid>3603098</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11187" sha1="0lau03bs990rm3l9eta81mf944v69o5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Қойыршақ хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            =
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1395]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1397]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары             = [[Темір Құтлық хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    =
 | Титулы_2             = [[Ақ Орда]]ның 13-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1395]] 
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1410]]
 | Ізашары_2            = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Барақ хан]] 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           =
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1410
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[Ұрыс хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = ұлдары: [[Барақ хан]], Ракый, Бенде-Султан &lt;br /&gt; қыздары: Сүйіндім бегім ([[Едіге]] әйелі)

 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              =
}}

'''Қойыршақ хан''' (туған жылы белгісіз – 1410) – [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы, онымен қоса [[Ақ Орда]] ханы, [[Ұрыс хан]]ның баласы. “Бахр әл-асрар” атты еңбекте Қойыршақ ұзақ жылдар [[Әмір Темір]]дің сарайында тұрғаны айтылады.&lt;ref&gt;Куйурчук // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9746-4-0&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1378 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] жасақтарын талқандап, Қойыршақтың туған ағасы [[Темір Мәлік хан|Темір-Мәлікті]] өлтіргеннен кейін, әмірлер мен билердің бір бөлігі [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] жағына өтті, ал басқалары [[Ұрыс хан|Ұрыс]] ханның ұрпақтарына адал болып қалды. Олардың кейбіреулері тұтқынға түсіп, өлім жазасына кесілді (мысалы [[Едіге|Едігенің]] әкесі [[Балтышақ]]), басқалары қашып үлгерді. [[Темірмәлік хан|Темір-Мәлік]] өлгеннен кейін, шығысқа қарай, [[Моғолстан]] шекарасына шегінген [[Ұрыс хан]] жақтастарын Ұрыстың кіші ұлы Қойыршақ басқарды. 

[[Қашқар|Қашқардан]] Қойыршақ пен оның жасақтары [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағын қайтаруға көмектесер деген үмітпен [[Мәуереннаһр|Мавераннахр]] билеушісі [[Әмір Темір|Әмір Темірге]] келді. Сүйтіп Құйыршық 1395 жылға дейін Темірдің қол астында болды. 1390 жылы [[Әмір Темір|Ақсақ Темір]] [[Алтын Орда]] ханы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысқа]] қарсы үлкен жорыққа шықты. [[Ұлытау таулары|Ұлытау]] маңында [[Әмір Темір|Темірленг]] бұл жорығы туралы әйгілі [[Темір жазуы|тастаңба]] қалдырып кетті (бүгінде ескерткіш [[Эрмитаж|Эрмитаж мұражайында]])&lt;ref&gt;&quot;A mysterious stone of Timur&quot;. Silk Roads World Heritage. 2016. Archived from the original on 26 June 2020. Retrieved 2 October 2020.&lt;/ref&gt;. Бұл жорыққа Құйыршық та, әйгілі [[Едіге|әмір Едіге]] де [[Әмір Темір|Темірдің]] қолбасшылары ретінде қатысады.

1395 жылы [[Әмір Темір]] әскері [[Терек]] өзені алабында [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] әскерін шайқаста ойсырата жеңеді. [[Әмір Темір|Темір]] бұл жеңісінен кейін еш қорғаусыз қалған Алтын Орданы талқандап, бүкіл қалаларын жермен жексен қылып, мемлекетті қатты әлсіретеді. Бұл жорықтың мақсаты, кезінде өзі таққа отырғызған [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] жазалау ғана емес, [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек Жолы]] сауда жолының [[Ұлы Жібек Жолының Қазақстандағы сілемі|солтүстік бағытын]] жойып, бүкіл сауданы [[Темір мемлекеті|өз ордасына]] бұру еді. Нәтижесінде [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] орталық билік әлсіреп, мемлекет ыдырай бастайды.

Жорықтан қайтар жолда, [[Еділ|Еділ өзені]] өткеліне келгенде [[Әмір Темір]] жанындағы Құйыршықты өзінің таңдаулы жасақтарының біріне басшы етіп, Алтын Орда тағына отырғызады. Сонымен қоса патшалық дәреженің белгісі – алтын зерлі шапан мен алтын белбеу сыйлайды. [[Едіге]] болса қасында беклербек болып тағайындалып, Құйыршықтың қызын өзіне әйел қылып алады. Алайда Құйыршықтың билігі бүкіл [[Алтын Орда|Алтын Ордаға]] тараған жоқ, оның қарауындағы аумақ ел ордасы [[Сарай-Берке|Сараймен]] шектелді.

1396 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] соңғы қалған жақтастарын жинап [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] дәстүрлі астанасы [[Сарай-Берке|Сарай-Беркені]] басып алуға тырысады. Бірақ Құйыршық қаланы қорғап, [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] тағы бір жеңіліске ұшыратады. Бұдан кейін [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] Литва княздігіне қашып, билеушісі [[Витовт|Витовттен]] қамқор тауып, Орданы қайтару үшін көмек сұрайды.&lt;ref&gt;''Vernadsky, George.'' A History of Russia. — Yale University Press, 1969. — P. 75. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0-300-00247-5&lt;/nowiki&gt;. Архивная копия от 7 июня 2023 на Wayback Machine&lt;/ref&gt;

Құйыршықтың күшейуінен сескенген [[Едіге]], өзіне бағынатын хан іздеп, Құйыршықтың немере інісі [[Темір Құтлық хан|Темір Құтлұғпен]] бірігіп, 1397 жылы Құйыршықты [[Алтын Орда]] тағынан тайдырып, қашуға мәжбүрлейді.&lt;ref&gt;Seleznëv 174; Počekaev 2010: 181-187; Reva 2016: 704; May 2018: 307-308 considers Tīmūr Qutluq to be a Timurid protégé, but this is unlikely, given his desertion and his opposition to Quyurchuq.&lt;/ref&gt;

Осы жеңілістен кейін Құйыршық [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] билік үшін күреске араласпай, [[Қыпшақ даласы|Шығыс Дешті Қыпшақ]] даласына, [[Орда-Ежен ұлысы|өз әулетінің]] ұлысы [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордаға]] шегінді. Құйыршық 1410 жылы қайтыс болғаннан кейін [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағы оның ұлы [[Барақ хан|Бараққа]] өтті.&lt;ref&gt;Барак-хан // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9389-9-7&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Жанұясы ==

Қойыршақ [[Ұрыс хан|Ұрыс ханның]] кіші ұлы, ағалары [[Құтлұғ Бұға|Құтлұғ Бұға,]] [[Тоқтақия хан|Тоқтақия,]] [[Темірмәлік хан|Темірмәлік]] бәрі [[Әмір Темір]] және [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыспен]] болған соғыстарда қайтыс болды. Өзінің үш ұлы – [[Барақ хан]], Ракый, Баянды-сұлтан және бір қызы Сүйіндім-бегім ([[Едіге|Едігенің]] әйелі) болды.&lt;ref&gt;''Сабитов Ж. М.'' Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9416-2-9&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; [[Барақ хан|Барақтың]] ұлы [[Жәнібек хан|Жәнібек]] 1465 жылы [[Керей хан|Керей]] ағасымен [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығын]] құрады.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>0lau03bs990rm3l9eta81mf944v69o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612234</id>
      <parentid>3612232</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11188" sha1="srsj3ovlaubt2qkca8d2i5saaxxgzpn" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Қойыршақ хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            =
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1395]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1397]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары             = [[Темір Құтлық хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    =
 | Титулы_2             = [[Ақ Орда]]ның 13-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1395]] 
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1410]]
 | Ізашары_2            = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Барақ хан]] 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           =
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1410
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[Ұрыс хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = ұлдары: [[Барақ хан]], Ракый, Бенде-Султан &lt;br /&gt; қыздары: Сүйіндім бегім ([[Едіге]] әйелі)

 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              =
}}

'''Қойыршақ хан''' (туған жылы белгісіз – 1410) – [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы, онымен қоса [[Ақ Орда]] ханы, [[Ұрыс хан]]ның баласы. “Бахр әл-асрар” атты еңбекте Қойыршақ ұзақ жылдар [[Әмір Темір]]дің сарайында тұрғаны айтылады.&lt;ref&gt;Куйурчук // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9746-4-0&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1378 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] жасақтарын талқандап, Қойыршақтың туған ағасы [[Темір Мәлік хан|Темір-Мәлікті]] өлтіргеннен кейін, әмірлер мен билердің бір бөлігі [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] жағына өтті, ал басқалары [[Ұрыс хан|Ұрыс]] ханның ұрпақтарына адал болып қалды. Олардың кейбіреулері тұтқынға түсіп, өлім жазасына кесілді (мысалы [[Едіге|Едігенің]] әкесі [[Балтышақ]]), басқалары қашып үлгерді. [[Темір Мәлік хан|Темір-Мәлік]] өлгеннен кейін, шығысқа қарай, [[Моғолстан]] шекарасына шегінген [[Ұрыс хан]] жақтастарын Ұрыстың кіші ұлы Қойыршақ басқарды. 

[[Қашқар|Қашқардан]] Қойыршақ пен оның жасақтары [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағын қайтаруға көмектесер деген үмітпен [[Мәуереннаһр|Мавераннахр]] билеушісі [[Әмір Темір|Әмір Темірге]] келді. Сүйтіп Құйыршық 1395 жылға дейін Темірдің қол астында болды. 1390 жылы [[Әмір Темір|Ақсақ Темір]] [[Алтын Орда]] ханы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысқа]] қарсы үлкен жорыққа шықты. [[Ұлытау таулары|Ұлытау]] маңында [[Әмір Темір|Темірленг]] бұл жорығы туралы әйгілі [[Темір жазуы|тастаңба]] қалдырып кетті (бүгінде ескерткіш [[Эрмитаж|Эрмитаж мұражайында]])&lt;ref&gt;&quot;A mysterious stone of Timur&quot;. Silk Roads World Heritage. 2016. Archived from the original on 26 June 2020. Retrieved 2 October 2020.&lt;/ref&gt;. Бұл жорыққа Құйыршық та, әйгілі [[Едіге|әмір Едіге]] де [[Әмір Темір|Темірдің]] қолбасшылары ретінде қатысады.

1395 жылы [[Әмір Темір]] әскері [[Терек]] өзені алабында [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] әскерін шайқаста ойсырата жеңеді. [[Әмір Темір|Темір]] бұл жеңісінен кейін еш қорғаусыз қалған Алтын Орданы талқандап, бүкіл қалаларын жермен жексен қылып, мемлекетті қатты әлсіретеді. Бұл жорықтың мақсаты, кезінде өзі таққа отырғызған [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] жазалау ғана емес, [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек Жолы]] сауда жолының [[Ұлы Жібек Жолының Қазақстандағы сілемі|солтүстік бағытын]] жойып, бүкіл сауданы [[Темір мемлекеті|өз ордасына]] бұру еді. Нәтижесінде [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] орталық билік әлсіреп, мемлекет ыдырай бастайды.

Жорықтан қайтар жолда, [[Еділ|Еділ өзені]] өткеліне келгенде [[Әмір Темір]] жанындағы Құйыршықты өзінің таңдаулы жасақтарының біріне басшы етіп, Алтын Орда тағына отырғызады. Сонымен қоса патшалық дәреженің белгісі – алтын зерлі шапан мен алтын белбеу сыйлайды. [[Едіге]] болса қасында беклербек болып тағайындалып, Құйыршықтың қызын өзіне әйел қылып алады. Алайда Құйыршықтың билігі бүкіл [[Алтын Орда|Алтын Ордаға]] тараған жоқ, оның қарауындағы аумақ ел ордасы [[Сарай-Берке|Сараймен]] шектелді.

1396 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] соңғы қалған жақтастарын жинап [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] дәстүрлі астанасы [[Сарай-Берке|Сарай-Беркені]] басып алуға тырысады. Бірақ Қойыршақ қаланы қорғап, [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] тағы бір жеңіліске ұшыратады. Бұдан кейін [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] Литва княздігіне қашып, билеушісі [[Витовт|Витовттен]] қамқор тауып, Орданы қайтару үшін көмек сұрайды.&lt;ref&gt;''Vernadsky, George.'' A History of Russia. — Yale University Press, 1969. — P. 75. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0-300-00247-5&lt;/nowiki&gt;. Архивная копия от 7 июня 2023 на Wayback Machine&lt;/ref&gt;

Құйыршықтың күшейуінен сескенген [[Едіге]], өзіне бағынатын хан іздеп, Құйыршықтың немере інісі [[Темір Құтлық хан|Темір Құтлұғпен]] бірігіп, 1397 жылы Құйыршықты [[Алтын Орда]] тағынан тайдырып, қашуға мәжбүрлейді.&lt;ref&gt;Seleznëv 174; Počekaev 2010: 181-187; Reva 2016: 704; May 2018: 307-308 considers Tīmūr Qutluq to be a Timurid protégé, but this is unlikely, given his desertion and his opposition to Quyurchuq.&lt;/ref&gt;

Осы жеңілістен кейін Құйыршық [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] билік үшін күреске араласпай, [[Қыпшақ даласы|Шығыс Дешті Қыпшақ]] даласына, [[Орда-Ежен ұлысы|өз әулетінің]] ұлысы [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордаға]] шегінді. Құйыршық 1410 жылы қайтыс болғаннан кейін [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағы оның ұлы [[Барақ хан|Бараққа]] өтті.&lt;ref&gt;Барак-хан // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9389-9-7&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Жанұясы ==

Қойыршақ [[Ұрыс хан|Ұрыс ханның]] кіші ұлы, ағалары [[Құтлұғ Бұға|Құтлұғ Бұға,]] [[Тоқтақия хан|Тоқтақия,]] [[Темірмәлік хан|Темірмәлік]] бәрі [[Әмір Темір]] және [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыспен]] болған соғыстарда қайтыс болды. Өзінің үш ұлы – [[Барақ хан]], Ракый, Баянды-сұлтан және бір қызы Сүйіндім-бегім ([[Едіге|Едігенің]] әйелі) болды.&lt;ref&gt;''Сабитов Ж. М.'' Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9416-2-9&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; [[Барақ хан|Барақтың]] ұлы [[Жәнібек хан|Жәнібек]] 1465 жылы [[Керей хан|Керей]] ағасымен [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығын]] құрады.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>srsj3ovlaubt2qkca8d2i5saaxxgzpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612235</id>
      <parentid>3612234</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жанұясы */</comment>
      <origin>3612235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11189" sha1="sx6za1gcxwrzk1cq94ozl59ccap499w" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Қойыршақ хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            =
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1395]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1397]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары             = [[Темір Құтлық хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    =
 | Титулы_2             = [[Ақ Орда]]ның 13-ші ханы 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = [[1395]] 
 | Басқаруын аяқтады_2  = [[1410]]
 | Ізашары_2            = [[Тоқтамыс хан]]
 | Ізбасары_2           = [[Барақ хан]] 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           =
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1410
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[Ұрыс хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = ұлдары: [[Барақ хан]], Ракый, Бенде-Султан &lt;br /&gt; қыздары: Сүйіндім бегім ([[Едіге]] әйелі)

 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              =
}}

'''Қойыршақ хан''' (туған жылы белгісіз – 1410) – [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы, онымен қоса [[Ақ Орда]] ханы, [[Ұрыс хан]]ның баласы. “Бахр әл-асрар” атты еңбекте Қойыршақ ұзақ жылдар [[Әмір Темір]]дің сарайында тұрғаны айтылады.&lt;ref&gt;Куйурчук // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005. — Т. III. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9746-4-0&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
1378 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] жасақтарын талқандап, Қойыршақтың туған ағасы [[Темір Мәлік хан|Темір-Мәлікті]] өлтіргеннен кейін, әмірлер мен билердің бір бөлігі [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] жағына өтті, ал басқалары [[Ұрыс хан|Ұрыс]] ханның ұрпақтарына адал болып қалды. Олардың кейбіреулері тұтқынға түсіп, өлім жазасына кесілді (мысалы [[Едіге|Едігенің]] әкесі [[Балтышақ]]), басқалары қашып үлгерді. [[Темір Мәлік хан|Темір-Мәлік]] өлгеннен кейін, шығысқа қарай, [[Моғолстан]] шекарасына шегінген [[Ұрыс хан]] жақтастарын Ұрыстың кіші ұлы Қойыршақ басқарды. 

[[Қашқар|Қашқардан]] Қойыршақ пен оның жасақтары [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағын қайтаруға көмектесер деген үмітпен [[Мәуереннаһр|Мавераннахр]] билеушісі [[Әмір Темір|Әмір Темірге]] келді. Сүйтіп Құйыршық 1395 жылға дейін Темірдің қол астында болды. 1390 жылы [[Әмір Темір|Ақсақ Темір]] [[Алтын Орда]] ханы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысқа]] қарсы үлкен жорыққа шықты. [[Ұлытау таулары|Ұлытау]] маңында [[Әмір Темір|Темірленг]] бұл жорығы туралы әйгілі [[Темір жазуы|тастаңба]] қалдырып кетті (бүгінде ескерткіш [[Эрмитаж|Эрмитаж мұражайында]])&lt;ref&gt;&quot;A mysterious stone of Timur&quot;. Silk Roads World Heritage. 2016. Archived from the original on 26 June 2020. Retrieved 2 October 2020.&lt;/ref&gt;. Бұл жорыққа Құйыршық та, әйгілі [[Едіге|әмір Едіге]] де [[Әмір Темір|Темірдің]] қолбасшылары ретінде қатысады.

1395 жылы [[Әмір Темір]] әскері [[Терек]] өзені алабында [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] әскерін шайқаста ойсырата жеңеді. [[Әмір Темір|Темір]] бұл жеңісінен кейін еш қорғаусыз қалған Алтын Орданы талқандап, бүкіл қалаларын жермен жексен қылып, мемлекетті қатты әлсіретеді. Бұл жорықтың мақсаты, кезінде өзі таққа отырғызған [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] жазалау ғана емес, [[Ұлы Жібек жолы|Ұлы Жібек Жолы]] сауда жолының [[Ұлы Жібек Жолының Қазақстандағы сілемі|солтүстік бағытын]] жойып, бүкіл сауданы [[Темір мемлекеті|өз ордасына]] бұру еді. Нәтижесінде [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] орталық билік әлсіреп, мемлекет ыдырай бастайды.

Жорықтан қайтар жолда, [[Еділ|Еділ өзені]] өткеліне келгенде [[Әмір Темір]] жанындағы Құйыршықты өзінің таңдаулы жасақтарының біріне басшы етіп, Алтын Орда тағына отырғызады. Сонымен қоса патшалық дәреженің белгісі – алтын зерлі шапан мен алтын белбеу сыйлайды. [[Едіге]] болса қасында беклербек болып тағайындалып, Құйыршықтың қызын өзіне әйел қылып алады. Алайда Құйыршықтың билігі бүкіл [[Алтын Орда|Алтын Ордаға]] тараған жоқ, оның қарауындағы аумақ ел ордасы [[Сарай-Берке|Сараймен]] шектелді.

1396 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] соңғы қалған жақтастарын жинап [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] дәстүрлі астанасы [[Сарай-Берке|Сарай-Беркені]] басып алуға тырысады. Бірақ Қойыршақ қаланы қорғап, [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысты]] тағы бір жеңіліске ұшыратады. Бұдан кейін [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыс]] Литва княздігіне қашып, билеушісі [[Витовт|Витовттен]] қамқор тауып, Орданы қайтару үшін көмек сұрайды.&lt;ref&gt;''Vernadsky, George.'' A History of Russia. — Yale University Press, 1969. — P. 75. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0-300-00247-5&lt;/nowiki&gt;. Архивная копия от 7 июня 2023 на Wayback Machine&lt;/ref&gt;

Құйыршықтың күшейуінен сескенген [[Едіге]], өзіне бағынатын хан іздеп, Құйыршықтың немере інісі [[Темір Құтлық хан|Темір Құтлұғпен]] бірігіп, 1397 жылы Құйыршықты [[Алтын Орда]] тағынан тайдырып, қашуға мәжбүрлейді.&lt;ref&gt;Seleznëv 174; Počekaev 2010: 181-187; Reva 2016: 704; May 2018: 307-308 considers Tīmūr Qutluq to be a Timurid protégé, but this is unlikely, given his desertion and his opposition to Quyurchuq.&lt;/ref&gt;

Осы жеңілістен кейін Құйыршық [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] билік үшін күреске араласпай, [[Қыпшақ даласы|Шығыс Дешті Қыпшақ]] даласына, [[Орда-Ежен ұлысы|өз әулетінің]] ұлысы [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордаға]] шегінді. Құйыршық 1410 жылы қайтыс болғаннан кейін [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] тағы оның ұлы [[Барақ хан|Бараққа]] өтті.&lt;ref&gt;Барак-хан // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9389-9-7&lt;/nowiki&gt;. &lt;small&gt;(CC BY-SA 3.0)&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;

== Жанұясы ==

Қойыршақ [[Ұрыс хан|Ұрыс ханның]] кіші ұлы, ағалары [[Құтлұғ Бұға|Құтлұғ Бұға,]] [[Тоқтақия хан|Тоқтақия,]] [[Темір Мәлік хан|Темірмәлік]] бәрі [[Әмір Темір]] және [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыспен]] болған соғыстарда қайтыс болды. Өзінің үш ұлы – [[Барақ хан]], Ракый, Баянды-сұлтан және бір қызы Сүйіндім-бегім ([[Едіге|Едігенің]] әйелі) болды.&lt;ref&gt;''Сабитов Ж. М.'' Генеалогия Джучидов в 13-18 веках // Генеалогия Торе. — Алма-Ата, 2008. — 326 с. — 1000 экз. — &lt;nowiki&gt;ISBN 9965-9416-2-9&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; [[Барақ хан|Барақтың]] ұлы [[Жәнібек хан|Жәнібек]] 1465 жылы [[Керей хан|Керей]] ағасымен [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығын]] құрады.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]</text>
      <sha1>sx6za1gcxwrzk1cq94ozl59ccap499w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прасковья Никитична Ангелина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91698</id>
    <revision>
      <id>3612006</id>
      <parentid>3141116</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері|К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1998" sha1="8r88y1xzdwa0du7b8ynl6qc7wjdj0ec" xml:space="preserve">[[File:Pasha Angelina.jpg|thumb]]
'''Прасковья Никитична Ангелина''' (Паша Ангелина) (12.1.1913 Екатеринослав губерниясы, Мариуполь ауданы, Старобешево ауылы, [[Ресей империясы]] -21.1.1959 [[Москва|Мәскеу]], [[КСРО]]) - Украин КСР-інің атақты механизаторы, Донецк облысы, Старобешев ауданының &quot;Заповедь Ильича&quot; ұжымшарының трактор бригадасының бригадирі. Шығу тегі — грек. Екі мәрте Социалистік Еңбек Ері (1947, 1958). 1938 жылы Ангелина &quot;Жүз мың қыз-келіншек — тракторға!&quot; деген үндеу тастағаннан кейін бұқаралық қозғалыс басталып, 200 000 қыз-келіншек тракторшы мамандығын игерді. [[Ұлы Отан соғысы]] жылдарында Ангелина [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Теректі ауданы]]нда (Буденов МТС-інде) тракторшы әйелдер бригадасын басқарды. 1946 ж. [[КСРО]] мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды.&lt;ref&gt;Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 ISBN 9965-607-02-8&lt;/ref&gt;

==Пайдаланған әдебиттер==
{{дереккөздер}}

{{stub}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері]] 
[[Санат:1913 жылы туғандар]]
[[Санат:1959 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері]]
[[Санат:К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері]]</text>
      <sha1>8r88y1xzdwa0du7b8ynl6qc7wjdj0ec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Берік Шаханұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97271</id>
    <revision>
      <id>3612034</id>
      <parentid>3591031</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32524-23</username>
        <id>181929</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6822" sha1="55bvbu3r0ojg0pgw1qhd59yolwkrfxz" xml:space="preserve">{{Жазушы
 |Есімі               = Берік Шаханұлы 
|Суреті              = B.Shahanuly.jpg
|Туған күні        = 17.05.1941
 |Туған жері        = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Сарысу ауданы|Сарысу ауданында}}, [[Жайылма (Жамбыл облысы)|Жайылма]]  
 |Қайтыс болған күні  = 31.08.2020
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt;{{байрақ|Қазақ КСР}}&lt;br /&gt;{{KAZ}}   
 |Ұлты                = Қазақ 
 |Мансабы             = [[жазушы]], Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының екінші хатшысы, аудармашы
 |Шығармашылық жылдары   =  
|Бағыты              = 
 |Жанры               = [[проза]]
|Шығармалардың тілі  =  қазақ тілі 
 |Дебюті              = 
 |Марапаттары         = 
{{{!}} 
{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}
{{!}}} 
{{{!}} 
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
 |Сыйлықтары          =  Халықаралық &quot;Алаш&quot; әдеби сыйлығының иегері 
 |Қолтаңбасы          = Халықаралық Махмұд Қашқари Қорының мәдени сыйлығының иегері 

}}
'''Берік Шаханұлы''' ([[17 мамыр]], [[1941 жыл]], [[Жамбыл облысы]], [[Сарысу ауданы]], [[Жайылма (Жамбыл облысы)|Жайылма]] — [[31 тамыз]], [[2020 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық [[жазушы]], аудармашы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты.

== Өмірбаяны ==
[[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-ды бітірген (1966). 1966-70 ж. Жамбыл облысында &quot;Еңбек туы&quot; газетінде, 1970–1973 жылдары &quot;Лениншіл жас&quot; (қазіргі &quot;[[Жас Алаш]]&quot;) газетінде, 1973–89 жылдары [[Жазушы баспасы|&quot;Жазушы&quot; баспасында]] редактор, аға редактор, 1989–91 жылдары &quot;Жұлдыз&quot; журналында әдеби қызметкер, 1991–96 жылдары [[Қазақстан Жазушылар одағы]]нда аға референт болып қызмет атқарған. 2002 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы төрағасының орынбасары.

== Шығармалары ==
Шаханұлының алғашқы әңгімелері &quot;Ақ теке&quot; 1962 жылы[[Балдырған|&quot;Балдырған]]&quot; журналында, &quot;Менің ағаларым&quot; 1963 жылы қазіргі [[Жас Алаш газеті|&quot;Жас Алаш&quot; газетінде]] жарияланған. &quot;Ғашықтың тілі&quot; (1973), &quot;Ақ иірім&quot; (1979), &quot;Қаратаудың самалы&quot; (1984), &quot;Ночь в горах&quot; (орыс тілінде, 1987), &quot;Көрген түстей дүние&quot; (1989), &quot;Құса&quot; (1992) атты кітаптары жарық көрді. Шаханұлы [[Әзірбайжан]] жазушысы Анардың &quot;Ақ жағалау&quot; атты повесі мен әңгімелер жинағын, нивхы жазушысы В. Сангидің &quot;Қайырлы маусым&quot; романы мен бір топ әңгімелерін қазақ тіліне аударған. Республикасының құрмет Алтын кітабына есімі жазылған (1980).&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;

==Шығармалары==
Ғашықтың тілі. Әңгімелер.1973;
Ақ иірім. Әңгімелер мен повесть.1979;
Қаратаудың самалы. Повестер мен әңгімелер. 1984; 
Ночь в горах.Повестер мен әңгімелер. 1987; 
Құса.Повестер мен әңгімелер.1991; 
Көрген түстей дүние. Әңгімелер. 1998.

==Мемлекеттік марапаттары== 	
* 1992 жылы «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты;
* 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі;
* 2003 жылы «Ерен Еңбегі үшін» мемлекеттік медалі;
* 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі;
* 2008 жылыдың 5 желтоқсанындағы  президент жарлығымен «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]»  құрметті атағының иегері атанды.&lt;ref&gt;“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt;
* 2011 Халықаралық &quot;Махмұд Қашқари&quot; сыйлығының лауреаты

== Отбасы ==
Үйленген. Жұбайы - Базарбаева Дәріжан Төлеубайқызы (марқұм), өнертанушы. Қыздары - Сәуле (1964 жылы туған), Қарлығаш (1965 жылы туған); ұлдары - Бердібек (1969 жылы туған), Қазыбек (1973 жылы туған).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан аудармашылары]]
[[Санат:Сарысу ауданының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:Жас Алаш қызметкерлері]]
[[Санат:Жазушы баспасы редакторлары]]
[[Санат:Жұлдыз журналы қызметкерлері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]]
[[Санат:Қазақстанның Алтын кітабына жазылғандар]]</text>
      <sha1>55bvbu3r0ojg0pgw1qhd59yolwkrfxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612063</id>
      <parentid>3612034</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurtenge</username>
        <id>93712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-32524-23|~2026-32524-23]] ([[User talk:~2026-32524-23|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3591031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6708" sha1="mrd7hxzsrvz6jysuapf6mdidfav5iq0" xml:space="preserve">{{Жазушы
 |Есімі               = Берік Шаханұлы 
|Суреті              = B.Shahanuly.jpg
|Туған күні        = 17.05.1941
 |Туған жері        = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Сарысу ауданы|Сарысу ауданында}}, [[Жайылма (Жамбыл облысы)|Жайылма]]  
 |Қайтыс болған күні  = 31.08.2020
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt;{{байрақ|Қазақ КСР}}&lt;br /&gt;{{KAZ}}   
 |Ұлты                = Қазақ 
 |Мансабы             = [[жазушы]], Қазақстан Республикасы Жазушылар одағының екінші хатшысы, аудармашы
 |Шығармашылық жылдары   =  
|Бағыты              = 
 |Жанры               = [[проза]]
|Шығармалардың тілі  =  қазақ тілі 
 |Дебюті              = 
 |Марапаттары         = 
{{{!}} 
{{!}}{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}} {{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{Астанаға 10 жыл медалі}}
{{!}}} 
{{{!}} 
{{!}}{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
{{!}}}
 |Сыйлықтары          =  Халықаралық &quot;Алаш&quot; әдеби сыйлығының иегері 
 |Қолтаңбасы          = 
}}
'''Берік Шаханұлы''' ([[17 мамыр]], [[1941 жыл]], [[Жамбыл облысы]], [[Сарысу ауданы]], [[Жайылма (Жамбыл облысы)|Жайылма]] — [[31 тамыз]], [[2020 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық [[жазушы]], аудармашы. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]. Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты.

== Өмірбаяны ==
[[Қазақ ұлттық университеті|ҚазҰУ]]-ды бітірген (1966). 1966-70 ж. Жамбыл облысында &quot;Еңбек туы&quot; газетінде, 1970–1973 жылдары &quot;Лениншіл жас&quot; (қазіргі &quot;[[Жас Алаш]]&quot;) газетінде, 1973–89 жылдары [[Жазушы баспасы|&quot;Жазушы&quot; баспасында]] редактор, аға редактор, 1989–91 жылдары &quot;Жұлдыз&quot; журналында әдеби қызметкер, 1991–96 жылдары [[Қазақстан Жазушылар одағы]]нда аға референт болып қызмет атқарған. 2002 жылдан Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы төрағасының орынбасары.

== Шығармалары ==
Шаханұлының алғашқы әңгімелері &quot;Ақ теке&quot; 1962 жылы[[Балдырған|&quot;Балдырған]]&quot; журналында, &quot;Менің ағаларым&quot; 1963 жылы қазіргі [[Жас Алаш газеті|&quot;Жас Алаш&quot; газетінде]] жарияланған. &quot;Ғашықтың тілі&quot; (1973), &quot;Ақ иірім&quot; (1979), &quot;Қаратаудың самалы&quot; (1984), &quot;Ночь в горах&quot; (орыс тілінде, 1987), &quot;Көрген түстей дүние&quot; (1989), &quot;Құса&quot; (1992) атты кітаптары жарық көрді. Шаханұлы [[Әзірбайжан]] жазушысы Анардың &quot;Ақ жағалау&quot; атты повесі мен әңгімелер жинағын, нивхы жазушысы В. Сангидің &quot;Қайырлы маусым&quot; романы мен бір топ әңгімелерін қазақ тіліне аударған. Республикасының құрмет Алтын кітабына есімі жазылған (1980).&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасында кімнің кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2&lt;/ref&gt;

==Шығармалары==
Ғашықтың тілі. Әңгімелер.1973;
Ақ иірім. Әңгімелер мен повесть.1979;
Қаратаудың самалы. Повестер мен әңгімелер. 1984; 
Ночь в горах.Повестер мен әңгімелер. 1987; 
Құса.Повестер мен әңгімелер.1991; 
Көрген түстей дүние. Әңгімелер. 1998.

==Мемлекеттік марапаттары== 	
* 1992 жылы «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты;
* 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі;
* 2003 жылы «Ерен Еңбегі үшін» мемлекеттік медалі;
* 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі;
* 2008 жылыдың 5 желтоқсанындағы  президент жарлығымен «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]»  құрметті атағының иегері атанды.&lt;ref&gt;“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt;
* 2011 Халықаралық &quot;Махмұд Қашқари&quot; сыйлығының лауреаты

== Отбасы ==
Үйленген. Жұбайы - Базарбаева Дәріжан Төлеубайқызы (марқұм), өнертанушы. Қыздары - Сәуле (1964 жылы туған), Қарлығаш (1965 жылы туған); ұлдары - Бердібек (1969 жылы туған), Қазыбек (1973 жылы туған).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақстан аудармашылары]]
[[Санат:Сарысу ауданының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:Жас Алаш қызметкерлері]]
[[Санат:Жазушы баспасы редакторлары]]
[[Санат:Жұлдыз журналы қызметкерлері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]]
[[Санат:Қазақстанның Алтын кітабына жазылғандар]]</text>
      <sha1>mrd7hxzsrvz6jysuapf6mdidfav5iq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010 жыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128157</id>
    <revision>
      <id>3612152</id>
      <parentid>3611542</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Almatrkh</username>
        <id>172335</id>
      </contributor>
      <comment>/* Оқиғалар */</comment>
      <origin>3612152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27992" sha1="oyj8vs8ra6vaolhwhdvc0hafvaw2mkr" xml:space="preserve">{{alsonumber|2010}}
{{Жыл үшін навигация|2010}}
{{Ғасыр үшін навигация|21}}
{{Басқа күнтізбелер|2010}}
{{Жыл туралы|2010}}

== Оқиғалар ==
=== Қаңтар ===

* [[1 қаңтар]] - [[Испания]] Еуропалық Одақ Кеңесіне кезекті төрағалық етті.
* [[12 қаңтар]] - [[Гаитидегі жер сілкінісі (2010)]].
* [[14 қаңтар]] – [[Йемен]] [[Әл-Қағида]] лаңкестік тобына ашық соғыс жариялады.
* [[15 қаңтар]] - [[Чад|Чадтағы]] азаматтық соғыс ресми түрде аяқталды.

=== Ақпан ===

* [[Қысқы Олимпиадалық Ойындар 2010]]

=== Наурыз ===

=== Сәуір ===
* [[7 сәуір|7 Сәуір]] - [[2010 Қырғызстандағы мемлекеттік төңкеріс]].
* [[10 сәуір|10 Сәуір]] - Ресейдің [[Смоленск облысы]]нда Польша делегациясы отырған ұшақ апатқа ұшырап, [[Польша президенті]] [[Лех Качиньски]] қаза тапты&lt;ref&gt;[http://www.khabar.kz/index.cfm?id=102341 Әуе апатынан Польша президенті қаза тапты]&lt;/ref&gt;.

=== Мамыр ===

=== Маусым ===

=== Шілде ===

=== Тамыз ===

=== Қыркүйек ===

=== Қазан ===

=== Қараша ===

=== Желтоқсан ===

=== Нақты күндері жоқ ===

=== Қазақстанда ===

*[[1 қаңтар]] - [[Ресей]], [[Беларусь]] және [[Қазақстан]] [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] күшіне енді.
*[[12 қаңтар]] - &quot;[[Самұрық-Қазына]]&quot; ұлттық әл-ауқат қоры &quot;[[Альянс банк|Альянс Банк&quot;]]АҚ-ның 100% жай және артықшылықты акцияларын сатып алды.
*[[14 қаңтар]] - [[Қазақстан]] [[1 тамыз]]ды [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық күні]] деп жариялауды ұсынды.
* [[21 қаңтар]] - Қазақстанда темекі қоспаларын әкелуге және таратуға тыйым салынды.
* [[28 қаңтар]] - [[НАТО|Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымы]] ([[НАТО]]) мен Қазақстан [[Ауғанстан]]дағы халықаралық күштер үшін жүк транзиті туралы келісімге қол қойды.
* [[5 ақпан]] - Валюталық дәліз [[АҚШ доллары]] үшін 127,5 - 165 теңге шегінде белгіленді.
* [[17 ақпан]] - Қазақстан [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] мемлекеттерінің шекара маңындағы ынтымақтастығы туралы конвенцияны ратификациялады.
* [[18 ақпан]] - &quot;[[Теңізшевройл]]&quot; ЖШС айдау тарифіне қанағаттанбауына байланысты [[Баку]] - [[Тбилиси]] - [[Джейхан]] (БТД) құбыры арқылы мұнай тасымалдауды тоқтатты.
* [[24 ақпан]] - &quot;[[Қазақтелеком]]&quot; АҚ &quot;[[НҰРСАТ|Нұрсат]]&quot; АҚ акцияларының 77,8% - прод сату ниеті туралы хабарлады.
* [[26 ақпан]] - Қазақстанның бірыңғай энергетикалық жүйесі Орталық Азияның біріккен энергожүйесімен ([[БЭЖ]]) бөлек жұмыс режиміне көшті.
* [[2 наурыз]] - [[Қазақмыс|Kazakhmys]] компаниялар тобы [[Екібастұз көмір алабы|Екібастұз]] ГРЭС-1-нің 50% - &quot;[[Самұрық-Қазына]]&quot; ұлттық әл-ауқат қорына сату бойынша мәмілені аяқтады.
* [[11 наурыз]] - [[Қызылағаш оқиғасы|Қызылағаш бөгетінің бұзылуы]].
* [[11 наурыз]] - [[Forbes]] журналы жасаған миллиардерлердің жыл сайынғы тізіміне бес қазақстандық кірді.
* [[12 наурыз]] - ҚР Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] [[мұнай және газ министрлігі]]нің, [[Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі]]нің, [[Экономикалық даму және сауда министрлігі]]нің, [[Қазақстан Мәдениет министрлігі|Мәдениет министрлігінің]], [[Байланыс және ақпарат министрлігі]]нің құрылғанын жариялады.
* [[12 наурыз]] - &quot;[[Қазатомөнеркәсіп]]&quot; ҰАК &quot; АҚ бұрынғы басшысы [[Мұхтар Жәкішев]] қатаң режимдегі колонияда жазасын өтей отырып, 14 жылға, ал оның оққағары [[Талғат Қыстаубаев]] жалпы режимдегі колонияның 5 жылына бас бостандығынан айырылды. М.Жәкішев [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|ҚР ҚК]] 176 (сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемдену немесе ысырап ету) және 311 ([[пара алу]]) баптарының негізінде сотталды.
* [[13 наурыз]] - [[Қазақстан]] балаларды қорғау және шетелдік бала асырап алуға қатысты ынтымақтастық туралы конвенцияны ратификациялады.
* [[17 наурыз]] - [[Tele2|Tele2 AB]] &quot;[[Мобайл Телеком Сервис]]&quot; ЖШС (Neo сауда маркасымен қызмет көрсететін) акцияларының мажоритарлық пакетін сатып алудың аяқталғаны туралы хабарлады.
* [[19 наурыз]] - [[Қазақстан Ұлттық Олимпиада комитеті]]нің президенті болып ҚР Туризм және спорт министрі [[Темірхан Досмұханбетов]] қайта сайланды.
* [[29 наурыз]] - Мемлекет басшысы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] &quot;[[2010]] - [[2012]] жылдарға арналған республикалық бюджет туралы &quot;Қазақстан Республикасының заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы&quot; [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Қазақстан Республикасының]] заңына қол қойды.
* [[30 наурыз]] - &quot;[[Альянс банк|Альянс Банк]]&quot; АҚ берешекті қайта құрылымдауды аяқтады.
* [[7 сәуір]] - Қазақстанға ресми сапармен [[Виктор Фёдорович Янукович|Украина президенті]] келді. Екі ел президенттерінің кездесуі барысында [[Украина]] арқылы 6 млн тонна мұнай транзиті туралы уағдаластыққа қол жеткізілді.
* [[8 сәуір]] - [[Қазақстан]] [[Франция]]мен стратегиялық әріптестік туралы шартты ратификациялады, оған сәйкес тараптар тауар айналымының құрылымын әртараптандыру жөнінде бірлескен шаралар қабылдайтын болады.
* [[9 сәуір]] - [[Қаржы полициясы|Қазақстанның қаржы полициясы]] [[Karachaganak Petroleum Operating]] консорциумының басшыларына қатысты жалпы құны 104 млрд теңге болатын 1 млн 100 мың тонна мұнай және 94 мың тонна конденсат өндіргені үшін қылмыстық іс қозғады.
* [[15 сәуір]] - [[Қазақстан]], [[Ресей]] және [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] президенттерінің бірлескен күш-жігерінің, сондай-ақ [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]], [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] және [[Еуропа одағы|ЕО]]-ның белсенді делдалдық әрекеттерінің нәтижесінде Қырғызстанның уақытша Үкіметімен және президент [[Құрманбек Сәлиұлы Бәкиев|Құрманбек Бакиевпен]] соңғысының елден кетуі туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Сол күні кешке ҚР Президентімен бірге ұшақ [[Тараз]]ға қонды.
* [[17 сәуір]] - Қазақстанға [[ФИФА|FIFA Кубогы]] жеткізілді. Футбол жанкүйерлері кубокпен суретке түсіп, әлем кубогының ұмытылмас сәттеріне арналған [[Үш өлшемді графика|3D фильмін]] көруге мүмкіндік алды.
* [[22 сәуір]] - Қазақстандағы барлық иесіз су қоймалары уәкілетті мемлекеттік органдардың бақылауына алынды.
* [[1 мамыр]] - Ағымдағы жылы қол қойылған [[Қазақстан]] мен [[Ресей]]дің электр энергетикалық жүйелерінің қатар жұмыс істеуі туралы шарт күшіне енді, ол екі көршілес энергия жүйелерінің қатар жұмыс істеуін ұйымдастыру мен жүзеге асыруды регламенттейтін негізгі құжат болып табылады.
* [[7 мамыр]] - [[Төтенше жағдай министрлігі|ТЖ жөніндегі Вице-министр]] [[Абылай Сабдалин]] Мемлекеттік сатып алуды өткізу кезінде лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдаланғаны, сондай-ақ қаржы полициясының қызметкеріне тергеуге дейінгі тексеру материалдары бойынша шаралар қолданбағаны үшін аса ірі мөлшерде (4 45 мың) пара бергені үшін 10 жылға қатаң режимге үкім шығарылды.
* [[14 мамыр]] - [[Софья Сәрсенова]]ның &quot;[[Нұрбанк]]&quot; АҚ акцияларының 75% -. сатып алуы бойынша мәміле аяқталды, банкте акционерлердің ауысуы орын алды.
* [[7 маусым]] - &quot;Астананың жаңа университеті&quot; Қазақстан Үкіметінің қаулысына сәйкес атауын &quot;[[Назарбаев Университеті]]&quot; деп өзгертті.
* [[12 маусым]] - [[Қытай|ҚХР]] Төрағасы [[Ху Цзиньтао]]ның Қазақстанға мемлекеттік сапары барысында Қытайға [[Уран (химиялық элемент)|табиғи уран]] концентратын жеткізу туралы келісімге қол қойылды.
* [[14 маусым]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз]]&quot; ұлттық компаниясы мен [[Қытай ұлттық мұнай газ корпорациясы|Қытай ұлттық мұнай - газ корпорациясы]] Қазақстан-Қытай газ құбыры құрылысының екінші кезегін іске асырудағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды.
* [[15 маусым]] - Ресми БАҚ - та мемлекет басшысына &quot;[[Елбасы]]&quot; мәртебесін бекіткен &quot;Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті-Елбасының қызметін қамтамасыз ету саласындағы заңнаманы жетілдіру мәселелері бойынша ҚР кейбір конституциялық заңдарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы&quot; Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы жарияланды.
* [[17 маусым]] - &quot;[[ҚазМұнайГаз сауда үйі|Қазмұнайгаз Сауда үйі]]&quot; компаниясы &quot;[[ҚазМұнайГаз - қайта өңдеу және маркетинг]]&quot; болып өзгертілді.
* [[19 маусым]] - Қазақстандық азық-түлік келісім-шарт корпорациясы [[Иран]]да Каспий [[Амирабад порты]]нда өзінің астық терминалын ашты.
* [[22 маусым]] - 20-дан астам тұтқын [[Ақтау|Ақтау қаласының]] қатаң режимдегі колониясынан қашып кетті. Ішкі әскерлердің қарауылымен сегіз сотталушының қашып кетуіне жол берілмеді, 13 сотталушы қашып кетті.
* [[24 маусым]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Мемлекет басшысы]] Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы Заңға қол қойды. Сондай-ақ, осы күні Қазақстан [[Қытай|ҚХР]]-мен Қазақстан-Қытай кедендік шекарасы арқылы құбыр көлігімен өткізілетін энергия ресурстарын кедендік бақылау туралы келісімді ратификациялады.
* [[25 маусым]] - [[KazakhGold|KazakhGold Group Limited]], оның &quot;[[Қазақалтын]]&quot; АҚ еншілес компаниясы және [[Jenington International Inc]] компаниясы., &quot;[[Полюс Золото]]&quot; АҚ еншілес компаниясы [[Лондонның Жоғарғы Соты]]нда [[Қанат Шайханұлы Асаубаев|Асаубаевтар]] отбасының бес мүшесіне, [[KazakhGold]], [[Gold Lion Holdings Limited]] және [[hawkinson Capital Inc]] компанияларының бұрынғы директорларына қарсы талқылауды бастады. Талапкерлер бұрынғы директорлар күрделі шығындарға бағытталған қаражатты заңсыз иемдену арқылы жалған шарттар арқылы келісімшарттардың талаптарын бұзды деп мәлімдейді. Өтініш берушілер KazakhGold және &quot;Қазақалтын&quot; компаниялары ұсынған талаптарға қатысты  $200 млн астам шығынды және [[Jenington]] талаптарына қатысты $250 млн астам шығынды өтеуді талап етті.
* [[28 маусым]] - Мемлекет басшысы Қазақстандағы алғашқы халықаралық деңгейдегі &quot;[[Назарбаев Университеті]]н&quot; ашты.
* [[1 шілде]] -  [[Ресей]], [[Беларусь]] және [[Қазақстан]] [[Кедендік одақ|Кеден одағының]] Кеден кодексі күшіне енді.
* [[8 шілде]] - ҚР [[Әділет министрлігі]]нің төрағасы мен орынбасарларының орнынан түсуі қабылданды. Сәрсенбі күні Әділет министрі [[Рашид Түсіпбеков]]тың бұйрығымен ҚАЖК төрағасы [[Мейрам Ербаев]], оның орынбасарлары [[Қорған Қамзабаев]] және [[Қайырболат Есқалиев]] отставкаға кетті.
* [[13 шілде]] - Қазақстанда жанама салықтарды төлеу үшін бюджеттік сыныптаманың жаңа кодтары енгізілді. Қазақстанның [[Кедендік одақ|Кеден одағына]] кіруіне байланысты бюджетке жанама салықтарды төлеу үшін [[2010]] жылғы [[1 шілде]]ден бастап бюджеттік сыныптаманың жаңа кодтары енгізілді.
* [[17 шілде]] - [[Қазақстан]] [[Ресей]]мен және [[Франция]]мен ғарыш қызметі саласындағы келісімді ратификациялады.
* [[19 шілде]] - ҚР Президенті [[Әуе кеңістігі режимі|ҚР әуе кеңістігін]] пайдалану және авиация қызметі туралы заңға қол қойды.
* [[20 шілде]] - Алматының мамандандырылған қаржы соты [[Темірбанк]]ті қайта құрылымдауды мақұлдады.
* [[21 шілде]] - [[Кедендік одақ|Кеден одағы]] елдерінің тұрғындары [[duty-free]] дүкендерінен сатып алу мүмкіндігінен айырылды.
* [[27 маусым]] - [[1 шілде]] - &quot;Astana&quot; I Халықаралық экшн-фильмдер кинофестивалі Астана қаласында өтті.
* [[27 шілде]] - І жартыжылдықта Қазақстанның [[Жалпы ішкі өнім|ЖІӨ]] өсімі 8% -. құрады.
* [[28 шілде]] - Республикалық [[АИВ/ЖИТС|ЖИТС]] орталығында бюджет қаражатын ұрлау фактілері бойынша екі қылмыстық іс қозғалды.
* [[30 шілде]] - Сағат 14.10-да &quot;ауыр және аса ауыр қылмыстар жасағаны үшін сотталған ұрылар дәстүрін ұстанатын адамдар тобы ЛА-155/1 ([[Алматы қаласының №1 тергеу изоляторы]]) мекемесіндегі жағдайды тұрақсыздандырды&quot;. Ұстау режимін жеңілдетуге тырысып, олар туыстары мен БАҚ-та жаппай қамауға алынған сотталғандар мен тергеу изоляторында қамауға алынған адамдар туралы арандатушылық қоңыраулар ұйымдастырды.
* [[2 тамыз]] -  [[Қазақстанның Ұлттық ғарыш компаниясы]]ның жарғылық капиталы 7,9 млрд теңгеге дейін ұлғайтылды.
* [[4 тамыз]] - Республикалық [[АИВ/ЖИТС|ЖИТС]] орталығының бас директоры қызметінен босатылды, бас бухгалтер қамауға алынды.
* [[5 тамыз]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Мемлекет басшысы]] құқық қорғау органдарына қылмысқа қарсы күресті күшейту жөнінде түбегейлі шаралар қабылдауды тапсырды.
* [[6 тамыз]] - &quot;Қорғау&quot; ЖЗҚ тарату комиссиясы тағайындалды.
* [[10 тамыз]] - Үкімет қаулысымен ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі [[Арман Евниев]] өз еркімен атқаратын қызметінен босатылды.
* [[11 тамыз]] - ҚР-да ядролық және радиациялық қауіпсіздік жөніндегі техрегламент бекітілді.
* [[12 тамыз]] - &quot;[[Валют-Транзит Полис]]&quot; сақтандыру компаниясы таратылды.
* [[16 тамыз]] - Қазақстанда [[мұнай]] мен мұнай өнімдеріне экспорттық баж қолданысқа енгізілді. [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|ҚР Үкіметінің]] &quot;шикі мұнайға және мұнайдан өндірілген тауарларға әкетілетін кедендік баждар туралы&quot; қаулысына сәйкес шикі мұнайға баж тоннасына $20, ашық түсті мұнай өнімдеріне -  $99,71, қара мұнай өнімдеріне - тоннасына  $66,47 құрады.
* [[17 тамыз]] - Мемлекет басшысы &quot;Қазақстан Республикасындағы құқық қорғау қызметі мен сот жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі шаралар туралы&quot; жарлыққа қол қойды.
* [[23 тамыз]] - Қазақстанның [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы|ШЫҰ]] төрағалығының ресми логотипі бекітілді.
* [[24 тамыз]] - Мемлекет басшысының жарлығымен [[Нұртай Әбікаев]] Қазақстан Республикасы [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|Ұлттық қауіпсіздік комитетінің]] төрағасы болып тағайындалды.
* [[25 тамыз]]  - [[12 наурыз]]ына қараған түні [[Қызылағаш оқиғасы|Қызылағаш ауылындағы бөгеттің жарылуы]] және 45 адамның қаза болуы фактісі бойынша қылмыстық іс ілініп, Талдықорған гарнизонының әскери сотына берілді.
* [[31 тамыз]] - ҚР [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті|ҰҚК]] төрағасының орынбасарлары тағайындалды. [[Владимир Жұмақанов]] ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитеті (ҰҚК) төрағасының бірінші орынбасары, [[Қабдулкарим Әбдіказимов]] - ҚР ҰҚК төрағасының орынбасары болып тағайындалды.
* [[31 тамыз]] - [[БТА Банкі]]нің сыртқы берешегін қайта құрылымдау аяқталды.
* [[7 қыркүйек]] - [[Қазақстан]] мен [[Ресей]]дің VII өңіраралық ынтымақтастық форумы өтті.
* [[10 қыркүйек]] - [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|ҚР Президентінің]] серігі [[Владимир Ни]] қайтыс болды. Сол күні &quot;[[Сарыарқа]] &quot;ӘКК &quot;Ұлттық компаниясы&quot; АҚ-ны қайта құру туралы шешім қабылданды. Қайта ұйымдастыру нәтижесінде үш акционерлік қоғам құрылады: &quot;Сарыарқа&quot; ӘКК АҚ, &quot;Astana &quot;ӘКК&quot; АҚ, &quot;Есіл&quot; ӘКК АҚ.
* [[18 қыркүйек]] - [[Қазақстан]] тарихта алғаш рет [[Дэвис кубогы|Дэвис Кубогының]] әлемдік тобына өтті.
* [[22 қыркүйек]]  - ҚР Білім және ғылым министрі болып [[Бақытжан Жұмағұлов]] тағайындалды.
* [[27 қыркүйек|27 Қыркүйек]] - [[Balapan (телеарна)|Балапан]] қазақстандық балалар телеарнасы хабар тарата бастады.
* .[[29 қыркүйек]] - Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер үшін тамақ өнімдерінің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар бекітілді
* [[4 қазан]] - Астана Сарыарқа сотының судьясы қызметтік өкілеттігін асыра пайдаланды деп айыпталған [[ҚР Денсаулық сақтау министрлігі|ҚР Денсаулық сақтау министрі]] [[Жақсылық Досқалиев]]ті қамауға алуға санкция берді.
* [[5 қазан]] - Қазақстан Үкіметі [[Қазақмыс|Kazakhmys]] компаниясындағы өз үлесін 26% - ға дейін ұлғайтты. Директорлар кеңесінің төрағасы [[Владимир Ким]] 58 876 793 қарапайым акцияны әрқайсысы 20 [[пенс]]ке сатты, бұл топтың шамамен 11% акциясына тең. Акцияларды &quot;[[Самұрық-Қазына]]&quot; ұлттық әл-ауқат қоры сатып алды.
* [[12 қазан]] - Қазақстанда [[Астық дәнді дақыл|астықтың]] жалпы жиналуы бункерлік салмақта 13,6 млн тоннаны құрады.
* [[14 қазан]] - [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)|Байқоңыр ғарыш айлағынан]] &quot; Бриз-М &quot;үдеткіш блогы және &quot; Sirius XM-5 &quot; американдық телекоммуникациялық спутнигі бар &quot;Протон-М&quot; зымыран тасығышы ұшырылды.
* [[6 қараша]] - Интернеттің қазақстандық сегментінің домендік кеңістігін пайдаланудың жаңа ережелері бекітілді. Қазақстанның байланыс және ақпарат министрлігі Интернет желісінің қазақстандық сегментінің домендік кеңістігін тіркеу, пайдалану және бөлудің жаңа қағидаларын бекітті.
* [[17 қараша]] - [[Қазақстан]] мен [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] [[Ақтау]] қаласында БН-350 өнеркәсіптік ядролық реакторының &quot;қауіпсіз жабылатынын&quot; жариялады.
* [[23 қараша]] - [[Солтүстік Корея|КХДР]] мен [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] арасындағы қарулы қақтығыс.
* [[2 желтоқсан]] - [[Астана]]дағы [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы|ЕҚЫҰ]] саммиті өтті.
* [[22 желтоқсан]] - Мәжіліс &quot;[[Назарбаев Университеті]]нің&quot; мәртебесі туралы заң жобасын мақұлдады.

== Туғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2010 жылы туғандар]]''

== Қайтыс болғандар ==
''Тағы қараңыз: [[:Санат:2010 жылы қайтыс болғандар]]''

== Тағы қараңыз ==
{{commonscat|2010}}
{{Санат ағашы|{{PAGENAME}}}}

== Түсініктемелер ==
&lt;references/&gt;

{{Жыл күнтізбесі|2010}}

[[Санат:2010 жыл|*]]


{{Year-stub}}</text>
      <sha1>oyj8vs8ra6vaolhwhdvc0hafvaw2mkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>K-Maro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138935</id>
    <revision>
      <id>3612159</id>
      <parentid>3610164</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Following My Intuition</username>
        <id>176695</id>
      </contributor>
      <origin>3612159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2811" sha1="36748i76n2ptlu9ejf0w0963r3qi3es" xml:space="preserve">[[File:Kamar.jpg|thumbnail|K-Maro 2017 жылы.]]
'''K-Maro''' (шын аты: Cириль Камар, 31 қаңтар 1980 жыл) – ливандық франктық канадалық рэпер, кәсіпкер. &lt;ref&gt; K-Maro ресми сайты &lt;/ref&gt;. Алғашқы рет 13 жасында өзінің досы ''Адил Таксиайт''пен бірге [[франк тілі]]ндегі ''«Les messagers du son»'' тобын құрған. Топ үлкен жетістіктерге жеткен, алайда [[2001 жыл]]ы тарап кетіп, ''К-Маро'' өзінің жеке мансабын бастаған.
  
Дебютті альбомын [[2002 жыл]]ы шығарған. Оның соңғы шығарған альбомдары біріншісіне қарағанда сәтті болып шыққан. 

Атаққа ие болған әнші жеке бизнеспен айналыса бастайды. ''«K.Pone Inc.»'' лейблін және '''«K.Pone Incorporated Music Group» продюссерлік компаниясы'''н құрған. «Balbec» (Балбек) киім және әшекей бұйымдар желісін шығарған. Қазіргі кезде «Пантера» атты мейрамханалар желісінің және жылжымайтын мүлік агенттігінің иесі. Сонымен қатар ол қайырымдылық шараларымен де жиі айналысады, қаржы көмегіне зәру адамдарға қол ұшын береді. 
Өзінің жеке өмірі жайлы сөз қозғағанды ұнатпайды.
==Дискография==
===Альбомдар===
* 2002 — ''I am à l’ancienne''
* 2004 — ''La Good Life''
* 2005 — ''Million Dollar Boy''
* 2006 — ''10th Anniversary: Platinum Remixes''
* 2008 — ''Perfect Stranger''
* 2010 — ''01.10''
* 2025 — ''Place de Loréane VOL. 1''
===Синглдар===
* 2002 — «Symphonie pour un dingue»
* 2004 — «Femme Like U (Donne-moi ton corps)»
* 2004 — «Crazy»
* 2005 — «Sous l’oeil de l’ange / Qu’est ce que ça te fout»
* 2005 — «Histoires de Luv» &lt;small&gt;([[Шай’м]] қатысуымен)&lt;/small&gt;
* 2005 — «Les frères existent encore»
* 2006 — «Gangsta Party»
* 2006 — «Let’s go»
* 2008 — «Out in the Streets»
* 2008 — «Take You Away»
* 2008 — «Out in the Streets» (remix) &lt;small&gt;([[Джим Джонс]] қатысуымен)&lt;/small&gt;
* 2009 — «Elektric»
* 2009 — «Music»
* 2025 — «La reine de la fête»
* 2025 — «Imagine»
* 2025 — «Sin city»
* 2025 — «Rêver mieux»
* 2025 — «Magnolia»
* 2025 — «Feeling»
== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;
{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>36748i76n2ptlu9ejf0w0963r3qi3es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612186</id>
      <parentid>3612159</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="l44siwxu4wb1vtbmqm8p0efb3lsjgbm" xml:space="preserve">[[File:Kamar.jpg|thumbnail|K-Maro 2017 жылы.]]
'''K-Maro''' (шын аты: Cириль Камар, 31 қаңтар 1980 жыл) — ливандық франктық канадалық рэпер, кәсіпкер. Алғашқы рет 13 жасында өзінің досы ''Адил Таксиайтпен'' бірге [[франк тілі]]ндегі ''«Les messagers du son»'' тобын құрған. Топ үлкен жетістіктерге жеткен, алайда [[2001 жыл]]ы тарап кетіп, ''К-Маро'' өзінің жеке мансабын бастаған.
  
Дебютті альбомын [[2002 жыл]]ы шығарған. Оның соңғы шығарған альбомдары біріншісіне қарағанда сәтті болып шыққан. 

Атаққа ие болған әнші жеке бизнеспен айналыса бастайды. ''«K.Pone Inc.»'' лейблін және '''«K.Pone Incorporated Music Group» продюссерлік компаниясы'''н құрған. «Balbec» (Балбек) киім және әшекей бұйымдар желісін шығарған. Қазіргі кезде «Пантера» атты мейрамханалар желісінің және жылжымайтын мүлік агенттігінің иесі. Сонымен қатар ол қайырымдылық шараларымен де жиі айналысады, қаржы көмегіне зәру адамдарға қол ұшын береді.
 
Өзінің жеке өмірі жайлы сөз қозғағанды ұнатпайды.

== Дискография ==
=== Альбомдар ===
* 2002 — ''I am à l’ancienne''
* 2004 — ''La Good Life''
* 2005 — ''Million Dollar Boy''
* 2006 — ''10th Anniversary: Platinum Remixes''
* 2008 — ''Perfect Stranger''
* 2010 — ''01.10''
* 2025 — ''Place de Loréane VOL. 1''

=== Синглдар ===
* 2002 — «Symphonie pour un dingue»
* 2004 — «Femme Like U (Donne-moi ton corps)»
* 2004 — «Crazy»
* 2005 — «Sous l’oeil de l’ange / Qu’est ce que ça te fout»
* 2005 — «Histoires de Luv» &lt;small&gt;([[Шай’м]] қатысуымен)&lt;/small&gt;
* 2005 — «Les frères existent encore»
* 2006 — «Gangsta Party»
* 2006 — «Let’s go»
* 2008 — «Out in the Streets»
* 2008 — «Take You Away»
* 2008 — «Out in the Streets» (remix) &lt;small&gt;([[Джим Джонс]] қатысуымен)&lt;/small&gt;
* 2009 — «Elektric»
* 2009 — «Music»
* 2025 — «La reine de la fête»
* 2025 — «Imagine»
* 2025 — «Sin city»
* 2025 — «Rêver mieux»
* 2025 — «Magnolia»
* 2025 — «Feeling»

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>l44siwxu4wb1vtbmqm8p0efb3lsjgbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі</title>
    <ns>4</ns>
    <id>491233</id>
    <revision>
      <id>3612325</id>
      <parentid>3611875</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17099" sha1="bpuq6n89saqjl7ffpc71wleiqavez0w" xml:space="preserve">{{ambox
 |type       = notice
 |text       = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. &lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&amp;uselang=kk X!'s Tools]-тан  алынған.&lt;/small&gt;
}}
{{StatInfo}}
== Шартты белгілер ==
[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Админ әрекеттері
|-
| Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары ||
|-
| Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары ||
|-
| Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері
|-
| Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары  ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері 
|-
| [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы
|-
|}

== Тізім ==
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff&quot;
|-
!&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;#&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;Админ аты&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]
|-
|align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35263]||623||26||18||263||28||3||34125||8||0||169||0||0||0||0
|-
|align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17
|-
|align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0
|-
|align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0
|-
|align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0
|-
|align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2609]||269||7||6||323||8||14||1971||0||4||7||0||0||0||0
|-
|align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0
|-
|align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0
|-
|align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1176]||37||0||0||11||17||0||1100||0||0||11||0||0||0||0
|-
|align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0
|-
|align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1
|-
|align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0
|-
|align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0
|-
|align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0
|-
|align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 459]||1||0||0||16||3||2||417||1||0||13||6||0||0||0
|-
|align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 364]||15||0||7||22||4||1||300||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0
|-
|align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0
|-
|align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0
|-
|align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --&gt;
{{clear}}


== Администраторлардың_нақты_белсенділіктері ==
Белсенділіктердің түспен белгіленуі:

* &lt;span style=&quot;background-color:#00ff33&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#00ccff&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#ff3300&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360&lt;])


{{Wikistats}}

[[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</text>
      <sha1>bpuq6n89saqjl7ffpc71wleiqavez0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Белсенді қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>492279</id>
    <revision>
      <id>3611976</id>
      <parentid>3611392</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>36112</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Рейтингті жаңарту</comment>
      <origin>3611976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10526" sha1="09vea16ub4yfllbj6p7x1yse9flpdnf" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2716}}]] || {{Permissions|1nter pares}}
|-
| 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1805}}]] || {{Permissions|Мағыпар}}
|-
| 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:900}}]] || {{Permissions|Sagzhan}}
|-
| 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:353}}]] || {{Permissions|Орел Карл}}
|-
| 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:318}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:310}}]] || {{Permissions|Kasymov}}
|-
| 7 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:256}}]] || {{Permissions|Casserium}}
|-
| 8 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:231}}]] || {{Permissions|Aldogarov}}
|-
| 9 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:223}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}}
|-
| 10 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:214}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}}
|-
| 11 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:193}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}}
|-
| 12 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:190}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 13 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:134}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|Салиха}}
|-
| 15 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:120}}]] || {{Permissions|Almatrkh}}
|-
| 16 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:117}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}}
|-
| 17 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}}
|-
| 18 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:103}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}}
|-
| 19 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}}
|-
| 20 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}}
|-
| 21 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}}
|-
| 22 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:96}}]] || {{Permissions|ShadZ01}}
|-
| 23 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:95}}]] || {{Permissions|Madi Dos}}
|-
| 24 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}}
|-
| 25 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:79}}]] || {{Permissions|Ashina}}
|-
| 26 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:75}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
|-
| 27 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|С.Жания}}
|-
| 28 || [[User:Мүсірманқұлқызы Қаракөз|Мүсірманқұлқызы Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Мүсірманқұлқызы Қаракөз|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Мүсірманқұлқызы Қаракөз}}
|-
| 29 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}}
|-
| 30 || [[User:Әйгерім Дәуітбекқызы|Әйгерім Дәуітбекқызы]] || [[Special:Contributions/Әйгерім Дәуітбекқызы|{{formatnum:54}}]] || {{Permissions|Әйгерім Дәуітбекқызы}}
|-
| 31 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}}
|-
| 32 || [[User:Janugyl|Janugyl]] || [[Special:Contributions/Janugyl|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Janugyl}}
|-
| 33 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 34 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}}
|-
| 35 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}}
|-
| 36 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}}
|-
| 37 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}}
|-
| 38 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}}
|-
| 39 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}}
|-
| 40 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}}
|-
| 41 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}}
|-
| 42 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}}
|-
| 43 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Baratrass}}
|-
| 44 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}}
|-
| 45 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}}
|-
| 46 || [[User:Meyirim|Meyirim]] || [[Special:Contributions/Meyirim|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Meyirim}}
|-
| 47 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}}
|-
| 48 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}}
|-
| 49 || [[User:Z.Aldyar|Z.Aldyar]] || [[Special:Contributions/Z.Aldyar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Z.Aldyar}}
|-
| 50 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}}
|-
| 51 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}}
|-
| 52 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Wikuiser}}
|-
| 53 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}}
|-
| 54 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}}
|-
| 55 || [[User:Төлеген Мереке|Төлеген Мереке]] || [[Special:Contributions/Төлеген Мереке|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Төлеген Мереке}}
|-
| 56 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}}
|-
| 57 || [[User:Naemabd|Naemabd]] || [[Special:Contributions/Naemabd|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Naemabd}}
|-
| 58 || [[User:Beksultan228|Beksultan228]] || [[Special:Contributions/Beksultan228|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Beksultan228}}
|-
| 59 || [[User:Aisha707|Aisha707]] || [[Special:Contributions/Aisha707|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Aisha707}}
|-
| 60 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}}
|-
| 61 || [[User:Жанна Ж|Жанна Ж]] || [[Special:Contributions/Жанна Ж|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Жанна Ж}}
|-
| 62 || [[User:NomadAlshyn|NomadAlshyn]] || [[Special:Contributions/NomadAlshyn|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|NomadAlshyn}}
|-
| 63 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|KiranBOT}}
|-
| 64 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}}
|-
| 65 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}}
|-
| 66 || [[User:Байгалиева Жадыра|Байгалиева Жадыра]] || [[Special:Contributions/Байгалиева Жадыра|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Байгалиева Жадыра}}
|-
| 67 || [[User:~2026-27217-62|~2026-27217-62]] || [[Special:Contributions/~2026-27217-62|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|~2026-27217-62}}
|-
| 68 || [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] || [[Special:Contributions/Daniyal.aidarov5|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Daniyal.aidarov5}}
|-
| 69 || [[User:Шерзод Раманкулов|Шерзод Раманкулов]] || [[Special:Contributions/Шерзод Раманкулов|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Шерзод Раманкулов}}
{{/end}}</text>
      <sha1>09vea16ub4yfllbj6p7x1yse9flpdnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корея Республикасының президенті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>492319</id>
    <revision>
      <id>3612041</id>
      <parentid>3478741</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Оңтүстік Корея президенттері]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3612041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8778" sha1="kc0qxgu6gg8jkfapm01qupq9ohz5170" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          =Корея Республикасының &lt;br /&gt;Президенті
 |шынайы атауы     =  대한민국 대통령
 |ел               = {{KOR}}
 |эмблема          = Flag of the President of South Korea.svg
 |эмблема ені      = 175px
 |эмблеманың аты   = Президенттік штандарт
 |қазіргі          = [[Ли Чжэ Мён]] 
 |тағайындалған     = [[4 маусым]] [[2025 жыл]]дан бастап&lt;br&gt;
 |портреті         = Lee Jae-myung January 2025.jpg
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = Корея Республикасына
 |басқару түрі     = Аса мәртебелі
 |резиденция       =  [[Көгілдір үй]]
 |ұсынылады        = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 5 жыл
 |айлығы           = 
 |пайда болды      = [[1948]]
 |таратылды     = 
 |біріншісі     = [[Ли Сын Ман]]
 |соңғысы       = 
 |сайты         = [http://www.president.go.kr/ Сайты]
}}
'''[[Корея Республикасы]]ның [[президент]]і''' ({{lang-ko3|대한민국 대통령|大韓民國大統領}}) — Оңтүстік Кореяның Конституциясына сәйкес Корея Республикасының министрлер кеңесінің төрағасы, мемлекет басшысы және Қарулы Күштерінің Бас Қолбасшысы болып табылады.

== Оңтүстік Корея президенті ==
Корея Республикасының Президенті – атқарушы биліктің басында тұрады. Ол жалпы, тікелей және жасырын сайлау негізінде халықпен сайланады. Президент мерзімі 5 жылмен шектелген және екінші қайтара сайлануға болмайды. Президент өз қызметіна атқара алмаған жағдайда Премьер-Министр барлық міндеттерді өзі атқарады.

Бүгінгі күні қалыптасқан саяси жүйеде Президент негізгі бес қызмет атқарады. Олар: 
* Президент халықаралық жүйеде елдің атынан сөйлейді. Басқа елдің дипломаттарын қабылдайды, наградалар мен атақтар береді. Кешірім жасайды. 
* Президент атқарушы биліктің басшысы ретінде заң шығарушы органның қабылдаған заңдары мен шешімдерін орындайды, аталған заңдардың жұмыс ңстеуіне қажетті қаулылар мен жарлықтар шығарады. Барлық шенеуніктерді қызметке тағайындайды, соның ішінде Премьер-Министр мен басқа да жоғарғы санатты мемлекет қызметкерлерін. 
* Президент Қарулы күштердің жоғарғы қолбасшысы ретінде әскер саласына қатысты барлық мәселеге қатысты шешім шығара алады. Соның ішінде басқа елге соғыс жаоиялау құқығы да кіреді. 
* Президент елдің сыртқы саясатын қалыптастырады және басқарады. Елшңлерді тағайындайды немесе қайтарады, шет елдермен келісімшарттарға қол қою арқылы оларды бекітеді. 
* Президент мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігі ретінде заң шығару процессіне араласады. Ұлттық Жиналысқа заң жобаларын ұсына алады, бірақ Ұлы Жиналысты таратуға құқығы жоқ.

== Оӊтүстік Корея президенттері ==
{{main|Корея Республикасының президенттерінің тізімі}}
&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late

DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1948 till:01/01/2018
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1948

Colors     =
  id:con value:blue 
  id:lib value:green
  id:act value:pink

BarData =
  barset:PM

PlotData=
  width:8 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 20/07/1948 till: 26/04/1960 color:con text:&quot;[[Ли Сың Ман]]&quot; fontsize:10
 from: 26/04/1960 till: 13/08/1960 color:act text:&quot;[[Хо Джоң]]&quot; fontsize:10
 from: 13/08/1960 till: 22/03/1962 color:lib text:&quot;[[Юн Бо Сон]]&quot; fontsize:10
 from: 22/03/1962 till: 17/12/1963 color:act text:&quot;[[Пак Чоң Хи]]&quot; fontsize:10
 from: 17/12/1963 till: 26/10/1979 color:con text:&quot;[[Пак Чоң Хи]]&quot; fontsize:10
 from: 26/10/1979 till: 16/08/1980 color:con text:&quot;[[Чхве Гю Ха]]&quot; fontsize:10
 from: 16/08/1980 till: 01/09/1980 color:act text:&quot;[[Пак Чуң Хун]]&quot; fontsize:10
 from: 01/09/1980 till: 24/02/1988 color:con text:&quot;[[Чон Ду Хван]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/1988 till: 24/02/1993 color:con text:&quot;[[Ро Дэ У]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/1993 till: 24/02/1998 color:con text:&quot;[[Ким Ёң Сам]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/1998 till: 24/02/2003 color:lib text:&quot;[[Ким Дэ Чжун]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/2003 till: 11/03/2004 color:lib text:&quot;[[Но Му Хён]]&quot; fontsize:10
 from: 12/03/2004 till: 14/05/2004 color:act text:&quot;[[Го Кун]]&quot; fontsize:10
 from: 15/05/2004 till: 24/02/2008 color:lib text:&quot;[[Но Му Хён]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/2008 till: 24/02/2013 color:con text:&quot;[[Ли Мён Бак]]&quot; fontsize:10
 from: 25/02/2013 till: 09/12/2016 color:con text:&quot;[[Пак Кын Хе]]&quot; fontsize:10
 from: 09/12/2016 till: 10/05/2016 color:act text:&quot;[[Хуаң Гё Ан]]&quot; fontsize:10
 from: 10/05/2017 till: 30/05/2017 color:lib text:&quot;[[Мун Джэ Ин]]&quot; fontsize:10
&lt;/timeline&gt;
&lt;center&gt;
&lt;gallery perrow=&quot;7&quot;&gt;
File:Rhee Syng-Man in 1956.jpg|'''1-ші — [[Ли Сын Ман]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;1-ші, 2-ші және 3-ші өкілеттік&lt;br&gt;(басқаруы: 1948–1960)&lt;/small&gt;
File:Yun Bo-seon.jpg|'''2-ші — [[Юн Бо Сон]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;4-ші өкілеттік (басқаруы: 1960–1962)&lt;/small&gt;
File:Parj Chung-hee 1963's.png|'''3-ші — [[Пак Чоң Хи]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;5-ші, 6-шы, 7-ші, 8-ші және 9-шы өкілеттік&lt;br&gt;(басқаруы: 1963–1979)&lt;/small&gt;
File:Choi Kyu Hah.png|'''4-ші — [[Чхве Гю Ха]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;10-шы өкілеттік (басқаруы: 1979–1980)&lt;/small&gt;
File:Chun Doo-hwan.png|'''5-ші — [[Чон Ду Хван]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;11-ші және 12-ші өкілеттік&lt;br&gt;(басқаруы: 1980–1988)&lt;/small&gt;
File:Roh Tae-woo - cropped, 1989-Mar-13.jpg|'''6-шы — [[Ро Дэ У]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;13-ші өкілеттік(басқаруы: 1988–1993)&lt;/small&gt;
File:Kim Young-sam.png|'''7-ші — [[Ким Ёң Сам]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;14-ші өкілеттік (басқаруы: 1993–1998)&lt;/small&gt;
File:Kim Dae-jung (Cropped).png|'''8-ші — [[Ким Дэ Чжун]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;15-ші өкілеттік (басқаруы: 1998–2003)&lt;/small&gt;
File:Roh Moo-hyun 3.jpg|'''9-шы — [[Но Му Хен]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;16-шы өкілеттік (басқаруы: 2003–2008)&lt;/small&gt;
File:Sebastián Piñera - Lee Myung-bak (cropped).jpg|'''10-шы — [[Ли Мен Бак]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;17-ші өкілеттік (басқаруы: 2008–2013)&lt;/small&gt; 
File:Park Geun-hye.jpg|'''11-ші — [[Пак Кын Хе]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;18-ші өкілеттік (басқаруы: 2013–2016)&lt;/small&gt;
File:Moon Jae-in May 2017.jpg|'''12-ші — [[Мұн Же Ен]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;19-ші өкілеттік (басқаруы: 2017–2022)&lt;/small&gt;
File:South Korea President Yoon Suk Yeol portrait (crop).jpg|'''13-ші — [[Юн Сөк Йөл]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;20-ші өкілеттік (басқаруы: 2022–2025)&lt;/small&gt;
File:Lee Jae-myung, 2021 (cropped 1).jpg|'''14-ші — [[Ли Чжэ Мён]]'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;21-ші өкілеттік (лауазымды иеленуші)&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

[[Санат:Оңтүстік Корея президенттері]]</text>
      <sha1>kc0qxgu6gg8jkfapm01qupq9ohz5170</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>КешYOU</title>
    <ns>0</ns>
    <id>528978</id>
    <revision>
      <id>3612049</id>
      <parentid>3610627</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T23:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32562-87</username>
        <id>181937</id>
      </contributor>
      <comment>/* Топ солисткалары */</comment>
      <origin>3612049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44899" sha1="twiwaayrtl9gkv91ym7dddhbxasvuxm" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Музыкалық топ
 |Топ атауы           = КешYOU
 |Жанры               = эстрада
 |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін
 |Мемлекет            = {{Байрақ|Қазақстан}}
 |Қайдан              = Алматы
 |Құрамы              = Ләззат Сұлтанова&lt;br /&gt;Диана Қожагелдина&lt;br /&gt;Сагдиана Бұхарбаева
 |Лейблі              = BM production
}}
'''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі&lt;ref&gt;http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/&lt;/ref&gt;. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. 

Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. 

== «КешYOU» тобының қазіргі құрамы ==
2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. 

== Топтың тарихы ==
КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған.  

* 2006-2008

2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды.  

* 2008-2011

Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. 

* 2012-2014

'''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады.  

* 2015-2016

2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. 

* 2017-2018

2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты.  

* 2019-2024

'''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет  Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады.  

== Топтың барлық құрамдары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Құрам
!Жыл
!Топ солисткалары
!Әндері
|-
|0 («SAF» тобы)
|2004-2006
|Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    
|Жасыл ел
|-
|1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді)
|2006-2007
|Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова
|Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь
|-
|2
|2008
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова
|Арман-ай
|-
|3
|2008-2010
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова
|Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки
|-
|4
|2010-2011
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева
|Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі
|-
|5
|2011-2012
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова
|Ойлама сен
|-
|6 (Алтын құрам)
|2012-2014
|Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова
|Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам
|-
|7
|2014
|Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова 
|Survivor
|-
|8
|2014-2015
|Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали
|Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді
|-
|9
|2015-2016
|Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш
|Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje 
|-
|10
|2017
|Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина
|Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан
|-
|11
|2017-2018
|Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина
|Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La 
|-
|12
|2018
|Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали
|Алматы-Астана
|-
|13 (Бриллиант құрам)
|2019-2024
|Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай
|Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім
|-
|14
|2024-қазіргі уақыт
|Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева
|Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым
Маған қара
Сен мұңың ды бер маған
Kairat Ayrad
|}

== Топтың жетістіктері ==
* Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)''
* «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)''
* «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)''
* «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)''
* Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)''
* «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)''
* Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)''
* Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)''
* Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)''

== Әндерінің авторлары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!№
!Ән атауы
!Музыкасының авторы
!Сөзінің авторы
!Жыл
|-
|1
|Мама
|Эдуард Бергалиев
|Эдуард Бергалиев
|2006
|-
|2
|Пленник
|Д. Базикова
|Д. Базикова
|2006
|-
|3
|Ты верни любовь
|Эдуард Бергалиев
|Эдуард Бергалиев
|2007
|-
|4
|Арман-ай
|Родион Тен
|Мақсат Байлы
|2008
|-
|5
|Персона
|Эльдар Кенжебаев
|Алишер Юлдашев
|2009
|-
|6
|Асықпа
|Жанар Дұғалова
|Сержан Бақытжан
|2012
|-
|7
|Қазақ қыздары
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2012
|-
|8
|Туған жер
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2013
|-
|9
|Ризамын
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2013
|-
|10
|Махаббат
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|11
|Қазағымның арулары-ай
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|12
|Келші жаныма
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|13
|Қайтар жүрегімді
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2015
|-
|14
|Армандаймын
|Э. Кенжебаев
|Асқар Дүйсенбі
|2015
|-
|15
|Қуыршақтар
|Арман Дүйсенов
|Арман Дүйсенов
|2015
|-
|16
|Туған жер - тағдырым
|Арман Дүйсенов
|Қалқаман Сарин
|2016
|-
|17
|Рухты ару
|Мархаба Сәби
|Мархаба Сәби
|2016
|-
|18
|Неге?
|Бауыржан Бимахан
|Ринат Зайытов
|2016
|-
|19
|Қалай ғана?
|Шоқан Уәлихан
|Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр
|2017
|-
|20
|Ғажап ертегі
|Д. Сыздықов
|И. Сапарбай
|2017
|-
|21
|Әсем ән
|Румын әуені
|Б. Арыстан
|2017
|-
|22
|Жаса, туған жерім
|Гагаш
|Асқар Дүйсенбі
|2017
|-
|23
|Махаббат баяны
|Арман Дүйсенов
|Асқар Дүйсенбі
|2017
|-
|24
|Swala la la
|Ербол Салықбаев
|Шыңғысхан Көпбаев
|2018
|-
|25
|Алматы-Астана
|Ербол Салықбаев
|Асқар Дүйсенбі
|2018
|-
|26
|Ұят емес
|Ербол Салықбаев
|Әл-Насыр, Назым Басқынбаева
|2019
|-
|27
|Мұның бәрі
|Ғазизхан Шекербек
|Қуаныш Жаманқұлов
|2019
|-
|28
|Қош енді
|Шоқан Уәлихан
|Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек
|2019
|-
|29
|Наурызнама
|Мұрат Құсайынов
|Серік Тұрғынбеков
|2019
|-
|30
|13
|Мархаба Сәби
|Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti
|2019
|-
|31
|Сертің қайда?
|Арман Дүйсенов
|Арман Дүйсенов, Дидар Кәден
|2019
|-
|32
|Керек
|Ербол Салықбаев
|Таир Сахиев, Берік Керімбек
|2020
|-
|33
|Өзгертпе кейпіңді
|Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев
|Марат Балмырза
|2020
|-
|34
|Қыз жүрегі
|Әлішер Юлдашев
|Назгүл Сарыбаева
|2020
|-
|35
|Между нами любовь
|Бауыржан Бимахан
|Дидар Кәден
|2020
|-
|36
|Бағынбаймын
|Жасұлан Бекенов
|Марат Балмырза
|2021
|-
|37
|Тыңда
|Бауыржан Бимахан
|Мархаба Сәби
|2021
|-
|38
|Арман
|Эдуард Бергалиев
|Сержан Бақытжан
|2021
|-
|39
|Жаса, қазақ арулары
|Арман Дүйсенов
|Манарбек Сатыбалдин
|2021
|-
|40
|Көктем шуағы
|Хамит Шанғалиев
|Еркебұлан Қайназаров
|2022
|-
|41
|Кешіктің сен
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2022
|-
|42
|Ренжітсем кешір
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2022
|-
|43
|Ai dai
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2023
|-
|44
|Махаббат алауы
|Эдуард Бергалиев
|Ринат Зайытов
|2023
|-
|45
|Қазақстаным
|Манарбек Жұматай
|Саят Рахымжан
|2023
|-
|46
|Take my love
|Роман Бугров
|Роман Бугров
|2023
|-
|47
|Hula Hoop
|Роман Бугров
|Роман Бугров
|2023
|-
|48
|Жаңа жыл
|Диана Исмаил
|Ерболат Қарақойшы
|2023
|-
|49
|Я красива
|Шыңғысхан Көпбаев
|Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев
|2024
|-
|50
|Forever sunday
|Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus
|Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus
|2024
|-
|51
|Тарам-тарам
|Қуат Әбілов
|Нұржан Асхатұлы
|2025
|-
|52
|Махаббатым
|Еркеш Хасен
|Рахымжан Рамазан
|2025
|}

==Топ солистері:==
* Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туған.
* [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туған.
* Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туған.
* [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туған.
* Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туған.
* [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туған.
* Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туған.
* Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туған.
* Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туған.
* Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туған.
* Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туған.
* Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туған.
* Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туған.
* Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туған.
* Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туған.
* Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туған.
* Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туған
* Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген

== Коллаборациялары ==
2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 

2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты.

КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан.

Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды.

2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады.

2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты.

2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды.

2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты.

2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан.

2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған.

2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты.

2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады.

2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады.

2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты.

2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды.

2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты.

2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды.

2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты.

2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды.

2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды.

2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды.

2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады.

2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты.

2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды.

2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты.

2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты.

2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды.

2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды.

2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады.

2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{Instagram|keshyou_official}}
* [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы]

[[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]]
[[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]]</text>
      <sha1>twiwaayrtl9gkv91ym7dddhbxasvuxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612062</id>
      <parentid>3612049</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurtenge</username>
        <id>93712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-32562-87|~2026-32562-87]] ([[User talk:~2026-32562-87|т]]) өңдемелерінен [[User:Xlopiya|Xlopiya]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3610627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44972" sha1="5rks2yifnreaveqx9jexpi8cjn25fy2" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Музыкалық топ
 |Топ атауы           = КешYOU
 |Жанры               = эстрада
 |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін
 |Мемлекет            = {{Байрақ|Қазақстан}}
 |Қайдан              = Алматы
 |Құрамы              = Ләззат Сұлтанова&lt;br /&gt;Диана Қожагелдина&lt;br /&gt;Сагдиана Бұхарбаева
 |Лейблі              = BM production
}}
'''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі&lt;ref&gt;http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/&lt;/ref&gt;. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. 

Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. 

== «КешYOU» тобының қазіргі құрамы ==
2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. 

== Топтың тарихы ==
КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған.  

* 2006-2008

2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды.  

* 2008-2011

Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. 

* 2012-2014

'''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады.  

* 2015-2016

2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. 

* 2017-2018

2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты.  

* 2019-2024

'''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет  Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады.  

== Топтың барлық құрамдары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Құрам
!Жыл
!Топ солисткалары
!Әндері
|-
|0 («SAF» тобы)
|2004-2006
|Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    
|Жасыл ел
|-
|1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді)
|2006-2007
|Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова
|Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь
|-
|2
|2008
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова
|Арман-ай
|-
|3
|2008-2010
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова
|Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки
|-
|4
|2010-2011
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева
|Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі
|-
|5
|2011-2012
|Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова
|Ойлама сен
|-
|6 (Алтын құрам)
|2012-2014
|Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова
|Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам
|-
|7
|2014
|Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова 
|Survivor
|-
|8
|2014-2015
|Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали
|Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді
|-
|9
|2015-2016
|Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш
|Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje 
|-
|10
|2017
|Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина
|Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан
|-
|11
|2017-2018
|Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина
|Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La 
|-
|12
|2018
|Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали
|Алматы-Астана
|-
|13 (Бриллиант құрам)
|2019-2024
|Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай
|Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім
|-
|14
|2024-қазіргі уақыт
|Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева
|Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым
Маған қара
Сен мұңың ды бер маған
Kairat Ayrad
|}

== Топтың жетістіктері ==
* Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)''
* «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)''
* «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)''
* «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)''
* Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)''
* «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)''
* Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)''
* Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)''
* Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)''
* «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)''
* «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)''

== Әндерінің авторлары ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!№
!Ән атауы
!Музыкасының авторы
!Сөзінің авторы
!Жыл
|-
|1
|Мама
|Эдуард Бергалиев
|Эдуард Бергалиев
|2006
|-
|2
|Пленник
|Д. Базикова
|Д. Базикова
|2006
|-
|3
|Ты верни любовь
|Эдуард Бергалиев
|Эдуард Бергалиев
|2007
|-
|4
|Арман-ай
|Родион Тен
|Мақсат Байлы
|2008
|-
|5
|Персона
|Эльдар Кенжебаев
|Алишер Юлдашев
|2009
|-
|6
|Асықпа
|Жанар Дұғалова
|Сержан Бақытжан
|2012
|-
|7
|Қазақ қыздары
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2012
|-
|8
|Туған жер
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2013
|-
|9
|Ризамын
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2013
|-
|10
|Махаббат
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|11
|Қазағымның арулары-ай
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|12
|Келші жаныма
|Арман Дүйсенов
|Ринат Зайытов
|2014
|-
|13
|Қайтар жүрегімді
|Жанар Дұғалова
|Ринат Зайытов
|2015
|-
|14
|Армандаймын
|Э. Кенжебаев
|Асқар Дүйсенбі
|2015
|-
|15
|Қуыршақтар
|Арман Дүйсенов
|Арман Дүйсенов
|2015
|-
|16
|Туған жер - тағдырым
|Арман Дүйсенов
|Қалқаман Сарин
|2016
|-
|17
|Рухты ару
|Мархаба Сәби
|Мархаба Сәби
|2016
|-
|18
|Неге?
|Бауыржан Бимахан
|Ринат Зайытов
|2016
|-
|19
|Қалай ғана?
|Шоқан Уәлихан
|Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр
|2017
|-
|20
|Ғажап ертегі
|Д. Сыздықов
|И. Сапарбай
|2017
|-
|21
|Әсем ән
|Румын әуені
|Б. Арыстан
|2017
|-
|22
|Жаса, туған жерім
|Гагаш
|Асқар Дүйсенбі
|2017
|-
|23
|Махаббат баяны
|Арман Дүйсенов
|Асқар Дүйсенбі
|2017
|-
|24
|Swala la la
|Ербол Салықбаев
|Шыңғысхан Көпбаев
|2018
|-
|25
|Алматы-Астана
|Ербол Салықбаев
|Асқар Дүйсенбі
|2018
|-
|26
|Ұят емес
|Ербол Салықбаев
|Әл-Насыр, Назым Басқынбаева
|2019
|-
|27
|Мұның бәрі
|Ғазизхан Шекербек
|Қуаныш Жаманқұлов
|2019
|-
|28
|Қош енді
|Шоқан Уәлихан
|Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек
|2019
|-
|29
|Наурызнама
|Мұрат Құсайынов
|Серік Тұрғынбеков
|2019
|-
|30
|13
|Мархаба Сәби
|Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti
|2019
|-
|31
|Сертің қайда?
|Арман Дүйсенов
|Арман Дүйсенов, Дидар Кәден
|2019
|-
|32
|Керек
|Ербол Салықбаев
|Таир Сахиев, Берік Керімбек
|2020
|-
|33
|Өзгертпе кейпіңді
|Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев
|Марат Балмырза
|2020
|-
|34
|Қыз жүрегі
|Әлішер Юлдашев
|Назгүл Сарыбаева
|2020
|-
|35
|Между нами любовь
|Бауыржан Бимахан
|Дидар Кәден
|2020
|-
|36
|Бағынбаймын
|Жасұлан Бекенов
|Марат Балмырза
|2021
|-
|37
|Тыңда
|Бауыржан Бимахан
|Мархаба Сәби
|2021
|-
|38
|Арман
|Эдуард Бергалиев
|Сержан Бақытжан
|2021
|-
|39
|Жаса, қазақ арулары
|Арман Дүйсенов
|Манарбек Сатыбалдин
|2021
|-
|40
|Көктем шуағы
|Хамит Шанғалиев
|Еркебұлан Қайназаров
|2022
|-
|41
|Кешіктің сен
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2022
|-
|42
|Ренжітсем кешір
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2022
|-
|43
|Ai dai
|Нұрболат Қанай
|Дулат Құйқас
|2023
|-
|44
|Махаббат алауы
|Эдуард Бергалиев
|Ринат Зайытов
|2023
|-
|45
|Қазақстаным
|Манарбек Жұматай
|Саят Рахымжан
|2023
|-
|46
|Take my love
|Роман Бугров
|Роман Бугров
|2023
|-
|47
|Hula Hoop
|Роман Бугров
|Роман Бугров
|2023
|-
|48
|Жаңа жыл
|Диана Исмаил
|Ерболат Қарақойшы
|2023
|-
|49
|Я красива
|Шыңғысхан Көпбаев
|Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев
|2024
|-
|50
|Forever sunday
|Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus
|Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus
|2024
|-
|51
|Тарам-тарам
|Қуат Әбілов
|Нұржан Асхатұлы
|2025
|-
|52
|Махаббатым
|Еркеш Хасен
|Рахымжан Рамазан
|2025
|}

==Топ солисткалары==
* Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған.
* [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған.
* Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған.
* [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған.
* Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған.
* [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған.
* Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған.
* Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған.
* Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған.
* Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған.
* Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған.
* Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған.
* Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған.
* Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған.
* Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған.
* Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған.
* Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған
* Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген

== Коллаборациялары ==
2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 

2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты.

КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан.

Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды.

2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады.

2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты.

2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды.

2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты.

2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан.

2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған.

2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты.

2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады.

2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады.

2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты.

2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды.

2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты.

2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды.

2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты.

2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды.

2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды.

2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды.

2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады.

2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты.

2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды.

2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты.

2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты.

2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды.

2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды.

2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады.

2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{Instagram|keshyou_official}}
* [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы]

[[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]]
[[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]]</text>
      <sha1>5rks2yifnreaveqx9jexpi8cjn25fy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дейл Карнеги</title>
    <ns>0</ns>
    <id>530992</id>
    <revision>
      <id>3612038</id>
      <parentid>2958023</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>124458</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар]],[[Санат:АҚШ психологтары]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]])</comment>
      <origin>3612038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2768" sha1="6k381yqv14pot1plhy0xhljof0geljm" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Дейл Карнеги
 |Шынайы есімі          = Dale Carnegie
 |Сурет ені             =
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі = Дейл Брекенридж Карнеги
 |Туған күні          = 24.11.1888
 |Туған жері          = [[Меривилль]], [[Миссури (штат)|Миссури]], [[АҚШ]]
 |Мансабы               = жазушы, мұғалім, психолог
 |Азаматтығы            = {{USA}}
 |Ұлты                  = 
 |Қайтыс болған күні    = 1.11.1955
 |Қайтыс болған жері    = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Балалары              = 
 |Марапаттары           = 
 |Сайты                 =  
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Дейл Брекенридж Карнеги''' ({{lang-en|Dale Breckenridge Carnegie}}, [[1922 жыл]] – ''Carnagey''; [[24 қараша]] [[1888 жыл|1888]] — [[1 қараша]] [[1955 жыл|1955]]) — америкалық педагог, [[психолог]], [[жазушы]]. Өздігінен жетілу туралы көптеген психологиялық курстары бар. Оның кітаптары қазіргі кезде де танымал. 

== Өмірбаяны ==
Дейл Карнеги [[Миссури (штат)|Миссури]] штаты, Меривилл қаласында туды. Ол жасөспірім болғанда таңғы сағат 4-те тұрып, ата-анасына көмектесіп сиыр сауатын. Осыған қарамастан ол мемлекеттік педагогикалық колледжге түсе алды. Колледжді бітіргеннен кейін ол ранчо иелеріне курстар өткізді, одан кейін ол бекон, сабын жəне шошқа етін Armour&amp;Company компаниясына сатумен айналысты. 

500 доллар жинап, өзінің арманын мұғалім болуды орындау үшін, Карнеги саудамен айналысуды тоқтатады. 1922 жылы Карнеги өзінің ата тегін Carnegie етіп қояды.

Карнеги Ходжкин ауруынан 1955 жылы 1 қараша күні қайтыс болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ жазушылары]]
[[Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар]]
[[Санат:АҚШ психологтары]]</text>
      <sha1>6k381yqv14pot1plhy0xhljof0geljm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Стюарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>531298</id>
    <revision>
      <id>3612013</id>
      <parentid>3611722</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] ([[User talk:Kazakhkingofprince|т]]) өңдемелерінен [[User:Aisha707|Aisha707]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3598313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40376" sha1="lzkgoe5cmx8zrtaunvkjunqg9auveul" xml:space="preserve">{{Грамматикасы тексерілсін}}
{{Мемлекеттік қайраткер
 |түс                  = монарх
 |Қазақша есімі        = I Мария Стюарт
 |Шынайы есімі         = {{lang-gd|Màiri Stiùbhart}}&lt;br&gt;{{lang-en|Mary I Stuart}}
 |Суреті               = Mary Stuart Queen.jpg
 |Атауы                = 
 |Сурет ені            = 280
 |Титулы               = [[Шотландия патшаларының тізімі|Шотландия патшайымы]]
 |Елтаңба              = Armes marie stuart (sceau).png
 |Елтаңба атауы        = 
 |Елтаңба ені          = 150
 |Лақап аты            = 
 |Ту                   = Flag of Scotland.svg
 |Ту2                  = Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg
 |Тәж кигізу жорасы    = 9 қыркүйек 1543
 |Басқара бастады      = 14 желтоқсан 1542
 |Басқаруын аяқтады    = 24 шілде 1567
 |Ізашары              = [[V Джеймс]]
 |Ізбасары             = [[I Джеймс (Англия королі)|VI Джеймс]]
 |регент1              = [[Джеймс Гамильтон де Шательро герцогы|Джеймс Гамильтон, 2-Арран графы]] (1542—1554) &lt;br&gt; [[Мария де Гиз]] (1554-1561)
 |Титулы_2             = Франция патшайым-консорты
 |Ту_2                 = Bannière de France style 1500.svg
 |Ту2_2                = Blason France moderne.svg
 |Басқара бастады_2    = 10 шілде 1559
 |Басқаруын аяқтады_2  = 5 желтоқсан 1560
 |Ізашары_2            = [[Екатерина Медичи]]
 |Ізбасары_2           = [[Аустриялық Елизабет (1554—1592)|Аустриялық Елизабет]]
 |Діні                 = [[католицизм]]
 |Азаматтығы           = 
 |Туған күні           = 8.12.1542
 |Туған жері           = [[Линлитгоу сарайы]], {{туғанжері|Шотландия Патшалығы|Шотландияда}}
 |Қайтыс болған күні   = 8.02.1587
 |Қайтыс болған жері   = [[Фотерингей]], [[Нортгемптоншир]], {{туғанжері|Англия Патшалығы|Англияда}}
 |Жерленді             = [[Вестминстер аббаттығы]]
 |Династия             = [[Стюарттар]]
 |Туған кездегі есімі  = 
 |Әкесі                = [[V Джеймс]]
 |Анасы                = [[Мария де Гиз]]
 |Жұбайы               = 1) [[II Франсуа]], [[Франция]] королі&lt;br&gt;2) [[Генри Стюарт, Дарнли лорды|Дарнли лорды Генри Стюарт]]&lt;br&gt;3) [[Джеймс Хепберн, 4-Ботвелл графы]]
 |Балалары             = ''2-некеден:''&lt;br&gt; '''ұлы''' [[I Джеймс (Англия королі)|VI (I) Джеймс]], [[Шотландия]] мен [[Англия]] королі
 |Қызмет еткен жылдары = 
 |Құрамында болды      = 
 |Әскер түрі           = 
 |Атағы                = 
 |Басқарды             = 
 |Шайқасы              = 
 |Ғылыми аясы          = 
 |Жұмыс істеген орны   = 
 |Партиясы             = 
 |Қызметі              = 
 |Мамандығы            = 
 |Білімі               = 
 |Ғылыми дәрежесі      = 
 |Марапаттары          = 
 |Қолтаңбасы           = Marysign.jpg
 |Монограммасы         = 
 |Сайты                = 
 |Commons              = Mary, Queen of Scots
}}
'''I Мария''' немесе '''Мария Стюарт''' ({{lang-gd|Màiri Stiùbhart}}, {{lang-en|Mary I Stuart}}; [[8 желтоқсан]] [[1542]] – [[8 ақпан]] [[1587]]) — 1542 жылғы 14 желтоқсаннан 1567 жылғы 24 шілдеге дейін билік еткен [[Шотландия патшалығы|Шотландия]] патшайымы. 1558 жылы француздық дофин [[II Франсуа]]ға [[Тұрмыс|тұрмысқа]] шықты. 1559–1560 жылдары Франция патшайым-консорты болды.

== Балалық шағы ==
=== Арранның регенттігі ===
Мария Стюарт — Шотландия королі [[V Джеймс]] мен Франция ханшайымы [[Мария де Гиз|Мария де Гиздің]] қызы. Марияның анасы бұрын қалыптасып келе жатқан ''Stewart-тың'' орнына французданған ''Stuart'' жазылу нұсқасын енгізді.

Мария 1542 жылғы 8 желтоқсанда [[Лотиан]]дағы [[Линлитгоу]] сарайында дүниеге келді. 6 күн өткен соң шотландықтардың [[Солуэй-Моссе түбіндегі шайқас]]тағы жеңілісі мен 2 ұлынан айырылуына байланысты әкесі патша V Джеймс қайтыс болады. Мариядан басқа заңды баласы болмағандықтан, [[Стюарттар]] әулетінен шыққан Шотландияның 1-патшасы [[II Роберт (Шотландия патшасы)|Роберттен]] тарайтын тірі тікелей еркек ұрпақ болмауына байланысты, Мария Стюарт Шотландияның патшайымы болып жарияланды.

Марияның жақын туысы және оның мұрагері, [[Джеймс Гамильтон де Шательро герцогы|Джеймс Гамильтон, 2-Арран графы]]  кәмелет жасына толмаған патшайымның регенті болып тағайындалады. Шотландияға ақсүйек-эмигранттар қайтып оралды — Англиямен бірігуді жақтайтындар, француз саясатын насихаттауына байланысты V Джеймстің кезінде қуғындалған немесе қашқандар. Олардың қолдауымен регент қаңтар айының соңында 1543 жылы ағылшындарға ұқсас үкімет құрып, протестанттарды қудалауды тоқтатып, ағылшындардың тақ мұрагері мен жас патшайымны атастыру жайлы келіссөз жүргізе бастады. Бұл келіссөз [[Гринвичтегі шарт]]тарға қол қойылып,1543 жылғы шілдеде аяқталды. Осыған сәйкес келешекте бұл екі мемлекет — Шотландия мен Англия бір королдік әулиеттің билігінде біріктірілуі үшін Мария Англия королі [[VIII Генрих (Англия патшасы)|VIII Генрихтің]] ұлы Эдвардқа тұрмысқа шығуы тиіс болды. Осы уақытта 1543 жылғы 9 қыркүйекте Мария Стюарт [[Стерлинг қамалы]]нда Шотландия тағына отырғызылды.

=== Англиямен соғыс ===
[[Сурет:YoungMaryStuart.jpg|150px|нобай|солға|Жас кезіндегі Мария Стюарт. Суретші [[Франсуа Клуэ]], шам. 1555-1559 ж.]]
Француз әскерлері Шотландияға 1547 жылы келіп, протестанттарды [[Сент-Андрус|Сент-Эндрюсадан]] қуып шықты. Ағылшын әскері жауап ретінде тағы да ағылшын-шотланд шекараны басып өтіп, [[Пинки түбіндегі шайқас]]ты 1547 жылғы қыркүйекте күйрете жеңді. Ағылшындар Лотиана мен [[Ферт-оф-Тей]] жағалауындағы негізгі бекіністерді басып алып, Шотландия мемлекетінің аса маңызды бөлігін өзіне қаратып алды. Мария де Гиз өз қызын [[Дамбартон қамалы]]нда жасыруға мәжбүр болды. Осы уақытта Франция тағына Англиямен күресті жақтайтын [[II Генрих (Франция патшасы)|II Генрих]] келді. Оның ұсынысы бойынша 1548 жылғы 7 тамызда Мария Стюарт пен дофин Франсуаны атастыру жайлы шартқа қол қойылды. Шотландияға 1550 жылдың аяғында ағылшындарды елден ығыстырып шығарған француз әскері кіргізілді. 1548 жылғы 7 тамызда 5 жасқа толған Мария Стюарт Францияға кетіп қалды.

=== Франциядағы өмірі ===
[[Сурет:BnF, NAL 83, folio 154 v - Francis II and Mary, Queen of Scots.jpg|150px|нобай|солға|Мария Стюарт пен II Франсуа]]
1548 жылғы 13 тамызда жас Мариямен шағын нөкерлері, қандас бауыры Морей графы және &quot;төрт Мария&quot; аттары бірдей төрт жас Шотландия ақсүйектердің қыздары [[Мария Битон|Битон]], [[Мария Ливинстон|Ливинстон]], [[Мария Сетон|Сетон]] мен [[Мария Флеминг|Флеминг]] бірге Францияға келді. Еуропадағы ең жарқын сарай — француз сарайы сәнді салтанатпен жас келінді қарсы алды. Патша Генри II Мария Стюартты өз қызындай көрді және ең жоғарғы біліммен қамтамасыз етті: жас патшайым антикалық және заманауи авторлардың шығармаларын оқып, [[Француз тілі|фрацуз]], [[Испан тілі|испан]], [[Италиян тілі|итальян]], [[Ежелгі грек тілі|ежелгі грек]] пен [[Латын тілі|латын]] тілдерін үйренді. Ол тағы да ән айтуды, лютняда ойнауды меңгеріп, поэзия мен аңшылықты ұнатты. Француз сарайына Мария тәнті болды, оған [[Лопе де Вега]], [[Брантом]], [[Ронсар]] өлең арнады. 1550 жылы Францияға шотланд-француз одағын нығайтумен айналысып жүрген патшайымның анасы — Мария де Гиз келді. Бірақ, ол өз балаларымен ұзақ уақыт қала алмай, діни даумен бөлінген елде қызына тұрақты билікті қамтамасыз ету үшін 1551 жылы Шотландияға қайтты. 1554 жылы Мария де Гиз Аррана графын биліктен алыстатып, Шотландия үкіметін өзі басшылық етті.

=== Мария де Гиздің регенттігі ===
Мария де Гиздің елді басқаруы Шотландияда француз ықпалының күшеюімен есте қалды. Француз әскері шотландық бекіністерде орналастырылды, королдік әкімшілікте француз келімсіктері басым болды. 1558 жылғы 24 сәуірде [[Париждік Құдай ана соборы]]нда Мария Стюарт пен дофин Франсуаның тойы өтті. Некелік шарттың құпия ұсынысы бойынша патшайым  бұл некеден бала тумаған жағдайда Шотландияны Францияға береді. Көпшілік шотландық ақсүйектер арасында бұл саясат наразылық тудырмай қоймады. Бұл уақытта  протестантизмнің таралуы шотландық қауымда біржолата алауыздық туғызды. 1558 жылдың аяғында Англия тағына [[I Елизабет]] келіп, шотландық протестанттарға қолдау көрсете бастауымен жағдай ушығып кетті. Римдік Католикалық шіркеудің канондық құқығы бойынша I Елизабет некесіз туылған бала ретінде есептелінді, Англия патшасы [[VII Генрих (Англия патшасы)|VII Генрих Тюдорға]] Мария Стюарт шөбере болып келгендіктен, ағылшын тағына құқығы болды. Бірақ, Мария және оның кеңесшілері ортасын таңдады: яғни, жас патшайымның бөлесі Елизабетті мойындалған заңды патшайым сайлануына кедергі болған жоқ және таққа талабынан бас тартпады. Франсуа пен Марияның елтаңбасында ағылшын тәжі болды. Марияның бұл шешімі Елизабетті келеке ету мақсатындай болуы, өмірін қауіптендірді: Шотландияда оның Англия тағына құқығын сақтап қалуға күші болмады, ал Англиямен байланыс бұзылды. 1559 жылғы 10 шілдеде II Генрих қайтыс болды, Франция тағына II Франсуа отырды. Мария Стюарт Франция патшайымы атанды.

=== Протестанттық революция ===
II Франсуа әлсіз, науқас жасөспірім болды, сол себептен берік және батыл басқара алмады, ел билеу ісіне патшайым-ана [[Екатерина Медичи]] мен [[Гиздер]] Мария Стюарттың ағалары араласты. Осы уақытта Шотландияда протестанттық революция басталды. Көпшілік шотландық ақсүйектер протестанттық көтерілісшілердің қатарына қосылып, Англиядан көмек сұрады. Елге кірген ағылшын әскерін протестанттар азат етуші ретінде қарсы алды. Патшайым Мария де Гиз бен француз гарнизоны [[Лит (Шотландия)|Лит]] қаласында қоршалды. Мария Стюарт анасына әскери көмек көрсете алмады: [[Амбуаздық қастандық]] 1560 жылғы наурызда Гиздердің сарайдағы ықпалын жойды, [[Франциядағы діни соғыстар|діни соғыс]] католиктер мен [[гугеноттар]]дың кезі келді және Екатерина Медичи Англиямен қарым-қатынасын шиеленістіргісі келмеді.

1560 жылғы 11 маусымда Шотландияны протестанттанудың және Англиямен біріктірудің соңғы кедергісі Мария де Гиз қайтыс болды. Франция мен Англияның арасында жасалған [[Эдинбургтық шарт]] 1560 жылғы 6 шілдеде Шотландияда ағылшын, француз әскерлерін шығару қамтамасыз етілді де, елде протестанттардың жеңісін бекітті. Бұнда I Елизабетті Англия патшайымсы ретінде мойындайтындылығы жайлы болғандықтан Мария Стюарт шартты бекітуден бас тартты.

1560 жылғы 5 желтоқсанда ауыр сырқаттан II Франсуа қайтыс болды. Бұл Мария Стюарттың жуырда Шотландияға қайтатындығын көрсетті. Католик-патшайымның жақында келуі жаңадан мемлекеттік шіркеуді дайындау шотландық протестанттарды жеделдетті: елдің парламенті протестанттық наным белгісін және тәртіптік ережені бекітті. Шотландық шіркеу [[Рим папасы|Римнен]] байланысын үзетіндігін жариялады және католикаға тиым салынды.

== Шотландияға оралуы ==
=== Ішкі саясат ===
1561 жылғы 19 тамызда 18 жасар патшайым Шотландияға келді. II Франсуа қайтыс болғаннан кейін француздық басымдылықты кейіптеуді қойған, [[Джордж Гордон 4-Хантли графы|Хантли графы]] басшылық ететін консерванттар сөзсіз патшайымны қолдауға дайын еді. [[Джон Нокс]] басшылық еткен радикалды протестанттар патшайымның католицизмнен және [[Джеймс Гамильтон, 3-Арран графы|Арран графымен]] атастыруды үзуді талап етті. Протестанттық дінді қалдырып және Англиямен жақындасуды жалғастырады деген шартпен лорд [[Джеймс Стюарт, 1-Морей графы|Джеймс Стюарт]] пен мемлекеттік хатшы [[Уильям Мейтланд]]тың жақтастары Мария Стюартқа қолдау көрсетер еді.

Билігінің алғашқы күндері-ақ Мария Стюарт саясатын сақ жүргізе бастады, католицизмді қалпына келтіруге тырыспады, бірақ протестанттықа ауыспады. Королдік әкімшілікте басты рөлді Морей графы атанған Джеймс Стюарт пен Уильям Мейтланд сақтады. Патшайымды қолға түсіру мақсатында протестанттықтар қастандық ұйымдастырмақшы болды, бірақ бұл жоспар сәтсіз аяқталды. Арран көп ұзамай есінен адасты, ал Джон Нокстың радикалдығы шотландық ақсүйектерде түсінушілік кездестірмеді. Бір жағынан 1562 жылы консервативтік қанат басшысыз қалды: Морей графтығын өзіне беруін айтқан Хантли графы Мария Стюартқа қарсы көтеріліске шықты, бірақ лорд Джеймс оны талқандады, көп ұзамай ол қайтыс болды. 1562–1563 жылдары патшайым ресми түрде протестантизмді Шотландияның мемлекеттік діні ретінде мойындап, шіркеу табысын тәртіпке келтіріп, мемлекет пен діни қажеттіліктерге бөлуді бекітті. Мария Стюарт [[Тридент соборы]]нда католикалық доктринаны алуға шотландық өкілдерін жіберуден бас тартты. Бірақ Риммен байланысын үзген жоқ, Папаға хат жолдап отырды. Мария Стюарт билік етудің бас кезінде біршама саяси тұрақтылық орнады.

=== Сыртқы саясат ===
Мария Стюартқа сыртқы саясат күрделі мәселе туғызды. Шотландық үкімет басшылары — Морей мен Мейтланд ағылшын-шотландық одақтың жақтастары болды. Ағылшын тағына өз құқығының жүзеге асуына үміттенген Мария I Елизабетті Англия патшайымы екендігін мойындаудан бас тартты. Егер Мария Елизабеттің тірі кезінде ағылшын тағына талабынан бас тартса Англия патшайымсы оны өзінің мұрагері ретінде мойындайды деген ымыраға келу мүмкін еді. Бірақ өз үмітіне сенімді Мария да, ағылшын тағының мұрагері жайлы сұрақты шешуге дайын емес Елизабетке де жақындасуды қаламады.

Сол уақытта Марияның жаңадан неке қиюы туралы сұрақ туындады. Оның көңіліне көптеген еуропалық монархтар таласты ([[IX Шарль|Франция]], [[XIV Эрик (Швеция патшасы)|Швеция]], [[II Фредерик (Дания патшасы)|Дания]] королі, [[Аустрия]] эрцгерцогі). [[Испания]] королі [[II Филипп (Испания патшасы)|Филипп]]тің ұлы — [[Дон Карлос]] күйеуі атануға  ұзақ уақыт үміткер болды. Осы одақтастық туралы келіссөздер Англияда алаңдаушылық тудырды: тіпті, бұл некеден бас тартса I Елизабет Марияны мұрагері деп жариялауды ұсынды. Алайда, 1563 жылдың аяғына таман Дон Карлостың психикалы қабілетсіз екендігі анық болды және бұл нұсқа сәтсіз болды. Елизабет өз жағынан [[Роберт Дадли, Лестер графы]], өзінің көңілдесін ұсынды. Әрине, бұл Шотландия патшайымсының ызасын тудырды.

== Мария Стюарттың құлауы және дағдарысы ==
=== Риччоның өлімі мен екінші неке ===
1565 жылы Шотландияға [[Мэтью Стюарт, 4-Леннокс графы|Леннокс графы]] мен [[Маргарита Дуглас, Леннокс графинясы|Маргарита Дугластың]] ұлы, патшайымның бөлесі 19 жасар [[Генрих Стюарт, Дарнли графы]] келді. Ол анасы жағынан Англия патшасы VII Генридің ұрпағы. Мария Стюарт оған бір көргеннен-ақ ғашық болды, I Елизабеттың наразылығына қарамай 1565 жылғы 29 шілдеде оған тұрмысқа шықты. Бұл неке Англиямен қарым-қатынасының үзілуін ғана көрсеткен жоқ, тағы патшайымның бұрынғы жақтастары Морей мен Мейтландты өзінен алшақтатып жіберді. 1565 жылғы тамызда Морей көтеріліс жасауға әрекеттенді, бірақ әскердің ақысын төлеу үшін зергерлік бұйымдарын берген және [[Гордондар]] мен [[Хепбёрндер]]дің қолдайтындығы туралы уәдесін алған Мария Стюарт, бүлікшіге дереу шабуыл жасап, Англияға қашуға итермеледі.

Морейдің бұл әрекеті радикалды протестанттар мен англофилдердің сөзсіз адалдықтарынан алыс екендігін патшайымға көрсетті. Бұл патшайымның саясатында бетбұрысқа әкеліп соқтырды. Ол католиктермен жақындасып, Испания королімен хат жазысуды қайта жандандырды. Сонымен қатар, Мария жетекші шотландық ақсүйектермен өзін алыстатып, патшайымның өзіне ұнамды шетелдіктер мен тегі атақты емес адамдармен жақындасты. Күйеуімен қарым-қатынасы болып жатқан жағдай қиындата түсті: лорд Дарнли королдік лауазымға дайын емес екендігін және ерекше дарыны мен адамгершілігі жоқ адамға тұрмысқа шыққандығын Мария Стюарт түсінді. Патшайым өз қателігін тұсініп, күйеуін жек көре бастады.

Нәтижесінде, 1566 жылдың басына таман патшайымға қарсы Дарнлидың коалициясы және Морей мен [[Джеймс Дуглас, 4-Мортон графы|Мортон]] бастаған Шотландиядағы протестант лордтар құрылды. 1566 жылғы 9 наурызда аяғы ауыр патшайымның көзінше оппозицияның басшылары қатыгездікпен Марияның жақын досы, фавориты және жеке хатшысы [[Дәуіт Риччо]]ны өлтірді. Мүмкін, бұл қылмыспен қастандық жасаушылар патшайымның өміріне қауіп төндіріп, жеңілдіктер жасауға мәжбүрлемекші болды. Бірақ, Марияның тиімді іс-әрекеті оппозицияның жоспарын қайтадан құртты: патшайым күйеуі мен Мореймен әдейі татуласуы қастандық жасаушылардың арасында бытыраңқылық тудырды да, қылмыскерлердің көзін жойды. Мортон мен оның сыбайластары Англияға қашты.

=== Дарнли өлімі мен патшайымның құлауы ===
Мария мен күйеуінің арасындағы татуластық ұзаққа созылмады. Көп ұзамай, Дарнлимен күрт өз күшін, салмақтылығын, табандылығын көрсете білген [[Джеймс Хепберн, 4-Ботвелл графы|Ботвелл графы Джеймс Хепбернге]] деген сүйіспеншілігі айқындала бастады. Патша мен патшайымның арасындағы алшақтау аяқталған шындыққа айналды: тіпті, Дарнли болашақта [[I Джеймс (Англия патшасы)|VI Джеймс]] атанатын 1566 жылғы 19 маусымда туған өз баласын шоқындыру салтанатына қатысудан бас тартты. Марияның саясаты көбінде оның сезімімен құрала бастады, ең әуелісі Ботвеллге құмарлылығымен. Ал, Дарнли еңгерілуге тиіс кедергі болды.

1567 жылғы 10 ақпанда белгісіз себеппен Дарнли тоқтаған Эдинбургтың маңындағы Керк-о 'Филдеде үй жарылды, ал өзі өртеніп тұрған үйден қашпақ болғанда, аулада тұншықтырылып өлтірілгендегі денесі табылды. Мария Стюарттың күйеуіне ұйымдасқан қастандыққа қатысуы жайлы сұрақ — Шотландия тарихында ең даулы мәселелердің бірі. Шамасы, төніп келе жатқан қастандықты білді, бәлкім, граф Морей мен Мейтландтың өздері де қатысты. Патша сатып кеткен Мортон бастаған Риччоға қарсы қастандыққа қатысқан сыбайластардың Дарнлиге қарсы астыртын әрекеттің болуын сенімділікпен айтуға болады. Граф Ботвеллдің астыртын сөз байламға қатысуыда ықтимал. Бұған қоса, егер Ботвелл Мария патшайымның жүрегіне жол ашпақшы болса, онда Мортон мен Морейдің топтары, мүмкін, оны құлатуға және патшайымға сенімділіктен айыруға шақыруға тырысты. Бәлкім, бұл аталған топтар бөлек-бөлек әрекет етті.

Алайда, нағыз қылмыскер кім болса да, бұл қылмыстағы жанама күнәні Шотландия қоғамы патшайымды адал емес әйел ретінде ұсынды. Мария өзінің жазықсыздығын дәлелдеуге еш әрекет жасамады. Керісінше, 1567 жылғы 15 мамырда [[Холируд сарайы]]нда Мария мен граф Ботвелл некелесті. Патша өлтіруші күдіктімен болған неке Марияны елдегі өолдаудан айырды, бұны тез арада протестант-лордтар мен Морейдің жақтастары пайдаланып қалды. Олар лордтар &quot;конференциясын&quot; құрып, әскери күш жинап, Ботвелл мен патшайымды [[Эдинбург]]тан қуып шықты. 1567 жылғы 15 маусымда Карберриде патшайымның әскері конфедераттардың әскерімен кездесіп жан-жаққа бытырап қашты. Мария Ботвеллдің кедергісіз кетуіне мүмкіндік жасап, берілуге мәжбүр болды. Және көтерілісшілердің қарауымен [[Лохливен қамалы]]на жеткізіліп, 24 шілдеде тақтан бас тартып, ұлы VI Джеймске беру туралы жарлыққа қол қойды. Кәмелет жасына толмаған патша билігі кезінде уақытша елдің регенті болып граф Морей тағайындалды.

== Англияға қашу ==
[[Сурет:Mary, Queen of Scots after Nicholas Hilliard.jpg|200px|нобай|оңға|Англиядағы Мария Стюарт, 1578 жыл]]
Заңды патшайымның құлатылуы кейбір шотланд лордтардың наразылығын тудырды. «Конфедераттар» одағы тез тарап кетті. Морейдің регенттігі  [[Арчибальд Кэмпбелл, 5-Аргайл графы|Аргайла]] мен [[Джордж Гордон, 5-Хантли|Хантли]] графтар, [[Гамильтондар]]дың оппозицияға өтуге себеп болды. 1568 жылғы 2 мамырда Мария Стюарт Лохливен қамалынан қашып кетті. Оған тез арада Морейге оппозициялы барондар қосылды. Бірақ та 13 мамырда патшайымның азғантай әскері [[Лангсайд түбіндегі шайқас]]та регенттің әскерінен жеңіліп, патшайым I Елизабеттен көмек сұрау үшін Англияға қашты.

Бастапқыда I Елизабет Марияға көмек беруге уәде етті, бірақ-та ол ағылшын тағына бәсекелесінің пайдасына қарай әскери араласу идеясынан алыс болды. Мария Стюарт пен граф Морейдің арасындағы дауда Елизабета төреші қызметін атқарып, Дарнлидің өліміне қатысты тергеу жұмыстарын басқарды. Тергеу жұмыстары кезінде регенттің жақтастары Марияның опасыздығының және күйеуіне қарсы қастандыққа қатысқанының дәлелі ретінде Ботвеллдің қашу кезінде тасталған әйгілі «'''Шкатулкадағы хаттарды'''» ұсынды. Бұл хаттың кейбір тараулары (мысалы, Ботвеллге арналған өлеңдер) шынайы болуы ықтимал, алайда қалған бөлігі жалған болды. 1569 жылы тергеудің нәтижесі Елизабеттың көмескі үкімі болды, алайда бұл, Морейдің режимін Шотландияда нығаюуына және Англияның оны мойындауына алып келді.

Марияның ісі толығымен аяқталған жоқ. 1570 жылы Морейдің өліміне байланысты Шотландияда патшайымның жақтастары (Аргайл, Хантли, Гамильтоны, Мейтланд) мен королдік партия (Леннокс и Мортон) арасында азамат соғысы бұрқ ете түсті. Тек Елизабеттің араласуының арқасында 1573 жылғы 23 ақпанда екі жақ ''«Перт келісіміне»'' қол қойды. Бұл келісімге сәйкес VI Джеймс Шотландияның королі ретінде мойындалды. Көп кешікпей Мортонның әскері [[Эдинбург]]ты басып алып, патшайымның соңғы жақтаушысы Мейтландты тұтқынға алды. Бұл Мария Стюарттың Шотландияны қалпына келтіруге деген үмітінің жоғалғанын көрсетті.

== Мария Стюартты қамауда ұстауы және өлім жазасына кесілуі ==
[[Сурет:Mary-stuart-death-warrant.JPG|200px|нобай|оңға|Өлім жазасына кесілу туралы үкім]]
Шотландиядағы сәтсіздік Патшайымның еңсесін түсірткен жоқ. Ол бұрынғысынша өзінің құқықтарынан бас тартпай, ағылшын тағына үміткер болып қалып, I Елизабетке маза бермеді. Англияда Мария [[Шеффилд сарайы]]нда бақылауда болды. Қорытындылай келе, Мария Стюарттың айтарлықтай қызметкерлері болған және патшайымның өмір сүруін қамтамасыз ету үшін Англия мен Франция көлемді ақша бөлді. Дегенмен, ол Шотландиядағы достарымен араласа алмай, бірте-бірте жалғыздықта қартайды.

Мария еуропалық державалармен жасырын хат алмасып, I Елизабетке қарсы шеруді тоқтатпады, бірақ ол Англия патшайымына қарсы көтерілістерге қатыспады. Әйткенмен, Англия патшасы [[VII Генри (Англия королі)|VII Генри]]дің заңды шөбересі Мария Стюарттың есімі I Елизабетке қарсы қолданушылармен белсенді пайдаланылды. 1572 жылы [[Ридольфидің астыртын әрекеті]] анықталды, оның қатысушылары Елизабетты тақтан түсіріп, Мария Стюартты Англияның тағына отырғызбақшы болды. 1586 жылы, мүмкін, Елизабеттің министрі [[Фрэнсис Уолсингем]] мен оның түрмеге отырғызушысы [[Эмиас Паулет]]тің қатысуынсыз болмаса да, Мария Стюарт I Елизабетке қарсы қастандықты қолдайтыны жайлы католик күштерінің агенті [[Энтони Бабингтон]]мен абайсыз хат жазысты. Алайда, астыртын әрекет анықталды және Англия патшайымының қолына түсті. Мария Стюарт сотқа беріліп, өлім жазасына кесілді. 1587 жылғы 8 ақпанда [[Фотерингей қамалы]]нда Мария Стюарттың басын шауып тастады.

Патшайым [[Питербородағы собор|Питерборо соборында]] жерленді, ал 1612 жылы Елизабет қайтыс болғаннан кейін Англия королі атанған [[I Джеймс (Англия королі)|Джеймс]]тың бұйрығымен Мария Стюарттың сүйегі [[Вестминстер аббатығы|Вестминстер аббаттығына]] мәңгілік қарсыласы I Елизабеттың қабірінің қасына көшірілді.

== Некелері мен ұрпағы ==
*(1558) [[II Франсуа]], [[Франции монархтарының тізімі|Франции патшасы]]
*(1565) [[Генри Стюарт, Дарнли лорды]]
**[[I Джеймс (Англия патшасы)|Джеймс VI]] ұлы, [[Шотландии патшалығы|Шотландия]] патшасы (1567—1625), кейіннен [[Британ аралдарының монархтарының тізімі|Англия патшасы]] I Джеймс (1603—1625).
*(1567) [[Джеймс Хепберн, 4-Ботвелл графы]]
**Егіздер (1568)

== Тағы қараңыз ==
* [[Франция дофиндерінің тізімі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
*[https://www.royal.uk Мария Стюарттың өмірбаяны жайлы Ұлыбритания үкіметінің сайтында]
*[http://www.englishmonarchs.co.uk/stewart_8.htm Мария Стюарттың тарихының сипаты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080324045524/http://www.englishmonarchs.co.uk/stewart_8.htm |date=2008-03-24 }}
*[http://www.maria-stuart.ru Мария Стюарт: патшайымның портреті — көркемөнерде, тарихта, қазіргі уақыттағы бейнесі]

[[Санат:Стюарттар]]
[[Санат:Шотландия королдері]]</text>
      <sha1>lzkgoe5cmx8zrtaunvkjunqg9auveul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атом және молекула жайындағы түсініктің басталуы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>531576</id>
    <redirect title="Атомистика" />
    <revision>
      <id>3612044</id>
      <parentid>3611738</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:41:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Атомистика]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3612044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="eprv5wtfbzglrdub4kurbdh4muezkic" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Атомистика]]</text>
      <sha1>eprv5wtfbzglrdub4kurbdh4muezkic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Уикидеңгей</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537752</id>
    <revision>
      <id>3612082</id>
      <parentid>3611760</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61053" sha1="btm0nh1t7f07n3s65bikpl0h2ovz3ai" xml:space="preserve">'''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]&lt;/span&gt;)

== Деңгей сипаттамасы ==
[[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]]
[[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме)

[[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме)

[[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме)

[[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме)

[[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}}  — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме)

[[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме)

[[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме)

[[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар  (100 000+ өңдеме)

== Рейтинг ==
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!№
!Қатысушы аты
!Өңдеме саны
!Мақала тексеруі
!Тіркелген уақыты
![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]]
|-
|1
|{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}}
| data-sort-value=&quot;120022&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022]
| data-sort-value=&quot;109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109]
|2012-12-28
|{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}}
|-
|2
|{{Қатысушы-түж6|Kasymov}}
| data-sort-value=&quot;95881&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 881]
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1096]
|2011-10-03
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|3
|{{Қатысушы-түж6|Салиха}}
| data-sort-value=&quot;86467&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 467]
| data-sort-value=&quot;170&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170]
|2012-07-28
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|4
|{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}}
| data-sort-value=&quot;84036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036]
| data-sort-value=&quot;194&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194]
|2017-08-21
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|5
|{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}}
| data-sort-value=&quot;82988&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 82 988]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2020-06-29
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|6
|{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}}
| data-sort-value=&quot;55541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541]
| data-sort-value=&quot;64&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64]
|2012-03-14
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|7
|{{Қатысушы-түж6|Casserium}}
| data-sort-value=&quot;48467&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 467]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2017-06-26
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|8
|{{Қатысушы-түж6|Sibom}}
| data-sort-value=&quot;41112&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2010-01-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|9
|{{Қатысушы-түж6|Ulan}}
| data-sort-value=&quot;30436&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2007-12-01
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|10
|{{Қатысушы-түж6|1nter pares}}
| data-sort-value=&quot;27019&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 27 019]
| data-sort-value=&quot;46&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46]
|2023-12-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|11
|{{Қатысушы-түж6|AlefZet}}
| data-sort-value=&quot;25095&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2006-05-18
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|12
|{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}}
| data-sort-value=&quot;24505&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505]
| data-sort-value=&quot;979&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979]
|2013-10-20
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|13
|{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}}
| data-sort-value=&quot;21868&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|14
|{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}}
| data-sort-value=&quot;21695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 695]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2018-10-22
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|15
|{{Қатысушы-түж6|Nurken}}
| data-sort-value=&quot;19165&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 165]
| data-sort-value=&quot;35&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35]
|2021-07-07
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|16
|{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}}
| data-sort-value=&quot;17609&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 609]
| data-sort-value=&quot;105&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105]
|2014-01-01
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|17
|{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}}
| data-sort-value=&quot;17029&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 029]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2009-06-18
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|18
|{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}}
| data-sort-value=&quot;16071&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 071]
| data-sort-value=&quot;173&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173]
|2010-05-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|19
|{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}}
| data-sort-value=&quot;14709&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709]
| data-sort-value=&quot;73&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73]
|2013-06-16
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|20
|{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}}
| data-sort-value=&quot;13748&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 748]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2014-09-25
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|21
|{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}}
| data-sort-value=&quot;12577&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|22
|{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}}
| data-sort-value=&quot;11661&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-10
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|23
|{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}}
| data-sort-value=&quot;11224&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 224]
| data-sort-value=&quot;56&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56]
|2009-09-23
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|24
|{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}}
| data-sort-value=&quot;10033&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 033]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2012-02-12
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|25
|{{Қатысушы-түж6|Тұран}}
| data-sort-value=&quot;8361&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2022-06-01
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|26
|{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}}
| data-sort-value=&quot;8336&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2012-11-25
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|27
|{{Қатысушы-түж6|Kas77777}}
| data-sort-value=&quot;8223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|28
|{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}}
| data-sort-value=&quot;8099&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8099]
| data-sort-value=&quot;42&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42]
|2022-05-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|29
|{{Қатысушы-түж6|Daniyar}}
| data-sort-value=&quot;8001&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|30
|{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}}
| data-sort-value=&quot;7933&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7933]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2020-01-06
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|31
|{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}}
| data-sort-value=&quot;7842&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|32
|{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}}
| data-sort-value=&quot;7596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|33
|{{Қатысушы-түж6|Ashina}}
| data-sort-value=&quot;7479&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7479]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2011-03-07
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|34
|{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}}
| data-sort-value=&quot;7419&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7419]
| data-sort-value=&quot;22&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22]
|2023-11-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|35
|{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}}
| data-sort-value=&quot;7012&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012]
| data-sort-value=&quot;12&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12]
|2010-04-22
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|36
|{{Қатысушы-түж6|SSE}}
| data-sort-value=&quot;6974&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|37
|{{Қатысушы-түж6|GaiJin}}
| data-sort-value=&quot;6703&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|—
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|38
|{{Қатысушы-түж6|Bekus}}
| data-sort-value=&quot;6528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|39
|{{Қатысушы-түж6|Alamgir}}
| data-sort-value=&quot;6196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2007-09-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|40
|{{Қатысушы-түж6|Аскаров}}
| data-sort-value=&quot;6193&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|41
|{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}}
| data-sort-value=&quot;6142&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-31
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|42
|{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}}
| data-sort-value=&quot;6101&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|43
|{{Қатысушы-түж6|Aghia7}}
| data-sort-value=&quot;6046&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|44
|{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}}
| data-sort-value=&quot;5455&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|45
|{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}}
| data-sort-value=&quot;5200&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-12-18
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|46
|{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}}
| data-sort-value=&quot;5000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2021-05-11
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|47
|{{Қатысушы-түж6|Nick jan}}
| data-sort-value=&quot;4652&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-16
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|48
|{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}}
| data-sort-value=&quot;4522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-03-06
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|49
|{{Қатысушы-түж6|Coffee86}}
| data-sort-value=&quot;4327&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4327]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-25
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|50
|{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}}
| data-sort-value=&quot;4305&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4305]
| data-sort-value=&quot;20&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 20]
|2012-09-21
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|51
|{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}}
| data-sort-value=&quot;3759&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2020-09-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|52
|{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}}
| data-sort-value=&quot;3683&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|53
|{{Қатысушы-түж6|Majilis}}
| data-sort-value=&quot;3630&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-05-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|54
|{{Қатысушы-түж6|Esetok}}
| data-sort-value=&quot;3578&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-11-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|55
|{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}}
| data-sort-value=&quot;3545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|56
|{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}}
| data-sort-value=&quot;3516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|57
|{{Қатысушы-түж6|Makenzis}}
| data-sort-value=&quot;3483&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3483]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-11-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|58
|{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}}
| data-sort-value=&quot;3396&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2022-11-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|59
|{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}}
| data-sort-value=&quot;3310&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|60
|{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}}
| data-sort-value=&quot;3273&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-18
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|61
|{{Қатысушы-түж6|Hardworking}}
| data-sort-value=&quot;3272&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|62
|{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}}
| data-sort-value=&quot;3227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|63
|{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}}
| data-sort-value=&quot;3168&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|64
|{{Қатысушы-түж6|Qanattan}}
| data-sort-value=&quot;3117&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2024-02-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|65
|{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}}
| data-sort-value=&quot;3041&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|66
|{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}}
| data-sort-value=&quot;3005&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3005]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2016-03-26
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|67
|{{Қатысушы-түж6|Meruyert}}
| data-sort-value=&quot;2952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-30
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|68
|{{Қатысушы-түж6|Абылай}}
| data-sort-value=&quot;2950&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|69
|{{Қатысушы-түж6|Dauren}}
| data-sort-value=&quot;2871&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|70
|{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}}
| data-sort-value=&quot;2822&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2015-12-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|71
|{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}}
| data-sort-value=&quot;2806&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2806]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2024-10-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|72
|{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}}
| data-sort-value=&quot;2700&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|73
|{{Қатысушы-түж6|Merey}}
| data-sort-value=&quot;2684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|74
|{{Қатысушы-түж6|Магпар}}
| data-sort-value=&quot;2680&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-12-11
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|75
|{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}}
| data-sort-value=&quot;2532&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|76
|{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}}
| data-sort-value=&quot;2530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|77
|{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}}
| data-sort-value=&quot;2475&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2016-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|78
|{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}}
| data-sort-value=&quot;2471&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|79
|{{Қатысушы-түж6|G55}}
| data-sort-value=&quot;2468&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|80
|{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}}
| data-sort-value=&quot;2447&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|81
|{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}}
| data-sort-value=&quot;2445&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|82
|{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}}
| data-sort-value=&quot;2424&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|83
|{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}}
| data-sort-value=&quot;2388&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2388]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2026-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|84
|{{Қатысушы-түж6|Рахман999}}
| data-sort-value=&quot;2304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2022-10-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|85
|{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}}
| data-sort-value=&quot;2247&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2014-02-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|86
|{{Қатысушы-түж6|Drift}}
| data-sort-value=&quot;2233&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|87
|{{Қатысушы-түж6|Egorkz}}
| data-sort-value=&quot;2232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|88
|{{Қатысушы-түж6|Mira01}}
| data-sort-value=&quot;2229&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-30
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|89
|{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}}
| data-sort-value=&quot;2215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|90
|{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}}
| data-sort-value=&quot;2208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|91
|{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}}
| data-sort-value=&quot;2175&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-07-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|92
|{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}}
| data-sort-value=&quot;2036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-04-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|93
|{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}}
| data-sort-value=&quot;2004&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2004]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-03-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|94
|{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}}
| data-sort-value=&quot;1938&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2019-11-22
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|95
|{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}}
| data-sort-value=&quot;1902&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1902]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2025-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|96
|{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|97
|{{Қатысушы-түж6|Daneker}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|98
|{{Қатысушы-түж6|Esen48}}
| data-sort-value=&quot;1808&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|99
|{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}}
| data-sort-value=&quot;1800&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-12-25
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|100
|{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}}
| data-sort-value=&quot;1795&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795]
| data-sort-value=&quot;101&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101]
|2015-11-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|101
|{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}}
| data-sort-value=&quot;1710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-01-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|102
|{{Қатысушы-түж6|Nelli}}
| data-sort-value=&quot;1666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|103
|{{Қатысушы-түж6|Araichik}}
| data-sort-value=&quot;1622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|104
|{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}}
| data-sort-value=&quot;1613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2019-08-27
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|105
|{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}}
| data-sort-value=&quot;1601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1601]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2018-05-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|106
|{{Қатысушы-түж6|2rk}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|107
|{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}}
| data-sort-value=&quot;1533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1533]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2022-04-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|108
|{{Қатысушы-түж6|Gliwi}}
| data-sort-value=&quot;1513&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1513]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-05-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|109
|{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}}
| data-sort-value=&quot;1496&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|110
|{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}}
| data-sort-value=&quot;1490&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|111
|{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}}
| data-sort-value=&quot;1480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|112
|{{Қатысушы-түж6|DinDK}}
| data-sort-value=&quot;1383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|113
|{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}}
| data-sort-value=&quot;1371&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|114
|{{Қатысушы-түж6|Tulya}}
| data-sort-value=&quot;1344&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|115
|{{Қатысушы-түж6|Ayauly}}
| data-sort-value=&quot;1337&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|116
|{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}}
| data-sort-value=&quot;1314&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-09-06
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|117
|{{Қатысушы-түж6|Tarih}}
| data-sort-value=&quot;1304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|118
|{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}}
| data-sort-value=&quot;1283&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|119
|{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}}
| data-sort-value=&quot;1278&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2020-04-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|120
|{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}}
| data-sort-value=&quot;1277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277]
| data-sort-value=&quot;65&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65]
|2016-06-23
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|121
|{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}}
| data-sort-value=&quot;1248&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-10-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|122
|{{Қатысушы-түж6|Шілде}}
| data-sort-value=&quot;1223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|123
|{{Қатысушы-түж6|IL68}}
| data-sort-value=&quot;1215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1215]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:IL68|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2017-05-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|124
|{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}}
| data-sort-value=&quot;1178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|125
|{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}}
| data-sort-value=&quot;1156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2021-01-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|126
|{{Қатысушы-түж6|Aimanber}}
| data-sort-value=&quot;1150&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|127
|{{Қатысушы-түж6|Ziv}}
| data-sort-value=&quot;1147&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1147]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-12-09
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|128
|{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}}
| data-sort-value=&quot;1136&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|129
|{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}}
| data-sort-value=&quot;1126&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-11-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|130
|{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}}
| data-sort-value=&quot;1119&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|131
|{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}}
| data-sort-value=&quot;1102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102]
| data-sort-value=&quot;16&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16]
|2024-02-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|132
|{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}}
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|133
|{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}}
| data-sort-value=&quot;1083&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|134
|{{Қатысушы-түж6|Kafarik}}
| data-sort-value=&quot;1075&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-12-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|135
|{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}}
| data-sort-value=&quot;1054&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|136
|{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}}
| data-sort-value=&quot;1049&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|137
|{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}}
| data-sort-value=&quot;1048&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|138
|{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}}
| data-sort-value=&quot;993&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|139
|{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}}
| data-sort-value=&quot;987&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|140
|{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}}
| data-sort-value=&quot;976&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-11-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|141
|{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}}
| data-sort-value=&quot;973&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|142
|{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}}
| data-sort-value=&quot;964&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|143
|{{Қатысушы-түж6|Aselhan}}
| data-sort-value=&quot;948&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|144
|{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}}
| data-sort-value=&quot;931&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|145
|{{Қатысушы-түж6|Adiladil}}
| data-sort-value=&quot;906&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-09
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|146
|{{Қатысушы-түж6|NErnur98}}
| data-sort-value=&quot;880&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|147
|{{Қатысушы-түж6|Касымхан}}
| data-sort-value=&quot;866&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|148
|{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}}
| data-sort-value=&quot;865&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|149
|{{Қатысушы-түж6|Mukhin}}
| data-sort-value=&quot;850&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|150
|{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}}
| data-sort-value=&quot;830&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|151
|{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}}
| data-sort-value=&quot;820&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|152
|{{Қатысушы-түж6|Dambler}}
| data-sort-value=&quot;819&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|153
|{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}}
| data-sort-value=&quot;813&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|154
|{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}}
| data-sort-value=&quot;801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-11-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|155
|{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}}
| data-sort-value=&quot;794&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|156
|{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}}
| data-sort-value=&quot;790&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|157
|{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}}
| data-sort-value=&quot;789&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|158
|{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}}
| data-sort-value=&quot;787&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|159
|{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}}
| data-sort-value=&quot;785&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|160
|{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}}
| data-sort-value=&quot;780&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|161
|{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}}
| data-sort-value=&quot;777&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|162
|{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}}
| data-sort-value=&quot;763&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-01-22
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|163
|{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}}
| data-sort-value=&quot;743&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2022-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|164
|{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}}
| data-sort-value=&quot;739&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|165
|{{Қатысушы-түж6|Mariko}}
| data-sort-value=&quot;734&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-26
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|166
|{{Қатысушы-түж6|Rake}}
| data-sort-value=&quot;726&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|167
|{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2008-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|168
|{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|169
|{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}}
| data-sort-value=&quot;722&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2015-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|170
|{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}}
| data-sort-value=&quot;720&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|171
|{{Қатысушы-түж6|Alfiya}}
| data-sort-value=&quot;719&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|172
|{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}}
| data-sort-value=&quot;697&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-02-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|173
|{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}}
| data-sort-value=&quot;695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|174
|{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}}
| data-sort-value=&quot;693&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2023-01-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|175
|{{Қатысушы-түж6|Cekli829}}
| data-sort-value=&quot;690&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|176
|{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}}
| data-sort-value=&quot;684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|177
|{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}}
| data-sort-value=&quot;676&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|178
|{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-05-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|179
|{{Қатысушы-түж6|Saken kun}}
| data-sort-value=&quot;673&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-01-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|180
|{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}}
| data-sort-value=&quot;671&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-08-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|181
|{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}}
| data-sort-value=&quot;666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-06
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|182
|{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}}
| data-sort-value=&quot;664&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 664]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|183
|{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}}
| data-sort-value=&quot;658&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-03-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|184
|{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}}
| data-sort-value=&quot;656&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|185
|{{Қатысушы-түж6|Баха}}
| data-sort-value=&quot;654&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|186
|{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}}
| data-sort-value=&quot;651&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-03-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|187
|{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}}
| data-sort-value=&quot;645&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|188
|{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}}
| data-sort-value=&quot;642&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|189
|{{Қатысушы-түж6|IArhunI}}
| data-sort-value=&quot;640&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-12-15
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|190
|{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}}
| data-sort-value=&quot;639&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|191
|{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|192
|{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}}
| data-sort-value=&quot;620&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2017-09-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|193
|{{Қатысушы-түж6|Aseke16}}
| data-sort-value=&quot;617&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2014-01-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|194
|{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}}
| data-sort-value=&quot;615&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615]
| data-sort-value=&quot;19&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19]
|2022-01-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|195
|{{Қатысушы-түж6|Makhanov}}
| data-sort-value=&quot;613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|196
|{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}}
| data-sort-value=&quot;601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-01-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|197
|{{Қатысушы-түж6|Inkar}}
| data-sort-value=&quot;600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|198
|{{Қатысушы-түж6|Mma}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|199
|{{Қатысушы-түж6|Юкке}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|200
|{{Қатысушы-түж6|Mary}}
| data-sort-value=&quot;597&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|201
|{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}}
| data-sort-value=&quot;587&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-03-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|202
|{{Қатысушы-түж6|Аскар}}
| data-sort-value=&quot;584&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-03-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|203
|{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}}
| data-sort-value=&quot;575&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-08-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|204
|{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|205
|{{Қатысушы-түж6|Badyroff}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|206
|{{Қатысушы-түж6|Нурия}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|207
|{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}}
| data-sort-value=&quot;565&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|208
|{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|209
|{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}}
| data-sort-value=&quot;558&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|210
|{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-08-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|211
|{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|212
|{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}}
| data-sort-value=&quot;547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|213
|{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}}
| data-sort-value=&quot;541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|214
|{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}}
| data-sort-value=&quot;534&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|215
|{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}}
| data-sort-value=&quot;533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|216
|{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}}
| data-sort-value=&quot;530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 530]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2025-11-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|217
|{{Қатысушы-түж6|Olkikz}}
| data-sort-value=&quot;529&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|218
|{{Қатысушы-түж6|Fornax}}
| data-sort-value=&quot;528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-03-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|219
|{{Қатысушы-түж6|Dzhos}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|220
|{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2014-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|221
|{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|222
|{{Қатысушы-түж6|Arachn0}}
| data-sort-value=&quot;523&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-02-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|223
|{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}}
| data-sort-value=&quot;522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|224
|{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|225
|{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2014-12-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|226
|{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-05-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|227
|{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|228
|{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|229
|{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|230
|{{Қатысушы-түж6|Albergenius}}
| data-sort-value=&quot;510&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-30
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|231
|{{Қатысушы-түж6|Friction27}}
| data-sort-value=&quot;506&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-08-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|}
&lt;/center&gt;
&lt;!-- BOT:END --&gt;

{{Wikistats}}


[[Санат:Уикипедия:Анықтама]]
[[Санат:Уикипедия:Қауым]]</text>
      <sha1>btm0nh1t7f07n3s65bikpl0h2ovz3ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қараша (Кіші жүз)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547050</id>
    <revision>
      <id>3612045</id>
      <parentid>3389028</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="jox9xteall6knkjbgjiti2kq2x6omw3" xml:space="preserve">'''Қараша''' — [[Кіші жүз]] Байұлының [[Жаппас]] руынан тараған ата. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|[[Жаппас]]
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>jox9xteall6knkjbgjiti2kq2x6omw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612051</id>
      <parentid>3612045</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T00:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="rej58su3obzx8uipy9e2ey4fur3dh98" xml:space="preserve">'''Қараша''' — [[Кіші жүз]] Байұлының [[Жаппас]] руынан тараған ата. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|Жаппас
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>rej58su3obzx8uipy9e2ey4fur3dh98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612052</id>
      <parentid>3612051</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T00:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="dqhzpx4qhjrr4lfekh0tnho787e83s5" xml:space="preserve">'''Қараша''' — [[Кіші жүз]] Байұлының Жаппас руынан тараған ата. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|Жаппас
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>dqhzpx4qhjrr4lfekh0tnho787e83s5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612053</id>
      <parentid>3612052</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T00:46:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="jox9xteall6knkjbgjiti2kq2x6omw3" xml:space="preserve">'''Қараша''' — [[Кіші жүз]] Байұлының [[Жаппас]] руынан тараған ата. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|[[Жаппас]]
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>jox9xteall6knkjbgjiti2kq2x6omw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612059</id>
      <parentid>3612053</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3612059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="25doqhn7time4o31f3plvib0hgnphw7" xml:space="preserve">'''Қараша''' — [[Кіші жүз]] Байұлының [[Жаппас]] руынан тараған ата шамамен 17ғасыр. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|[[Жаппас]]
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>25doqhn7time4o31f3plvib0hgnphw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612064</id>
      <parentid>3612059</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="bcjh8uaw8nfrpcojbhfeppgu9y56ceu" xml:space="preserve">Қараша — Кіші жүз құрамындағы Байұлы бірлестігінің Жаппас руынан тарайтын ата. Ауыз әдебиеті мен шежірелік деректерде Қараша (Қалеке) Шушақұлы шамамен XVII ғасырда өмір сүрген тұлға ретінде айтылады. Ол өз дәуірінде дәулеттілігімен және ру ішіндегі беделімен танылып, Жаппас руының көрнекті өкілдерінің бірі болған.. &lt;ref&gt;Қазақ Совет Энциклопедиясы, бас редакторы М.Қ.Қаратаев, Алматы, 1972 ж. ?-том&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''[[Ұран|Ұраны]]'''
|Матай
|-
|'''Шығу тегі'''
|[[Байұлы]]
|-
|'''Жүзі'''
|[[Кіші жүз]]
|-
|'''Тайпасы'''
|[[Жаппас]]
|-
|'''Бөлімдері'''
| Салпы ,Матай
|-
|'''Ақсақалы'''
| [[Қаналы]] би 

|-
|'''Қыстаулары'''
|?
|-
|'''Жайлаулары'''
|?
|-
|'''[[Сайт|Веб-торабы]]'''
|[https://tumalas.kz/mobi/#/?id=54962]  шежіре сілтемесі 
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{бастама}}

{{Қазақ рулары}}
[[Санат:Қазақ рулары]]
[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>bcjh8uaw8nfrpcojbhfeppgu9y56ceu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қызыр хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547357</id>
    <revision>
      <id>3612065</id>
      <parentid>3611049</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5945" sha1="t5xe1snp8fe5q8sqsvf4p6awh130ett" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Қызыр хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.221 - Khizr enthroned.jpg
 | Атауы                = Қызыр хан Русь жылнамаларында
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 15-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Басқара бастады      = 1360 
 | Басқаруын аяқтады    = 1361
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Наурыз хан]] 
 | Ізбасары             = [[Темір Қожа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1361
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Шибан әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Сасы Бұқа немесе Маңғытай
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Темір Қожа хан&lt;br /&gt;Құтлұй
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Қызыр хан''' (? - [[1361 жыл|1361]]) — [[Алтын Орда]]ның 1360—1361 жылдары билік еткен ханы, [[Наурыз хан|Наурызбекті]] тақтан тайдырып билікті иеленген. Натанзидің еңбегін сүйенсек, [[Сасы Бұқа хан|Сасы Бұқаның]] ұлы әрі [[Орда Ежен әулеті]]нен шыққан тұңғыш алтынордалық хан болды.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt; Тауарих гузрет и нусретнама еңбегіне сүйенсек [[Шибан әулеті]]нен шыққан Маңғытайдың ұлы.

== Басқаруы ==
Қызыр «[[Ескендір Анонимі]]нде» [[Алтын Орда]]ның сол қанатының ханы Сасы Бұқаның ұлы деп көрсетілген.&lt;ref&gt;E.g., Safargaliev 1960: 114.&lt;/ref&gt; 1359 жыл ол өзін Гүлстанда хан деп жариялады. 1360 жылы [[Наурыз хан]]ның иеліктеріне басып кіріп, орда ақсүйектерімен құпия келіссөздер жүргізе бастады. Нәтижесінде олар Наурызды Қызырға ұстап берді. Қызыр Наурыз ханды, оның әйелі Тайдула мен Наурыздың ордалық серіктерін қырып тастады.&lt;ref&gt;Judin 1992: 109, 112–113; Howorth 1880: 195–197; Safargaliev 1960: 114; Gaev 2002: 18–19; Počekaev 2010: 147–148.&lt;/ref&gt; «[[Ескендір Анонимі]]нің» хабарлауынша, Қызыр бір жылдай билік еткен. Русьтағы болып жатқан істерге Қызыр араласып отырды. Руське елші жіберіп, мәскеу кнәзі Дмитрий Ивановичты өзіне шақырған. Дмитриймен қоса, Қызырдың сарайында Андрей  Константинович Суздальский інісімен, Константин Васильевич (ростов кнәзі) және Михаил  Ярославский болған. Ұлан-ғайыр аумақты басқарған (оның дәлелі ол Гүлістан, Жаңа Сарайда, Хорезмде және Азақта теңге соқтырған). Хандықты басқаруда темірдей тәртіпке арқа сүйеген. Қанша шаралар жасаса да үлкен ұлы [[Темір Қожа хан|Темір Қожа]] ұйымдастырған сарай төңкерісі нәтижесінде қаза болды.

== Шежіре ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Шибан
*Қадақ
*Төле Бұқа
*Маңғытай
*Қызыр

== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Орда Ежен әулеті]]
[[Санат:Өлтірілген монархтар]]
[[Санат:Шибан әулеті]]</text>
      <sha1>t5xe1snp8fe5q8sqsvf4p6awh130ett</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Ақ Орда хандары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>547588</id>
    <revision>
      <id>3612182</id>
      <parentid>3606395</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="2quijec14hyy2dd9r8tnvv0h98mtzlv" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Ақ Орда хандары
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орда Сол Қанатының]] хандары
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Орда Ежен хан]] •}} {{nobr|[[Күнқыран хан]] •}} {{nobr|[[Құтұқу]] •}} {{nobr|[[Қоныша хан]] •}} {{nobr|[[Көбелек хан]] •}} {{nobr|[[Баян хан]] •}} {{nobr|[[Маңғытай]] •}} {{nobr|[[Құштай]] •}} {{nobr|[[Сасы Бұқа хан]] •}} {{nobr|[[Қалақ]] •}} {{nobr|[[Қият Исатай]] •}} {{nobr|[[Ерзен хан]] •}} {{nobr|[[Қият Жыр Құтлы]] •}} {{nobr|[[Шымтай хан]] •}} {{nobr|[[Қият Теңіз Бұқа]] •}} {{nobr|[[Қара Ноғай]] •}} {{nobr|[[Тоғлық Темір хан]] •}} {{nobr|[[Мүбәрәк Қожа хан]] •}} {{nobr|[[Құтлық Қожа]] •}} {{nobr|[[Ұрыс хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтақия хан]] •}} {{nobr|[[Темір Мәлік хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтамыс хан]] •}} {{nobr|[[Қойыршақ хан]] •}} {{nobr|[[Барақ хан]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2quijec14hyy2dd9r8tnvv0h98mtzlv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612184</id>
      <parentid>3612182</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1576" sha1="amd6jgg77v293myf4fpi0vczsixilfk" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Ақ Орда хандары
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орда Сол Қанатының]] хандары
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Орда Ежен хан]] •}} {{nobr|[[Күнқыран хан]] •}} {{nobr|[[Құтұқу]] •}} {{nobr|[[Қоныша хан]] •}} {{nobr|[[Көбелек хан]] •}} {{nobr|[[Баян хан]] •}} {{nobr|[[Маңғытай]] •}} {{nobr|[[Құштай]] •}} {{nobr|[[Сасы Бұқа хан]] •}} {{nobr|[[Қалақ]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Ерзен хан]] •}} {{nobr|[[Қият Жыр Құтлы]] •}} {{nobr|[[Шымтай хан]] •}} {{nobr|[[Қият Теңіз Бұқа]] •}} {{nobr|[[Қара Ноғай]] •}} {{nobr|[[Тоғлық Темір хан]] •}} {{nobr|[[Мүбәрәк Қожа хан]] •}} {{nobr|[[Құтлық Қожа]] •}} {{nobr|[[Ұрыс хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтақия хан]] •}} {{nobr|[[Темір Мәлік хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтамыс хан]] •}} {{nobr|[[Қойыршақ хан]] •}} {{nobr|[[Барақ хан]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amd6jgg77v293myf4fpi0vczsixilfk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612302</id>
      <parentid>3612184</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1596" sha1="9a8umbu7a3oy6rabsacpirmm4idhint" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Ақ Орда хандары
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = [[Ақ Орда (мемлекет)|Алтын Орда Сол Қанатының]] хандары
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Орда Ежен хан]] •}} {{nobr|[[Күнқыран хан]] •}} {{nobr|[[Құтұқу]] •}} {{nobr|[[Қоныша хан]] •}} {{nobr|[[Көбелек хан]] •}} {{nobr|[[Баян хан]] •}} {{nobr|[[Маңғытай]] •}} {{nobr|[[Құштай]] •}} {{nobr|[[Сасы Бұқа хан]] •}} {{nobr|[[Қалақ]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Ерзен хан]] •}} {{nobr|[[Қият Жыр Құтлы]] •}} {{nobr|[[Шымтай хан]] •}} {{nobr|[[Теңіз Бұқа|Қият Теңіз Бұқа]] •}} {{nobr|[[Қара Ноғай]] •}} {{nobr|[[Тоғлық Темір хан]] •}} {{nobr|[[Мүбәрәк Қожа хан]] •}} {{nobr|[[Құтлық Қожа]] •}} {{nobr|[[Ұрыс хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтақия хан]] •}} {{nobr|[[Темір Мәлік хан]] •}} {{nobr|[[Тоқтамыс хан]] •}} {{nobr|[[Қойыршақ хан]] •}} {{nobr|[[Барақ хан]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9a8umbu7a3oy6rabsacpirmm4idhint</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Темір Мәлік хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547836</id>
    <revision>
      <id>3612176</id>
      <parentid>3480073</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Sagzhan [[Темірмәлік хан]] бетін [[Темір Мәлік хан]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3480073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6604" sha1="3rtbmigygw88bgu07a0g78gg6stof2c" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Темірмәлік хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            =
 | Титулы               = [[Ақ Орда]]ның 11-ші ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                   = 
 | Басқара бастады      = [[1377 жыл|1377]]
 | Басқаруын аяқтады    = [[1378 жыл|1378]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Тоқтақия хан]]
 | Ізбасары             = [[Тоқтамыс хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    =
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           =
 | Діні                 = [[Ислам]]
 | Азаматтығы               = 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1378
 | Қайтыс болған жері   = [[Қазақстан]]
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = [[Ұрыс хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             =[[Шәдібек хан]], [[Темір Құтлық хан]] 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              =
}}
'''Темірмәлік хан''' — 1377-1378 жылдары билік еткен [[Ақ Орда]]ның ханы. [[Ұрыс хан]]ның үшінші ұлы әрі мұрагері.

== Өмір баяны ==
Үлкен ағасы [[Құтлұғ Бұға|Құтлық Бұға]] 1376 жылы [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыспен]] болған шайқаста қаза болған. [[Ұрыс хан]] да 1377 жылы [[Әмір Темір]] мен [[Тоқтамыс хан|Тоқтамысқа]] қарсы жорықта қайтыс болады. Оның мұрагері [[Тоқтақия хан|Тоқтақия]] содан екі айдан соң дүниеден өтті. Сүйтіп таққа оның інісі, Ұрыстың үшінші ұлы Темірмәлік отырады. Темірмәлік өзінің жағымсыз өмір салтымен белгілі болғанды. Ол сұлу әйелдерді біреудің әйелі не қызы болғанына қарамай тартып алатын еді. Осы қылықтары үшін Ақ Орада әмірлері мен басшылары арасында ханның жаулары пайда бола бастайды. 1377 жылы әмірлердің талабымен Темірмәлік Тоқтамысқа қарсы жорық ұйымдастырады. Ұрыс хан кезінен бері келе жатқан қолбасшылардың арқасында Темірмәлік жеңіске жетеді. Әкесі мен ағаларының қазасына себеп болған Тоқтамыс қайтадан Темірге қашып пана табады.

Алайда Темірмәлікке наразылықтың күшейгені сонша, Ақ Орданың ең беделді өкілдері Тоқтамыстың жағына өте бастайды. Ұрыс ханға қызмет еткен беклербек [[Қазаншы бек|Қазаншы]] Темірмәліктен кеткен кезде, оның орнына маңғыт әмірі [[Балтышақ]] тағайындалады. Оның үлкен үлы [[Иса бек|Иса]] [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Ордаға]] қызмет етсе, кіші ұлы [[Едіге]] Тоқтамыс жағына өткендердің қатарында болатын. Сүйтіп Едіге мен Исаның арқасында [[Сығанақ|Сығанақтағы]] ақсүйектер ханға қарсы қастандық ұйымдастырады. Нәтижесінде 1378 жылы Сығанақ әмірлері Тоқтамысты таққа шақырып, [[Сауран]] мен [[Отырар]] қалалары оған ұрыссыз беріледі. Темірмәлік Тоқтамысты шайқаста жеңуді жоспарлағанымен, оның әскерлері Тоқтамыс жағына соғыссыз өтіп кетеді. Темірмәлік бірнеше сенімді әмірлері мен қорғаушыларының көмегімен қашуға әрекеттенеді. Бірақ хан қолға түсіп, Тоқтамыстың бұйрығымен басы алынады. Беклербегі Балтышаққа Тоқтамыс жағына қызметке өтуді ұсынса да, ол бас тартып, ханымен бірге өлтіріліп, сол бейітке жерленген.

== Жанұясы ==
Темірмәліктің екі ұлы болды – [[Шәдібек хан]] және [[Темір Құтлық хан]]. Олардың ұрпақтары [[Алтын Орда]] және одан ыдыраған [[Ұлы Орда|Ұлы орда]], [[Астрахан хандығы|Астрахан]], [[Қасым хандығы|Қасым]], [[Қазан хандығы|Қазан]] хандықтары мен [[Бұхара хандығы|Бұхарада]] [[Аштархан әулеті|хан]] болды.

== Әдебиет ==
*Р.Ю. Почекаев. «Орда патшалары» - Санкт-Петербург. Еуразия. 2010

{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:Орда Ежен әулеті]]</text>
      <sha1>3rtbmigygw88bgu07a0g78gg6stof2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бұрынғы ерлер гимназиясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569328</id>
    <revision>
      <id>3612260</id>
      <parentid>3590199</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2569" sha1="0f7o9ai2duzrvfhmu96kdtvg30rzl54" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
== Бұрынғы ерлер гимназиясы ==
1894 жылы 282 адамға арналған ерлер  гимназиясы ашылды. Азамат соғысы жылдарында бұл ғимаратта ақ гвардияшылар атаманы Б.В.Анненковтың 2-ші сібірлік корпусы орналасты. Көтеріліс нәтижесінде 30 қарашадан 1 желтоқсанға қараған түні ол көтерілісшілермен алынып, мұнда Әскери-революциялық  комитет орналасты. 1934  жылы бұл ғимаратта мұғалімдер институты, ал 1937 жылдан бастап педагогикалық институт болды. Қазіргі уақытта ҚазМЗА оқу ғимараты орналасқан. Ол екі қабатты жақтауларында тереңдетілер ризалиттер орнатылған ғимарат. Ғимараттың орталығында карнизі бар шығыңқы бөлік бар. Оталық ризалиттің терезесі және төменгі қабаттың басты фасады арка тәріздес ретінде жасалған, ал жоғары қабатты бұрышты, жоғары жағында бұратылған сызықтар бар. Қабаттар шығыңқы жолақпен бөлінген. Орталық қасбет дөңес қаламалы. Төле және бүйір қас беттері тегістеліп сыланған. Ғимарат жоспар бойынша дұрыс емес &quot;П&quot; әріпі тәріздес. Бөлменің орташа биіктігі - 6,05 м. Іргетасы - кесектасты, таспалы. Қабырғалар кірпіштен, үш кірпіштен соң, ағаш бөлгіштер салынған. Шатыры темірден, терезелері екі қабатты. Ғимарат қазіргі уақытта тарихи-мәдени мұра нысандарының қатарында қарастырылады.
Орналасуы:Семей қ., Абай көшесі, 94.&lt;ref&gt;http://conf.rating.kz/kk/page/10159 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161112184823/http://conf.rating.kz/kk/page/10159 |date=2016-11-12 }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>0f7o9ai2duzrvfhmu96kdtvg30rzl54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612263</id>
      <parentid>3612260</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3288762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2418" sha1="akaoi3xoio2u4v1qt5yls8x2fqikybk" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
== Бұрынғы ерлер гимназиясы ==
1894 жылы 282 адамға арналған ерлер  гимназиясы ашылды. Азамат соғысы жылдарында бұл ғимаратта ақ гвардияшылар атаманы Б.В.Анненковтың 2-ші сібірлік корпусы орналасты. Көтеріліс нәтижесінде 30 қарашадан 1 желтоқсанға қараған түні ол көтерілісшілермен алынып, мұнда Әскери-революциялық  комитет орналасты. 1934  жылы бұл ғимаратта мұғалімдер институты, ал 1937 жылдан бастап педагогикалық институт болды. Қазіргі уақытта ҚазМЗА оқу ғимараты орналасқан. Ол екі қабатты жақтауларында тереңдетілер ризалиттер орнатылған ғимарат. Ғимараттың орталығында карнизі бар шығыңқы бөлік бар. Оталық ризалиттің терезесі және төменгі қабаттың басты фасады арка тәріздес ретінде жасалған, ал жоғары қабатты бұрышты, жоғары жағында бұратылған сызықтар бар. Қабаттар шығыңқы жолақпен бөлінген. Орталық қасбет дөңес қаламалы. Төле және бүйір қас беттері тегістеліп сыланған. Ғимарат жоспар бойынша дұрыс емес &quot;П&quot; әріпі тәріздес. Бөлменің орташа биіктігі - 6,05 м. Іргетасы - кесектасты, таспалы. Қабырғалар кірпіштен, үш кірпіштен соң, ағаш бөлгіштер салынған. Шатыры темірден, терезелері екі қабатты. 
Орналасуы:Семей қ., Абай көшесі, 94.&lt;ref&gt;http://conf.rating.kz/kk/page/10159 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161112184823/http://conf.rating.kz/kk/page/10159 |date=2016-11-12 }}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>akaoi3xoio2u4v1qt5yls8x2fqikybk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612267</id>
      <parentid>3612263</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2479" sha1="pigl7et4wiuyhcqjq7r625aihrc0mjo" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Бұрынғы ерлер гимназиясы''' — 1894 жылы 282 адамға арналған ерлер  гимназиясы ашылды. Азамат соғысы жылдарында бұл ғимаратта ақ гвардияшылар атаманы Б.В.Анненковтың 2-ші сібірлік корпусы орналасты. Көтеріліс нәтижесінде 30 қарашадан 1 желтоқсанға қараған түні ол көтерілісшілермен алынып, мұнда Әскери-революциялық  комитет орналасты. 1934  жылы бұл ғимаратта мұғалімдер институты, ал 1937 жылдан бастап педагогикалық институт болды. Қазіргі уақытта ҚазМЗА оқу ғимараты орналасқан. Ол екі қабатты жақтауларында тереңдетілер ризалиттер орнатылған ғимарат. Ғимараттың орталығында карнизі бар шығыңқы бөлік бар. Оталық ризалиттің терезесі және төменгі қабаттың басты фасады арка тәріздес ретінде жасалған, ал жоғары қабатты бұрышты, жоғары жағында бұратылған сызықтар бар. Қабаттар шығыңқы жолақпен бөлінген. Орталық қасбет дөңес қаламалы. Төле және бүйір қас беттері тегістеліп сыланған. Ғимарат жоспар бойынша дұрыс емес &quot;П&quot; әріпі тәріздес. Бөлменің орташа биіктігі - 6,05 м. Іргетасы - кесектасты, таспалы. Қабырғалар кірпіштен, үш кірпіштен соң, ағаш бөлгіштер салынған. Шатыры темірден, терезелері екі қабатты. 
Орналасуы:Семей қ., Абай көшесі, 94.&lt;ref&gt;http://conf.rating.kz/kk/page/10159 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161112184823/http://conf.rating.kz/kk/page/10159 |date=2016-11-12 }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>pigl7et4wiuyhcqjq7r625aihrc0mjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акио Морита</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569340</id>
    <revision>
      <id>3612233</id>
      <parentid>3603624</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6700" sha1="h4rhfrb2r8vfxos2vpo6rbedwwfui87" xml:space="preserve">[[Сурет:Tokoname Akio Morita Library ac.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --&gt;
'''Акио Морита''' ({{lang-ja|盛田昭夫}}; 26 қаңтар 1921, [[Нагоя]] – 3 қазан 1999, [[Токио]]) — [[Sony]] корпорациясының негізін қалаушы. Американдық философиялық қоғамның шетелдік мүшесі (1992).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|title=APS Member History|website=web.archive.org|date=2022-04-24|access-date=2022-06-25|archive-date=2022-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424131044/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Осака физика-инженерлік университетті бітірді. Физикалық мамаңды бітіргеннен кейін Морита Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып жапон флотында әскери жұмыс жасады. Оның жанұясы «сакэ» шығаруымен айналысқан. 

Әскери зерттеу комитетінде ол Масару Ибакамен танысқан. Сол уақытта Ибука өзіннің компаниясына жас пен талантты инженерлерді іздеген болатын. 7 мамыр 1946 жылы олар «Токио телекоммуникациондық инженерлік корпорацияны» (жапон тіліннен 東京通信工業 То:кё: цусин ко:гё:, «Тоцуко», Tokyo Tsushin Kogyo K.K.) ашты. Sony компанияның ізашары, шамамен 20 қызметкерлер және бастапқы капиталы тек 190000 иен болған корпорация ашылды.Сол кезде Ибука 38, ал Морита 25 жасына келді.

1949 жылы компания алғаш магнитті жазушы пленканы шығарды, ал 1950 жылы Жапонияда алғаш бірінші магнитафонды сатты.1957 жылы компания қалта радионы өңдірді, бір жылдан соң Sony (sonus — латынша, «дыбыс», ал Sonny-boys — жапон жаргонынан, «гуілмен қозғалатын ұлдар») атына өзгерілді. 1960 жылы Sony алғаш транзитті теледидарды шығарды.

1961 жылы Sony Corporation of America Нью - Йорк қаласынның биржасының тізіміне кірген алғаш жапон компаниясы боп аталды. 1989 жылы Sony Columbia Pictures киностудиясын сатып алды

1990 жылдың басында Акио Морита саясаткер Синтаро Исахароның «Япония, которая может сказать нет» эссенің бірлескен авторы болған нәтижесінде өзінің танымалдылығын алды. Исахаро Жапонияны бизнес облысында тәуелсізділікті алуға шақырды.

25 қараша 1994 жылы Морита Sony компаниясын тастап, теннис ойыннын нәтижесінде алған жарақатты бос уақытты емдеуге жұмсаған. 

Морита сонымен қатар 60-шы жылдары &quot;мектептегі маңызды емес жетістіктер&quot; кітабын жазды, онда оқу үлгерімі, бағалар және басқа да жетістіктер бизнес жүргізу қабілетінің деңгейін көрсетпейді және ешкімнің осы саладағы жетістігі мен сәтсіздігін болжауға мүмкіндік бермейді. Ол сондай-ақ Жапония экономикалық ұйымдар федерациясының вице — президенті болды (жапон. 経団連), Жапония мен АҚШ — тың экономикалық қатынастар тобының мүшесі (&quot;данышпандар тобы&quot; деп те аталады), ал 1992-1993 жылдары-комиссияның үшжақты азиялық бөлімшесінің төрағасы болған.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.trilateral.org/go.cfm?do=page.view&amp;pid=32 |title=Trilateral Commission Membership |access-date=2011-02-11 |archive-date=2014-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318092511/http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&amp;pid=32 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Акио Морита 1999 жылы 3 қазанда 78 жасында пневмониядан қайтыс болды.

== Марапаттары ==
1972 жылы Морита американдық жетістіктер академиясының &quot;алтын табақ&quot; сыйлығын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|title=Golden Plate Awardees|lang=en-US|website=Academy of Achievement|access-date=2023-08-29|archive-date=2016-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161215023909/https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1982 жылы Акио Морита Британдық Корольдік өнер қоғамы кез-келген ұлттың адамдарына өнерді, өндірісті және сауданы ілгерілетудегі ерекше еңбегі үшін берген Альберт медалімен марапатталған алғашқы жапон болды. Екі жылдан кейін ол беделді Француз Құрмет легионы орденіне ие болды, ал 1991 жылы Жапония императорының 1 — дәрежелі Қасиетті Қазына орденіне ие болды.

1998 жылы ол Time журналы бойынша 20-шы ғасырдағы ең ықпалды 20 іскер адамның тізіміндегі жалғыз азиялық болды.
Акио Морита заманауи электроника индустриясының дамуына зор үлес қосқан кәсіпкерлердің бірі ретінде танылды.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>h4rhfrb2r8vfxos2vpo6rbedwwfui87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612243</id>
      <parentid>3612233</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3600106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6497" sha1="lra5f6jec696xyeua8u46v7jugfpikh" xml:space="preserve">[[Сурет:Tokoname Akio Morita Library ac.jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --&gt;
'''Акио Морита''' ({{lang-ja|盛田昭夫}}; 26 қаңтар 1921, [[Нагоя]] – 3 қазан 1999, [[Токио]]) — [[Sony]] корпорациясының негізін қалаушы. Американдық философиялық қоғамның шетелдік мүшесі (1992).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|title=APS Member History|website=web.archive.org|date=2022-04-24|access-date=2022-06-25|archive-date=2022-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220424131044/https://search.amphilsoc.org/memhist/search?smode=advanced;f1-date=1992;startDoc=21|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Осака физика-инженерлік университетті бітірді. Физикалық мамаңды бітіргеннен кейін Морита Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысып жапон флотында әскери жұмыс жасады. Оның жанұясы «сакэ» шығаруымен айналысқан. 

Әскери зерттеу комитетінде ол Масару Ибакамен танысқан. Сол уақытта Ибука өзіннің компаниясына жас пен талантты инженерлерді іздеген болатын. 7 мамыр 1946 жылы олар «Токио телекоммуникациондық инженерлік корпорацияны» (жапон тіліннен 東京通信工業 То:кё: цусин ко:гё:, «Тоцуко», Tokyo Tsushin Kogyo K.K.) ашты. Sony компанияның ізашары, шамамен 20 қызметкерлер және бастапқы капиталы тек 190000 иен болған корпорация ашылды.Сол кезде Ибука 38, ал Морита 25 жасына келді.

1949 жылы компания алғаш магнитті жазушы пленканы шығарды, ал 1950 жылы Жапонияда алғаш бірінші магнитафонды сатты.1957 жылы компания қалта радионы өңдірді, бір жылдан соң Sony (sonus — латынша, «дыбыс», ал Sonny-boys — жапон жаргонынан, «гуілмен қозғалатын ұлдар») атына өзгерілді. 1960 жылы Sony алғаш транзитті теледидарды шығарды.

1961 жылы Sony Corporation of America Нью - Йорк қаласынның биржасының тізіміне кірген алғаш жапон компаниясы боп аталды. 1989 жылы Sony Columbia Pictures киностудиясын сатып алды

1990 жылдың басында Акио Морита саясаткер Синтаро Исахароның «Япония, которая может сказать нет» эссенің бірлескен авторы болған нәтижесінде өзінің танымалдылығын алды. Исахаро Жапонияны бизнес облысында тәуелсізділікті алуға шақырды.

25 қараша 1994 жылы Морита Sony компаниясын тастап, теннис ойыннын нәтижесінде алған жарақатты бос уақытты емдеуге жұмсаған. 

Морита сонымен қатар 60-шы жылдары &quot;мектептегі маңызды емес жетістіктер&quot; кітабын жазды, онда оқу үлгерімі, бағалар және басқа да жетістіктер бизнес жүргізу қабілетінің деңгейін көрсетпейді және ешкімнің осы саладағы жетістігі мен сәтсіздігін болжауға мүмкіндік бермейді. Ол сондай-ақ Жапония экономикалық ұйымдар федерациясының вице — президенті болды (жапон. 経団連), Жапония мен АҚШ — тың экономикалық қатынастар тобының мүшесі (&quot;данышпандар тобы&quot; деп те аталады), ал 1992-1993 жылдары-комиссияның үшжақты азиялық бөлімшесінің төрағасы болған.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.trilateral.org/go.cfm?do=page.view&amp;pid=32 |title=Trilateral Commission Membership |access-date=2011-02-11 |archive-date=2014-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318092511/http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&amp;pid=32 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Акио Морита 1999 жылы 3 қазанда 78 жасында пневмониядан қайтыс болды.

== Марапаттары ==
1972 жылы Морита американдық жетістіктер академиясының &quot;алтын табақ&quot; сыйлығын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|title=Golden Plate Awardees|lang=en-US|website=Academy of Achievement|access-date=2023-08-29|archive-date=2016-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161215023909/https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1982 жылы Акио Морита Британдық Корольдік өнер қоғамы кез-келген ұлттың адамдарына өнерді, өндірісті және сауданы ілгерілетудегі ерекше еңбегі үшін берген Альберт медалімен марапатталған алғашқы жапон болды. Екі жылдан кейін ол беделді Француз Құрмет легионы орденіне ие болды, ал 1991 жылы Жапония императорының 1 — дәрежелі Қасиетті Қазына орденіне ие болды.

1998 жылы ол Time журналы бойынша 20-шы ғасырдағы ең ықпалды 20 іскер адамның тізіміндегі жалғыз азиялық болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>lra5f6jec696xyeua8u46v7jugfpikh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борнхольм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>569784</id>
    <revision>
      <id>3612258</id>
      <parentid>3600107</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="f3tjd1bve27lz31vdzcp2h68aurrj3o" xml:space="preserve">[[Сурет:EKRN (Bornholm airport).jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Борнхольм аралы''' (Bornholm) – Балтық теңізінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі арал. Данияның қармағында. Жері 588 км². Халқы -      41 802 адам (2011). Борнхольм аралының солтүстік бөлігі архейлік граниттен, оңтүстік бөлігі палеозой мен мезозойдың құм тасы, тақта тасы және әк тасынан түзілген. Жері морена және су мен мұздық шайып әкелген шөгінділерден құралған адырлы жазық, биіктігі 162 м. Оңтүстік-шығысы мен батыс жағасын бойлай қылқан жапырақты ағаш отырғызылған құм төбелер алып жатыр. Жерінің 17%-ке жуығы орман. Саз бен каолин бар. Гранит алынады. Басты қаласы және порты-Ренне. Арал табиғи көрікті жерлерімен және тарихи ескерткіштерімен туристерді қызықтырады. &lt;ref&gt;«Қазақ Совет энциклопедиясы»/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1973, II том &lt;/ref&gt;
=== Дереккөзі ===
&lt;references/&gt;

[[Санат:Дания аралдары]]</text>
      <sha1>f3tjd1bve27lz31vdzcp2h68aurrj3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612265</id>
      <parentid>3612258</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3600107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="g3pbefx4marr4n7samtufzc9wwnr28r" xml:space="preserve">[[Сурет:EKRN (Bornholm airport).jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Борнхольм аралы''' (Bornholm) – Балтық теңізінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі арал. Данияның қармағында. Жері 588 км². Халқы -      41 802 адам (2011). Борнхольм аралының солтүстік бөлігі архейлік граниттен, оңтүстік бөлігі палеозой мен мезозойдың құм тасы, тақта тасы және әк тасынан түзілген. Жері морена және су мен мұздық шайып әкелген шөгінділерден құралған адырлы жазық, биіктігі 162 м. Оңтүстік-шығысы мен батыс жағасын бойлай қылқан жапырақты ағаш отырғызылған құм төбелер алып жатыр. Жерінің 17%-ке жуығы орман. Саз бен каолин бар. Гранит алынады. Басты қаласы және порты-Ренне. &lt;ref&gt;«Қазақ Совет энциклопедиясы»/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1973, II том &lt;/ref&gt;
=== Дереккөзі ===
&lt;references/&gt;

[[Санат:Дания аралдары]]</text>
      <sha1>g3pbefx4marr4n7samtufzc9wwnr28r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612269</id>
      <parentid>3612265</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1509" sha1="ormmy0jgoqd35wsh7pid1mkbagn286l" xml:space="preserve">[[Сурет:EKRN (Bornholm airport).jpg|нобай]]
{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Борнхольм аралы''' (Bornholm) — Балтық теңізінің оңтүстік-батыс бөлігіндегі арал. Данияның қармағында. Жері 588 км². Халқы -      41 802 адам (2011). Борнхольм аралының солтүстік бөлігі архейлік граниттен, оңтүстік бөлігі палеозой мен мезозойдың құм тасы, тақта тасы және әк тасынан түзілген. Жері морена және су мен мұздық шайып әкелген шөгінділерден құралған адырлы жазық, биіктігі 162 м. Оңтүстік-шығысы мен батыс жағасын бойлай қылқан жапырақты ағаш отырғызылған құм төбелер алып жатыр. Жерінің 17%-ке жуығы орман. Саз бен каолин бар. Гранит алынады. Басты қаласы және порты-Ренне.&lt;ref&gt;«Қазақ Совет энциклопедиясы»/Бас редакторы М.Қ. Қаратаев - Алматы, 1973, II том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Дания аралдары]]</text>
      <sha1>ormmy0jgoqd35wsh7pid1mkbagn286l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акантокератодермия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570213</id>
    <revision>
      <id>3612230</id>
      <parentid>3590205</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="7cbslqei1sso1207yyvepp20mz2b8fm" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Акантокератодермия''' — жиі таралған тері пигментацияның бұзылуы. Акантокератодермияның ең жиі кездесетін белгісі - барқыт құрылымды тығыздалған терідегі қара дақтар. Бұл дақтар  мойын, шынтақ, тізе, саусақтар мен тері қатпарлар арасында пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар ерін, аяқ табанына әсер етуі мүмкін.

Акантокератодермия преддиабет секілді каіпті ауруларға әкеп соқтыруы мүмкін. Ең тиімді емдеу жолы әлі де медицина саласында зерттелуде. Терідегі дақтар сәтті емделуден кейін тез жойылады.
Акантокератодермия әйелдер мен еркектерде де болады.Көбінесе артық салмақтағы адамдар,диабетпен немесе преддиабетпен ауыратын адамдар және қара нәсілді адамдарда жиі кездеседі.

Этникалық топтар арасында туындау жиілігі;
*Европалықтар мен кавказдықтарда 1%
*Испандықтарда 6%
*Афро-американдықтарда 13%
*Үндістерде 34%
Егер,салмағы қалыпты жағдайдан асып кетсе,аурудын туындау жиілігі барлығында бірдей болады.

== Себептері ==
Акантокератодермиялық дақтар,терінің эпидермальды жасушаларының көбеюінен пайда болады.Тері жасушалары қан құрамындағы инсулиннің көп мөлшерде бөлінуіне қатысты көбейеді.Кей жағдайларда тері жасушаларының көбеюі,дәрі-дәрмектердің әсерінен де туады.
Басқа да мүмкін себептері;
*қарын аденокарциномасы
*бүйрекүсті безінің бұзылуы,мысалы, Аддисон ауруы
*гипофиз функцияларының бұзылуы
*Никотин қышқылдарының көп мөлшері

== Емдеу жолдары ==
Акантокератодермия аурудың негізгі туындау себебіне қарсы шаралар қолдану арқылы емделеді.Егер,сізде артық салмақ болатын болса,дәрігер артық салмақты тастауды талап етеді және қан құрамындағы глюказаны тұрақты ұстауға көмектесетін дәрілер жазып береді. Ауруды ерте анықтау асқынулардың алдын алуға мүмкіндік береді. Сондықтан теріде өзгерістер байқалған жағдайда дәрігерге қаралу ұсынылады.
== Дереккөздер ==
&lt;ref&gt;Ашық энциклопедия&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7cbslqei1sso1207yyvepp20mz2b8fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612245</id>
      <parentid>3612230</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>2830429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3229" sha1="3er4sofa3dolfnky8ivx7u4s8fwawe5" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Акантокератодермия''' — жиі таралған тері пигментацияның бұзылуы. Акантокератодермияның ең жиі кездесетін белгісі - барқыт құрылымды тығыздалған терідегі қара дақтар. Бұл дақтар  мойын, шынтақ, тізе, саусақтар мен тері қатпарлар арасында пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар ерін, аяқ табанына әсер етуі мүмкін.

Акантокератодермия преддиабет секілді каіпті ауруларға әкеп соқтыруы мүмкін. Ең тиімді емдеу жолы әлі де медицина саласында зерттелуде. Терідегі дақтар сәтті емделуден кейін тез жойылады.
Акантокератодермия әйелдер мен еркектерде де болады.Көбінесе артық салмақтағы адамдар,диабетпен немесе преддиабетпен ауыратын адамдар және қара нәсілді адамдарда жиі кездеседі.

Этникалық топтар арасында туындау жиілігі;
*Европалықтар мен кавказдықтарда 1%
*Испандықтарда 6%
*Афро-американдықтарда 13%
*Үндістерде 34%
Егер,салмағы қалыпты жағдайдан асып кетсе,аурудын туындау жиілігі барлығында бірдей болады.

== Себептері ==
Акантокератодермиялық дақтар,терінің эпидермальды жасушаларының көбеюінен пайда болады.Тері жасушалары қан құрамындағы инсулиннің көп мөлшерде бөлінуіне қатысты көбейеді.Кей жағдайларда тері жасушаларының көбеюі,дәрі-дәрмектердің әсерінен де туады.
Басқа да мүмкін себептері;
*қарын аденокарциномасы
*бүйрекүсті безінің бұзылуы,мысалы, Аддисон ауруы
*гипофиз функцияларының бұзылуы
*Никотин қышқылдарының көп мөлшері

== Емдеу жолдары ==
Акантокератодермия аурудың негізгі туындау себебіне қарсы шаралар қолдану арқылы емделеді.Егер,сізде артық салмақ болатын болса,дәрігер артық салмақты тастауды талап етеді және қан құрамындағы глюказаны тұрақты ұстауға көмектесетін дәрілер жазып береді.
== Дереккөздер ==
&lt;ref&gt;Ашық энциклопедия&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>3er4sofa3dolfnky8ivx7u4s8fwawe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алан Мур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570459</id>
    <revision>
      <id>3612237</id>
      <parentid>3573667</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11449" sha1="bz5p5rbe35zhbc5bfc0jk2ntw72bbpw" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}}

= Мур, Алан =
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Аты'''
!Алан Мур (Alan Moore)
|-
!Лақап аттары
!Курт Вайл, Жиль де Рэ, Translucia Baboon
|-
!Туған уақыты
![[18 қараша]] [[1953 жыл]]
|-
!Туған жері
![[Нортгемптон]], [[Ұлыбритания]]
|-
!Азаматтығы
![[Ұлыбритания]]
|-
!Қызмет түрі
!Комикс салушы, прозаик, прозаик, сценарист
|-
!Шығармалар
тілі
![[Ағылшын тілі|ағылшын]]
|}

[[File:Alan Moore (2).jpg|thumb|]]
'''Алан Мур''' - [[комикс]] жанрдағы жұмыстарымен әлемге танымал ағылшын жазушысы. Оның шығармаларының арасында &quot;Сағатшылар&quot;, &quot;[[V дегеніміз — Вендетта|V - дегенІміз Вендетта]]&quot; және &quot;Тозақтан&quot; сияқты танымал графикалық романдар кездеседі. Алан Мур кейбір кездерде '''Курт Вайл''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]] ''Curt Vile''), '''Венус Лундж''' ([[Ағылшын тілі|ағыл]] ''Venus Lounge''), '''Джилл де Рей''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]] ''Jill de Ray''), '''Шерлок Блу''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]]''Sherlock Blue'') и '''Трэнслусия Бабун''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]]''Translucia Baboon''). сияқты лақап аттармен де жұмыс істеген. Оны кейбір кезде ең жақсы комикс жазушы деп те атайды.

== Өмір баян ==

=== Жастық шағы ===
[[1953 жыл|1953 жылдың]] [[18 қараша]]сында Англияның Нортхемптон қаласында сыра зауытының жұмысшысы мен машинист отбасында туылған. Ол ата-анасымен, інісімен және апасымен балалық шағын өткізді. Бес жасынан бастап, кітаптарға құмарлығын танытты. Спринг-Лейн бастапқы мектебіне түсуімен бірге ол комикс кітаптарды оқи бастады. Бастапқыда бұл британдық комикстер еді, мысалы «Цилиндр» (Topper) немесе «Иіс сезгіш» (Beezer), сонымен ол американдық комикстерге, яғни, «Флэш» (Flash), «Детективті комикс», «Таңғажайып Төрттік» (Fantastic Four) және «Қара ителгі» (Blackhawk) сияқты графиктік хикаяларға көшті. Оның туындылары комикс жанрының әдеби құндылығын арттырып, көптеген авторларға ықпал етті.

1960-жылдарда Алан Мур хиппи қозғалысына үлесті. Сол кездерде ол осы қозғалысқа арнап, көптеген эсселер мен шығармаларды жазып, жарияланды. 1970 жылы ол есірткіні сатып, мектептен шығарылды. Сол жылдары Алан Мур көптеген жұмыс орындарын ауыстырды. 1971 жылы ол Филлис атты қызбен танысып, көп ұзамай Баррок-Роуд көшесіне көшіп үйленді. Алан офистегі жұмысқа тұрды.

=== Ертеңгі карьера ===
Офис жұмысын тастап, Алан Мур комикс салумен ақша табуды шешті. Сол кезеңде ол &quot;Паддинктон Қонжық&quot;-қа бірнеше стрип, яғни, шағын комикс жасады. Бірінші гонорары Роскоу Москоу (Roscoe Moscow) детективі жайлы еді. Осы серияда Алан аптасына 35 фунт гонорар алды.  1971-ші жылдан бастап, Алан Мур &quot;Максвэлл сиқырлы мысық&quot;( (Maxwell the Magic Cat ) және Жиль де Ре (Gilles de Rais) жұмыстарды жариялады. Сол кезде өзінің тез, әрі жақсы сала алмайтынына көзі жетіп, ол комикстерге [[сценарий]] жазуға көңіл бөлді.

Алан Мур өзінің жүмыстарын 2000AD журналына жіберіп, &quot;Дредд судьясы&quot; және &quot;[[Доктор Кім|Доктор кім]]&quot; туралы бірнеше хикаяларды жариялады. 1981-84 жылдарда ол 2000AD, Marvel UK және Warrior британдық комикс студияларында жұмыс жасады. Сол кезде ол «Skizz»,«D.R и Quinch»,«National Lampoon» және «Хало Джонс туралы баллада(The Ballad of Halo Jones)» сияқты жұмыстарын жазған.

=== Американдық мейнстрим және DC comics ===
Британдық комикстермен Алан Мур өзіне АҚШ-тағы [[DC Comics|DC Comics-тің]] назарын аударды, Олар Алан Мурға Зат адам туралы комикс хикаяларды жазуды ұсынды. Оның жазңан комикстері жақсы сатылғаннан кейін Алан Мур DC компаниясына «Линчеуші» (Vigilante) және [[Супермен]] туралы «Бәрі бар адам үшін» (For the Man Who Has Everything) және «Болашақ адамымен не болды?» (Whatever Happened to the Man of Tomorrow?) комикстерін жазады. 1986 жылы ол &quot;Сағатшылар&quot; комикс сериясын юастады. Оның осы еңбегі Хьюго премиясын иеленді 1988 жылы Алан Мурдың екі танымал комикс хикая жазылған, Олар &quot;Өлтіретін қалжың&quot; және &quot;Қара серінің қайтуы&quot; комикс жазды. 

Сол жылдары DC мен Алан мур арасындағы қарым-қатынасы бұзылып, ол &quot;[[V дегеніміз — Вендетта|V - дегенІміз Вендетта]]&quot; кітабын бітіріп, 1989 жылы ол жұмыстан босатылды

=== Тәуелсіз период және есауыс махаббат ===
Алан Мур DC-ден босатылғаннан кейін, ол әйелі Филлис және Дебра Деланомен қосылып &quot;Есауыс махаббат&quot; комикс студиясын ашты. Студияның бірінші жұмысы &quot;Cуретшілер әкімшілік гомофобияға қарсы&quot;(Artists Against Rampant Government Homophobia) болған. Бұл Маргарет Тэтчер саясатына қарсы протест болып келеді. Студияның екінші жұмысы политкалық комикс, «Көлеңке театрі: құпия команда»(Shadowplay: The Secret Team) еді.

1991 жылы Алан Мур «Кішкентай өлтіру» (A Small Killing) комиксті Victor Gollancz Ltd студияда жариялады. Келесі бірнеше жылдар олтСтивен Р. Биссетт (Stephen R. Bissette) жинаған «Табу» (Taboo) комикс антологиясына біршеше жұмыстарын ұсынды. Олар : «Тозақтан», «От дауысы»(Voice of the Fire)  және «Жоғалған қыздар» (Lost Girls)

=== Image comics ===
1993 жылы Алан Мур Image comics компаниясына жұмысқа тұрады, Осы компанияда ол «Спаун&lt;meta /&gt;» (Spawn) жацлы көптеген хикаяларды жазды. Бұл комикстер көбінесе жасөспірімдерге арналған болатын. Оның комикстердің негізделуінде «Виолатор» (Violator), «Виолатор /Бэдрок» (Violator/Badrock) и «Спаун: Қанды Өш» (Spawn Blood Feud) атты мини сериал шықты. В 1995 жылдан бастап, ол «Джим Ли« (Jim Lee) және «Жабайы мысықтар» ([[WildC.A.T.s]]) комикстерді жазуды бастаған. Алан Мурдың осы жұмыстары критиктермен осы автордың ең жаман жұмыстардың бірі болып саналады.

=== &quot;Американдық ең жақсы комикс&quot; журналы ===
1999 жылы Алан Мур Wildstorm компаниясына тәуелді &quot;Американдық ең жақсы комикс&quot; журналын жасауды бастаған. Сол кезде  Wildstorm компаниясы DC компаниясымен сатылып алынған. 1999 жылы жарияланған бірінші комикстің атауы &quot;Керемет джентельмендер лигасы&quot; болған. Осы шытырман комикс публикаға ұнады, Студияның келесі жүмысы «Том Стронг» (Tom Strong) деп аталды. Бұл постмодернисттік пародиялық суперқаһарман жайлы хикая болды. Осы жылдары Алан Мур көптеген басқа комикстермен жұмыс жасады. Олар : «Керемет ондық» (Top 10), «Прометэа» (Promethea), «Ертеңгі күнгі хиаялар» (Tomorrow Stories), «Өрмекшінің ауы» (Cobweb).

=== Тәуелсіздікке оралу ===
Алан Мур авторлық құқықпен жанжалдардан DC-ден жұмыстан шығарылып, тәуелсіз комикс жазушы ретінде жұмыс істей бастады. Мур 1999 жылы жазылған &quot;Керемет джентельмендер лигасы&quot; комикске жалғастыру жазды. Ол «Керемет джентельмендер лигасы,Том III: ғасыр» (The League of Extraordinary Gentlemen, Volume III: Century) атымен 72 беттен 3 бөлек комиксте  жазылған. Комикстің бірінші бөлігі 2009 жылдың 13 мамырда , екіншісі 2010 жылдың 23 маусымда, үшіншісі 2012 жылдың 27 шілдеде жарық көрді.

== Сілтемелер ==
* [http://www.dodgemlogic.com/ Dodgem Logic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728220009/http://www.dodgemlogic.com/ |date=2017-07-28 }}.
* [http://community.livejournal.com/ru_watchmen/ ru_watchmen]. 
* [http://comicstrade.ru/tag/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD/ Жизнь и творчество Алана Мура в трёх главах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190602173631/http://comicstrade.ru/tag/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD/ |date=2019-06-02 }}

[[Санат:Сценарийшілер]]</text>
      <sha1>bz5p5rbe35zhbc5bfc0jk2ntw72bbpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612242</id>
      <parentid>3612237</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Gulimaa|Gulimaa]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3573667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11280" sha1="4wr2ru8bjo3tocu90bhsr30oxr2xvqn" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}}

= Мур, Алан =
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Аты'''
!Алан Мур (Alan Moore)
|-
!Лақап аттары
!Курт Вайл, Жиль де Рэ, Translucia Baboon
|-
!Туған уақыты
![[18 қараша]] [[1953 жыл]]
|-
!Туған жері
![[Нортгемптон]], [[Ұлыбритания]]
|-
!Азаматтығы
![[Ұлыбритания]]
|-
!Қызмет түрі
!Комикс салушы, прозаик, прозаик, сценарист
|-
!Шығармалар
тілі
![[Ағылшын тілі|ағылшын]]
|}

[[File:Alan Moore (2).jpg|thumb|]]
'''Алан Мур''' - [[комикс]] жанрдағы жұмыстарымен әлемге танымал ағылшын жазушысы. Оның шығармаларының арасында &quot;Сағатшылар&quot;, &quot;[[V дегеніміз — Вендетта|V - дегенІміз Вендетта]]&quot; және &quot;Тозақтан&quot; сияқты танымал графикалық романдар кездеседі. Алан Мур кейбір кездерде '''Курт Вайл''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]] ''Curt Vile''), '''Венус Лундж''' ([[Ағылшын тілі|ағыл]] ''Venus Lounge''), '''Джилл де Рей''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]] ''Jill de Ray''), '''Шерлок Блу''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]]''Sherlock Blue'') и '''Трэнслусия Бабун''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]]''Translucia Baboon''). сияқты лақап аттармен де жұмыс істеген. Оны кейбір кезде ең жақсы комикс жазушы деп те атайды.

== Өмір баян ==

=== Жастық шағы ===
[[1953 жыл|1953 жылдың]] [[18 қараша]]сында Англияның Нортхемптон қаласында сыра зауытының жұмысшысы мен машинист отбасында туылған. Ол ата-анасымен, інісімен және апасымен балалық шағын өткізді. Бес жасынан бастап, кітаптарға құмарлығын танытты. Спринг-Лейн бастапқы мектебіне түсуімен бірге ол комикс кітаптарды оқи бастады. Бастапқыда бұл британдық комикстер еді, мысалы «Цилиндр» (Topper) немесе «Иіс сезгіш» (Beezer), сонымен ол американдық комикстерге, яғни, «Флэш» (Flash), «Детективті комикс», «Таңғажайып Төрттік» (Fantastic Four) және «Қара ителгі» (Blackhawk) сияқты графиктік хикаяларға көшті.

1960-жылдарда Алан Мур хиппи қозғалысына үлесті. Сол кездерде ол осы қозғалысқа арнап, көптеген эсселер мен шығармаларды жазып, жарияланды. 1970 жылы ол есірткіні сатып, мектептен шығарылды. Сол жылдары Алан Мур көптеген жұмыс орындарын ауыстырды. 1971 жылы ол Филлис атты қызбен танысып, көп ұзамай Баррок-Роуд көшесіне көшіп үйленді. Алан офистегі жұмысқа тұрды.

=== Ертеңгі карьера ===
Офис жұмысын тастап, Алан Мур комикс салумен ақша табуды шешті. Сол кезеңде ол &quot;Паддинктон Қонжық&quot;-қа бірнеше стрип, яғни, шағын комикс жасады. Бірінші гонорары Роскоу Москоу (Roscoe Moscow) детективі жайлы еді. Осы серияда Алан аптасына 35 фунт гонорар алды.  1971-ші жылдан бастап, Алан Мур &quot;Максвэлл сиқырлы мысық&quot;( (Maxwell the Magic Cat ) және Жиль де Ре (Gilles de Rais) жұмыстарды жариялады. Сол кезде өзінің тез, әрі жақсы сала алмайтынына көзі жетіп, ол комикстерге [[сценарий]] жазуға көңіл бөлді.

Алан Мур өзінің жүмыстарын 2000AD журналына жіберіп, &quot;Дредд судьясы&quot; және &quot;[[Доктор Кім|Доктор кім]]&quot; туралы бірнеше хикаяларды жариялады. 1981-84 жылдарда ол 2000AD, Marvel UK және Warrior британдық комикс студияларында жұмыс жасады. Сол кезде ол «Skizz»,«D.R и Quinch»,«National Lampoon» және «Хало Джонс туралы баллада(The Ballad of Halo Jones)» сияқты жұмыстарын жазған.

=== Американдық мейнстрим және DC comics ===
Британдық комикстермен Алан Мур өзіне АҚШ-тағы [[DC Comics|DC Comics-тің]] назарын аударды, Олар Алан Мурға Зат адам туралы комикс хикаяларды жазуды ұсынды. Оның жазңан комикстері жақсы сатылғаннан кейін Алан Мур DC компаниясына «Линчеуші» (Vigilante) және [[Супермен]] туралы «Бәрі бар адам үшін» (For the Man Who Has Everything) және «Болашақ адамымен не болды?» (Whatever Happened to the Man of Tomorrow?) комикстерін жазады. 1986 жылы ол &quot;Сағатшылар&quot; комикс сериясын юастады. Оның осы еңбегі Хьюго премиясын иеленді 1988 жылы Алан Мурдың екі танымал комикс хикая жазылған, Олар &quot;Өлтіретін қалжың&quot; және &quot;Қара серінің қайтуы&quot; комикс жазды. 

Сол жылдары DC мен Алан мур арасындағы қарым-қатынасы бұзылып, ол &quot;[[V дегеніміз — Вендетта|V - дегенІміз Вендетта]]&quot; кітабын бітіріп, 1989 жылы ол жұмыстан босатылды

=== Тәуелсіз период және есауыс махаббат ===
Алан Мур DC-ден босатылғаннан кейін, ол әйелі Филлис және Дебра Деланомен қосылып &quot;Есауыс махаббат&quot; комикс студиясын ашты. Студияның бірінші жұмысы &quot;Cуретшілер әкімшілік гомофобияға қарсы&quot;(Artists Against Rampant Government Homophobia) болған. Бұл Маргарет Тэтчер саясатына қарсы протест болып келеді. Студияның екінші жұмысы политкалық комикс, «Көлеңке театрі: құпия команда»(Shadowplay: The Secret Team) еді.

1991 жылы Алан Мур «Кішкентай өлтіру» (A Small Killing) комиксті Victor Gollancz Ltd студияда жариялады. Келесі бірнеше жылдар олтСтивен Р. Биссетт (Stephen R. Bissette) жинаған «Табу» (Taboo) комикс антологиясына біршеше жұмыстарын ұсынды. Олар : «Тозақтан», «От дауысы»(Voice of the Fire)  және «Жоғалған қыздар» (Lost Girls)

=== Image comics ===
1993 жылы Алан Мур Image comics компаниясына жұмысқа тұрады, Осы компанияда ол «Спаун&lt;meta /&gt;» (Spawn) жацлы көптеген хикаяларды жазды. Бұл комикстер көбінесе жасөспірімдерге арналған болатын. Оның комикстердің негізделуінде «Виолатор» (Violator), «Виолатор /Бэдрок» (Violator/Badrock) и «Спаун: Қанды Өш» (Spawn Blood Feud) атты мини сериал шықты. В 1995 жылдан бастап, ол «Джим Ли« (Jim Lee) және «Жабайы мысықтар» ([[WildC.A.T.s]]) комикстерді жазуды бастаған. Алан Мурдың осы жұмыстары критиктермен осы автордың ең жаман жұмыстардың бірі болып саналады.

=== &quot;Американдық ең жақсы комикс&quot; журналы ===
1999 жылы Алан Мур Wildstorm компаниясына тәуелді &quot;Американдық ең жақсы комикс&quot; журналын жасауды бастаған. Сол кезде  Wildstorm компаниясы DC компаниясымен сатылып алынған. 1999 жылы жарияланған бірінші комикстің атауы &quot;Керемет джентельмендер лигасы&quot; болған. Осы шытырман комикс публикаға ұнады, Студияның келесі жүмысы «Том Стронг» (Tom Strong) деп аталды. Бұл постмодернисттік пародиялық суперқаһарман жайлы хикая болды. Осы жылдары Алан Мур көптеген басқа комикстермен жұмыс жасады. Олар : «Керемет ондық» (Top 10), «Прометэа» (Promethea), «Ертеңгі күнгі хиаялар» (Tomorrow Stories), «Өрмекшінің ауы» (Cobweb).

=== Тәуелсіздікке оралу ===
Алан Мур авторлық құқықпен жанжалдардан DC-ден жұмыстан шығарылып, тәуелсіз комикс жазушы ретінде жұмыс істей бастады. Мур 1999 жылы жазылған &quot;Керемет джентельмендер лигасы&quot; комикске жалғастыру жазды. Ол «Керемет джентельмендер лигасы,Том III: ғасыр» (The League of Extraordinary Gentlemen, Volume III: Century) атымен 72 беттен 3 бөлек комиксте  жазылған. Комикстің бірінші бөлігі 2009 жылдың 13 мамырда , екіншісі 2010 жылдың 23 маусымда, үшіншісі 2012 жылдың 27 шілдеде жарық көрді.

== Сілтемелер ==
* [http://www.dodgemlogic.com/ Dodgem Logic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728220009/http://www.dodgemlogic.com/ |date=2017-07-28 }}.
* [http://community.livejournal.com/ru_watchmen/ ru_watchmen]. 
* [http://comicstrade.ru/tag/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD/ Жизнь и творчество Алана Мура в трёх главах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190602173631/http://comicstrade.ru/tag/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD/ |date=2019-06-02 }}

[[Санат:Сценарийшілер]]</text>
      <sha1>4wr2ru8bjo3tocu90bhsr30oxr2xvqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аружан Жазылбекова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570493</id>
    <revision>
      <id>3612239</id>
      <parentid>3603606</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2780" sha1="plw313tytbmh354zj3f8lfgbh5c25wv" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Аружан Джазильбекова''' — актриса, модель.  1986 жылы 25 ақпанда Алматы қаласында өмірге келген. №105 халықаралық лингвистикалық гимназияны, Қазақстанның менеджмент институтын, экономика және стратегиялық болжау институтын (КИМЭП халықаралық журналистика факультеті, 2003—2007) бітірген. 2004 жылғы Ford Models Supermodel of the World конкурсының жеңімпазы. Финал қорытындысы бойынша, қатысқан 50 елдің, 10 үздік қатарына енді. Аружан, әлемдік кутюрье және Еуропаның ең жарқын подиумдарында жұмыс істеген. Жергілікті «Advertising» журналының шеф-редакторы және PR-менеджері ретінде жұмыс атқарған. 2010 жылы &quot;Качели любви&quot; атты қазақстандық режиссер Тоқтар Қарсақбаевтың картинасында басты рөлін орындау үшін киноиндустрияға шақырылды. Осы фильмнен бастап, Аружанның киноиндустрияда шеңбері кеңейіп, аты таныла басталды. Кейін, «Асель, достары мен құрбылары» жастар телесериалында, Аружан басты рөлге ие болған. [[Егор Кончаловский]]дің «Астана махаббатым менің» атты киносында басты рөлдердің бірінде сомдаған. Ол қазақ киносы мен телехикаяларындағы рөлдері арқылы көрермендердің ықыласына бөленді.

* 2017 — Алтын Орда
* 2016 — [[Анаға апарар жол]]
* 2015 — Свадьба на троих
* 2015 — Рэкетир 2: Возмездие
* 2015 — Оралу
* 2014 — Ограбоение по казахски
* 2014 — Свободные птицы
* 2014 — Хранители солнца
* 2012 — Спасатель
* 2010 — Асель, достары мен құрбылары
* 2010 — Качели любви

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтеме ==
* https://brod.kz/persons/arujan_djazilbekova/ 
* http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/299198/works/</text>
      <sha1>plw313tytbmh354zj3f8lfgbh5c25wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612240</id>
      <parentid>3612239</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3573647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2615" sha1="eesc3zusvm1tdr4io1bn8iw1iknk1dg" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Аружан Джазильбекова''' — актриса, модель.  1986 жылы 25 ақпанда Алматы қаласында өмірге келген. №105 халықаралық лингвистикалық гимназияны, Қазақстанның менеджмент институтын, экономика және стратегиялық болжау институтын (КИМЭП халықаралық журналистика факультеті, 2003—2007) бітірген. 2004 жылғы Ford Models Supermodel of the World конкурсының жеңімпазы. Финал қорытындысы бойынша, қатысқан 50 елдің, 10 үздік қатарына енді. Аружан, әлемдік кутюрье және Еуропаның ең жарқын подиумдарында жұмыс істеген. Жергілікті «Advertising» журналының шеф-редакторы және PR-менеджері ретінде жұмыс атқарған. 2010 жылы &quot;Качели любви&quot; атты қазақстандық режиссер Тоқтар Қарсақбаевтың картинасында басты рөлін орындау үшін киноиндустрияға шақырылды. Осы фильмнен бастап, Аружанның киноиндустрияда шеңбері кеңейіп, аты таныла басталды. Кейін, «Асель, достары мен құрбылары» жастар телесериалында, Аружан басты рөлге ие болған. [[Егор Кончаловский]]дің «Астана махаббатым менің» атты киносында басты рөлдердің бірінде сомдаған.

* 2017 — Алтын Орда
* 2016 — [[Анаға апарар жол]]
* 2015 — Свадьба на троих
* 2015 — Рэкетир 2: Возмездие
* 2015 — Оралу
* 2014 — Ограбоение по казахски
* 2014 — Свободные птицы
* 2014 — Хранители солнца
* 2012 — Спасатель
* 2010 — Асель, достары мен құрбылары
* 2010 — Качели любви

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтеме ==
* https://brod.kz/persons/arujan_djazilbekova/ 
* http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/299198/works/</text>
      <sha1>eesc3zusvm1tdr4io1bn8iw1iknk1dg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асүй телехикаясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570582</id>
    <revision>
      <id>3612252</id>
      <parentid>3598877</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8908" sha1="eq0myl3z1ieuq5q8194q0mjakjxrig4" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Ас үй''' – ресейлік комедия жанрындағы телехикая. Бұл телехикаяны СТС каналының тапсырысы бойынша  «Keystone Production»  және «Yellow, Black and White» киностудиялары шығарған. Ас үй «Claude Monet» (Клод Моне́) француз тағамдарын дайындайтын мейрамханасының ұжымындағы күлдіргі және драмалық ситуациялары жайлы баяндайды. Бесінші сезоннан кейін мейрамхана Victor (Викто́р) мейрамханасына ауысады. 
==Құрылу тарихы==
*Телехикая түсірілімі 2012 жылы басталады. Бір сериясының құны 200 мың долларға жетеді. Премьерасы 2012 жылдың 22-ші қазан күні СТС каналында өтті.
*1 қарашада 2012 жылы екінші сезонның түсірілмі басталады, ал жаңа сезонды көрсету  2013 жылдың 25-ші наурызында басталады.
*2013 жылдың шілдесінде 3 сезон түсірілімі басталады. Сонымен қатар, 6-шы қыркүйек 2013 жыл – 18 ақпан 2014 жылдар аралығында осы сериал кейіпкерлері жайлы толық  метражды фильм түсіріледі. Оның атауы «Ас үй Парижде», 1 мамыр 2014 жылы премьерасы болады.
*2014 жылы сәуірдің аяғында 4 сезон түсіріліп, көрсетілім 13-ші қазаннан басталады.
*26 қаңтар – 30  сәуір 2015 жылы 5 сезон түсіріледі. Премьерасы 7 қыркүйек 2015 жылы болады. 
*25 маусым – 15 қазан 2015 жылы 6 сезонның түсірілмі болады да, осы сезон соңғы сезон болатыны жайлы ақпарат белгілі болды. Премьерасы 29-шы ақпан 2016 жылы болады. 
*15 қазан 2015 жылы сериал ресми түрде жабылады. 
*27 мамыр 2014 жылы «Ас үй.Соңғы күрес» атты толық метражды фильм түсірілмі басталады.  4 шілде – 23 қыркүйек 2016 жылы спин – офф сериалы «Элеон қонақүйі» түсіріледі. Телехикая әзіл мен күнделікті өмір көріністерін шебер ұштастырғаны үшін кең аудитория арасында танымал болды.
==Сюжет==
Максим Лавров – аспаздыққа әуестігі бар. Оның арманы – әлемге әйгілі бас аспазшы болу. Воронеждағы аспаздық колледжді бітіргеннен кейін, ол Мәскеуге аттанады. Оны Мәскеудегі ең үздік мейрамханаға алады. Мейрамхана иегері – шоу-бизнес жұлдызы Дмитрий Нагиев. 
Әр серияның соңында Максим әрбір күнді,эпизодты қорытындылап, философиялық нақыл сөздерді айтады. 
==Басты рөлдер==
Дмитрий Назаров – '''Виктор Петрович Баринов''', Мәскеудегі француз тағамдарын дайындайтын Claude Monet мейрамханасының бас аспазшысы (61-ші серияға дейн), итальян тағамдарын дайындайтын Arcobaleno мейрамханасындағы  бас аспазшы орынбасары, аспазшы, одан кейін бас аспазшы (63-79 сериялар), француз тағамдарын дайындайтын Victor мейрамханасының бас аспазшысы (81-ші сериядан бастап). 11 маусым 1960 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы Парижде өмір сүрді. Ол өте қызымыр адам. Спартак футбол командасының жанкүйері.  29 серияда микроинсульт болады. 3 рет ажырасқан, бірінші қызы – Катя, екінші қызы – Алиса.   Елена Соколовамен кездеседі. Елена Соколова – Arcobaleno мейрамханысының бас аспазшысы. 119 серияда онымен үйленеді. 

Марк Богатырев – '''Максим Леонидович Лавров''', Claude Monet мейрамханасының аспазшысы (1-39, 48-72 сериялар), даяшы (40-48сериялар), бас аспазшы орынбасары (38-65 сериялар), Victor мейрамханасында аспазшы (87-100 сериялар) , Claude Monet мейрамханасында бас аспазшы (100 сериядан бастап). 1989 жылы 18 ақпанда туылған. Мәскеуге Воронеж қаласынан көшіп келді. 12-20 серия аралықтарында Викамен кездесті. 100 серияда Викамен қайта қосылып, алғаш қызы  туылады. Бас аспазшы мамандығына ие болады. 

Елена Подкаминская – '''Виктория Сергеевна Гончарова''', Claude Monet мейрамханасының арт-директоры(55-80 сериялар, 100 сериядан бастап), Victor ресторанының арт – директоры, 1985 жылы 15 қыркүйекте туылған. Мәскеуге Калининградтан келген. Ол өте талантты. Максиммен бірге 100 сериядан бастап Claude Monet мейрамханасында жұмыс істейді. Максимнен қызы бар. 

Дмитрий Нагиев – '''Дмитрий Нагиев''',  Claude Monet мейрамханасының иесі (20 серияған дейін, 30-57 сериялар, 60 сериядан бастап). 44 серияға дейін Кристинамен бірге болды.  61 серияда Виктор Петровичті жұмыстан шығарады. 

==Сериялар==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сезон !! Серия !! Трансляция мерзімі
|-
| 1 || 1—20 (20 серия) || 22 қазан — 22 қараша 2012
|-
| 2 || 21—40 (20 серия) || 25 наурыз — 25 сәуір 2013
|-
| 3 || 41—60 (20 серия) || 3 наурыз — 3 сәуір 2014
|-
| 4 || 61—80 (20 серия) || 13 қазан — 19 қараша 2014
|-
| 5 || 81—100 (20 серия) || 7 қыркүйек — 7 қазан 2015
|-
| 6 || 101—120 (20 серия) || 29 ақпан — 31 наурыз 2016
|}

 
==Сериалдағы музыка==
*Earth, Wind &amp; Fire  September
*Има Сумак  Gopher Mambo; Taki Rari
*Lulu  You and I
*Bobby Bond	Chug-A-Lug
*Enya  Only Time (Enya, Nicky Ryan, Roma Ryan)
*Audio Bullys  Only Man (Tom Dinsdale, Simon Franks)
*Irma  I know it
*OK Go  Here It Goes Again (D. Kulash Jr.)
*Harry Nilsson  Without You (Peter William Ham, Thomas Evans)
*The Cat Empire  The Lost Song (Felix Riebl)
*Beyonce  If I Were a Boy (Toby Gad, BC Jean)
*Nina Simone  Ain’t Got No/I Got Life [Groovefinder remix] (G. Macdermot, J. Rado, G. Ragni)
*Nina Simone  Don’t Let Me Be Misunderstood (B.Benjamin, G.Caldwell, S.Marcus)
*Niagara   Pendant que les champs brûlent
*The Shiffers	Body Down (C. Zanoni)
*The Hot Rocks	Go-go Disco (Chad Austin Hannah, Eric Steven Kreutter)
*Village People Y.M.C.A
*April Stevens  Teach Me Tiger
*Alma Cogan   Don’t You Know
*Blues Saraceno  Killin' Time
*Aron Wright	In the Woods
*Sam Paglia	After Pizza
*John Isaac Watters	Epiphany
*Belle and Sebastian  For the price of a Cup of Tea
*The Literary Greats	Sort It Out
*Andrew Strong  Ain’t No Mountain High Enough; Spinning Wheel
*Ms. Triniti  Daisy Chains
*Paul Greedus	Streetwolf
*Simon Holland	Forget Your Troubles
*Ellie Wyatt	Fame Game (Ellie Wyatt &amp; Phillipa Alexander &amp; Peter)
*Гендель Георг Фридрих	«Аллилуя»
*Supergrass  Alright
*Bengi Jumping	All Of You
==Сілтемелер==
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_(%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB)</text>
      <sha1>eq0myl3z1ieuq5q8194q0mjakjxrig4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612254</id>
      <parentid>3612252</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3561875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8703" sha1="mofrlxq24grnmavhcxlptfg8gfzyk2w" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Ас үй''' – ресейлік комедия жанрындағы телехикая. Бұл телехикаяны СТС каналының тапсырысы бойынша  «Keystone Production»  және «Yellow, Black and White» киностудиялары шығарған. Ас үй «Claude Monet» (Клод Моне́) француз тағамдарын дайындайтын мейрамханасының ұжымындағы күлдіргі және драмалық ситуациялары жайлы баяндайды. Бесінші сезоннан кейін мейрамхана Victor (Викто́р) мейрамханасына ауысады. 
==Құрылу тарихы==
*Телехикая түсірілімі 2012 жылы басталады. Бір сериясының құны 200 мың долларға жетеді. Премьерасы 2012 жылдың 22-ші қазан күні СТС каналында өтті.
*1 қарашада 2012 жылы екінші сезонның түсірілмі басталады, ал жаңа сезонды көрсету  2013 жылдың 25-ші наурызында басталады.
*2013 жылдың шілдесінде 3 сезон түсірілімі басталады. Сонымен қатар, 6-шы қыркүйек 2013 жыл – 18 ақпан 2014 жылдар аралығында осы сериал кейіпкерлері жайлы толық  метражды фильм түсіріледі. Оның атауы «Ас үй Парижде», 1 мамыр 2014 жылы премьерасы болады.
*2014 жылы сәуірдің аяғында 4 сезон түсіріліп, көрсетілім 13-ші қазаннан басталады.
*26 қаңтар – 30  сәуір 2015 жылы 5 сезон түсіріледі. Премьерасы 7 қыркүйек 2015 жылы болады. 
*25 маусым – 15 қазан 2015 жылы 6 сезонның түсірілмі болады да, осы сезон соңғы сезон болатыны жайлы ақпарат белгілі болды. Премьерасы 29-шы ақпан 2016 жылы болады. 
*15 қазан 2015 жылы сериал ресми түрде жабылады. 
*27 мамыр 2014 жылы «Ас үй.Соңғы күрес» атты толық метражды фильм түсірілмі басталады.  4 шілде – 23 қыркүйек 2016 жылы спин – офф сериалы «Элеон қонақүйі» түсіріледі.
==Сюжет==
Максим Лавров – аспаздыққа әуестігі бар. Оның арманы – әлемге әйгілі бас аспазшы болу. Воронеждағы аспаздық колледжді бітіргеннен кейін, ол Мәскеуге аттанады. Оны Мәскеудегі ең үздік мейрамханаға алады. Мейрамхана иегері – шоу-бизнес жұлдызы Дмитрий Нагиев. 
Әр серияның соңында Максим әрбір күнді,эпизодты қорытындылап, философиялық нақыл сөздерді айтады. 
==Басты рөлдер==
Дмитрий Назаров – '''Виктор Петрович Баринов''', Мәскеудегі француз тағамдарын дайындайтын Claude Monet мейрамханасының бас аспазшысы (61-ші серияға дейн), итальян тағамдарын дайындайтын Arcobaleno мейрамханасындағы  бас аспазшы орынбасары, аспазшы, одан кейін бас аспазшы (63-79 сериялар), француз тағамдарын дайындайтын Victor мейрамханасының бас аспазшысы (81-ші сериядан бастап). 11 маусым 1960 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы Парижде өмір сүрді. Ол өте қызымыр адам. Спартак футбол командасының жанкүйері.  29 серияда микроинсульт болады. 3 рет ажырасқан, бірінші қызы – Катя, екінші қызы – Алиса.   Елена Соколовамен кездеседі. Елена Соколова – Arcobaleno мейрамханысының бас аспазшысы. 119 серияда онымен үйленеді. 

Марк Богатырев – '''Максим Леонидович Лавров''', Claude Monet мейрамханасының аспазшысы (1-39, 48-72 сериялар), даяшы (40-48сериялар), бас аспазшы орынбасары (38-65 сериялар), Victor мейрамханасында аспазшы (87-100 сериялар) , Claude Monet мейрамханасында бас аспазшы (100 сериядан бастап). 1989 жылы 18 ақпанда туылған. Мәскеуге Воронеж қаласынан көшіп келді. 12-20 серия аралықтарында Викамен кездесті. 100 серияда Викамен қайта қосылып, алғаш қызы  туылады. Бас аспазшы мамандығына ие болады. 

Елена Подкаминская – '''Виктория Сергеевна Гончарова''', Claude Monet мейрамханасының арт-директоры(55-80 сериялар, 100 сериядан бастап), Victor ресторанының арт – директоры, 1985 жылы 15 қыркүйекте туылған. Мәскеуге Калининградтан келген. Ол өте талантты. Максиммен бірге 100 сериядан бастап Claude Monet мейрамханасында жұмыс істейді. Максимнен қызы бар. 

Дмитрий Нагиев – '''Дмитрий Нагиев''',  Claude Monet мейрамханасының иесі (20 серияған дейін, 30-57 сериялар, 60 сериядан бастап). 44 серияға дейін Кристинамен бірге болды.  61 серияда Виктор Петровичті жұмыстан шығарады. 

==Сериялар==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сезон !! Серия !! Трансляция мерзімі
|-
| 1 || 1—20 (20 серия) || 22 қазан — 22 қараша 2012
|-
| 2 || 21—40 (20 серия) || 25 наурыз — 25 сәуір 2013
|-
| 3 || 41—60 (20 серия) || 3 наурыз — 3 сәуір 2014
|-
| 4 || 61—80 (20 серия) || 13 қазан — 19 қараша 2014
|-
| 5 || 81—100 (20 серия) || 7 қыркүйек — 7 қазан 2015
|-
| 6 || 101—120 (20 серия) || 29 ақпан — 31 наурыз 2016
|}

 
==Сериалдағы музыка==
*Earth, Wind &amp; Fire  September
*Има Сумак  Gopher Mambo; Taki Rari
*Lulu  You and I
*Bobby Bond	Chug-A-Lug
*Enya  Only Time (Enya, Nicky Ryan, Roma Ryan)
*Audio Bullys  Only Man (Tom Dinsdale, Simon Franks)
*Irma  I know it
*OK Go  Here It Goes Again (D. Kulash Jr.)
*Harry Nilsson  Without You (Peter William Ham, Thomas Evans)
*The Cat Empire  The Lost Song (Felix Riebl)
*Beyonce  If I Were a Boy (Toby Gad, BC Jean)
*Nina Simone  Ain’t Got No/I Got Life [Groovefinder remix] (G. Macdermot, J. Rado, G. Ragni)
*Nina Simone  Don’t Let Me Be Misunderstood (B.Benjamin, G.Caldwell, S.Marcus)
*Niagara   Pendant que les champs brûlent
*The Shiffers	Body Down (C. Zanoni)
*The Hot Rocks	Go-go Disco (Chad Austin Hannah, Eric Steven Kreutter)
*Village People Y.M.C.A
*April Stevens  Teach Me Tiger
*Alma Cogan   Don’t You Know
*Blues Saraceno  Killin' Time
*Aron Wright	In the Woods
*Sam Paglia	After Pizza
*John Isaac Watters	Epiphany
*Belle and Sebastian  For the price of a Cup of Tea
*The Literary Greats	Sort It Out
*Andrew Strong  Ain’t No Mountain High Enough; Spinning Wheel
*Ms. Triniti  Daisy Chains
*Paul Greedus	Streetwolf
*Simon Holland	Forget Your Troubles
*Ellie Wyatt	Fame Game (Ellie Wyatt &amp; Phillipa Alexander &amp; Peter)
*Гендель Георг Фридрих	«Аллилуя»
*Supergrass  Alright
*Bengi Jumping	All Of You
==Сілтемелер==
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_(%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB)</text>
      <sha1>mofrlxq24grnmavhcxlptfg8gfzyk2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612271</id>
      <parentid>3612254</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8559" sha1="lrjgp6pfhz5rvx0i0eur314dp19h7vv" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Ас үй''' — ресейлік комедия жанрындағы телехикая. Бұл телехикаяны СТС каналының тапсырысы бойынша  «Keystone Production»  және «Yellow, Black and White» киностудиялары шығарған. Ас үй «Claude Monet» (Клод Моне́) француз тағамдарын дайындайтын мейрамханасының ұжымындағы күлдіргі және драмалық ситуациялары жайлы баяндайды. Бесінші сезоннан кейін мейрамхана Victor (Викто́р) мейрамханасына ауысады.

== Құрылу тарихы ==
*Телехикая түсірілімі 2012 жылы басталады. Бір сериясының құны 200 мың долларға жетеді. Премьерасы 2012 жылдың 22-ші қазан күні СТС каналында өтті.
*1 қарашада 2012 жылы екінші сезонның түсірілмі басталады, ал жаңа сезонды көрсету  2013 жылдың 25-ші наурызында басталады.
*2013 жылдың шілдесінде 3 сезон түсірілімі басталады. Сонымен қатар, 6-шы қыркүйек 2013 жыл – 18 ақпан 2014 жылдар аралығында осы сериал кейіпкерлері жайлы толық  метражды фильм түсіріледі. Оның атауы «Ас үй Парижде», 1 мамыр 2014 жылы премьерасы болады.
*2014 жылы сәуірдің аяғында 4 сезон түсіріліп, көрсетілім 13-ші қазаннан басталады.
*26 қаңтар – 30  сәуір 2015 жылы 5 сезон түсіріледі. Премьерасы 7 қыркүйек 2015 жылы болады. 
*25 маусым – 15 қазан 2015 жылы 6 сезонның түсірілмі болады да, осы сезон соңғы сезон болатыны жайлы ақпарат белгілі болды. Премьерасы 29-шы ақпан 2016 жылы болады. 
*15 қазан 2015 жылы сериал ресми түрде жабылады. 
*27 мамыр 2014 жылы «Ас үй.Соңғы күрес» атты толық метражды фильм түсірілмі басталады.  4 шілде – 23 қыркүйек 2016 жылы спин – офф сериалы «Элеон қонақүйі» түсіріледі.
==Сюжет==
Максим Лавров – аспаздыққа әуестігі бар. Оның арманы – әлемге әйгілі бас аспазшы болу. Воронеждағы аспаздық колледжді бітіргеннен кейін, ол Мәскеуге аттанады. Оны Мәскеудегі ең үздік мейрамханаға алады. Мейрамхана иегері – шоу-бизнес жұлдызы Дмитрий Нагиев. 
Әр серияның соңында Максим әрбір күнді,эпизодты қорытындылап, философиялық нақыл сөздерді айтады.

== Басты рөлдер ==
Дмитрий Назаров – '''Виктор Петрович Баринов''', Мәскеудегі француз тағамдарын дайындайтын Claude Monet мейрамханасының бас аспазшысы (61-ші серияға дейн), итальян тағамдарын дайындайтын Arcobaleno мейрамханасындағы  бас аспазшы орынбасары, аспазшы, одан кейін бас аспазшы (63-79 сериялар), француз тағамдарын дайындайтын Victor мейрамханасының бас аспазшысы (81-ші сериядан бастап). 11 маусым 1960 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы Парижде өмір сүрді. Ол өте қызымыр адам. Спартак футбол командасының жанкүйері.  29 серияда микроинсульт болады. 3 рет ажырасқан, бірінші қызы – Катя, екінші қызы – Алиса.   Елена Соколовамен кездеседі. Елена Соколова – Arcobaleno мейрамханысының бас аспазшысы. 119 серияда онымен үйленеді. 

Марк Богатырев – '''Максим Леонидович Лавров''', Claude Monet мейрамханасының аспазшысы (1-39, 48-72 сериялар), даяшы (40-48сериялар), бас аспазшы орынбасары (38-65 сериялар), Victor мейрамханасында аспазшы (87-100 сериялар) , Claude Monet мейрамханасында бас аспазшы (100 сериядан бастап). 1989 жылы 18 ақпанда туылған. Мәскеуге Воронеж қаласынан көшіп келді. 12-20 серия аралықтарында Викамен кездесті. 100 серияда Викамен қайта қосылып, алғаш қызы  туылады. Бас аспазшы мамандығына ие болады. 

Елена Подкаминская – '''Виктория Сергеевна Гончарова''', Claude Monet мейрамханасының арт-директоры(55-80 сериялар, 100 сериядан бастап), Victor ресторанының арт – директоры, 1985 жылы 15 қыркүйекте туылған. Мәскеуге Калининградтан келген. Ол өте талантты. Максиммен бірге 100 сериядан бастап Claude Monet мейрамханасында жұмыс істейді. Максимнен қызы бар. 

Дмитрий Нагиев – '''Дмитрий Нагиев''',  Claude Monet мейрамханасының иесі (20 серияған дейін, 30-57 сериялар, 60 сериядан бастап). 44 серияға дейін Кристинамен бірге болды.  61 серияда Виктор Петровичті жұмыстан шығарады. 

== Сериялар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Сезон !! Серия !! Трансляция мерзімі
|-
| 1 || 1—20 (20 серия) || 22 қазан — 22 қараша 2012
|-
| 2 || 21—40 (20 серия) || 25 наурыз — 25 сәуір 2013
|-
| 3 || 41—60 (20 серия) || 3 наурыз — 3 сәуір 2014
|-
| 4 || 61—80 (20 серия) || 13 қазан — 19 қараша 2014
|-
| 5 || 81—100 (20 серия) || 7 қыркүйек — 7 қазан 2015
|-
| 6 || 101—120 (20 серия) || 29 ақпан — 31 наурыз 2016
|}

== Сериалдағы музыка ==
*Earth, Wind &amp; Fire  September
*Има Сумак  Gopher Mambo; Taki Rari
*Lulu  You and I
*Bobby Bond	Chug-A-Lug
*Enya  Only Time (Enya, Nicky Ryan, Roma Ryan)
*Audio Bullys  Only Man (Tom Dinsdale, Simon Franks)
*Irma  I know it
*OK Go  Here It Goes Again (D. Kulash Jr.)
*Harry Nilsson  Without You (Peter William Ham, Thomas Evans)
*The Cat Empire  The Lost Song (Felix Riebl)
*Beyonce  If I Were a Boy (Toby Gad, BC Jean)
*Nina Simone  Ain’t Got No/I Got Life [Groovefinder remix] (G. Macdermot, J. Rado, G. Ragni)
*Nina Simone  Don’t Let Me Be Misunderstood (B.Benjamin, G.Caldwell, S.Marcus)
*Niagara   Pendant que les champs brûlent
*The Shiffers	Body Down (C. Zanoni)
*The Hot Rocks	Go-go Disco (Chad Austin Hannah, Eric Steven Kreutter)
*Village People Y.M.C.A
*April Stevens  Teach Me Tiger
*Alma Cogan   Don’t You Know
*Blues Saraceno  Killin' Time
*Aron Wright	In the Woods
*Sam Paglia	After Pizza
*John Isaac Watters	Epiphany
*Belle and Sebastian  For the price of a Cup of Tea
*The Literary Greats	Sort It Out
*Andrew Strong  Ain’t No Mountain High Enough; Spinning Wheel
*Ms. Triniti  Daisy Chains
*Paul Greedus	Streetwolf
*Simon Holland	Forget Your Troubles
*Ellie Wyatt	Fame Game (Ellie Wyatt &amp; Phillipa Alexander &amp; Peter)
*Гендель Георг Фридрих	«Аллилуя»
*Supergrass  Alright
*Bengi Jumping	All Of You</text>
      <sha1>lrjgp6pfhz5rvx0i0eur314dp19h7vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аз и Я</title>
    <ns>0</ns>
    <id>570695</id>
    <revision>
      <id>3612231</id>
      <parentid>3580499</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8959" sha1="6yd2btbnjndvrnogyu2f1pjq01hqau3" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Аз и Я''' — [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]тің [[1975 жыл]]ы «[[Жазушы баспасы|Жазушы]]» басылымына шыққан кітабы.

===Еуразияшылдық идеялары ===
Олжас Сүлейменов — көрнекті мемлекет әрі қоғам қайраткері, ірі дипломат әрі саясаткер, әлемдік тұлға, ұлттардың дәнекері, белгілі ақын. 1983-1991 жж. Қазақстан жазушылары Одағы басқармасының бірінші хатшысы, Қаз КСР-і Жоғары кеңесінің Х, ХІ шақыртылымдарының депутаты, КСРО Халық депутаты болған.
1990 жылы ядролық апатқа қарсы «Семей-Невада» қозғалысын құрып, Семей полигонының жабылуына зор үлес қосты. 1995 Италияда, 1996 жылдан Грекия Республикасы мен Мальта республикасында Өкілетті және Төтенше елшісі болды.
Оның тұңғыш өлеңдер жинағы &quot;Арғымақтар&quot; 1961 жылы жарық көреді. Осы жылы шыққан &quot;Адамға табын, жер, енді&quot; поэмасы О. Сүлейменов есімін әлемге паш етті. Сондай-ақ, оның &quot;Нұрлы түндер&quot; (1962), &quot;Шапағатты шақ&quot; (1964), &quot;Мешін жылы&quot; (1967), &quot;Қыш кітап&quot; (1969), т.б. өлеңдер жинақтары жарық көрді. Оның таңдамалы шығармалары қазақ тіліне аударыльш, &quot;Атамекен&quot; деген атпен басылып шықты (1986).
1961 жыл жас талапкер үшін әдеби ғарышқа самғау жылы болды. &quot;Арғымақтар&quot; және &quot;Адамға табын, жер, енді&quot; атты жинақтары жарық көріп, бүкіл жұртты елең еткізді. Қай тақырыпта сөз қозғаса да, Олжас туындылары өткір тартысқа құрылып отырады. Осыдан келіп ақынның биік азаматтық үні, белсенді позициясы анық байқалады. Өзіндік асқақтық, шынайылық, сезім астасуы, ойнаңылыққа ойыса білу, т.б. ерекшеліктерімен көзге түседі.
1975 жылы О. Сүлейменов «АЗиЯ» атты еңбегінде «Игорь жасағы туралы жырды» зерттей келе, өзіндік ғылыми тұжырым жасады. Яғни, бұл жырдың түркі және славян мәдениеттерінің өзара ықпалы нәтижесінде туған шығарма екенін дәлелдеді. Кеңес идеологтары О. Сүлейменовтың тұжырымдарын пантюркистік және орыс мәдениетіне қарсы жазылған ұлтшылдықтың көрінісі деп айыптады. Мұны автордың өз сөзімен айтқанда: «Кейбір өркөкірек, ұлттық намысы қозғыш шамшылдарға қатты батқаны: көне орыс ескерткіштеріне басқа ұлт өкілінің талдау жасап, пікір айтуы. Олардың ойынша мұндай зерттеу, мұндай пікірді, әсіресе славян түркі халықтарының көне мәдениеті және олардың өзара қарым-қатынасы туралы әуелгі пікірді басқа ұлттың өкілі емес, тек орыс халқының өкілі ғана болатын». Дәл сол кезде «АЗ и Я» кітабын оқуға тиым салынды. О. Сүлейменов қуғындалып, моральдық қысым жағдайына түсті. Ал шын мәнінде Олжас Сүлейменовтың өз айтуынша: «Мен &quot;Аз и Я” кітабын жазуға Дала мен Русьтің тарихы ежелден қойындасып кеткенін, екі елдің тарихтың ұзына бойында негізінен жақындасумен, бауырласумен өткенін, халықтардың тіпті тілдері араласуға дейін жеткенін дәлелдеу үшін кірістім. Тіл деген тарихи ақпараттың ең бай қоймасы. Мәдениеттердің өзара жақындасуының ең толық суретін біз тілден таба аламыз. Түріктің &quot;товарищ” деген сөзі орысқа ауысқаны бекер деуге бола ма? Ұрыс кезінен &quot;ура” сияқты сөздер ғана ауысады. &quot;АЗ и Я” кітабының ел назарын ерекше аударғанының басты себебі – менің &quot;Игорь жасағы жайындағы жырдың” ең алғашқы қостілді оқырманы болғандығымнан. Мен сізге бір-ақ мысал келтірейін. Жырда &quot;Се уримъ кричатъ '''подъ саблями половецкыми” деген''' жол бар. Монолингвист аудармашылар оны &quot;се у Римъ” деп оқыған. Сонда немене, Кончак қыпшақтары Римге дейін барған ба? Енді Русь жерінен Рим деген қала іздей бастаған. Одан кейін Мәскеуді кезінде &quot;третий Рим” деп атағанын еске түсірген. Одан да болмаған соң Переяслав княздігіндегі Римов деген қаланы еске түсірген. Ал енді қос тілді оқырманның көзімен қарасаңыз бәрі оп-оңай орнына келе қалады. &quot;Уримъ” – кәдімгі түркі сөзі. Корей тілінің 75 пайызын қытай сөздері, француз тілінің 25 пайызын араб сөздері құрайды екен. Солардың соған намыстанып жатқанын естіп көрмеппін.. Ал дұрысында, қыпшақ және оғыз тілдерін салыстырып қарасаңыз, ежелгі оғыз тілді жәдігерліктерден ап-айқын кипчакизмдерді көресіз, олар грамматикадан да, лексикадан да танылып тұрады, мұның өзі екі тілдік бұтақтың да орхон-енисей жазбаларынан көп бұрын болғанын әрі бір-бірімен байланыстылығын айқындайды.

===Талқыға түсуі ===
Бұл Мәскеудің тапсырысымен Қазақстан ОК-нің Бюро отырысында арнайы талқыланған кітап. Бюроның қаулысымен (1976 жылы 17 шілде) О.Сүлейменовке өз қателіктері үшін баспасөз бетінде кешірім сұрауы жүктелді. &quot;АЗ и Я&quot; кітабы үшін Олжас Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Д.А.Қонаевқа және Орталық Комитетінің Бюро мүшелеріне Ашық хат жазды. Олжастың &quot;АЗ и Я&quot; кітабын айыптау КСРО-ның XXV съезіне баяндамада айтылмақ болатын. Бірақ та Д.А.Қонаевтың араласуымен А.Сусловтың жоспары іске аспай қалды.
Бұл еңбек жарық көргеннен кейін ғылыми ортада үлкен пікірталас туғызды. Кітап түркі халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеуге қызығушылықтың артуына ықпал етті.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1975 жылы шыққан кітаптар]]
[[Санат:Олжас Сүлейменов шығармалары]]
[[Санат:Жазушы баспасының кітаптары]]</text>
      <sha1>6yd2btbnjndvrnogyu2f1pjq01hqau3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612244</id>
      <parentid>3612231</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3570527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8655" sha1="8lpgchiz36v9vxmjci4baa0s74gz49c" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Аз и Я''' — [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]]тің [[1975 жыл]]ы «[[Жазушы баспасы|Жазушы]]» басылымына шыққан кітабы.

===Еуразияшылдық идеялары ===
Олжас Сүлейменов — көрнекті мемлекет әрі қоғам қайраткері, ірі дипломат әрі саясаткер, әлемдік тұлға, ұлттардың дәнекері, белгілі ақын. 1983-1991 жж. Қазақстан жазушылары Одағы басқармасының бірінші хатшысы, Қаз КСР-і Жоғары кеңесінің Х, ХІ шақыртылымдарының депутаты, КСРО Халық депутаты болған.
1990 жылы ядролық апатқа қарсы «Семей-Невада» қозғалысын құрып, Семей полигонының жабылуына зор үлес қосты. 1995 Италияда, 1996 жылдан Грекия Республикасы мен Мальта республикасында Өкілетті және Төтенше елшісі болды.
Оның тұңғыш өлеңдер жинағы &quot;Арғымақтар&quot; 1961 жылы жарық көреді. Осы жылы шыққан &quot;Адамға табын, жер, енді&quot; поэмасы О. Сүлейменов есімін әлемге паш етті. Сондай-ақ, оның &quot;Нұрлы түндер&quot; (1962), &quot;Шапағатты шақ&quot; (1964), &quot;Мешін жылы&quot; (1967), &quot;Қыш кітап&quot; (1969), т.б. өлеңдер жинақтары жарық көрді. Оның таңдамалы шығармалары қазақ тіліне аударыльш, &quot;Атамекен&quot; деген атпен басылып шықты (1986).
1961 жыл жас талапкер үшін әдеби ғарышқа самғау жылы болды. &quot;Арғымақтар&quot; және &quot;Адамға табын, жер, енді&quot; атты жинақтары жарық көріп, бүкіл жұртты елең еткізді. Қай тақырыпта сөз қозғаса да, Олжас туындылары өткір тартысқа құрылып отырады. Осыдан келіп ақынның биік азаматтық үні, белсенді позициясы анық байқалады. Өзіндік асқақтық, шынайылық, сезім астасуы, ойнаңылыққа ойыса білу, т.б. ерекшеліктерімен көзге түседі.
1975 жылы О. Сүлейменов «АЗиЯ» атты еңбегінде «Игорь жасағы туралы жырды» зерттей келе, өзіндік ғылыми тұжырым жасады. Яғни, бұл жырдың түркі және славян мәдениеттерінің өзара ықпалы нәтижесінде туған шығарма екенін дәлелдеді. Кеңес идеологтары О. Сүлейменовтың тұжырымдарын пантюркистік және орыс мәдениетіне қарсы жазылған ұлтшылдықтың көрінісі деп айыптады. Мұны автордың өз сөзімен айтқанда: «Кейбір өркөкірек, ұлттық намысы қозғыш шамшылдарға қатты батқаны: көне орыс ескерткіштеріне басқа ұлт өкілінің талдау жасап, пікір айтуы. Олардың ойынша мұндай зерттеу, мұндай пікірді, әсіресе славян түркі халықтарының көне мәдениеті және олардың өзара қарым-қатынасы туралы әуелгі пікірді басқа ұлттың өкілі емес, тек орыс халқының өкілі ғана болатын». Дәл сол кезде «АЗ и Я» кітабын оқуға тиым салынды. О. Сүлейменов қуғындалып, моральдық қысым жағдайына түсті. Ал шын мәнінде Олжас Сүлейменовтың өз айтуынша: «Мен &quot;Аз и Я” кітабын жазуға Дала мен Русьтің тарихы ежелден қойындасып кеткенін, екі елдің тарихтың ұзына бойында негізінен жақындасумен, бауырласумен өткенін, халықтардың тіпті тілдері араласуға дейін жеткенін дәлелдеу үшін кірістім. Тіл деген тарихи ақпараттың ең бай қоймасы. Мәдениеттердің өзара жақындасуының ең толық суретін біз тілден таба аламыз. Түріктің &quot;товарищ” деген сөзі орысқа ауысқаны бекер деуге бола ма? Ұрыс кезінен &quot;ура” сияқты сөздер ғана ауысады. &quot;АЗ и Я” кітабының ел назарын ерекше аударғанының басты себебі – менің &quot;Игорь жасағы жайындағы жырдың” ең алғашқы қостілді оқырманы болғандығымнан. Мен сізге бір-ақ мысал келтірейін. Жырда &quot;Се уримъ кричатъ '''подъ саблями половецкыми” деген''' жол бар. Монолингвист аудармашылар оны &quot;се у Римъ” деп оқыған. Сонда немене, Кончак қыпшақтары Римге дейін барған ба? Енді Русь жерінен Рим деген қала іздей бастаған. Одан кейін Мәскеуді кезінде &quot;третий Рим” деп атағанын еске түсірген. Одан да болмаған соң Переяслав княздігіндегі Римов деген қаланы еске түсірген. Ал енді қос тілді оқырманның көзімен қарасаңыз бәрі оп-оңай орнына келе қалады. &quot;Уримъ” – кәдімгі түркі сөзі. Корей тілінің 75 пайызын қытай сөздері, француз тілінің 25 пайызын араб сөздері құрайды екен. Солардың соған намыстанып жатқанын естіп көрмеппін.. Ал дұрысында, қыпшақ және оғыз тілдерін салыстырып қарасаңыз, ежелгі оғыз тілді жәдігерліктерден ап-айқын кипчакизмдерді көресіз, олар грамматикадан да, лексикадан да танылып тұрады, мұның өзі екі тілдік бұтақтың да орхон-енисей жазбаларынан көп бұрын болғанын әрі бір-бірімен байланыстылығын айқындайды.

===Талқыға түсуі ===
Бұл Мәскеудің тапсырысымен Қазақстан ОК-нің Бюро отырысында арнайы талқыланған кітап. Бюроның қаулысымен (1976 жылы 17 шілде) О.Сүлейменовке өз қателіктері үшін баспасөз бетінде кешірім сұрауы жүктелді. &quot;АЗ и Я&quot; кітабы үшін Олжас Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Д.А.Қонаевқа және Орталық Комитетінің Бюро мүшелеріне Ашық хат жазды. Олжастың &quot;АЗ и Я&quot; кітабын айыптау КСРО-ның XXV съезіне баяндамада айтылмақ болатын. Бірақ та Д.А.Қонаевтың араласуымен А.Сусловтың жоспары іске аспай қалды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1975 жылы шыққан кітаптар]]
[[Санат:Олжас Сүлейменов шығармалары]]
[[Санат:Жазушы баспасының кітаптары]]</text>
      <sha1>8lpgchiz36v9vxmjci4baa0s74gz49c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брихандишвара ғибадатханасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571004</id>
    <revision>
      <id>3612259</id>
      <parentid>3288761</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4070" sha1="841k2s29dojnv1uyc51op2kpi1itxk4" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Брихандишвара Мандир  ғибадатханасы''' -  1002 – 1010 жылдар аралығында Раджараджа Чола  императоры салғызған. Ғибадатхана Танджавурде бой көтерген. Брихандишвара ғибадатханасы сәулеті жағынан  ең көрнекті, үлкен және оюлармен бай безендіріліп,  жақсы сақталған ғибадатхана  болып табылады. Ол екі қалың дуалмен қоршалған квадратты еске салады. Барлығы гранит блоктар және ішінара кірпіштен салынған және талғамды мүсіндер безендірілген. Брихандишвара Мандир ғибадатханасының бірегей ерекшелігі , оның биік қақпасы емес, киелі мүсіндер орналасқан ғимараты. 13 қабаттан тұратын вимана  ғимаратының  биіктігі 66 метр ,  80 тоннадан астам салмағы бар тас монолитті блоктан тұратын мұнарасы  сән беріп тұр. Бұл ғибадатхананың бұлай тұрғызылуы әлі күнге дейін құпия болып келеді. Брихандишвара  ғибадатханасы -  Үндістандағы ең биік ғимарат болғанына қарамастан вимана қай жыл мезгілінде  болсын,  түс кезінде ешқандай көлеңке түспейтіндей  етіп салынған.  Брихандишвара  ғибадатханасының  ауласында,  шамамен салмағы 20 тонна , Нандидің, Шиваның   бұқасының ірі мүсіні  бар.  Кейбір аңызға сүйенсек,  бір уақыттарда бұрынғы қасиеттілігін жоғалтыпты  деседі. Өйткені бір мүсәпір  кісінің ғибадатханаға кіруіне тиым салынғаннан туған өкпесі себеп болған. Ғибадатхана мүсіндермен безендірілген. Осыдан біраз  жыл бұрын,  Үндістанда археологиялық зерттеулер қоғамы осы қабырғадағы  картиналар, Чола дәуірінің  бастапқы кезеңін бейнелеген деген. Мұқият қалпына келтіру барысында , оның серіктері мен бишілерінің  тамаша суреттерімен  картиналарын ашқан.  Брихандишвара ғибадатханасы  толық аяқталғанда , тамаша рәсім  өткізген. Ғибадатхана қызметкерлері үшін  сыйлықтар  және  қаражат көзделген.  Раджараджа Чола 26 жылы билік құрған кезінде,  осы күнге дейін ғибадатхананың ең жоғарғы жағында орналасқан алтын садақты берген. Бүкіл ғимараттың айналасы ежелгі жазумен бейнеленген. Бұл жазуларға шамамен мың жыл болған. Бұл сәулет ескерткіші үнді мәдениеті мен діни өнерінің аса құнды мұраларының бірі болып есептеледі.


== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}&lt;ref&gt;Ұлы  Императорлар. – Алматы:  «Аруна»  баспасы. -140-141  беттер. «11000 қызықты деректер».&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>841k2s29dojnv1uyc51op2kpi1itxk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612264</id>
      <parentid>3612259</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Жүсіп Жарқынай ХББ|Жүсіп Жарқынай ХББ]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3288761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3885" sha1="haofbfgq5qazuo9ry3rxldtduucc2dp" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Брихандишвара Мандир  ғибадатханасы''' -  1002 – 1010 жылдар аралығында Раджараджа Чола  императоры салғызған. Ғибадатхана Танджавурде бой көтерген. Брихандишвара ғибадатханасы сәулеті жағынан  ең көрнекті, үлкен және оюлармен бай безендіріліп,  жақсы сақталған ғибадатхана  болып табылады. Ол екі қалың дуалмен қоршалған квадратты еске салады. Барлығы гранит блоктар және ішінара кірпіштен салынған және талғамды мүсіндер безендірілген. Брихандишвара Мандир ғибадатханасының бірегей ерекшелігі , оның биік қақпасы емес, киелі мүсіндер орналасқан ғимараты. 13 қабаттан тұратын вимана  ғимаратының  биіктігі 66 метр ,  80 тоннадан астам салмағы бар тас монолитті блоктан тұратын мұнарасы  сән беріп тұр. Бұл ғибадатхананың бұлай тұрғызылуы әлі күнге дейін құпия болып келеді. Брихандишвара  ғибадатханасы -  Үндістандағы ең биік ғимарат болғанына қарамастан вимана қай жыл мезгілінде  болсын,  түс кезінде ешқандай көлеңке түспейтіндей  етіп салынған.  Брихандишвара  ғибадатханасының  ауласында,  шамамен салмағы 20 тонна , Нандидің, Шиваның   бұқасының ірі мүсіні  бар.  Кейбір аңызға сүйенсек,  бір уақыттарда бұрынғы қасиеттілігін жоғалтыпты  деседі. Өйткені бір мүсәпір  кісінің ғибадатханаға кіруіне тиым салынғаннан туған өкпесі себеп болған. Ғибадатхана мүсіндермен безендірілген. Осыдан біраз  жыл бұрын,  Үндістанда археологиялық зерттеулер қоғамы осы қабырғадағы  картиналар, Чола дәуірінің  бастапқы кезеңін бейнелеген деген. Мұқият қалпына келтіру барысында , оның серіктері мен бишілерінің  тамаша суреттерімен  картиналарын ашқан.  Брихандишвара ғибадатханасы  толық аяқталғанда , тамаша рәсім  өткізген. Ғибадатхана қызметкерлері үшін  сыйлықтар  және  қаражат көзделген.  Раджараджа Чола 26 жылы билік құрған кезінде,  осы күнге дейін ғибадатхананың ең жоғарғы жағында орналасқан алтын садақты берген. Бүкіл ғимараттың айналасы ежелгі жазумен бейнеленген. Бұл жазуларға шамамен мың жыл болған.


== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}&lt;ref&gt;Ұлы  Императорлар. – Алматы:  «Аруна»  баспасы. -140-141  беттер. «11000 қызықты деректер».&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>haofbfgq5qazuo9ry3rxldtduucc2dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612268</id>
      <parentid>3612264</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3860" sha1="im89cejilnn0jmvblpbkqu5wairvkd8" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Брихандишвара Мандир  ғибадатханасы''' —  1002–1010 жылдар аралығында Раджараджа Чола  императоры салғызған. Ғибадатхана Танджавурде бой көтерген. Брихандишвара ғибадатханасы сәулеті жағынан  ең көрнекті, үлкен және оюлармен бай безендіріліп,  жақсы сақталған ғибадатхана  болып табылады. Ол екі қалың дуалмен қоршалған квадратты еске салады. Барлығы гранит блоктар және ішінара кірпіштен салынған және талғамды мүсіндер безендірілген. Брихандишвара Мандир ғибадатханасының бірегей ерекшелігі , оның биік қақпасы емес, киелі мүсіндер орналасқан ғимараты. 13 қабаттан тұратын вимана  ғимаратының  биіктігі 66 метр, 80 тоннадан астам салмағы бар тас монолитті блоктан тұратын мұнарасы сән беріп тұр. Бұл ғибадатхананың бұлай тұрғызылуы әлі күнге дейін құпия болып келеді. Брихандишвара  ғибадатханасы - Үндістандағы ең биік ғимарат болғанына қарамастан вимана қай жыл мезгілінде болсын, түс кезінде ешқандай көлеңке түспейтіндей етіп салынған.  Брихандишвара  ғибадатханасының  ауласында,  шамамен салмағы 20 тонна, Нандидің, Шиваның   бұқасының ірі мүсіні бар. Кейбір аңызға сүйенсек, бір уақыттарда бұрынғы қасиеттілігін жоғалтыпты  деседі. Өйткені бір мүсәпір  кісінің ғибадатханаға кіруіне тиым салынғаннан туған өкпесі себеп болған. Ғибадатхана мүсіндермен безендірілген. Осыдан біраз жыл бұрын, Үндістанда археологиялық зерттеулер қоғамы осы қабырғадағы картиналар, Чола дәуірінің  бастапқы кезеңін бейнелеген деген. Мұқият қалпына келтіру барысында, оның серіктері мен бишілерінің тамаша суреттерімен  картиналарын ашқан. Брихандишвара ғибадатханасы толық аяқталғанда, тамаша рәсім  өткізген. Ғибадатхана қызметкерлері үшін  сыйлықтар және қаражат көзделген.  Раджараджа Чола 26 жылы билік құрған кезінде, осы күнге дейін ғибадатхананың ең жоғарғы жағында орналасқан алтын садақты берген. Бүкіл ғимараттың айналасы ежелгі жазумен бейнеленген. Бұл жазуларға шамамен мың жыл болған.&lt;ref&gt;Ұлы  Императорлар. – Алматы:  «Аруна»  баспасы. -140-141  беттер. «11000 қызықты деректер».&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>im89cejilnn0jmvblpbkqu5wairvkd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аграрлық діндер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571027</id>
    <revision>
      <id>3612228</id>
      <parentid>3588206</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3508" sha1="147ztkb0e6hv006u70dnjw0pmlbp5ly" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Аграрлық ( диқаншылық ) діндер''' - ежелгі жер өңдеуші халықтардың еңбек өнімділігін арттыру үшін табиғат апаттарына жаратылыстан тыс күш арқылы әсер ету мақсатымен қолданылатын діни сиқыршылық сенімдер мен салттар жиынтығы. Аграрлық діндер егінге немесе үй жануарларына қауіп төндіретін қатерлерге (қуаңшылық, бұршақ ұру, қарашегіртке, малдың қырылуы және т.б) қарсы бағытталған сиқырлы әрекеттерге негізделген.
 
Тарихи жағынан алғанда аграрлық діндерде матриархалдық және патриархалдық кешендерді ажыратуға болады. Аграрлық діндердің өте ежелгі кешені кетпенмен жер өңдеу дәуірінде пайда болған матриархалдық діндер болып табылады. Аграрлық діндердің бұл кешеніне құдайлардың әйелдерден құралуы, абыздық сословиенің болмауы тән. Матриархалдық  аграрлық діндерге, мысалы, солтүстік американдық үндістер - ирокездердің дінін жатқызуға болады. Онда асыраушы рух маистың ( жүгерінің) рухы, бұршақтардың рухы және асқабақтың рухы қастерленген. Аналық - рулық құрылыстың ыдырауы және патриархалдық құрылыстың орнауы әйел құдайлардың орнына еркек құдайлардың пайда болуына себепші болды. Аграрлық діндерге ежелгі славян дінін және оның пантеондары: Велесті, Ярилоны, Джадь - құдайды, Перунды және т.с.с жатқызуға болады. Аграрлық діндердің  патриархалдық комплексі таза күйінде сақталмаған, онда әрдайым матриархалдық  аграрлық діндердің сарқыншақтары байқалып отырады.
Аграрлық діндер адам мен табиғаттың өзара байланысына негізделген. Бұл сенім жүйелерінде егіннің бітік шығуы, жауын-шашынның уақытылы болуы және малдың көбеюі қасиетті күштердің ықпалымен түсіндірілген.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>147ztkb0e6hv006u70dnjw0pmlbp5ly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612246</id>
      <parentid>3612228</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3573637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3130" sha1="duco8e8z69s1bne1nzzgmyoz6e51d3s" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Аграрлық ( диқаншылық ) діндер''' - ежелгі жер өңдеуші халықтардың еңбек өнімділігін арттыру үшін табиғат апаттарына жаратылыстан тыс күш арқылы әсер ету мақсатымен қолданылатын діни сиқыршылық сенімдер мен салттар жиынтығы. Аграрлық діндер егінге немесе үй жануарларына қауіп төндіретін қатерлерге (қуаңшылық, бұршақ ұру, қарашегіртке, малдың қырылуы және т.б) қарсы бағытталған сиқырлы әрекеттерге негізделген.
 
Тарихи жағынан алғанда аграрлық діндерде матриархалдық және патриархалдық кешендерді ажыратуға болады. Аграрлық діндердің өте ежелгі кешені кетпенмен жер өңдеу дәуірінде пайда болған матриархалдық діндер болып табылады. Аграрлық діндердің бұл кешеніне құдайлардың әйелдерден құралуы, абыздық сословиенің болмауы тән. Матриархалдық  аграрлық діндерге, мысалы, солтүстік американдық үндістер - ирокездердің дінін жатқызуға болады. Онда асыраушы рух маистың ( жүгерінің) рухы, бұршақтардың рухы және асқабақтың рухы қастерленген. Аналық - рулық құрылыстың ыдырауы және патриархалдық құрылыстың орнауы әйел құдайлардың орнына еркек құдайлардың пайда болуына себепші болды. Аграрлық діндерге ежелгі славян дінін және оның пантеондары: Велесті, Ярилоны, Джадь - құдайды, Перунды және т.с.с жатқызуға болады. Аграрлық діндердің  патриархалдық комплексі таза күйінде сақталмаған, онда әрдайым матриархалдық  аграрлық діндердің сарқыншақтары байқалып отырады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>duco8e8z69s1bne1nzzgmyoz6e51d3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альбигойшылар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571028</id>
    <revision>
      <id>3612238</id>
      <parentid>3598834</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="b1l79n7xwqwccis00tlout4rkm5c440" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Альбигойшылар''' — XII–XIII ғасырларда Францияда орта ғасырлардағы қаланың экономикалық және руқани өмірінде үстемдік құрған котоликтік шіркеуге қарсы бағытталған күпірлік қозғалысына қатысушылар. Қозғалысқа негізінен қолөнершілер қатысты, оған шаруалардың бір бөлігі мен ұсақ феодалдар да қосылды. Альбигойшылар материалдық &quot;сайтан әлеміне&quot; (яғни жер бетіндегі бүкіл өмірге) рухани &quot;құдай әлемін&quot;  қарсы қойды және католиктік шіркеуді &quot;сайтанның күші&quot;  деп атады. Құдайдың үш бірлігін , жұмаққа кірер алдындағы күнәдан тазартатын орынды, тозақты, шіркеу құпиялығын және ырымдарын, креске, иконаға, аруақтарға табынуды жоққа шығарды, папа билігін мойындамады. Альбигойшылар  13 ғасырдың басында папа Иннокентий III жүргізген крест жорықтары нәтижесінде  талқандалды және инквизиция  нәтижесінде түпкілікті жойылды.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;

== Діни ілім ==
Альбигойшылар қатар қозғалысының бір бөлігі болып, олармен ортақ ғұрыптар мен сыртқы белгілерді бөлісті. Сонымен қатар, альбигой ілімінің басты ерекшілігі - дуализмді оның радикалды (қосқұдайлы) түрінде ұстану болды, бұл ілімді олар грек бокомилдерінен қабылдаған.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Воскобойников О. С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Альбигойцы |шынайы атауы=Православная энциклопедия |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М. |орны=|баспасы= |жыл=2001|томы=II |беттері=76|барлық беті=|сериясы= |isbn=5-89572-007-2 |тиражы= }}&lt;/ref&gt; Бұл сенім ілімі Драговица шіркеуінің атауына байланысты &quot;драговицалық&quot; деп аталады. Ал Драговица шіркеуі бұл ілімді павликиандардан қабылдаған. Поляк тарихшысы Петр Чарнецкийнің айтуынша, Драговица ілімінің тікелей сипаттамасы сақталмаған, бірақ оны XII–XIII ғасырлардағы француз дереккөздеріне сүйене отырып, альбигойшылардың ілімін сипаттайтын мәліметтер негізінде қайта қалпына келтіруге болады. Альбигойшылар қозғалысы ортағасырлық Еуропадағы діни реформалық идеялардың қалыптасуына әсер еткен ағымдардың бірі болды.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>b1l79n7xwqwccis00tlout4rkm5c440</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612241</id>
      <parentid>3612238</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3594447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3805" sha1="amno9hjcxah88q2yyl47gz6qwy5s2hp" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Альбигойшылар''' — XII–XIII ғасырларда Францияда орта ғасырлардағы қаланың экономикалық және руқани өмірінде үстемдік құрған котоликтік шіркеуге қарсы бағытталған күпірлік қозғалысына қатысушылар. Қозғалысқа негізінен қолөнершілер қатысты, оған шаруалардың бір бөлігі мен ұсақ феодалдар да қосылды. Альбигойшылар материалдық &quot;сайтан әлеміне&quot; (яғни жер бетіндегі бүкіл өмірге) рухани &quot;құдай әлемін&quot;  қарсы қойды және католиктік шіркеуді &quot;сайтанның күші&quot;  деп атады. Құдайдың үш бірлігін , жұмаққа кірер алдындағы күнәдан тазартатын орынды, тозақты, шіркеу құпиялығын және ырымдарын, креске, иконаға, аруақтарға табынуды жоққа шығарды, папа билігін мойындамады. Альбигойшылар  13 ғасырдың басында папа Иннокентий III жүргізген крест жорықтары нәтижесінде  талқандалды және инквизиция  нәтижесінде түпкілікті жойылды.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;

== Діни ілім ==
Альбигойшылар қатар қозғалысының бір бөлігі болып, олармен ортақ ғұрыптар мен сыртқы белгілерді бөлісті. Сонымен қатар, альбигой ілімінің басты ерекшілігі - дуализмді оның радикалды (қосқұдайлы) түрінде ұстану болды, бұл ілімді олар грек бокомилдерінен қабылдаған.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Воскобойников О. С. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Альбигойцы |шынайы атауы=Православная энциклопедия |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М. |орны=|баспасы= |жыл=2001|томы=II |беттері=76|барлық беті=|сериясы= |isbn=5-89572-007-2 |тиражы= }}&lt;/ref&gt; Бұл сенім ілімі Драговица шіркеуінің атауына байланысты &quot;драговицалық&quot; деп аталады. Ал Драговица шіркеуі бұл ілімді павликиандардан қабылдаған. Поляк тарихшысы Петр Чарнецкийнің айтуынша, Драговица ілімінің тікелей сипаттамасы сақталмаған, бірақ оны XII–XIII ғасырлардағы француз дереккөздеріне сүйене отырып, альбигойшылардың ілімін сипаттайтын мәліметтер негізінде қайта қалпына келтіруге болады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>amno9hjcxah88q2yyl47gz6qwy5s2hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аяка Умэда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571088</id>
    <revision>
      <id>3612255</id>
      <parentid>3603629</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5622" sha1="0yidob1aplpwa1qdupru2j2wvpj1u5n" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}}

'''Аяка Умэда''' (жап. 梅田 彩佳 ''Умэда Аяка,'' 1989 жылы Жапония, Фукуока префектурасында 3 қаңтарда дүниеге келген)-жапон халқының идол-әншісі және актриса, AKB48 поп-группасының құрылғаннан бастап К құрамынын қатысушысы болып саналады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/members/|title=AKB48公式サイト｜メンバー情報|language=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/|archive-date=2006-06-13|access-date=2010-12-05}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
; 2004
2004 жылдың қыркүйегінен бастап 2005 жылдың  қаңтар айына дейін өткен Morning Musumeнің 7-ші буынына байланысты байқауға қытысып, 1-ші турдан өткен.
; 2006
Сәтті байқаудан өтіп, оп-оңай AKB48 тобының К құрамына кірді.

2006 жылдың қазан айының 25-ші жұздызында  AKB48 тобының құрамында бірінші рет «Aitakatta» синглымен мейджорда сахнаға шықты.
; 2008
2008 жылдың 31 наурызынан бастап 2009 жылдың 4 сәуіріне дейін Аяка аяғына қатты зақым түсіріп алып, AKB48 тобынын құрамында бір жылдай өнерін көрсете алмады.
; 2009
2009 жылы Токио Тауэрда имидждік қыз атанған болатын. Оның қызметіне Токиның теле мұнарасында өтетін көптеген мерекелерге қатысу кірген. Мәселен, жағатын рәсімге қатысу.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|title=AKB48's Umeda named Tokyo Tower image girl|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/68wkBQZYY?url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|archive-date=2012-07-06|access-date=2010-12-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
; 2010
2010 жылдың мамыр және маусым айларында өткен  AKB48 тобының 17-ші синглына қатысты саралауда  2499 дауыс жинап, 32-ші орынға иеленеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url         = http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 | title         = 「AKB48総選挙」で大波乱　大島優子が初戴冠で前田のV2阻止！
  ニュース－ダイエット・エステ・美容のオリコンランキング
 | language         = ja
 | access-date         = 2010-12-10
 | url-status         = live
 | archive-date         = 2012-03-11
 | archive-url         = https://web.archive.org/web/20120311014927/http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |title=AKB48、女性グループ史上初の2作連続初週売上50万枚超え ニュース-ORICON STYLE |access-date=2010-12-10 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170059/http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың қыркүйек айынын 21-ші жұлдызында AKB48 тобының 19-ші синглына қатысты саралауда &quot;қайшы, тас, қағаз&quot; ойыны арқылы таңдалудың екінші раундында жеңіліске ұшырайды. Әнші өзінің шығармашылық қызметі арқылы жапон поп-мәдениетінің дамуына үлес қосты.

== Басқа қызметі ==
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Гран-при D1 2009 жылы
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Токионың теле мұнарасында 2009 және 2010 жылдары
* Night View DJ, Токионың теле мұнарасында, Club333 (әрбір жұма сайын 19:30-дан 21:00-ге дейін)

== Дискографиясы ==

=== Синглдар ===

==== AKB48 ====
* ''Aitakatta'' (жап. 会いたかった)&amp;#x20;
* ''Baby! Baby! Baby!''
; Under Girls
&lt;div&gt;Namida no Seesaw Game (жап. 涙のシーソーゲーム) (синглы AKB48 &quot;Heavy Rotation&quot;)&lt;/div&gt;
; Theater Girls
* Hikouki Gumo (жап. ひこうき雲) (синглы AKB48 &quot;RIVER&quot;) 
* Boku no YELL (жап. 僕のYELL) (синглы AKB48 &quot;Ponytail to Chouchou&quot;)
; DIVA
* ''Nakeru Basho'' (жап. 泣ける場所) (синглы AKB48 &quot;Beginner&quot;)
* Tsuki no Uragawa (жап. 月の裏側, &quot;Обратная сторона луны&quot;) (18 мамыр 2011 жыл)

== Театрда өнер көрсетуі ==
; Юниттері
; Team K 1st Stage &quot;PARTY ga Hajimaruyo&quot;
* ''Skirt, Hirari''
; Team K 2nd Stage &quot;Seishun Girls&quot;
* ''No Ame doubutsuen''
* ''Fushidara na natsu''
; Team K 3rd Stage &quot;Nounai Paradise&quot;
* ''MARIA''
; Team K 4th Stage &quot;Saishu Bell ga Naru&quot;
* ''Return Match''
; Team K 5th Stage &quot;Sakaagari&quot;
* ''End Roll''
; Team K 6th Stage &quot;RESET&quot;
* ''Kokoro no hashi no Sofa''&amp;#x20;
* ''Kiseki wa Maniawanai''&amp;#x20;&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;


== Дереккөздер ==


[[Санат:Жапония әншілері]]


[[Санат:3 қаңтарда туғандар]]
[[Санат:1989 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>0yidob1aplpwa1qdupru2j2wvpj1u5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612256</id>
      <parentid>3612255</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3557559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5468" sha1="bws0bvd7ui0olp7d3r3kmvyi06e95ov" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}}

'''Аяка Умэда''' (жап. 梅田 彩佳 ''Умэда Аяка,'' 1989 жылы Жапония, Фукуока префектурасында 3 қаңтарда дүниеге келген)-жапон халқының идол-әншісі және актриса, AKB48 поп-группасының құрылғаннан бастап К құрамынын қатысушысы болып саналады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/members/|title=AKB48公式サイト｜メンバー情報|language=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/|archive-date=2006-06-13|access-date=2010-12-05}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
; 2004
2004 жылдың қыркүйегінен бастап 2005 жылдың  қаңтар айына дейін өткен Morning Musumeнің 7-ші буынына байланысты байқауға қытысып, 1-ші турдан өткен.
; 2006
Сәтті байқаудан өтіп, оп-оңай AKB48 тобының К құрамына кірді.

2006 жылдың қазан айының 25-ші жұздызында  AKB48 тобының құрамында бірінші рет «Aitakatta» синглымен мейджорда сахнаға шықты.
; 2008
2008 жылдың 31 наурызынан бастап 2009 жылдың 4 сәуіріне дейін Аяка аяғына қатты зақым түсіріп алып, AKB48 тобынын құрамында бір жылдай өнерін көрсете алмады.
; 2009
2009 жылы Токио Тауэрда имидждік қыз атанған болатын. Оның қызметіне Токиның теле мұнарасында өтетін көптеген мерекелерге қатысу кірген. Мәселен, жағатын рәсімге қатысу.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|title=AKB48's Umeda named Tokyo Tower image girl|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/68wkBQZYY?url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|archive-date=2012-07-06|access-date=2010-12-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
; 2010
2010 жылдың мамыр және маусым айларында өткен  AKB48 тобының 17-ші синглына қатысты саралауда  2499 дауыс жинап, 32-ші орынға иеленеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url         = http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 | title         = 「AKB48総選挙」で大波乱　大島優子が初戴冠で前田のV2阻止！
  ニュース－ダイエット・エステ・美容のオリコンランキング
 | language         = ja
 | access-date         = 2010-12-10
 | url-status         = live
 | archive-date         = 2012-03-11
 | archive-url         = https://web.archive.org/web/20120311014927/http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |title=AKB48、女性グループ史上初の2作連続初週売上50万枚超え ニュース-ORICON STYLE |access-date=2010-12-10 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170059/http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың қыркүйек айынын 21-ші жұлдызында AKB48 тобының 19-ші синглына қатысты саралауда &quot;қайшы, тас, қағаз&quot; ойыны арқылы таңдалудың екінші раундында жеңіліске ұшырайды.

== Басқа қызметі ==
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Гран-при D1 2009 жылы
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Токионың теле мұнарасында 2009 және 2010 жылдары
* Night View DJ, Токионың теле мұнарасында, Club333 (әрбір жұма сайын 19:30-дан 21:00-ге дейін)

== Дискографиясы ==

=== Синглдар ===

==== AKB48 ====
* ''Aitakatta'' (жап. 会いたかった)&amp;#x20;
* ''Baby! Baby! Baby!''
; Under Girls
&lt;div&gt;Namida no Seesaw Game (жап. 涙のシーソーゲーム) (синглы AKB48 &quot;Heavy Rotation&quot;)&lt;/div&gt;
; Theater Girls
* Hikouki Gumo (жап. ひこうき雲) (синглы AKB48 &quot;RIVER&quot;) 
* Boku no YELL (жап. 僕のYELL) (синглы AKB48 &quot;Ponytail to Chouchou&quot;)
; DIVA
* ''Nakeru Basho'' (жап. 泣ける場所) (синглы AKB48 &quot;Beginner&quot;)
* Tsuki no Uragawa (жап. 月の裏側, &quot;Обратная сторона луны&quot;) (18 мамыр 2011 жыл)

== Театрда өнер көрсетуі ==
; Юниттері
; Team K 1st Stage &quot;PARTY ga Hajimaruyo&quot;
* ''Skirt, Hirari''
; Team K 2nd Stage &quot;Seishun Girls&quot;
* ''No Ame doubutsuen''
* ''Fushidara na natsu''
; Team K 3rd Stage &quot;Nounai Paradise&quot;
* ''MARIA''
; Team K 4th Stage &quot;Saishu Bell ga Naru&quot;
* ''Return Match''
; Team K 5th Stage &quot;Sakaagari&quot;
* ''End Roll''
; Team K 6th Stage &quot;RESET&quot;
* ''Kokoro no hashi no Sofa''&amp;#x20;
* ''Kiseki wa Maniawanai''&amp;#x20;&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;


== Дереккөздер ==


[[Санат:Жапония әншілері]]


[[Санат:3 қаңтарда туғандар]]
[[Санат:1989 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>bws0bvd7ui0olp7d3r3kmvyi06e95ov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612270</id>
      <parentid>3612256</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5492" sha1="0s3jr1qjly7skyqoew8sd35x1bo3d4q" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}}

'''Аяка Умэда''' (жап. 梅田 彩佳 ''Умэда Аяка,'' 1989 жылы Жапония, Фукуока префектурасында 3 қаңтарда дүниеге келген)-жапон халқының идол-әншісі және актриса, AKB48 поп-группасының құрылғаннан бастап К құрамынын қатысушысы болып саналады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/members/|title=AKB48公式サイト｜メンバー情報|language=ja|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/|archive-date=2006-06-13|access-date=2010-12-05}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
; 2004
2004 жылдың қыркүйегінен бастап 2005 жылдың  қаңтар айына дейін өткен Morning Musumeнің 7-ші буынына байланысты байқауға қытысып, 1-ші турдан өткен.
; 2006
Сәтті байқаудан өтіп, оп-оңай AKB48 тобының К құрамына кірді.

2006 жылдың қазан айының 25-ші жұздызында  AKB48 тобының құрамында бірінші рет «Aitakatta» синглымен мейджорда сахнаға шықты.
; 2008
2008 жылдың 31 наурызынан бастап 2009 жылдың 4 сәуіріне дейін Аяка аяғына қатты зақым түсіріп алып, AKB48 тобынын құрамында бір жылдай өнерін көрсете алмады.
; 2009
2009 жылы Токио Тауэрда имидждік қыз атанған болатын. Оның қызметіне Токиның теле мұнарасында өтетін көптеген мерекелерге қатысу кірген. Мәселен, жағатын рәсімге қатысу.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|title=AKB48's Umeda named Tokyo Tower image girl|language=en|archive-url=https://www.webcitation.org/68wkBQZYY?url=http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/akb48s-umeda-named-tokyo-tower-image-girl|archive-date=2012-07-06|access-date=2010-12-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
; 2010
2010 жылдың мамыр және маусым айларында өткен  AKB48 тобының 17-ші синглына қатысты саралауда  2499 дауыс жинап, 32-ші орынға иеленеді.&lt;ref&gt;{{cite web
 | url         = http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 | title         = 「AKB48総選挙」で大波乱　大島優子が初戴冠で前田のV2阻止！
  ニュース－ダイエット・エステ・美容のオリコンランキング
 | language         = ja
 | access-date         = 2010-12-10
 | url-status         = live
 | archive-date         = 2012-03-11
 | archive-url         = https://web.archive.org/web/20120311014927/http://beauty.oricon.co.jp/news/77055/full/
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |title=AKB48、女性グループ史上初の2作連続初週売上50万枚超え ニュース-ORICON STYLE |access-date=2010-12-10 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022170059/http://www.oricon.co.jp/news/rankmusic/79340/full/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың қыркүйек айынын 21-ші жұлдызында AKB48 тобының 19-ші синглына қатысты саралауда &quot;қайшы, тас, қағаз&quot; ойыны арқылы таңдалудың екінші раундында жеңіліске ұшырайды.

== Басқа қызметі ==
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Гран-при D1 2009 жылы
* &quot;Имиджевая девушка&quot; Токионың теле мұнарасында 2009 және 2010 жылдары
* Night View DJ, Токионың теле мұнарасында, Club333 (әрбір жұма сайын 19:30-дан 21:00-ге дейін)

== Дискографиясы ==

=== Синглдар ===

==== AKB48 ====
* ''Aitakatta'' (жап. 会いたかった)&amp;#x20;
* ''Baby! Baby! Baby!''
; Under Girls
&lt;div&gt;Namida no Seesaw Game (жап. 涙のシーソーゲーム) (синглы AKB48 &quot;Heavy Rotation&quot;)&lt;/div&gt;
; Theater Girls
* Hikouki Gumo (жап. ひこうき雲) (синглы AKB48 &quot;RIVER&quot;) 
* Boku no YELL (жап. 僕のYELL) (синглы AKB48 &quot;Ponytail to Chouchou&quot;)
; DIVA
* ''Nakeru Basho'' (жап. 泣ける場所) (синглы AKB48 &quot;Beginner&quot;)
* Tsuki no Uragawa (жап. 月の裏側, &quot;Обратная сторона луны&quot;) (18 мамыр 2011 жыл)

== Театрда өнер көрсетуі ==
; Юниттері
; Team K 1st Stage &quot;PARTY ga Hajimaruyo&quot;
* ''Skirt, Hirari''
; Team K 2nd Stage &quot;Seishun Girls&quot;
* ''No Ame doubutsuen''
* ''Fushidara na natsu''
; Team K 3rd Stage &quot;Nounai Paradise&quot;
* ''MARIA''
; Team K 4th Stage &quot;Saishu Bell ga Naru&quot;
* ''Return Match''
; Team K 5th Stage &quot;Sakaagari&quot;
* ''End Roll''
; Team K 6th Stage &quot;RESET&quot;
* ''Kokoro no hashi no Sofa''&amp;#x20;
* ''Kiseki wa Maniawanai''&amp;#x20;&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;


== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Жапония әншілері]]
[[Санат:3 қаңтарда туғандар]]
[[Санат:1989 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>0s3jr1qjly7skyqoew8sd35x1bo3d4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ведизм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571385</id>
    <revision>
      <id>3612261</id>
      <parentid>3604264</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7588" sha1="494njm7jbp4xe3xzsx3ym4v3m9awkti" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
[[Сурет:Brahmin Perists.jpg|нобай]]
'''Ведизм''' — вед діні- б.д. дейінгі 2-1 мыңжылдықтың басында қалыптасқан, Үндістан халқының едәуір бөлігі табынатын діни сенімі және ырымы, ол қасиетті сөздер жинақтары Ведтерде (сөзбе -сөз- білім) жазба түрде көрсетілген. Ведтер ежелгі гимндердің, дұғалардың, садақа (самхит) тұрады. Ригведа, Яджурведа, Самаведа және Атхарваведа. Ведизм дінінің барлық құдайлары алғашқы кездері табиғаттың күштері мен құбылыстарын жандандырып белгілеуден тұрады. Агни - от құдайы, Индра - атмосфера,  жаңбыр мен нөсер, Сурья - күн, Дьяус (Варуна) - аспан, Сома - ай мен мас қылатын ішімдік, Вритра - қуаңшылық құдайы және  т.б. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы, таптардың пайда болуы  және мемлекеттің құрылуы дәрежесіне  қарай құдайлардың  атқаратын  қызметі күрделілене түседі. Индра соғыс құдайы, құдайлардың патшасы және жер бетіндегі өмірінде құдайлардың  көмегін,  ал  өлгендердің жанын тәңірлер патшалығына баруды қамтамасыз ететін садақа беруден тұрады-мыс. Садақа беруді алдымен тайпалардың, қауымдардың, отбасылардың басшылары, ал кейінірек - кәсіпқой абыздар, брахмандар басқарды. Ведизм дінінің одан әрі дамуы брахманизм болып табылады.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;

== Кёйпер концепциясы ==
Ведалық дінді түсіндірудегі өзіндік ерекше тұжырымдамалардың бірін нидерландтық индолог Ф.Б.Я. Кёйпер ұынған. Оның пікірінше,негізгі бөлігін [[Жаңа жыл]]ды қарсы алу рәсімдері кезінде орындалған гимндер құрайды. Сондықтан да, Кёйпердің ойынша, &quot;Ригведада&quot; Индраның Вритраны жеңуі туралы сюжет жиі кездеседі. Бұл [[миф]]ті ол космогониялық миф деп есептеп, ведалық діннің бүкіл құрылымын айқындайтын негіз ретінде қарастырады. Кёйпер бұл мифті түсіндіреді: әуелде алғашқы хаос сулары ғана болған, сол сулардың үстінде бүкіл ғалам әлеуетті, әлі жіктелмеген күйде қамтылған төбе қалқып жүрген. Бұл төбенің басты қасиеті енжарлық болғандықтан, ол вритра (&quot;қарсылық&quot;) деп аталған. Индра демиург ретінде өзінің космогониялық әрекеті арқылы осы қарсылықты жеңіп, алғашқы төбені тесіп өтеді, оны қозғалыссыз етеді және сол арқылы Әлемнің Орталығын белгілейді. Жарылған төбеден тіршілік су мен от түріндегі екі күш ретінде жарып шығады, ал төбнің өзі ұлғайып, жерге айналады. Индраның космогониялық әрекетінің екінші бөлігі — аспан мен [[жер]]ді ажыратуы. Бұл жерде ол ғарыштық бағана немесе Әлемдік ағаш рөлін атқарады. Ескі құдайлар — асуралар — хаос сулары сақталған жер асты әлемінде қалады. Ал жоғарғы, аспан әлемінде олардың орнын жас құдайлар — девалар басады. Осылайша, әлемнің жаратылуы алғашқы хаостың қарама-қарсылықтарға, бинарлық оппозицияларға бөлінуі арқылы жүзеге асады. Кёйпер Вишну бейнесіне де ерекше мән берген. Оның пікірінше, Вишну девалар мен асуралардың арасындағы орталық орнын сақтап қалған. Өзінің атақты үш қадамын жасау арқылы ол Индра жаратқан екі әлемді бекемдейді. Вишнудың үшінші қадамы ерекше маңызға ие, өйткені ол жоғарғы, қол жетпес әлемге қатысты. Осы қадам арқылы Вишну Ғаламның екіжақтылығын еңсеріп, оған қайтадан тұтастық береді, бірақ бұл жолы хаос түрінде емес, сапалық тұрғыдан жаңа трансценденттік деңгейде жүзеге асады.
Әрбір Жаңа жыл космогониялық мифтің ғұрыптық көрінісі мен еске алынуы болып саналады. Сондықтан бұл мерекенің рәсімдері Ғаламның жаңаруына көмектесуге, ескірген дүниені жойып, бастапқы хаосқа қайта оралып, әлемді қайта жаратуды жүзеге асыруға бағытталған. Индраға хаостың қарсылығын жеңуге «көмектесу» үшін Жаңа жыл кезінде арба жарыстары мен сөз сайыстары өткізілген. Ал мереке кезінде орнатылған бағана Индраның символы болған. Ведизм кейінгі үнді діни-философиялық жүйелерінің қалыптасуына негіз болған көне сенімдердің бірі саналады. &lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Кёйпер Ф. Б. Я. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Труды по ведийской мифологии |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Наука |жыл=1986|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы=  }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>494njm7jbp4xe3xzsx3ym4v3m9awkti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612262</id>
      <parentid>3612261</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3604264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7385" sha1="eptkimorn7oi00oy8wvmmvyzytxqtwg" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
[[Сурет:Brahmin Perists.jpg|нобай]]
'''Ведизм''' — вед діні- б.д. дейінгі 2-1 мыңжылдықтың басында қалыптасқан, Үндістан халқының едәуір бөлігі табынатын діни сенімі және ырымы, ол қасиетті сөздер жинақтары Ведтерде (сөзбе -сөз- білім) жазба түрде көрсетілген. Ведтер ежелгі гимндердің, дұғалардың, садақа (самхит) тұрады. Ригведа, Яджурведа, Самаведа және Атхарваведа. Ведизм дінінің барлық құдайлары алғашқы кездері табиғаттың күштері мен құбылыстарын жандандырып белгілеуден тұрады. Агни - от құдайы, Индра - атмосфера,  жаңбыр мен нөсер, Сурья - күн, Дьяус (Варуна) - аспан, Сома - ай мен мас қылатын ішімдік, Вритра - қуаңшылық құдайы және  т.б. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы, таптардың пайда болуы  және мемлекеттің құрылуы дәрежесіне  қарай құдайлардың  атқаратын  қызметі күрделілене түседі. Индра соғыс құдайы, құдайлардың патшасы және жер бетіндегі өмірінде құдайлардың  көмегін,  ал  өлгендердің жанын тәңірлер патшалығына баруды қамтамасыз ететін садақа беруден тұрады-мыс. Садақа беруді алдымен тайпалардың, қауымдардың, отбасылардың басшылары, ал кейінірек - кәсіпқой абыздар, брахмандар басқарды. Ведизм дінінің одан әрі дамуы брахманизм болып табылады.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Д. Мадеев, Е. Сапуанов «Атеистің қалта сөздігі»  Алматы «Қазақстан» 1988 жыл, 288 бет&lt;/ref&gt;

== Кёйпер концепциясы ==
Ведалық дінді түсіндірудегі өзіндік ерекше тұжырымдамалардың бірін нидерландтық индолог Ф.Б.Я. Кёйпер ұынған. Оның пікірінше,негізгі бөлігін [[Жаңа жыл]]ды қарсы алу рәсімдері кезінде орындалған гимндер құрайды. Сондықтан да, Кёйпердің ойынша, &quot;Ригведада&quot; Индраның Вритраны жеңуі туралы сюжет жиі кездеседі. Бұл [[миф]]ті ол космогониялық миф деп есептеп, ведалық діннің бүкіл құрылымын айқындайтын негіз ретінде қарастырады. Кёйпер бұл мифті түсіндіреді: әуелде алғашқы хаос сулары ғана болған, сол сулардың үстінде бүкіл ғалам әлеуетті, әлі жіктелмеген күйде қамтылған төбе қалқып жүрген. Бұл төбенің басты қасиеті енжарлық болғандықтан, ол вритра (&quot;қарсылық&quot;) деп аталған. Индра демиург ретінде өзінің космогониялық әрекеті арқылы осы қарсылықты жеңіп, алғашқы төбені тесіп өтеді, оны қозғалыссыз етеді және сол арқылы Әлемнің Орталығын белгілейді. Жарылған төбеден тіршілік су мен от түріндегі екі күш ретінде жарып шығады, ал төбнің өзі ұлғайып, жерге айналады. Индраның космогониялық әрекетінің екінші бөлігі — аспан мен [[жер]]ді ажыратуы. Бұл жерде ол ғарыштық бағана немесе Әлемдік ағаш рөлін атқарады. Ескі құдайлар — асуралар — хаос сулары сақталған жер асты әлемінде қалады. Ал жоғарғы, аспан әлемінде олардың орнын жас құдайлар — девалар басады. Осылайша, әлемнің жаратылуы алғашқы хаостың қарама-қарсылықтарға, бинарлық оппозицияларға бөлінуі арқылы жүзеге асады. Кёйпер Вишну бейнесіне де ерекше мән берген. Оның пікірінше, Вишну девалар мен асуралардың арасындағы орталық орнын сақтап қалған. Өзінің атақты үш қадамын жасау арқылы ол Индра жаратқан екі әлемді бекемдейді. Вишнудың үшінші қадамы ерекше маңызға ие, өйткені ол жоғарғы, қол жетпес әлемге қатысты. Осы қадам арқылы Вишну Ғаламның екіжақтылығын еңсеріп, оған қайтадан тұтастық береді, бірақ бұл жолы хаос түрінде емес, сапалық тұрғыдан жаңа трансценденттік деңгейде жүзеге асады.
Әрбір Жаңа жыл космогониялық мифтің ғұрыптық көрінісі мен еске алынуы болып саналады. Сондықтан бұл мерекенің рәсімдері Ғаламның жаңаруына көмектесуге, ескірген дүниені жойып, бастапқы хаосқа қайта оралып, әлемді қайта жаратуды жүзеге асыруға бағытталған. Индраға хаостың қарсылығын жеңуге «көмектесу» үшін Жаңа жыл кезінде арба жарыстары мен сөз сайыстары өткізілген. Ал мереке кезінде орнатылған бағана Индраның символы болған.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы=Кёйпер Ф. Б. Я. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Труды по ведийской мифологии |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Наука |жыл=1986|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы=  }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>eptkimorn7oi00oy8wvmmvyzytxqtwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байжиен Үмбетов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571467</id>
    <revision>
      <id>3612257</id>
      <parentid>3579542</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="9r8ga5uutp56pyqg769tr3h9g1xnmfr" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Үмбетов Байжиен''' (1859ж. Ырғыз уезі. №23 а. – 1932ж.) – 1916 жылғы Ырғыздағы көтеріліс басшыларының бірі. Ауыл молдасынан сауат ашып, Троицк, Қостанайда қазақ балаларына арнап ашылған мектепте оқыған. 1890 жылдардан бастап ұзақ жылдар бойы Ырғыз, Қармақшы уездерінің биі болып қызмет етті. 1916 жылғы Ырғыз көтерілісінің басшысы А.Қанаевпен бірге көтеріліс ұйымдастырып, ел арасында қырғын салып, халықты аяусыз жазалап жүрген қандықол ақтардың бір топ офицерінің көзін жойды. 1930 жылы орта шаруаның малын тәркілеп, діни адамдарды қуғындағаны үшін Кеңес үкіметіне қарсы Ырғыз көтерілісіне, кейін Қарақұм көтерілісіне қатысқан. Қарақұм көтерілісшілерімен Кеңес үкіметі жағынан Әліби Жанкелдин бастаған бір топ зиялылар келіп, бітім жасасты. Алайда, елге оралғаннан кейін Байжиен Үмбетовты де түрмеге алып,тұтқындады. 1932 жылы түрмеде қайтыс болды. Кезінде Б.Үмбетов жайлы республикалық, облыстық газеттерде А.Досшанова, М.Мырзалы, О.Жолдыбаев, М.Қабақбаев бірнеше мақалалар жариялады. 1991 жылы шыққан Г.Сәтпаевтың «Торғай түлектері» атты кітабында Байжиен еңбектері туралы айтылған. КСРО Жоғары Кеңесі Президиумының 16.01.1989 жылғы қаулысы және Қазақ КСР Прокуратурасының 28.12.1990 жылғы қорытындысымен ақталды. Оның есімі туған өлкесінің қоғамдық және мәдени өмірімен байланысты аталады. &lt;ref&gt;&quot;Ырғыз&quot; энциклопедиясы. Алматы, 2010. - 440 бет&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>9r8ga5uutp56pyqg769tr3h9g1xnmfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612266</id>
      <parentid>3612257</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:19642206g|19642206g]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3579542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="8480v19jucapvt0gq7n678kyertf315" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қараша 2016}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Үмбетов Байжиен''' (1859ж. Ырғыз уезі. №23 а. – 1932ж.) – 1916 жылғы Ырғыздағы көтеріліс басшыларының бірі. Ауыл молдасынан сауат ашып, Троицк, Қостанайда қазақ балаларына арнап ашылған мектепте оқыған. 1890 жылдардан бастап ұзақ жылдар бойы Ырғыз, Қармақшы уездерінің биі болып қызмет етті. 1916 жылғы Ырғыз көтерілісінің басшысы А.Қанаевпен бірге көтеріліс ұйымдастырып, ел арасында қырғын салып, халықты аяусыз жазалап жүрген қандықол ақтардың бір топ офицерінің көзін жойды. 1930 жылы орта шаруаның малын тәркілеп, діни адамдарды қуғындағаны үшін Кеңес үкіметіне қарсы Ырғыз көтерілісіне, кейін Қарақұм көтерілісіне қатысқан. Қарақұм көтерілісшілерімен Кеңес үкіметі жағынан Әліби Жанкелдин бастаған бір топ зиялылар келіп, бітім жасасты. Алайда, елге оралғаннан кейін Байжиен Үмбетовты де түрмеге алып,тұтқындады. 1932 жылы түрмеде қайтыс болды. Кезінде Б.Үмбетов жайлы республикалық, облыстық газеттерде А.Досшанова, М.Мырзалы, О.Жолдыбаев, М.Қабақбаев бірнеше мақалалар жариялады. 1991 жылы шыққан Г.Сәтпаевтың «Торғай түлектері» атты кітабында Байжиен еңбектері туралы айтылған. КСРО Жоғары Кеңесі Президиумының 16.01.1989 жылғы қаулысы және Қазақ КСР Прокуратурасының 28.12.1990 жылғы қорытындысымен ақталды. &lt;ref&gt;&quot;Ырғыз&quot; энциклопедиясы. Алматы, 2010. - 440 бет&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>8480v19jucapvt0gq7n678kyertf315</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ақ ший</title>
    <ns>0</ns>
    <id>575718</id>
    <revision>
      <id>3612206</id>
      <parentid>3588426</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3604" sha1="o0bi509he3hirazriyy9zp37kohceej" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2017}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
[[Сурет:Achnatherum parishii.jpg|нобай|Ақ ший]] 
'''Ақ ши''' (L. splendens (Trin.) Kunth.) —  [[астық]], не қоңырбас [[тұқымдас]]ына жатады. [[Қазақстан]]ның барлық аймағында өседі. Ақ ши құмдауыт шөлеуіт жерлерді және далалы белдеулерді, туысы көп жылдық [[Шөптесін тектес өсімдіктер|шөптесін]] [[Өсімдіктер|өсімдік]]. Ұзын келген таспа тәрізді қатқыл жапырақтарының шеттері ішке қарай қайырылып өседі. Оның биіктігі 80-250 см, тік өсетін сабағы көп, жылтыр, берік, түсі көгілдір, беті тегіс. Кейде ақ шидің биіктігі 3 метрге дейін жетеді. [[Қазақтар]] шиді тұрмыста мол пайдаланған. Жапырақтары ұзын, жіңішке (ені 3–5 мм), өте қатты. Масағы дара гүлді, қос жынысты, [[гүлшоғыр]]ы жайқала өскен сыпыртқы. Шеңгел тұқымы арқылы өсіп- өнеді. [[Мамыр]]-[[Шілде]] айларында гүлдеп, дәні піседі. 

== Шидің қолданысы ==
Ақ шеңгелдің [[кәсіп]]тік мәні бар. Одан [[киіз үй]] керегесін қаптайтын, күнделікті тұрмысқа қажетті шилер тоқылады; сондай-ақ гүл-шоғырынан сыпыртқы жасалады. Шеңгелдің құрамында 9,6–14,3% [[Протеиндер|протеин]], 22–42% [[жасұнық]], 1,7–3,1% [[май]] және 38–51% [[азот]]сыз [[Қалдықтар|қалдық]] заттар болады. Шиді тұрмысқа да мол пайдаланған. Шиден алашалар мен төсеніштер, [[Құрт (тағам)|құрт]]-сүзбе жаятын өре, тағы басқалар жасаған. Қысқы кезде шилі өңір жақсы [[Мал шаруашылығы|мал]] жайылымы болған. Қажет кезінде отқа жағуға да пайдаланған. Бұрын қалың ши өскен қопалар арқылы [[тұщы су]] көздерін анықтаған. 

== Маңызы ==

Ақ ши табиғи экожүйелерде маңызды орын алады. Ол құмды және шөлейт жерлерде топырақты бекітіп, жел эрозиясының алдын алуға көмектеседі. Сонымен қатар, бұл өсімдік көптеген жануарларға қорек және паналау орны болып табылады. Ақ ши өзінің төзімділігі арқасында құрғақ климат жағдайларына жақсы бейімделген және табиғи жайылымдардың сақталуына ықпал етеді. Сондықтан оның шаруашылықтық қана емес, экологиялық маңызы да зор.

== Әдебиет ==
* Шығыс Қазақстан. Безендірілген атлас. Шығыс - Қазақстан облысы 2012, 244 бет. (91 бет). </text>
      <sha1>o0bi509he3hirazriyy9zp37kohceej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612249</id>
      <parentid>3612206</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3574241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2805" sha1="7vhyav6ykkdex69ol2t05kt2o04fi6y" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2017}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
[[Сурет:Achnatherum parishii.jpg|нобай|Ақ ший]] 
'''Ақ ши''' (L. splendens (Trin.) Kunth.) —  [[астық]], не қоңырбас [[тұқымдас]]ына жатады. [[Қазақстан]]ның барлық аймағында өседі. Ақ ши құмдауыт шөлеуіт жерлерді және далалы белдеулерді, туысы көп жылдық [[Шөптесін тектес өсімдіктер|шөптесін]] [[Өсімдіктер|өсімдік]]. Ұзын келген таспа тәрізді қатқыл жапырақтарының шеттері ішке қарай қайырылып өседі. Оның биіктігі 80-250 см, тік өсетін сабағы көп, жылтыр, берік, түсі көгілдір, беті тегіс. Кейде ақ шидің биіктігі 3 метрге дейін жетеді. [[Қазақтар]] шиді тұрмыста мол пайдаланған. Жапырақтары ұзын, жіңішке (ені 3–5 мм), өте қатты. Масағы дара гүлді, қос жынысты, [[гүлшоғыр]]ы жайқала өскен сыпыртқы. Шеңгел тұқымы арқылы өсіп- өнеді. [[Мамыр]]-[[Шілде]] айларында гүлдеп, дәні піседі. 

== Шидің қолданысы ==
Ақ шеңгелдің [[кәсіп]]тік мәні бар. Одан [[киіз үй]] керегесін қаптайтын, күнделікті тұрмысқа қажетті шилер тоқылады; сондай-ақ гүл-шоғырынан сыпыртқы жасалады. Шеңгелдің құрамында 9,6–14,3% [[Протеиндер|протеин]], 22–42% [[жасұнық]], 1,7–3,1% [[май]] және 38–51% [[азот]]сыз [[Қалдықтар|қалдық]] заттар болады. Шиді тұрмысқа да мол пайдаланған. Шиден алашалар мен төсеніштер, [[Құрт (тағам)|құрт]]-сүзбе жаятын өре, тағы басқалар жасаған. Қысқы кезде шилі өңір жақсы [[Мал шаруашылығы|мал]] жайылымы болған. Қажет кезінде отқа жағуға да пайдаланған. Бұрын қалың ши өскен қопалар арқылы [[тұщы су]] көздерін анықтаған. 

== Әдебиет ==
* Шығыс Қазақстан. Безендірілген атлас. Шығыс - Қазақстан облысы 2012, 244 бет. (91 бет). </text>
      <sha1>7vhyav6ykkdex69ol2t05kt2o04fi6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төп (тағам)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593804</id>
    <revision>
      <id>3612202</id>
      <parentid>3567340</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="g37fvtvzfid0rr5q5iua3oj1kh2yhsi" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2017}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Төп''' (тағам) — ауылдық жерлерде «төп» деп аталатын қарапайым тамақ тарының шикі немесе піскен сөгінен (немесе оның талқанынан), күріштен әзірленеді. Алдымен оларды қазанға салып, аздап су құйып, тұз салып пісіреді де қоймалжың күйінде табақ сияқты ыдысқа құйып алады. Сосын шыжық қосады да бетіне май салады. 1940-1950 жылдардағы қиыншылық кездерде тары өсірген ауыл бұл тамақты көп пайдаланған.

== Тағамдық ерекшелігі ==

Төп – қазақ халқының дәстүрлі әрі құнарлы тағамдарының бірі. Оның құрамындағы тары мен күріш адам ағзасын көмірсулармен қамтамасыз етіп, ұзақ уақыт тоқтық сезімін береді. Бұл тағам әсіресе ауылдық жерлерде кең таралған және қарапайым өнімдерден дайындалатындықтан тұрмыста жиі пайдаланылған. Қазіргі таңда төп ұлттық ас мәзірінің бір бөлігі ретінде кейбір өңірлерде әлі де әзірленіп келеді.
 &lt;ref&gt;Кенжеахметұлы С. &quot;Қазақтың дарқан дастарқаны&quot;, - Алматы: &quot;Алматыкітап баспасы&quot;, 2010&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тағамдар]]</text>
      <sha1>g37fvtvzfid0rr5q5iua3oj1kh2yhsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612251</id>
      <parentid>3612202</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3567340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="ercyx2hieqzq0r9z2qr73999ljx5qc0" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2017}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Төп''' (тағам) — ауылдық жерлерде «төп» деп аталатын қарапайым тамақ тарының шикі немесе піскен сөгінен (немесе оның талқанынан), күріштен әзірленеді. Алдымен оларды қазанға салып, аздап су құйып, тұз салып пісіреді де қоймалжың күйінде табақ сияқты ыдысқа құйып алады. Сосын шыжық қосады да бетіне май салады. 1940-1950 жылдардағы қиыншылық кездерде тары өсірген ауыл бұл тамақты көп пайдаланған. &lt;ref&gt;Кенжеахметұлы С. &quot;Қазақтың дарқан дастарқаны&quot;, - Алматы: &quot;Алматыкітап баспасы&quot;, 2010&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Тағамдар]]</text>
      <sha1>ercyx2hieqzq0r9z2qr73999ljx5qc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ринорея</title>
    <ns>0</ns>
    <id>594611</id>
    <revision>
      <id>3612151</id>
      <parentid>3287062</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3931" sha1="jiuhvkh0q2bcji0p5o7n6qc7cbs2hk3" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Ринорея''' — бұл мұрындағы шырыштың ұлғаюына әкелетін және одан кейін мұрыннан шырыш шығатын ерекше жағдай. Бір жағынан оны ауру деп атаса да болады. Бұл [[ауру]] кез-келген жаста пайда болады. &lt;ref&gt;http://lorinol.ru/nose/nasal-disease/rinoreya-eto.html&lt;/ref&gt;
== Себептері ==
Көбінесе сіз [[вирус]] ағзасына түсіріп, ринореяны таба аласыз. Бүгінгі таңда мұрын шырышына әсер етуі мүмкін жүзден астам вирустар бар. Денеге түсіп, вирус мұрынға қуана орналастырылып, түрлі аурулардың дамуына себепші болады. Сонымен қатар, ринорея сифилис, дифтерия, скарлатина, гонорея, қызылша сияқты аурулардың патогендерін тудыруы мүмкін.

Бактериялық ринорея вирустық [[инфекция]]ның фоны бойынша пайда болуы мүмкін бактериялардан туындаған. Сондай-ақ, мұрынның шырышты қабығына, фаренкаға, құлаққа әсер етуі мүмкін, әсіресе қауіпті жағдайларда - миға. Бактериялар туындаған ринореяны тани отырып, іріңді экссудацияның болуы мүмкін.&lt;ref&gt;http://vlanamed.com/rinoreya/&lt;/ref&gt;
== Емдеу шаралары ==
Ринорея - көптеген [[ауру]]лардың жағымсыз көрінісі болғандықтан, мұрыннан жасырылған құпияның пайда болуына себепші болатын негізгі аурумен бірге емделу қажет болғандықтан, терапия адамның жасына және бірлескен аурулардың болуына қарай жеке таңдалады. Ринореяға қатысты емдеу бірінші кезекте респираторлық функцияны қалпына келтіруден тұрады. Әсіресе, мұрын салдарынан қалыпты түрде тамақтанбау және ұйықтау мүмкін емес кішкентай балаларға маңызды. Бұл аурудан құтылу үшін дәрігер ұсынған дәрілерді пайдалануы қажет. Ол мұрынды шырыштардан тазартуға көмектеседі.

== Алдын алу жолдары ==
Ринореяның алдын алу үшін жеке бас гигиенасын сақтау, иммунитетті күшейту және тыныс алу жолдарының инфекциялық ауруларынан қорғану маңызды. Суық мезгілде ауа райына сай киініп, адамдар көп жиналатын орындарда сақтық шараларын ұстанған жөн. Сонымен қатар, тұрғын және жұмыс орындарын жиі желдетіп, бөлме ауасының ылғалдылығын қалыпты деңгейде ұстау мұрын шырышты қабығының саулығын сақтауға көмектеседі. Аллергиялық реакцияларға бейім адамдар аллергия тудыратын факторлардан аулақ болғаны дұрыс.

== Дереккөздер ==

[[Санат:Аурулар]]</text>
      <sha1>jiuhvkh0q2bcji0p5o7n6qc7cbs2hk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612187</id>
      <parentid>3612151</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Жүсіп Жарқынай ХББ|Жүсіп Жарқынай ХББ]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3287062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="34ped5lrnundfvyfskgj7d8swrdxx9e" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Ринорея''' — бұл мұрындағы шырыштың ұлғаюына әкелетін және одан кейін мұрыннан шырыш шығатын ерекше жағдай. Бір жағынан оны ауру деп атаса да болады. Бұл [[ауру]] кез-келген жаста пайда болады. &lt;ref&gt;http://lorinol.ru/nose/nasal-disease/rinoreya-eto.html&lt;/ref&gt;
== Себептері ==
Көбінесе сіз [[вирус]] ағзасына түсіріп, ринореяны таба аласыз. Бүгінгі таңда мұрын шырышына әсер етуі мүмкін жүзден астам вирустар бар. Денеге түсіп, вирус мұрынға қуана орналастырылып, түрлі аурулардың дамуына себепші болады. Сонымен қатар, ринорея сифилис, дифтерия, скарлатина, гонорея, қызылша сияқты аурулардың патогендерін тудыруы мүмкін.

Бактериялық ринорея вирустық [[инфекция]]ның фоны бойынша пайда болуы мүмкін бактериялардан туындаған. Сондай-ақ, мұрынның шырышты қабығына, фаренкаға, құлаққа әсер етуі мүмкін, әсіресе қауіпті жағдайларда - миға. Бактериялар туындаған ринореяны тани отырып, іріңді экссудацияның болуы мүмкін.&lt;ref&gt;http://vlanamed.com/rinoreya/&lt;/ref&gt;
== Емдеу шаралары ==
Ринорея - көптеген [[ауру]]лардың жағымсыз көрінісі болғандықтан, мұрыннан жасырылған құпияның пайда болуына себепші болатын негізгі аурумен бірге емделу қажет болғандықтан, терапия адамның жасына және бірлескен аурулардың болуына қарай жеке таңдалады. Ринореяға қатысты емдеу бірінші кезекте респираторлық функцияны қалпына келтіруден тұрады. Әсіресе, мұрын салдарынан қалыпты түрде тамақтанбау және ұйықтау мүмкін емес кішкентай балаларға маңызды. Бұл аурудан құтылу үшін дәрігер ұсынған дәрілерді пайдалануы қажет. Ол мұрынды шырыштардан тазартуға көмектеседі.
== Дереккөздер ==

[[Санат:Аурулар]]</text>
      <sha1>34ped5lrnundfvyfskgj7d8swrdxx9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612192</id>
      <parentid>3612187</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="i950nrdnzuojxjc5zz015m4eymr7ghr" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Ринорея''' — бұл мұрындағы шырыштың ұлғаюына әкелетін және одан кейін мұрыннан шырыш шығатын ерекше жағдай. Бір жағынан оны ауру деп атаса да болады. Бұл [[ауру]] кез-келген жаста пайда болады. &lt;ref&gt;http://lorinol.ru/nose/nasal-disease/rinoreya-eto.html&lt;/ref&gt;
== Себептері ==
Көбінесе сіз [[вирус]] ағзасына түсіріп, ринореяны таба аласыз. Бүгінгі таңда мұрын шырышына әсер етуі мүмкін жүзден астам вирустар бар. Денеге түсіп, вирус мұрынға қуана орналастырылып, түрлі аурулардың дамуына себепші болады. Сонымен қатар, ринорея сифилис, дифтерия, скарлатина, гонорея, қызылша сияқты аурулардың патогендерін тудыруы мүмкін.

Бактериялық ринорея вирустық [[инфекция]]ның фоны бойынша пайда болуы мүмкін бактериялардан туындаған. Сондай-ақ, мұрынның шырышты қабығына, фаренкаға, құлаққа әсер етуі мүмкін, әсіресе қауіпті жағдайларда - миға. Бактериялар туындаған ринореяны тани отырып, іріңді экссудацияның болуы мүмкін.&lt;ref&gt;http://vlanamed.com/rinoreya/&lt;/ref&gt;
== Емдеу шаралары ==
Ринорея - көптеген [[ауру]]лардың жағымсыз көрінісі болғандықтан, мұрыннан жасырылған құпияның пайда болуына себепші болатын негізгі аурумен бірге емделу қажет болғандықтан, терапия адамның жасына және бірлескен аурулардың болуына қарай жеке таңдалады. Ринореяға қатысты емдеу бірінші кезекте респираторлық функцияны қалпына келтіруден тұрады. Әсіресе, мұрын салдарынан қалыпты түрде тамақтанбау және ұйықтау мүмкін емес кішкентай балаларға маңызды. Бұл аурудан құтылу үшін дәрігер ұсынған дәрілерді пайдалануы қажет. Ол мұрынды шырыштардан тазартуға көмектеседі.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Аурулар]]</text>
      <sha1>i950nrdnzuojxjc5zz015m4eymr7ghr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612194</id>
      <parentid>3612192</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="du339kjsbbgvt08msoyl791r87zyx90" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2018}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Ринорея''' — бұл мұрындағы шырыштың ұлғаюына әкелетін және одан кейін мұрыннан шырыш шығатын ерекше жағдай. Бір жағынан оны ауру деп атаса да болады. Бұл [[ауру]] кез-келген жаста пайда болады.&lt;ref&gt;http://lorinol.ru/nose/nasal-disease/rinoreya-eto.html&lt;/ref&gt;

== Себептері ==
Көбінесе сіз [[вирус]] ағзасына түсіріп, ринореяны таба аласыз. Бүгінгі таңда мұрын шырышына әсер етуі мүмкін жүзден астам вирустар бар. Денеге түсіп, вирус мұрынға қуана орналастырылып, түрлі аурулардың дамуына себепші болады. Сонымен қатар, ринорея сифилис, дифтерия, скарлатина, гонорея, қызылша сияқты аурулардың патогендерін тудыруы мүмкін.

Бактериялық ринорея вирустық [[инфекция]]ның фоны бойынша пайда болуы мүмкін бактериялардан туындаған. Сондай-ақ, мұрынның шырышты қабығына, фаренкаға, құлаққа әсер етуі мүмкін, әсіресе қауіпті жағдайларда - миға. Бактериялар туындаған ринореяны тани отырып, іріңді экссудацияның болуы мүмкін.&lt;ref&gt;http://vlanamed.com/rinoreya/&lt;/ref&gt;
== Емдеу шаралары ==
Ринорея - көптеген [[ауру]]лардың жағымсыз көрінісі болғандықтан, мұрыннан жасырылған құпияның пайда болуына себепші болатын негізгі аурумен бірге емделу қажет болғандықтан, терапия адамның жасына және бірлескен аурулардың болуына қарай жеке таңдалады. Ринореяға қатысты емдеу бірінші кезекте респираторлық функцияны қалпына келтіруден тұрады. Әсіресе, мұрын салдарынан қалыпты түрде тамақтанбау және ұйықтау мүмкін емес кішкентай балаларға маңызды. Бұл аурудан құтылу үшін дәрігер ұсынған дәрілерді пайдалануы қажет. Ол мұрынды шырыштардан тазартуға көмектеседі.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Аурулар]]</text>
      <sha1>du339kjsbbgvt08msoyl791r87zyx90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пари Сен-Жермен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>596450</id>
    <revision>
      <id>3612031</id>
      <parentid>3528379</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Шешен Исмаил</username>
        <id>156114</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13607" sha1="mt916b3tfrza23cle7uuobvcgvanrxz" xml:space="preserve">{{Футбол клубы
 |атауы           = {{ту|Франция}} Пари Сен-Жермен
 |ағымдағы маусым = [[Футболдан Франция чемпионаты 2022/23|Ағымдағы маусым]]
 |логотипі        = Paris Saint-Germain F.C.png
 |толық атауы     = Paris Saint-Germain Football Club
 |лақап аты       = ''Қызылды-көктер'' ({{lang-fr|Les Rouge-ET-Bleu}})&lt;br&gt;''Париждіктер'' ({{lang-fr|Les Parisiens}})
 |құрылған        = {{Start date and age|df=yes|1970|8|12}}
 |стадионы        = [[Парк де Пренс]]
 |сыйымдылығы     = 47 929
 |иесі            = {{ту|Катар}} Qatar Sports Investments
 |президенті      = {{ту|Катар}} Нассер Әл-Хелаифи
 |жаттықтырушы    = {{ту|Испания}} [[Луис Энрике]]
 |капитаны        = {{ту|Бразилия}} [[Маркиньос]]
 |рейтингі        = [[УЕФА]] рейтингінде '''4-орын'''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Club coefficients {{!}} UEFA Coefficients|url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/#/yr/2022|website=UEFA.com|accessdate=2022-09-28|lang=en}}&lt;/ref&gt;
 |жарыс           = [[Футболдан Франция чемпионаты|1 лига]]
 |маусым          = [[Футболдан Франция чемпионаты 2025/26|2025/26]]
 |орын            = [[Сурет:golden star.svg|20px]] '''Жеңімпаз'''
 | pattern_la1 = _psg2425h
| pattern_b1 = _psg2425h
| pattern_ra1 = _psg2425h
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = 091150
| body1 = 091150
| rightarm1 = 091150
| shorts1 = 0A1254
| socks1 = 0A1254
| pattern_la2 = _psg2425a
| pattern_b2 = _psg2425a
| pattern_ra2 = _psg2425a
| pattern_sh2 = _psg2425a
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _psg2425t
| pattern_b3 = _psg2425t
| pattern_ra3 = _psg2425t
| pattern_sh3 = _psg2425t
| pattern_so3 = _psg2425tl
| leftarm3 = f2a4a2
| body3 = f2a4a2
| rightarm3 = f2a4a2
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
 | сайты          = {{URL|psg.fr}}
}}
'''Пари Сен-Жермен (ПСЖ)''' ({{lang-fr|Paris Saint-Germain}}) — [[Франция]] астанасы [[Париж]]дегі кәсіпқой футбол клубы. [[Футболдан Франция чемпионаты|Франция чемпионатының]] он екі дүркін жеңімпазы, [[Футболдан Франция кубогы|Франция кубогының]] он алты дүркін иегері.

== Тарихы ==
=== ХХ ғасырда ===
1970/71 жылғы маусым басында &quot;Париж&quot; және жаңадан құрылған &quot;Пари Сен-Жермен&quot; клубы біріктіріліп, жарысты  Францияның екінші дивизионынан бастады. Сол маусымда-ақ жоғары дивизионға жолдама алды. 1971-72 жылғы маусымның соңына қарай қаржы тапшылығынан команда қайтадан екіге бөлінуге мәжбүр болды. &quot;Париж&quot; жоғары топта қалды да, &quot;Пари Сен-Жермен&quot; әуесқой клубтың бірі ғана боп қалды. Тіпті үшінші дивизионға да түсіп кетті. Бірақ көп ұзамай жоғары дивизионға қайта оралды да, содан қайтадан төменге түскен жоқ.

Алғашқы жүлдесін [[1981 жыл]]ы жеңіп алды: Франция кубогын иеленді. Осы қарқынмен күшейе отырып, 1985-86 маусымда бірінші рет Франция чемпионы атанды.

=== ХХІ ғасырда  ===
2011 жылы клубтың 70 пайыз акциясын   ''Qatar Sports Investments'' сатып алды. Екі-үш жылдың ішінде клубқа [[Жереми Менез]], [[Блез Матюиди]], [[Мохамед Сиссоко|Мохаммед Сиссоко]], Хавьер Пасторе, Максвелл, Алекс Коста, [[Тиагу Мотта|Тиаго Мотта]], [[Златан Ибрагимович]], [[Тиаго Силва]], [[Эсекьель Лавесси]][[Марко Верратти|, Марко Верратти]], [[Лукас Моура]], [[Дэвид Бекхэм]] секілді футболшылар келді де, клуб Франция чемпионатында өзгелерден оқшауланып, алға шығып кетті. 2012/13 жылғы маусымда команда мерзімінен әлдеқайда бұрын чемпион атанды. УЕФА чемпиондар Лигасының ширек финалына шықты.

2016 жылы клуб тізгінін [[Унаи Эмери]] ұстады. 2016/17 жылғы маусымда клуб чемпион атана алмады, Чемпиондар Лигасында &quot;Барселонадан&quot; 1/8 финалда ұтылды. Өз алаңында 4:0 есебімен ойсыратқанымен, сырт алаңда соңғы минуттарда үш бірдей гол жіберіп алып, 1:6 есебімен ірі жеңіліске ұшырады.

2017 жылы жазда клубқа [[Неймар]], [[Килиан Мбаппе]], [[Даниэл Алвес|Дани Алвес]] секілді жұлдыздар келді. Бірақ олар да Чемпиондар Лигасын ұтуға көмектесе алмады, 2017/18 жылы Чемпиондар лигасының 1/8 финалында &quot;Реалдан&quot; жеңіліс тапты (1:3, 1:2). Осы маусымнан соң ПСЖ Франция чемпионы атанғанына қарамастан, Унаи Эмери бапкерліктен кетті. Оның орнына [[Томас Тухель]] келді.

2019/20 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] финалына шықты, бірақ &quot;Бавариядан&quot; 0:1 есебімен жеңілді. Есесіне тоғызыншы рет Франция чемпионы атанды.

2020 жылдың соңында Томас Тухель бапкерліктен кетіп, [[Маурисио Почеттино]] келді.

2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2023–24 маусымдары [[Футболдан Франция чемпионаты|Франция чемпионатын]] ұтып алды.

== Жетістіктері ==
=== Халықаралық ===
* '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25]]'''
* '''Кубок иелері кубогы''' - 1996
* '''УЕФА суперкубогы''' - 1996, 2025
* '''Интертото кубогы''' - 2001

=== Ұлттық ===
* '''Жеңімпаз (13)''': 1985/86, 1993/94, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24, 2024/25
* '''Күміс жүлдегер (9)''': 1988/89, 1992/93, 1995/96, 1996/97, 1999/00, 2003/04, 2011/12, 2016/17, 2020/21
* '''Қола жүлдегер (3)''': 1982/83, 1991/92, 1994/95
* '''[[Футболдан Франция кубогы|Франция кубогы]] (16, рекорд)''': 1981/82, 1982/83, 1992/93, 1994/95, 1997/98, 2003/04, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20, 2020/21, 2023/24, 2024/25 
* '''[[Футболдан Франция суперкубогы|Франция суперкубогы]] (13, рекорд)''': 1995, 1998, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024
* '''Франция лига кубогының жеңімпазы  (9)''': 1994/95, 1997/98, 2007/08, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20

== Жейделері ==
{| style=&quot;font-size:85%&quot; align=&quot;center&quot;
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы|
pattern_la=|
pattern_b=|
pattern_ra=|
leftarm=FF0000|
body=FF0000|
rightarm=FF0000|
shorts=FFFFFF|
socks=0000FF|
title=1970–1973}}
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы
|pattern_la=
|pattern_b=_redwhiteverticalc
|pattern_ra=
|leftarm=0000FF
|body=0000FF
|rightarm=0000FF
|shorts=0000FF
|socks=0000FF
|title=1973–1981}}
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы
|pattern_la=
|pattern_b=_redbluevertical
|pattern_ra=
|leftarm=FFFFFF
|body=FFFFFF
|rightarm=FFFFFF
|shorts=FFFFFF
|socks=FFFFFF
|title=1981–1990}}
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы
|pattern_la=
|pattern_b=_redwhiteverticalc
|pattern_ra=
|leftarm=0000FF
|body=0000FF
|rightarm=0000FF
|shorts=0000FF
|socks=0000FF
|title= 1990–2001}}
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы
|pattern_la=
|pattern_b=_redwhitevertical
|pattern_ra=
|leftarm=000066
|body=000066
|rightarm=000066
|shorts=000066
|socks=000066
|title=2001–2007}}
|align=&quot;center&quot;|
{{Футбол формасы
|pattern_la=
|pattern_b=_redwhiteverticalcentral
|pattern_ra=
|leftarm=000066
|body=000066
|rightarm=000066
|shorts=000066
|socks=000066
|title=2007–2014}}
|}

== Құрамы  ==
''2020/2021''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=20 |№
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=250 | Қақпашылар
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=50 | Туған күні
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=70 | Азаматтығы
|-
|1
|[[Кейлор Навас]]
|15.12.1986
|Коста-Рика
|-
|16
|[[Серхио Рико]]
|01.09.1993
|Испания
|-
|40
|[[Гариссон Инносан]]
|16.04.2000
|Франция
|-
|50
|[[Джанлуиджи Доннарумма|Джанлуиджи Донарумма]]
|25.02.1999
|Италия
|-
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=20 |№
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=250 | Қорғаушылар
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=50 | Туған күні
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=70 | Азаматтығы
|-
|2
|[[Ашраф Хакими]]
|4.11.1998
|Марокко
|-
|3
|[[Преснель Кимпембе]]
|13.08.1995
|Франция
|-
|4
|[[Серхио Рамос]]
|30.03.1986
|Испания
|-
|24
|[[Тило Керер]]
|21.09.1996
|Германия
|-
|5
|[[Маркиньос]]
|14.05.1994
|Бразилия
|-
|14
|[[Хуан Бернат]]
|01.03.1993
|Испания
|-
|20
|[[Левен Кюрзава|Лайвен Кюрзава]]
|04.09.1992
|Франция
|-
|22
|Абду Диалло
|04.05.1996
|Франция
|-
|25
|Митчелл Баккер
|20.06.2000
|Нидерланд
|-
|31
|Колин Дагба
|09.09.1998
|Франция
|-
|32
|Тимоте Пембеле
|09.09.2002
|Франция
|-
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=20 |№
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=250 | Жартылай қорғаушылар
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=50 | Туған күні
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=70 | Азаматтығы
|-
|6
|[[Марко Верратти]]
|05.11.1992
|Италия
|-
|8
|[[Леандро Паредес]]
|29.06.1994
|Аргентина
|-
|12
|[[Рафинья (футболшы, 1993)|Рафинья]]
|12.02.1993
|Испания
|-
|15
|[[Данилу Перейра]]
|09.09.1991
|Португалия
|-
|18
|[[Джорджиньо Вейналдум]]
|11.11.1990
|Нидерланд
|-
|21
|[[Андер Эррера]]
|14.08.1989
|Испания
|-
|23
|[[Юлиан Дракслер]]
|20.09.1993
|Германия
|-
|27
|[[Идрисса Гейе|Идрисса Гуэй]]
|26.09.1989
|Сенегал
|-
|36
|Кайс Руис-Атиль
|26.08.2002
|Марокко
|-
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=20 |№
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=250 | Шабуылшылар
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=50 | Туған күні
!style=&quot;background-color:#375197; color:#FFFFFF&quot; align=right width=70 | Азаматтығы
|-
|7
|[[Килиан Мбаппе]]
|20.12.1998
|Франция
|-
|9
|[[Мауро Икарди]]
|19.02.1993
|Аргентина
|-
|10
|[[Неймар]]
|05.02.1992
|Бразилия
|-
|11
|[[Анхель Ди Мария]]
|14.02.1988
|Аргентина
|-
|19
|[[Пабло Сарабия]]
|11.05.1992
|Испания
|-
|30
|[[Лионель Месси]]
|24.06.1987
|Аргентина
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{Commonscat|Paris Saint-Germain Football Club}}
* [https://www.psg.fr/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190629132438/https://www.psg.fr/ |date=2019-06-29 }}{{ref-fr}}{{ref-en}}{{ref-es}}{{ref-pt}}{{ref-ar}}{{ref-zh}}{{ref-ja}}

{{Сыртқы сілтемелер}}
{{Пари Сен-Жермен ФК құрамы}}

[[Санат:Франция футбол клубтары]]
[[Санат:1970 жылы құрылған футбол клубтары]]
[[Санат:Пари Сен-Жермен ФК]]</text>
      <sha1>mt916b3tfrza23cle7uuobvcgvanrxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мобильді қосымшалар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>634468</id>
    <revision>
      <id>3611981</id>
      <parentid>3609800</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amherst99</username>
        <id>4439</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3611981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2329" sha1="ip65i8pn4oq8raxkmr1s2in8it439lm" xml:space="preserve">[[Сурет:Instagram app on smartphone (grass background) (cropped).jpg|нобай|[[Смартфон]]дағы фотосуреттерді бөлісуге арналған [[Instagram]] қолданбасы]]
'''Мобильді қосымша''' ({{lang-en|mobile app}}) — бұл белгілі бір [[платформа]]да орнатылған және белгілі бір функционалдылыққа ие [[планшет]]тер мен [[смартфон]]дарға (iOS, Android, Windows Phone және т.б.) арналған әзірленген бағдарлама. Қарапайым сөзбен айтқанда, ол белгілі бір әрекеттерді орындайды және берілген мәселелерді шешуге арналған құрал&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kartaslov.ru/%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0/%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B5%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5|title=Мобильді қосымшалар деген не?|publisher=kartaslov.ru|accessdate=2019-10-29}}&lt;/ref&gt;

Алдын мобильді қосымшалар жай ғана ойын болды.&lt;ref&gt;[https://flipabit.dev/glossary/mobile-app/ Types of Mobile Apps?]&lt;/ref&gt; Бірақ кейіннен кәсіпкерлер қосымшаның бизнесті жүргізуге көмектесетінін түсінді. Сонымен қатар сіз өзіңіздің брендіңіздің хабарлап,сенімін арттыруға, жарнамалық науқандар жүргізуге және клиенттердің пікірлерін білуге мүмкіндік беретін мықты маркетингтік құралға айналдыруға болады&lt;ref&gt;https://wiserv.ru/blog/mobile-app/about-mobile-applications&lt;/ref&gt;.

== Мобильді қосымшалар ==
* Веб-қосымшасы немесе мобильді сайт;
* Гибридті қосымшалар;
* Жергілікті қосымшалар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қолданбалы бағдарламалар]]
[[Санат:Ұялы телефон бағдарлама жасақтамалары]]</text>
      <sha1>ip65i8pn4oq8raxkmr1s2in8it439lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мэрлин Мельцер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>651568</id>
    <revision>
      <id>3612150</id>
      <parentid>3459344</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7005" sha1="2kmrf4el0xnmy185jkpcxvm7q9c5578" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

{{Тұлға
|Есімі = Мэрлин Мельцер
|Сурет = Marlyn Meltzer.png
|Туған кездегі есімі = Мэрлин Уэскофф
|Туған күні = 1922
|Қайтыс болған күні = 07.12.2008
|Туған жері = [[Филадельфия]], Пенсильвания, АҚШ
|Қайтыс болған жері = Ярдли, Бакс, [[Пенсильвания]], [[АҚШ]]
|Азаматтығы = АҚШ
|Мансабы = ЕНЫАЦ-ның ең алғашқы бағдарламашысы
|Жұбайы = Филип Мельцер
|Марапаттары = [[Women in Technology International]], [[Women in Technology Hall of Fame]] (1997)}}

'''Мэрлин Мельцер''' (1921 немесе 1922, [[Филадельфия]] — 2008, [[Ярдли]], [[Пенсильвания]]) — американдық бағдарламашы, [[ENIAC|ЕНЫАЦ]]-тың (ағыл. ENIAC) алғашқы алты бағдарламашысының бірі&lt;ref&gt;[http://eniacprogrammers.org/eniac-programmers-project/memorials/  ENIAC бағдарламашылары]&lt;/ref&gt;. ЕНЫАЦ кең ауқымды мәселелерді шешу үшін және қайта бағдарламалауға болатын ең алғашқы жалпы мақсаттағы электронды-есептеуіш машинасы.

== Өмірбаяны ==
1921  немесе 1922 жылы Мэрлин Уэскофф аттымен Филадельфияда (Пенсильвания) дүниеге келген. 1942 жылы Темпл университетін бітірді. Сол жылдар аралығында Мур атындығы Электротехникалық мектебіне ауа-райын есептеу үшін жұмысқа қабылданды, өйткені Мэрлин жиынтық машинада керемет жұмыс істеді. Келесі жылы Мэрлин баллистикалық траекторияларды есептеумен айналысатын бөлімге ауыстырылды&lt;ref&gt;[https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/ Williams, H. (2020, September 2). Invisible Women: The Six Human Computers Behind The ENIAC. Lifehacker Australia. https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/]&lt;/ref&gt;. Бұл бөлім екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызу жүріп жатты. 1945 жылы Мэрлин мен тағы бес әйел жаңа құрылған ЕНЫАЦ-тың алғашқы бағдарламашылар тобына таңдалды.

ЕНЫАЦ машинасы салмағы шамамен 30 тонна, ауданы 167 м2 болатын үлкен құрылғы болды. Құрамында 17 468 шам, 7200 кремний диодтары, 1500 реле, 70 000 резистор, 10 000 конденсатор және 5 000 000 қолмен дәнекерленген қосылыстар болды.&lt;ref&gt;[[ENIAC|ЕНЫАЦ машинасы]]&lt;/ref&gt; Компьютер 150 киловаттан астам электр қуатын тұтынған, соның әсерінен Филадельфияда жергілікті тұрғындар кез-келген электр қуатын өшіру мәселесі туындаса, тек қана ЕНЫАЦны оған себепкер деп санайды.
Бұл машинаны жасаған ер азаматтар бірден әлемге әйгілі инженерлер болды, бірақ сол кезде де ЕНЫАЦ жобасында атқарған алғашқы әйел бағдарламашылары туралы ешкім білмеді. Уақыт өте келе алғашқы әйел бағдарламашылардың есімдері жайлы дереккөздер компьютерлік технологиялар тарихының беттерінен жоғалып кетті.

1947 жылы Мэрлин доктор Филип Мельцерге тұрмысқа шығып, Мэрлин Мельцер болды. Тұрмыс құрған Мэрлин бағдарламашылар тобынан кетті. Еріктілердің қатарына кірген Мэрлин кітапханада, жексенбілік мектепте, үйге азық-түлік жеткізу қызметі жұмысымен айналысты. Өмірінің соңғы төрт жылында &quot;Susan G. Komen for the Cure&quot; ұйымында химиялық терапия нәтижесінде шашынан айырылған әйелдерге 500-ге жуық қалпақ тігумен айналасты.

Мэрлин Мельцер 2008 жылы 7 желтоқсанда 1957 жылдан бері күйеуімен бірге тұрған Ярдли (Пенсильвания штаты) қаласында қайтыс болды. Қайтыс болған кезде Мельцердің ұлы Хью, қызы Джой және үш немересі мен немересі болды.

==Тарихтағы орны==

Мэрлин Мельцер ақпараттық технологиялар саласында еңбек еткен алғашқы әйел мамандардың бірі ретінде танылды. Оның ENIAC жобасындағы қызметі бағдарламалау мамандығының қалыптасуына ықпал етті. Ұзақ уақыт бойы оның еңбегі жеткілікті бағаланбағанымен, кейінгі зерттеулер мен тарихи еңбектерде Мельцердің компьютерлік технологиялардың дамуына қосқан үлесі кеңінен атала бастады. Бүгінде ол әйелдердің ғылым мен техника саласындағы жетістіктерінің жарқын үлгісі ретінде қарастырылады.


== Марапаттары ==
* 1996 жылы &quot;ЕНЫАЦ әйелдері&quot; атты кітабы жарық көрді.
* 1997 жылы Рут Тейтельбаум және ЕНЫАЦ жобасында жұмыс атқарған тағы бес әйел women in Technology International халықаралық ұйымының Даңқ залына енді.
* 2010 жылы американдық &quot;Top Secret Rosies&quot; деректі фильмі жарыққа шықты: Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі есептеуіш-әйелдер туралы әңгімелейтін &quot;Computers&quot;.

== Дереккөздер ==

{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>2kmrf4el0xnmy185jkpcxvm7q9c5578</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612188</id>
      <parentid>3612150</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>2871985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6075" sha1="lkyeplpx21vljidj4tgyazq6l7kastp" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

{{Тұлға
|Есімі = Мэрлин Мельцер
|Сурет = Marlyn Meltzer.png
|Туған кездегі есімі = Мэрлин Уэскофф
|Туған күні = 1922
|Қайтыс болған күні = 07.12.2008
|Туған жері = [[Филадельфия]], Пенсильвания, АҚШ
|Қайтыс болған жері = Ярдли, Бакс, [[Пенсильвания]], [[АҚШ]]
|Азаматтығы = АҚШ
|Мансабы = ЕНЫАЦ-ның ең алғашқы бағдарламашысы
|Жұбайы = Филип Мельцер
|Марапаттары = [[Women in Technology International]], [[Women in Technology Hall of Fame]] (1997)}}

'''Мэрлин Мельцер''' (1921 немесе 1922, [[Филадельфия]] — 2008, [[Ярдли]], [[Пенсильвания]]) — американдық бағдарламашы, [[ENIAC|ЕНЫАЦ]]-тың (ағыл. ENIAC) алғашқы алты бағдарламашысының бірі&lt;ref&gt;[http://eniacprogrammers.org/eniac-programmers-project/memorials/  ENIAC бағдарламашылары]&lt;/ref&gt;. ЕНЫАЦ кең ауқымды мәселелерді шешу үшін және қайта бағдарламалауға болатын ең алғашқы жалпы мақсаттағы электронды-есептеуіш машинасы.

== Өмірбаяны ==
1921  немесе 1922 жылы Мэрлин Уэскофф аттымен Филадельфияда (Пенсильвания) дүниеге келген. 1942 жылы Темпл университетін бітірді. Сол жылдар аралығында Мур атындығы Электротехникалық мектебіне ауа-райын есептеу үшін жұмысқа қабылданды, өйткені Мэрлин жиынтық машинада керемет жұмыс істеді. Келесі жылы Мэрлин баллистикалық траекторияларды есептеумен айналысатын бөлімге ауыстырылды&lt;ref&gt;[https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/ Williams, H. (2020, September 2). Invisible Women: The Six Human Computers Behind The ENIAC. Lifehacker Australia. https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/]&lt;/ref&gt;. Бұл бөлім екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызу жүріп жатты. 1945 жылы Мэрлин мен тағы бес әйел жаңа құрылған ЕНЫАЦ-тың алғашқы бағдарламашылар тобына таңдалды.

ЕНЫАЦ машинасы салмағы шамамен 30 тонна, ауданы 167 м2 болатын үлкен құрылғы болды. Құрамында 17 468 шам, 7200 кремний диодтары, 1500 реле, 70 000 резистор, 10 000 конденсатор және 5 000 000 қолмен дәнекерленген қосылыстар болды.&lt;ref&gt;[[ENIAC|ЕНЫАЦ машинасы]]&lt;/ref&gt; Компьютер 150 киловаттан астам электр қуатын тұтынған, соның әсерінен Филадельфияда жергілікті тұрғындар кез-келген электр қуатын өшіру мәселесі туындаса, тек қана ЕНЫАЦны оған себепкер деп санайды.
Бұл машинаны жасаған ер азаматтар бірден әлемге әйгілі инженерлер болды, бірақ сол кезде де ЕНЫАЦ жобасында атқарған алғашқы әйел бағдарламашылары туралы ешкім білмеді. Уақыт өте келе алғашқы әйел бағдарламашылардың есімдері жайлы дереккөздер компьютерлік технологиялар тарихының беттерінен жоғалып кетті.

1947 жылы Мэрлин доктор Филип Мельцерге тұрмысқа шығып, Мэрлин Мельцер болды. Тұрмыс құрған Мэрлин бағдарламашылар тобынан кетті. Еріктілердің қатарына кірген Мэрлин кітапханада, жексенбілік мектепте, үйге азық-түлік жеткізу қызметі жұмысымен айналысты. Өмірінің соңғы төрт жылында &quot;Susan G. Komen for the Cure&quot; ұйымында химиялық терапия нәтижесінде шашынан айырылған әйелдерге 500-ге жуық қалпақ тігумен айналасты.

Мэрлин Мельцер 2008 жылы 7 желтоқсанда 1957 жылдан бері күйеуімен бірге тұрған Ярдли (Пенсильвания штаты) қаласында қайтыс болды. Қайтыс болған кезде Мельцердің ұлы Хью, қызы Джой және үш немересі мен немересі болды.

== Марапаттары ==
* 1996 жылы &quot;ЕНЫАЦ әйелдері&quot; атты кітабы жарық көрді.
* 1997 жылы Рут Тейтельбаум және ЕНЫАЦ жобасында жұмыс атқарған тағы бес әйел women in Technology International халықаралық ұйымының Даңқ залына енді.
* 2010 жылы американдық &quot;Top Secret Rosies&quot; деректі фильмі жарыққа шықты: Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі есептеуіш-әйелдер туралы әңгімелейтін &quot;Computers&quot;.

== Дереккөздер ==

{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>lkyeplpx21vljidj4tgyazq6l7kastp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612190</id>
      <parentid>3612188</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3612190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6101" sha1="osj97gbt9srg4j5ru5dbjbc1zwl9gnw" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=желтоқсан 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

{{Тұлға
|Есімі = Мэрлин Мельцер
|Сурет = Marlyn Meltzer.png
|Туған кездегі есімі = Мэрлин Уэскофф
|Туған күні = 1922
|Қайтыс болған күні = 07.12.2008
|Туған жері = [[Филадельфия]], Пенсильвания, АҚШ
|Қайтыс болған жері = Ярдли, Бакс, [[Пенсильвания]], [[АҚШ]]
|Азаматтығы = АҚШ
|Мансабы = ЕНЫАЦ-ның ең алғашқы бағдарламашысы
|Жұбайы = Филип Мельцер
|Марапаттары = [[Women in Technology International]], [[Women in Technology Hall of Fame]] (1997)}}

'''Мэрлин Мельцер''' (1921 немесе 1922, [[Филадельфия]] — 2008, [[Ярдли]], [[Пенсильвания]]) — американдық бағдарламашы, [[ENIAC|ЕНЫАЦ]]-тың (ағыл. ENIAC) алғашқы алты бағдарламашысының бірі&lt;ref&gt;[http://eniacprogrammers.org/eniac-programmers-project/memorials/  ENIAC бағдарламашылары]&lt;/ref&gt;. ЕНЫАЦ кең ауқымды мәселелерді шешу үшін және қайта бағдарламалауға болатын ең алғашқы жалпы мақсаттағы электронды-есептеуіш машинасы.

== Өмірбаяны ==
1921  немесе 1922 жылы Мэрлин Уэскофф аттымен Филадельфияда (Пенсильвания) дүниеге келген. 1942 жылы Темпл университетін бітірді. Сол жылдар аралығында Мур атындығы Электротехникалық мектебіне ауа-райын есептеу үшін жұмысқа қабылданды, өйткені Мэрлин жиынтық машинада керемет жұмыс істеді. Келесі жылы Мэрлин баллистикалық траекторияларды есептеумен айналысатын бөлімге ауыстырылды&lt;ref&gt;[https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/ Williams, H. (2020, September 2). Invisible Women: The Six Human Computers Behind The ENIAC. Lifehacker Australia. https://www.lifehacker.com.au/2015/11/invisible-women-the-six-human-computers-behind-the-eniac/]&lt;/ref&gt;. Бұл бөлім екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызу жүріп жатты. 1945 жылы Мэрлин мен тағы бес әйел жаңа құрылған ЕНЫАЦ-тың алғашқы бағдарламашылар тобына таңдалды.

ЕНЫАЦ машинасы салмағы шамамен 30 тонна, ауданы 167 м2 болатын үлкен құрылғы болды. Құрамында 17 468 шам, 7200 кремний диодтары, 1500 реле, 70 000 резистор, 10 000 конденсатор және 5 000 000 қолмен дәнекерленген қосылыстар болды.&lt;ref&gt;[[ENIAC|ЕНЫАЦ машинасы]]&lt;/ref&gt; Компьютер 150 киловаттан астам электр қуатын тұтынған, соның әсерінен Филадельфияда жергілікті тұрғындар кез-келген электр қуатын өшіру мәселесі туындаса, тек қана ЕНЫАЦны оған себепкер деп санайды.
Бұл машинаны жасаған ер азаматтар бірден әлемге әйгілі инженерлер болды, бірақ сол кезде де ЕНЫАЦ жобасында атқарған алғашқы әйел бағдарламашылары туралы ешкім білмеді. Уақыт өте келе алғашқы әйел бағдарламашылардың есімдері жайлы дереккөздер компьютерлік технологиялар тарихының беттерінен жоғалып кетті.

1947 жылы Мэрлин доктор Филип Мельцерге тұрмысқа шығып, Мэрлин Мельцер болды. Тұрмыс құрған Мэрлин бағдарламашылар тобынан кетті. Еріктілердің қатарына кірген Мэрлин кітапханада, жексенбілік мектепте, үйге азық-түлік жеткізу қызметі жұмысымен айналысты. Өмірінің соңғы төрт жылында &quot;Susan G. Komen for the Cure&quot; ұйымында химиялық терапия нәтижесінде шашынан айырылған әйелдерге 500-ге жуық қалпақ тігумен айналасты.

Мэрлин Мельцер 2008 жылы 7 желтоқсанда 1957 жылдан бері күйеуімен бірге тұрған Ярдли (Пенсильвания штаты) қаласында қайтыс болды. Қайтыс болған кезде Мельцердің ұлы Хью, қызы Джой және үш немересі мен немересі болды.

== Марапаттары ==
* 1996 жылы &quot;ЕНЫАЦ әйелдері&quot; атты кітабы жарық көрді.
* 1997 жылы Рут Тейтельбаум және ЕНЫАЦ жобасында жұмыс атқарған тағы бес әйел women in Technology International халықаралық ұйымының Даңқ залына енді.
* 2010 жылы американдық &quot;Top Secret Rosies&quot; деректі фильмі жарыққа шықты: Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі есептеуіш-әйелдер туралы әңгімелейтін &quot;Computers&quot;.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Суретсіз мақала}}</text>
      <sha1>osj97gbt9srg4j5ru5dbjbc1zwl9gnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сауда соғысы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>663395</id>
    <revision>
      <id>3612198</id>
      <parentid>3582946</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="5ej2sx5kmp2vczuyt754ochgu9zmdok" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2021}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Сауда соғысы''' ({{lang-en|'''trade war'''}}), '''Сауда дауы&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Торговые обычаи}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Коммерческие суды}}&lt;/ref&gt;''' ({{lang-de|'''Handelsstreit'''}}) — шетелдік нарықтарды жаулап алу(шабуылдық) немесе ұлттық экономиканы басып алудан сақтау(қорғаныс) мақсатында екі немесе одан да көп елдер арасында өткізілетін сауда бәсекелестігі. 

== Ерекшеліктер ==
Сауда соғыстарын өткізудің себептері мен әдістерін зерттеу әртүрлі ғылымдардың дәргейін, соның ішінде геоэкономика мен әлемдік экономиканы құрайды. Сауда соғысы ауқымды “әскери әрекеттер&quot;  аясында да өткізіле алады, ол экономикалық соғыс деп аталады.

Шабуылдық сауда соғысын жүргізудің негізгі әдістері:
* [[экспорт]]тық баж тарифтерінің төмендеуі,
* экспорттық квоталардың жоғарылауы,
* [[Демпинг|депингтік]] бағалардың қолданылуы,
* айрықша жағдайларда экономикалық блокада мен [[эмбарго|эмбаргоның]] қолданылуы,
* бәсекелестердің өнімдерін тұтынушыларға немесе экологияға зиянды екендігін жариялау. 
     
Қорғаныстық сауда соғысының тәсілдеріне сауда барьерлерінің тұрғызылуы жатады: 
* импорттық баж салықтарының артуы,
* импорттық квоталардың төмендеуі,
* импорттық тауарлардың ұлттық стандарттарға сай келуіне байланысты қиындықтардың пайда болуын көздейтін техникалық барьерлердің енгізілуі.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.mail.ru/politics/69466143/?from=swap&amp;swap=3 |title=Восемь стран НАТО поддержали Гренландию после заявления Трампа о тарифах. |archive-date=2026-01-18 |access-date=2026-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118152421/https://news.mail.ru/politics/69466143/?from=swap&amp;swap=3 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Мысалдар==
* Қытай мен АҚШ арасындағы сауда соғысы (2018).&lt;ref&gt;[https://old.elorda.info/kk/analytics/view/kytay-men-aksh-arasyndagy-sauda-sogysy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210604093627/https://old.elorda.info/kk/analytics/view/kytay-men-aksh-arasyndagy-sauda-sogysy |date=2021-06-04 }}&lt;/ref&gt;

== Салдары ==
Сауда соғыстары мемлекеттердің экономикалық дамуына әртүрлі әсер етеді. Бір жағынан, олар отандық өндірушілерді қорғауға және ұлттық өнеркәсіптің дамуына мүмкіндік береді. Екінші жағынан, импорттық тауарлардың қымбаттауына, халықаралық сауда көлемінің қысқаруына және тұтынушылар шығындарының артуына алып келуі мүмкін. Сонымен қатар, ұзаққа созылған сауда қақтығыстары әлемдік нарықтағы тұрақтылыққа кері әсер етіп, жаһандық экономикалық өсімнің баяулауына себеп болады.


==Дереккөздер==</text>
      <sha1>5ej2sx5kmp2vczuyt754ochgu9zmdok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612253</id>
      <parentid>3612198</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3560879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3234" sha1="nqxodydbczthobnskvjgpo4g4fjgtvj" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2021}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

'''Сауда соғысы''' ({{lang-en|'''trade war'''}}), '''Сауда дауы&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Торговые обычаи}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ВТ-ЭСБЕ|Коммерческие суды}}&lt;/ref&gt;''' ({{lang-de|'''Handelsstreit'''}}) — шетелдік нарықтарды жаулап алу(шабуылдық) немесе ұлттық экономиканы басып алудан сақтау(қорғаныс) мақсатында екі немесе одан да көп елдер арасында өткізілетін сауда бәсекелестігі. 

== Ерекшеліктер ==
Сауда соғыстарын өткізудің себептері мен әдістерін зерттеу әртүрлі ғылымдардың дәргейін, соның ішінде геоэкономика мен әлемдік экономиканы құрайды. Сауда соғысы ауқымды “әскери әрекеттер&quot;  аясында да өткізіле алады, ол экономикалық соғыс деп аталады.

Шабуылдық сауда соғысын жүргізудің негізгі әдістері:
* [[экспорт]]тық баж тарифтерінің төмендеуі,
* экспорттық квоталардың жоғарылауы,
* [[Демпинг|депингтік]] бағалардың қолданылуы,
* айрықша жағдайларда экономикалық блокада мен [[эмбарго|эмбаргоның]] қолданылуы,
* бәсекелестердің өнімдерін тұтынушыларға немесе экологияға зиянды екендігін жариялау. 
     
Қорғаныстық сауда соғысының тәсілдеріне сауда барьерлерінің тұрғызылуы жатады: 
* импорттық баж салықтарының артуы,
* импорттық квоталардың төмендеуі,
* импорттық тауарлардың ұлттық стандарттарға сай келуіне байланысты қиындықтардың пайда болуын көздейтін техникалық барьерлердің енгізілуі.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.mail.ru/politics/69466143/?from=swap&amp;swap=3 |title=Восемь стран НАТО поддержали Гренландию после заявления Трампа о тарифах. |archive-date=2026-01-18 |access-date=2026-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118152421/https://news.mail.ru/politics/69466143/?from=swap&amp;swap=3 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Мысалдар==
* Қытай мен АҚШ арасындағы сауда соғысы (2018).&lt;ref&gt;[https://old.elorda.info/kk/analytics/view/kytay-men-aksh-arasyndagy-sauda-sogysy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210604093627/https://old.elorda.info/kk/analytics/view/kytay-men-aksh-arasyndagy-sauda-sogysy |date=2021-06-04 }}&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==</text>
      <sha1>nqxodydbczthobnskvjgpo4g4fjgtvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мир (орбиталық станция)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>666492</id>
    <revision>
      <id>3612183</id>
      <parentid>3099559</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <origin>3612183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7921" sha1="jo4y1i53zaczeshrbysrb0xqbdgqz12" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size: 90%; width: 320px; line-height: 1.4em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size: larger; text-align: center; background:;&quot;| &lt;big&gt;'''Мир'''&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |[[Сурет:Mir Space Station viewed from Endeavour during STS-89.jpg|250px]]&lt;br /&gt;
|-
! style=&quot;text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Станцияның фотосуреті: 9 ақпан 1998 жыл&lt;br /&gt;[[Сурет:Mir insignia.svg|90px]]&lt;br /&gt;Мир эмблемасы
|-
! style=&quot;background: #dddddd; text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Жалпы мәлімет
|-
| '''Ғарыш кеменің түрі'''
| Орбиталық станция
|-
| '''Пайдалана бастау күні'''
| 20 ақпан 1986 жыл
|-
| '''Істен шығару күні'''
| 23 наурыз 2001 жыл
|-
| '''[[Орбита]]дағы күні'''
| 5510 (15 жыл, 31 күн)
|-
! style=&quot;background: #dddddd; text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Техникалық көрсеткіштер
|-
| '''[[Масса]]'''
| 124 340 [[Килограмм|кг]]
|-
| '''Ұзындығы'''
| 19 [[Метр|м]]
|-
| '''Ені'''
| 31 [[Метр|м]]
|-
| '''Биіктігі'''
| 27,5 [[Метр|м]]
|-
| '''Ішкі көлемі'''
| 376 м&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
|-
| '''[[Атмосфералық қысым|Қысым]]'''
| 1 [[Атмосфера|атм.]]
|-
! style=&quot;background: #dddddd; text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Станцияның ұшу көрсеткіштері
|-
| '''[[Перигей]]'''
| 354 [[Километр|км]]
|-
| '''[[Апогей]]'''
| 374 [[Километр|км]]
|-
| '''Ауытқу'''
| 51,6°
|-
| '''Орбиталық жылдамдығы'''
| 7,7 км/сек&lt;br /&gt;(~27 700 км/сағ)
|-
| '''Бір айналым уақыты'''
| 89,1 минут
|-
| '''Тәуліктегі айналым саны'''
| 15,7
|-
| '''Жалпы айналым саны'''
| 86 331
|-
! style=&quot;background: #dddddd; text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Экипаж туралы мәліметтер
|-
| '''Экипаж саны'''
| 3 адам
|-
| '''Алғашқы мекендеу күні'''
| 13 наурыз 1986 жыл
|-
| '''Соңғы мекендеу күні'''
| 16 маусым 2000 жыл
|-
| '''Мекендеген күндері'''
| 4594
|-
! style=&quot;background: #dddddd; text-align: center&quot; colspan=&quot;2&quot; | Станция құрылымы
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |[[Сурет:Mir diagram-ru.svg|280px]]
|}
'''Мир''' — [[Ресей]]лік [[орбиталық станция]], Жер орбитасында 1986 жылдың 20 ақпанынан бастап 2001 жылдың 23 наурызына дейін болды.

Станцияда 27 халықаралық зерттеу бағдарламасы іске асырылды, 12 мемлекеттің 71 ғарышкері қызметтерін атқарды.&lt;ref&gt;[http://www.energia.ru/ru/history/flights/mir.html Мир: Хронология пилотируемых полётов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421050921/http://www.energia.ru/ru/history/flights/mir.html |date=2014-04-21 }}&lt;/ref&gt;

15 жылдың ішінде станция Жерді 86 331 рет айналды.

== Модульдері ==
Станцияның барлығы жеті модулі болған, олар орбитаға 10 жылдың ішінде жеке-жеке жеткізілген еді.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:auto; margin:auto;&quot;
|- style=&quot;background:#EFEFEF;&quot;
! Модуль
! style=&quot;width:82px;&quot;| Суреті
! Ұшыру күні
! Ұшыру ғарыш кемесі
! style=&quot;width:100px;&quot;| Ел
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Негізгі блок
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:RP1357 p103 Mir base block.svg|80px]]
| 19 ақпан 1986
| Протон-К
| КСРО
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | Экипаждың негізгі жұмыс істеу мен демалу орны. [[Салют]] бағдарламасы негізінде құрастырылған блокта басқару жүйелері орналастырылған және басқа модульдермен түйісуге мүмкіндік беретін кеңістік болған.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Квант-1
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:RP1357 p162 Kvant module.svg|80px]]
| 31 наурыз 1987
| Протон-К
| КСРО
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | [[Астрофизика]]лық модуль рентгендік және ультракүлгін телескоптармен, кеңбұрышты камерамен, әртүрлі детекторлармен, [[гироскоп]]тармен және [[оттегі]] өндіру құралымен жабдықталған еді.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Квант-2
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:RP1357 p164 Kvant 2 module.svg|80px]]
| 26 November 1989
| Протон-К
| КСРО
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | Модуль станцияны қосалқы жабдықтармен қамтамасыз етті, олардың ішішнде спектрометрлер, тәжірибелік құрылғылар, су жинауыштар, шомылуға арналған себезгі, т.б.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Кристалл
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:RP1357 p166 Kristall module.svg|80px]]
| 31 мамыр 1990
| Протон-К
| КСРО
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | Технологиялық модуль [[астрономия]]лық бақылауларды және [[биотехнология]]лық тәжірибелерді өткізуге, мысалы, ақуыздық кристаллдарды өсіруге, жаңа дәрілік заттарды жасауға арналған болатын.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Спектр
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Spektr module drawing.png|80px]]
| 20 мамыр 1995
| Протон-К
| Ресей
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | [[НАСА]]-мен ынтымақтастық жобасы бойынша іске қосылған алғашқы модуль, американдық астронавтардың мекендеуіне және тәжірибе жүргізуіне арналған еді. Төрт [[күн батареясы]] станция қуатының жартысын қамтамасыз етті.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Түйісу модулі
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Mir Docking Module drawing.svg|80px]]
| 15 қараша 1995
| [[Спейс Шаттл]] Atlantis
| АҚШ
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | Америкалық шаттлдармен түйісуді қамтамасыз етті.
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Природа
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Priroda module drawing.svg|80px]]
| 26 сәуір 1996
| Протон-К
| Ресей
|- style=&quot;border-bottom: 3px solid gray&quot;
| colspan=&quot;3&quot; | Жер бетін мен атмосферасын зерттеуге арналған модуль, сондай-ақ микротолқындық, инфрақызыл және көрінетін сәулелерде тәжірибелерді өткізуге мүмкіндік берді.
|}

== Филателияда ==
&lt;gallery&gt;
USSR 1987 blok 195 3437 0.jpg
1994. Марка России 0159 hi.jpg
1992. Марка России 0010 hi.jpg
The Soviet Union 1988 CPA 5952 stamp (Soviet-Bulgarian Space Flight. Flags, Mir space station and Soyuz-TM spacecrafts).jpg
The Soviet Union 1990 CPA 6193 stamp (Cosmonautics Day. 'Mir' space complex and cosmonaut).jpg
Stamp of Kazakhstan kz614.jpg
Russia stamp 1995 № 227.jpg
Stamp of Kazakhstan 426.jpg
Talgat Musabayev 2015 stamp of Kazakhstan.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Cosmo-stub}}
{{Орбиталық станциялар}}
[[Санат:Ғарыш станциялары]]</text>
      <sha1>jo4y1i53zaczeshrbysrb0xqbdgqz12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675070</id>
    <revision>
      <id>3612189</id>
      <parentid>3611816</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16888" sha1="n29xbin7qgsd1jf9slbxyrdygottl7y" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСҚ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453
|-
|2||4||{{u|Kasymov}}||95881||76265||11019||224||3376||234||110||5807||741
|-
|3||2||{{u|Салиха}}||86467||80865||1349||2243||909||49||0||957||136
|-
|4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24
|-
|5||3||{{u|Мағыпар}}||82989||77962||783||635||37||388||0||2883||46
|-
|6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187
|-
|7||6||{{u|Casserium}}||48467||39760||1757||102||628||17||9||4473||39
|-
|8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381
|-
|9||10||{{u|Ulan}}||30436||23965||391||78||4579||14||0||199||209
|-
|10||9||{{u|1nter pares}}||27021||25166||202||7||522||70||0||1370||138
|-
|11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844
|-
|12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980
|-
|13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007
|-
|14||11||{{u|Орел Карл}}||21695||20435||752||39||120||4||0||121||11
|-
|15||18||{{u|Nurken}}||19165||9864||1319||40||6914||115||2||425||51
|-
|16||13||{{u|Sagzhan}}||17692||16493||361||43||181||10||0||308||86
|-
|17||17||{{u|Kaiyr}}||17029||12069||218||7||132||162||8||2485||355
|-
|18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14052||411||16||1017||73||1||539||302
|-
|19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630
|-
|20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13748||12974||207||1||183||2||0||224||42
|-
|21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183
|-
|22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14
|-
|23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11225||6789||505||0||102||512||0||614||55
|-
|24||22||{{u|Nurkhan}}||10033||7875||1218||37||4||0||4||333||36
|-
|25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||296||32
|-
|26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170
|-
|27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1
|-
|28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8099||5688||27||5||1850||204||0||172||52
|-
|29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348
|-
|30||35||{{u|Nurtenge}}||7933||5416||973||137||627||59||23||529||196
|-
|31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1
|-
|32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0
|-
|33||30||{{u|Ashina}}||7479||5979||189||71||63||88||3||384||325
|-
|34||36||{{u|TalgatSnow}}||7419||5280||468||132||761||0||64||97||72
|-
|35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1
|-
|36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||108||0||1||0||126||23
|-
|37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444
|-
|38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311
|-
|39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24
|-
|40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24
|-
|41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7
|-
|42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59
|-
|43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10
|-
|44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10
|-
|45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308
|-
|46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18
|-
|47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40
|-
|48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26
|-
|49||47||{{u|Coffee86}}||4327||3803||4||0||11||7||0||399||5
|-
|50||62||{{u|Madi Dos}}||4305||2981||194||63||35||42||0||602||104
|-
|51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21
|-
|52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0
|-
|53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0
|-
|54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138
|-
|55||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0
|-
|56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2
|-
|57||50||{{u|Makenzis}}||3483||3426||5||0||0||0||0||46||5
|-
|58||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2999||193||0||18||0||0||50||8
|-
|59||61||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62
|-
|60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0
|-
|61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0
|-
|62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1
|-
|63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3
|-
|64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0
|-
|65||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0
|-
|66||72||{{u|ShadZ01}}||3005||2400||334||66||105||0||0||4||0
|-
|67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1
|-
|68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144
|-
|69||68||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6
|-
|70||71||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0
|-
|71||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2806||1821||295||0||88||55||0||415||4
|-
|72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-
|73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11
|-
|74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2
|-
|75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30
|-
|76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4
|-
|77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5
|-
|78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0
|-
|79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4
|-
|80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2
|-
|81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48
|-
|82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2
|-
|83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2
|-
|84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2388||1981||126||0||13||1||0||176||41
|-
|85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35
|-
|86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75
|-
|87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2
|-
|88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2
|-
|89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22
|-
|90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4
|-
|92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48
|-
|93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5
|-
|94||83||{{u|Unknown Alash}}||2004||1943||1||0||0||0||0||0||0
|-
|95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0
|-
|96||94||{{u|RaiymbekZh}}||1902||1610||6||0||17||0||0||72||72
|-
|97||92||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1
|-
|98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2
|-
|99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1
|-
|100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0
|-
|101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29
|-
|102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24
|-
|103||96||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0
|-
|104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1
|-
|105||93||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0
|-
|106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1601||1339||1||0||102||1||0||5||0
|-
|107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0
|-
|108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1533||1345||0||0||7||0||0||120||8
|-
|109||97||{{u|Gliwi}}||1513||1507||3||0||0||0||0||0||0
|-
|110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26
|-
|111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22
|-
|112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0
|-
|113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0
|-
|114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0
|-
|115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0
|-
|116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1
|-
|117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0
|-
|118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1
|-
|120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0
|-
|121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14
|-
|122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2
|-
|123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0
|-
|124||126||{{u|IL68}}||1215||946||62||0||31||0||0||134||1
|-
|125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1
|-
|126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0
|-
|127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0
|-
|128||119||{{u|Ziv}}||1147||1076||58||0||0||2||0||9||2
|-
|129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1
|-
|130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10
|-
|131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2
|-
|132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3
|-
|133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0
|-
|134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2
|-
|135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4
|-
|136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2
|-
|137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0
|-
|138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0
|-
|139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4
|-
|140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0
|-
|141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11
|-
|142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3
|-
|143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504
|-
|145||165||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11
|-
|146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3
|-
|147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1
|-
|148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5
|-
|149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5
|-
|150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0
|-
|151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0
|-
|152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0
|-
|153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1
|-
|154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10
|-
|155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2
|-
|157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17
|-
|158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1
|-
|159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0
|-
|161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0
|-
|162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6
|-
|163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0
|-
|164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0
|-
|165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0
|-
|166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1
|-
|167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0
|-
|168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3
|-
|169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3
|-
|170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0
|-
|171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2
|-
|172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1
|-
|173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2
|-
|174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0
|-
|175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24
|-
|177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36
|-
|178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0
|-
|179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2
|-
|180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1
|-
|181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0
|-
|182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0
|-
|183||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1
|-
|184||166||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||664||625||15||0||0||0||0||2||0
|-
|185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17
|-
|186||192||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0
|-
|187||190||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21
|-
|189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0
|-
|190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11
|-
|192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2
|-
|193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13
|-
|194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0
|-
|195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12
|-
|196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0
|-
|197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1
|-
|198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0
|-
|199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3
|-
|200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3
|-
|202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0
|-
|204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0
|-
|205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6
|-
|206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0
|-
|207||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0
|-
|208||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0
|-
|210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1
|-
|211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2
|-
|213||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0
|-
|214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0
|-
|215||191||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0
|-
|216||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0
|-
|217||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0
|-
|218||193||{{u|Tuttiorchestra687}}||532||529||0||0||0||0||0||4||2
|-
|219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0
|-
|220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0
|-
|221||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1
|-
|223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1
|-
|224||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0
|-
|225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0
|-
|226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0
|-
|227||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12
|-
|228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8
|-
|230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0
|-
|231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0
|-
|232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0
|-
|233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>n29xbin7qgsd1jf9slbxyrdygottl7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675089</id>
    <revision>
      <id>3612336</id>
      <parentid>3611956</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="h2z1kmjdwi3zr0joppxq9msnttuz926" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСБ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23
|-
|2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22
|-
|3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132104||127420||645||15||62||17||10||2859||1051
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142
|-
|5||120||{{u|New user message}}||113403||1||0||0||0||0||0||113402||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497
|-
|7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87594||87594||0||0||0||0||0||0||0
|-
|8||7||{{u|GaiJinBot}}||79320||79305||7||0||0||0||0||3||5
|-
|9||8||{{u|BekusBot}}||50459||50166||232||3||53||0||0||4||1
|-
|10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0
|-
|11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22822||42||0||3648||2||0||61||22
|-
|12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3
|-
|13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0
|-
|15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14518||13544||429||1||0||83||0||383||41
|-
|16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42
|-
|17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0
|-
|18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134
|-
|19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1
|-
|20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2
|-
|21||16||{{u|Kia content bot}}||9119||9119||0||0||0||0||0||0||0
|-
|22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126
|-
|23||24||{{u|Nurtenge}}||7960||5416||973||137||627||40||23||529||196
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0
|-
|26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0
|-
|27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6
|-
|28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4
|-
|29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0
|-
|32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0
|-
|33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0
|-
|37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0
|-
|38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0
|-
|39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6
|-
|41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0
|-
|42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0
|-
|46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2
|-
|47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2
|-
|48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0
|-
|54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1
|-
|56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3
|-
|58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0
|-
|59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1
|-
|60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945
|-
|61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0
|-
|62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3
|-
|64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11
|-
|66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1047||28||2||4||6||0||28||6
|-
|67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1
|-
|68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1
|-
|69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0
|-
|73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0
|-
|75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0
|-
|76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0
|-
|79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0
|-
|83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0
|-
|84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0
|-
|85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2
|-
|86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0
|-
|88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0
|-
|90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0
|-
|92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|94||87||{{u|KiranBOT}}||164||162||0||0||0||0||0||2||0
|-
|95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152
|-
|96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0
|-
|101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2
|-
|102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0
|-
|106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1
|-
|107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0
|-
|108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0
|-
|110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0
|-
|112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0
|-
|125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0
|-
|127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0
|-
|128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0
|-
|131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
|135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]]</text>
      <sha1>h2z1kmjdwi3zr0joppxq9msnttuz926</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675116</id>
    <revision>
      <id>3611991</id>
      <parentid>3611427</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3611991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103496" sha1="ts1quq72zutuc9a67x3b6hl2z38r1vp" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ББҚ}}&lt;center&gt;{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0
|-
|1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kia content bot}}||7809||949||164||0||0||0||0||0||0
|-
|2||{{u|Салиха}}||7353||84||695||187||814||2150||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0
|-
|3||{{u|Мағыпар}}||2561||42||0||57||33||593||1||0||0
|-
|4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2270||102||13||198||86||0||57||0||4
|-
|5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||106||0||0||0
|-
|6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0
|-
|7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0
|-
|8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10
|-
|9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0
|-
|10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0
|-
|11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0
|-
|12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0
|-
|13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78
|-
|15||{{u|Орел Карл}}||1297||310||1||303||80||24||0||0||0
|-
|16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0
|-
|17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0
|-
|18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0
|-
|19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0
|-
|20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0
|-
|21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52
|-
|22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17
|-
|23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0
|-
|24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25
|-
|25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0
|-
|26||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0
|-
|27||{{u|Nurkhan}}||954||101||14||343||4||25||0||1||0
|-
|28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0
|-
|29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0
|-
|30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0
|-
|31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0
|-
|32||{{u|Kaiyr}}||868||307||43||20||71||7||25||3||3
|-
|33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0
|-
|34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0
|-
|35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0
|-
|36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3
|-
|37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0
|-
|38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0
|-
|39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0
|-
|40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0
|-
|41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0
|-
|42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0
|-
|43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0
|-
|44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11
|-
|45||{{u|1nter pares}}||535||306||0||8||363||3||0||0||4
|-
|46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0
|-
|47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0
|-
|48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0
|-
|49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0
|-
|50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0
|-
|51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0
|-
|52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4706||31||15||1||4
|-
|53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0
|-
|54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0
|-
|55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0
|-
|56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0
|-
|57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0
|-
|59||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0
|-
|60||{{u|Sagzhan}}||436||81||1||16||134||30||0||0||0
|-
|61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0
|-
|62||{{u|TheNomadEditor}}||416||37||0||0||1582||3||0||0||0
|-
|63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0
|-
|64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0
|-
|65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0
|-
|66||{{u|Ashina}}||386||182||3||56||22||38||31||0||21
|-
|67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0
|-
|68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0
|-
|69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0
|-
|70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0
|-
|73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0
|-
|74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0
|-
|75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0
|-
|76||{{u|TalgatSnow}}||339||157||4||107||375||70||0||15||0
|-
|77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0
|-
|78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0
|-
|79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0
|-
|80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0
|-
|81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0
|-
|83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0
|-
|84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0
|-
|85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0
|-
|87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4
|-
|89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0
|-
|90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0
|-
|92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0
|-
|93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0
|-
|94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0
|-
|95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0
|-
|96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0
|-
|97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49
|-
|98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0
|-
|100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0
|-
|103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0
|-
|104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0
|-
|105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0
|-
|111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0
|-
|112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0
|-
|113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0
|-
|114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0
|-
|118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0
|-
|119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49
|-
|120||{{u|Coffee86}}||189||65||2||0||5||0||0||0||0
|-
|121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0
|-
|122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0
|-
|123||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|124||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|125||{{u|ShadZ01}}||181||22||0||34||81||50||0||0||0
|-
|126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21
|-
|128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0
|-
|129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0
|-
|132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0
|-
|134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0
|-
|135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0
|-
|139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6
|-
|140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0
|-
|141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0
|-
|142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308
|-
|145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0
|-
|148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0
|-
|150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0
|-
|152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0
|-
|157||{{u|Lord kainon}}||138||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|158||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0
|-
|159||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0
|-
|160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0
|-
|166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0
|-
|172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0
|-
|173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2
|-
|178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0
|-
|179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0
|-
|182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0
|-
|183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0
|-
|185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0
|-
|187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0
|-
|193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0
|-
|195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1
|-
|196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8
|-
|200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0
|-
|205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2
|-
|206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0
|-
|208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0
|-
|215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0
|-
|216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0
|-
|218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0
|-
|225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0
|-
|228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0
|-
|230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0
|-
|233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0
|-
|234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0
|-
|236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0
|-
|238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0
|-
|241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7
|-
|247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0
|-
|250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0
|-
|257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0
|-
|258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0
|-
|259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0
|-
|260||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|261||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|262||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||82||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0
|-
|265||{{u|MuratbekErkebulan}}||81||20||0||57||80||0||11||0||0
|-
|266||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|267||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2
|-
|269||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0
|-
|270||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|271||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|272||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|273||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|274||{{u|Madi Dos}}||79||22||0||53||23||40||4||0||3
|-
|275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0
|-
|278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0
|-
|281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||521||92||0||38||4
|-
|285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3
|-
|289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|297||{{u|RaiymbekZh}}||68||39||5||1||8||0||0||0||1
|-
|298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0
|-
|299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0
|-
|300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0
|-
|301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2
|-
|308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0
|-
|310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3
|-
|317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0
|-
|322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2
|-
|324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0
|-
|331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0
|-
|333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0
|-
|335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0
|-
|341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0
|-
|342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0
|-
|346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72
|-
|352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0
|-
|354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0
|-
|358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1
|-
|360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0
|-
|370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0
|-
|374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1
|-
|375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0
|-
|392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0
|-
|394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2
|-
|397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0
|-
|400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0
|-
|408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0
|-
|409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0
|-
|410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0
|-
|414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0
|-
|426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0
|-
|429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0
|-
|431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0
|-
|437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0
|-
|441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0
|-
|448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0
|-
|449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0
|-
|455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0
|-
|465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0
|-
|467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0
|-
|469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0
|-
|475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0
|-
|480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1
|-
|483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0
|-
|486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0
|-
|489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0
|-
|492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1
|-
|493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0
|-
|499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0
|-
|501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0
|-
|503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0
|-
|504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0
|-
|506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0
|-
|507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0
|-
|521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0
|-
|528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0
|-
|529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0
|-
|530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0
|-
|541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0
|-
|544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0
|-
|545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0
|-
|546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0
|-
|553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0
|-
|557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|561||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|562||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0
|-
|563||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|564||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|565||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|566||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|567||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|568||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|569||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|570||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0
|-
|571||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|572||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|573||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|574||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|575||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|576||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|577||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0
|-
|578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0
|-
|580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0
|-
|583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0
|-
|585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1
|-
|587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0
|-
|588||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|589||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|590||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|591||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|592||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|593||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|594||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0
|-
|595||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|596||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|597||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|598||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|599||{{u|Tuttiorchestra687}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0
|-
|602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0
|-
|604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0
|-
|608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0
|-
|624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0
|-
|628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0
|-
|641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0
|-
|643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1
|-
|644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0
|-
|649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0
|-
|660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0
|-
|665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0
|-
|672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0
|-
|677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0
|-
|684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0
|-
|685||{{u|Gaukhar1980}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0
|-
|707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1
|-
|715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0
|-
|720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|725||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|726||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|727||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|728||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|729||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|730||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|731||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|732||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|733||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|734||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|735||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|736||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|737||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|738||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|739||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|740||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|741||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0
|-
|742||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|743||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|744||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|745||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|746||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|747||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0
|-
|748||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|749||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|750||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|751||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|752||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0
|-
|753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|766||{{u|Jimmy&amp;Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0
|-
|767||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0
|-
|770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|776||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||7||0||1||1||0||0||0||0||0
|-
|777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0
|-
|783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0
|-
|798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0
|-
|823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0
|-
|824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0
|-
|827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0
|-
|828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0
|-
|831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0
|-
|832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0
|-
|833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1
|-
|841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0
|-
|850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0
|-
|854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|863||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|864||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|865||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|866||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|867||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|868||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|869||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|870||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|871||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|872||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|873||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|874||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|875||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|876||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|877||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|878||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|879||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|880||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|881||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|882||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|883||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|884||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|885||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0
|-
|886||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|887||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|888||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|889||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|890||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|891||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|892||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|893||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|894||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0
|-
|895||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|896||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|897||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|898||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0
|-
|899||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|900||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|901||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|902||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|903||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|904||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|905||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|906||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0
|-
|907||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|908||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|909||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|910||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|911||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|912||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|913||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|914||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|915||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|916||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|917||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|918||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|919||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|920||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0
|-
|921||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|922||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|923||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|924||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0
|-
|925||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|926||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|927||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|928||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|929||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|930||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0
|-
|931||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|932||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|933||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|934||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|935||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|936||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|937||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|938||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|939||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|940||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|941||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|942||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|943||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|944||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0
|-
|945||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|946||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|947||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|948||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|949||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|950||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|951||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|952||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0
|-
|953||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|954||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|955||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|956||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|957||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|958||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|959||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|960||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|961||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|962||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|963||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|964||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|965||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|966||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|967||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|968||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|969||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|970||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|971||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|972||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|973||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|974||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|975||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|976||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|977||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|978||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|979||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|980||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|981||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|982||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0
|-
|983||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0
|-
|984||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|985||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|986||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|987||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|988||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|989||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|990||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|991||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|992||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|993||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|994||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|995||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|996||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|997||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|998||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|999||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1000||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1001||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1002||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1003||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1004||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1005||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1006||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0
|-
|1007||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1008||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1009||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1010||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1011||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1012||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1013||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1014||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0
|-
|1015||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1016||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1017||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1018||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1019||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1020||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1021||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0
|-
|1022||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1023||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1024||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1025||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1026||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1027||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1028||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1029||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1030||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1031||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0
|-
|1032||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1033||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1034||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1035||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1036||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1037||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1038||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1039||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1040||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1041||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0
|-
|1042||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1043||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1044||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1045||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1046||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1047||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1048||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1049||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1050||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1051||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1052||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0
|-
|1053||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1054||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1055||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1056||{{u|Гулжайна Усен}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1057||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1058||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0
|-
|1059||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1060||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1061||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1062||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1063||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1064||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1065||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1066||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1067||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1068||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1069||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1070||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1071||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1072||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1073||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1074||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1075||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1076||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1077||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1078||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1079||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1080||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1081||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1082||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|1083||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0
|-
|1084||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1085||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1086||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1087||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1088||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1089||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1090||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1091||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1092||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0
|-
|1093||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1094||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1095||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1096||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0
|-
|1097||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1098||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1099||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1100||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1101||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1102||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1103||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1104||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1105||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1106||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1107||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1108||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1109||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1110||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1111||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1112||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1113||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1114||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1115||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1116||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1117||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1118||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1119||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0
|-
|1120||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1121||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1122||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1123||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1124||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1125||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1126||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1127||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1128||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1129||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1130||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1131||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1132||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1133||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1134||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1135||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1136||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1137||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1138||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1139||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1140||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1141||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1142||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1143||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1144||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1145||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1146||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1147||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1148||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1149||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1150||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1151||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1152||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1153||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1154||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1155||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1156||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1157||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1158||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1159||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1160||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1161||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1162||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1163||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1164||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1165||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1166||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1167||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1168||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1169||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1170||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1171||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0
|-
|1172||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1173||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0
|-
|1174||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1175||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1176||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1177||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1178||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1179||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1180||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1181||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1182||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1183||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1184||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1185||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1186||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1187||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1188||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0
|-
|1189||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1190||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1191||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0
|-
|1192||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1193||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0
|-
|1194||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1195||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1196||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1197||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1198||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1199||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|1200||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1201||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1202||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1203||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1204||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0
|-
|1205||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1206||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1207||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1208||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1209||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1210||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1211||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1212||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1213||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1214||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1215||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1216||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1217||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1218||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1219||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1220||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1221||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1222||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0
|-
|1223||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1224||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1225||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0
|-
|1226||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1227||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1228||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1229||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1230||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1231||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1232||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1233||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1234||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1235||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1236||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1237||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1238||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1239||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1240||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1241||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1242||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1243||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1244||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1245||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1246||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1247||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1248||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1249||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1250||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1251||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1252||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1253||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1254||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1255||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1256||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1257||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1258||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1259||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1260||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1261||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1262||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1263||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1264||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1265||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1266||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1267||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|1268||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1269||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1270||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1271||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1272||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1273||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1274||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1275||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1276||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1277||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1278||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1279||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1280||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1281||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1282||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1283||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1284||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1285||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1286||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1287||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1288||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1289||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1290||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1291||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1292||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1293||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1294||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1295||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1296||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1297||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1298||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1299||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1300||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1301||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1302||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0
|-
|1303||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1304||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1305||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1306||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1307||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1308||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1309||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1310||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1311||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1312||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1313||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1314||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1315||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1316||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1317||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1318||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1319||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1320||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1321||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1322||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1323||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1324||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1325||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1326||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1327||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1328||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1329||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1330||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1331||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1332||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1333||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1334||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1335||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1336||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1337||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1338||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1339||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1340||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1341||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1342||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1343||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1344||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1345||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1346||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1347||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1348||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1349||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1350||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1351||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1352||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1353||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1354||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1355||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1356||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1357||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1358||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1359||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1360||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1361||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1362||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1363||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1364||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1365||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1366||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1367||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1368||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1369||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1370||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1371||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1372||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1373||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1374||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1375||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1376||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1377||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1378||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1379||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1380||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1381||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1382||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1383||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1384||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1385||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1386||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1387||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1388||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1389||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1390||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1391||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1392||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1393||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|1394||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1395||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1396||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1397||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1398||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1399||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1400||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1401||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1402||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1403||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1404||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1405||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1406||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1407||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1408||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1409||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1410||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1411||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1412||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1413||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1414||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1415||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1416||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1417||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1418||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1419||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1420||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1421||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|1422||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1423||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1424||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1425||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1426||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1427||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1428||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1429||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1430||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1431||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1432||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1433||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1434||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|1435||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1436||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1437||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1438||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1439||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1440||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1441||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1442||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1443||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1444||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1445||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1446||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1447||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1448||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1449||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1450||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1451||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0
|-
|1452||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1453||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1454||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1455||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1456||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1457||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1458||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1459||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1460||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1461||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1462||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1463||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1464||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1465||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1466||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1467||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1468||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1469||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1470||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1471||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1472||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1473||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1474||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1475||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1476||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1477||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1478||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1479||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1480||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1481||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1482||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1483||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1484||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1485||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1486||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1487||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1488||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1489||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1490||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1491||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1492||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1493||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1494||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1495||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1496||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1497||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1498||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1499||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1500||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1501||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1502||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1503||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1504||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1505||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1506||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1507||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1508||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1509||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1510||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1511||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1512||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1513||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1514||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1515||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1516||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1517||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1518||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1519||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1520||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1521||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1522||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1523||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1524||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1525||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1526||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0
|-
|1527||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1528||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1529||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1530||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1531||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1532||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1533||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1534||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1535||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1536||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1537||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1538||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1539||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1540||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1541||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1542||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1543||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1544||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1545||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0
|-
|1546||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1547||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1548||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1549||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1550||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1551||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1552||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1553||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1554||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1555||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1556||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1557||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1558||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1559||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1560||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0
|-
|1561||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1562||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1563||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1564||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1565||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1566||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1567||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1568||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1569||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1570||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1571||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1572||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1573||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1574||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1575||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1576||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1577||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1578||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1579||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1580||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1581||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1582||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1583||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1584||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1585||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1586||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1587||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1588||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1589||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1590||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1591||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1592||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1593||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1594||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1595||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1596||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1597||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1598||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1599||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1600||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1601||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1602||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1603||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1604||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1605||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1606||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1607||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1608||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1609||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1610||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1611||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1612||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1613||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1614||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1615||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1616||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1617||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1618||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1619||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1620||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1621||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1622||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1623||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1624||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1625||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1626||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1627||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1628||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1629||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1630||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1631||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0
|-
|1632||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1633||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1634||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1635||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1636||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1637||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1638||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1639||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1640||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1641||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1642||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1643||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1644||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1645||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1646||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1647||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1648||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1649||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1650||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1651||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1652||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1653||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1654||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1655||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1656||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1657||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1658||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1659||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1660||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1661||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1662||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1663||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1664||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1665||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1666||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1667||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1668||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1669||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1670||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1671||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1672||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1673||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1674||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1675||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1676||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1677||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1678||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1679||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1680||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1681||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1682||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1683||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1684||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1685||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1686||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1687||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1688||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1689||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1690||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1691||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1692||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0
|-
|1693||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1694||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1695||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1696||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1697||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0
|-
|1698||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1699||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1700||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1701||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1702||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1703||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1704||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1705||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1706||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1707||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1708||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1709||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1710||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||231||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>ts1quq72zutuc9a67x3b6hl2z38r1vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орыс әскери кемесі, сігіл ары!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>678296</id>
    <revision>
      <id>3612033</id>
      <parentid>3611438</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32453-09</username>
        <id>181928</id>
      </contributor>
      <origin>3612033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62386" sha1="a5ndrtqiqqelgznptq142bj0vb12smi" xml:space="preserve">[[Сурет:Russian ship, go f yourself. Bright. 2.jpg|thumb|right|[[Днепр (қала)|Днепрдегі]], фраза жазылған билборд.]]
[[Сурет:Rally in support of Ukraine in Columbus, Ohio, United States, 26 February 2022 (51906586684).jpg|нобай|[[Колумбус (Огайо)|Колумбустағы]] ([[Огайо]]) Украинаны қолдау митингі ([[25 ақпан|26 ақпан]], [[2022 жыл|2022]]). Плакатта фраза жазылған.]]
'''Орыс әскери кемесі, ігіл ары!''' ({{lang-ru|Русский военный корабль, иди на хуй}}, {{lang-uk|Російський військовий корабель, іди на хуй}}) — [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] кезіндегі [[Змеиный аралы үшін шайқас]]та ресейлік әскери кеменің берілу туралы ұсынысына украин шекарашыларының айтқан жауап-сөйлемі. Содан кейін, ресейлік кеме аралға шабуыл жасап, шекарашылардың бір бөлігі өлтіріліп, бір бөлігі тұтқынға түскен.

[[24 ақпан]]да Ресейдің әскери кемесі [[Қара теңіз]]дегі Змеиный аралына жақындап, 
{{Cquote|«Мен&amp;nbsp;— орыс әскери кемесімін. Қан төгілу мен ақталмайтын өлімдерге жол бермеу үшін қаруды тастап, берілуді ұсынамын. Өйтпеген жағдайда, сіздерге бомбалық-штурмдық соққылар жасалатын болады.»{{oq|ru|«Я&amp;nbsp;— русский военный корабль. Предлагаю сложить оружие и сдаться во избежание кровопролития и неоправданных жертв. В противном случае по вам будет нанесен бомбово-штурмовой удар»}}||}}
деп анонимді түрде екі рет берілуді ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|title=“Русский корабль, иди на х.й!”: захисники Зміїного відповіли ворогові|website=Українська правда|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Жауап ретінде «Русский военный корабль, иди нахуй!» жауап-сөйлемі естілді.

[[Украина президенті]] [[Володимир Олександрович Зеленський|Володимир Зеленський]] аралды қорғаған шекарашылардың қайтыс болғанын мәлімдеді. «Біздің Змеиный аралымызды соңына дейін қорғаған барлық шекарашыларымыз ерлікпен қаза тапты. Бірақ шегінбеді. Олардың барлығына Украина Қаһарманы атағы беріледі. Украина үшін жанын қиғандар мәңгілік жүрегімізде болды».

Украина Ішкі істер министрінің кеңесшісі Антон Геращенконың мәлімдеуінше, зымырандық шабуыл нәтижесінде 13 шекарашыдан тұратын гарнизон түгелдей жойылған.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3412088-na-ostrovi-zmiinij-zaginuli-13-ukrainskih-prikordonnikiv.html|title=За даними МВС, на острові Зміїний загинули 13 українських прикордонників.|website=ukrinform.ua|date=2022-02-24|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Артынша аралға «Мәскеу» крейсері мен «Василий Быков» патрульдік кемесі шабуыл жасағаны белгілі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island|title=Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island|website=The Maritime Executive|access-date=2022-02-26}}&lt;/ref&gt;

== Алғышарттар ==

=== Соқтығысу ===
[[Сурет:Селище_Біле,_острів_Зміїний_(2008).jpg|оңға|нобай|Қара теңіздегі Жыланды аралы]]
2022 жылдың 24 ақпанында Ресейдің флагмандық крейсері &quot;Мәскеу&quot; және  &quot;Василий Быков&quot; патрульдік қайығы Дунай атырауының жанындағы [[Қара теңіз]]де орналасқан украин аралындағы Жыландыаралына шабуыл жасады. Бұл 30-дан аз адам тұратын жалғыз ауылы бар шағын арал және шабуыл кезінде аралда 13 шекарашының контингенті болған. Мәскеу сарбаздарды қауіпсіздігінің орнына берілуге шақырды, оны қорғаушылар қатты қабылдамады.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Tom|last1=Balmforth|editor1-last=Trevelyan|editor1-first=Mark|editor2-last=Jones|editor2-first=Gareth|date=25 February 2022|title='Russian warship, go fuck yourself': Kyiv to honour troops killed on island|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|accessdate=28 February 2022|archive-date=26 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226230216/https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|url-status=live|quote=Texas has &quot;Remember the Alamo!&quot; Ukraine now has &quot;Russian warship, go f—k yourself!&quot; — or &quot;Go f—k yourself!&quot; for short.  Those were the final words a group of thirteen Ukrainian border guards relayed to a Russian battleship that had ordered them to surrender. The guards were stationed on Zmiinyi Island (Snake Island), a strategically important rock in the Black Sea.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 February 2022|title=Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island|language=en|work=[[The Guardian]]|issn=0261-3077|eissn=1756-3224|oclc=60623878|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225102114/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Бұл өзара әрекеттесудің аудиожазбасын бастапқыда Украинаның &quot;[[Украинская правда]]&quot; онлайн-газеті жариялады. Орыс тілінде өткен пікір алмасу келесідей аударылды:&lt;ref name=&quot;LRB&quot;&gt;{{cite news|last1=Abramovich|first1=Alex|title=Иди Hаxуй|url=https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|access-date=31 March 2022|work=[[London Review of Books]]|date=28 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331173352/https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Parker|first=Claire|date=30 June 2022|title=On Snake Island, defiant Ukrainians force a Russian withdrawal|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/06/30/ukraine-snake-island-russian-withdrawal/|access-date=15 April 2023|archive-url=https://archive.today/sbgzW#selection-847.0-864.0|archive-date=1 July 2022}}&lt;/ref&gt;

'''Ресей әскери кемесі:''' &quot;Жыланды аралы, мен, Ресей әскери кемесі, ұсынысты қайталаймын: қаруды тастап, беріліңіз немесе сізді бомбалайды. Сіз мені түсіндіңіз бе? Сіз мені естисіз бе?&quot;

'''Украин 1, украин 2:''' &quot;Бәрі бітті. Немесе біз олардан аулақ болуымыз керек пе?&quot;

'''Украин 2 украин 1:''' &quot;Мүмкін&quot;.

'''Украин 1:''' &quot;Орыс әскери кемесі, сігіл ары!&quot;.

'''Украин 1:''' - Бұл Роман Грибов Украинаның Мемлекеттік шекара қызметінің қызметкері.&lt;ref name=&quot;LRB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Wordsworth|first=Dot|date=5 March 2022|title=The complicated business of swearing in Ukrainian|url=https://www.spectator.co.uk/article/the-complicated-business-of-swearing-in-ukrainian|magazine=[[The Spectator]]|accessdate=31 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot;&gt;{{cite web|website=[[Techdirt]]|url=https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|date=18 March 2022|first=Timothy|last=Geigner|title=Ukrainian Soldier Moves To Trademark 'Russian Warship, Go Fuck Yourself&quot; Because Of Course|access-date=20 March 2022|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320130517/https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Кейіннен Жыланды аралын Ресей әскери-теңіз күштері басып алды, бірақ Украина бастапқыда оны қорғаған он үш сарбаздың барлығы ресейлік шабуыл кезінде өлтірілген деп есептеді және хабарлады. Украина президенті Владимир Зеленский &quot;қайтыс болғаннан кейін&quot; Жыланды аралындағы сарбаздарды Украинаның ең жоғары марапаты - Украинаның Батыры атағымен марапаттайтынын мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Valentina|last1=Romanenko|date=25 February 2022|script-title=uk:&quot;Русский корабль, иди на х.й!&quot;: захисники Зміїного відповіли ворогові|trans-title=&quot;Russian ship, go fuck yourself!&quot;: Defenders of the Serpent responded to the enemy|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225021042/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Katie|last1=Campione|date=25 February 2022|title='Go Fuck Yourself': Ukrainian Soldiers Celebrated as Viral Heroes for Last Words to Russian Warship|language=en|work=[[TheWrap]]|url=https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|accessdate=27 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225183727/https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Алайда Ресей бұл есептерді жоққа шығарды және барлық сарбаздар өлген жоқ, бірақ тапсырылды және тұтқынға алынды деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2022-02-25|title=Snake Island: Ukraine says soldiers killed after refusing to surrender|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|access-date=2023-03-14|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206051138/https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Салдары ===
[[Сурет:Ihor_Taburets_Roman_Hrybov_Award_2022.jpg|оңға|нобай|Роман Грибов (оң жақта) 2022 жылдың наурыз айында Черкасс облысының губернаторы Игорь Табурецтен сыйлық алады.]]
2022 жылдың 28 ақпанында Украинаның әскери-теңіз күштері барлық шекарашылардың тірі екенін және Ресей әскери-теңіз күштері ұстағанын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|script-title=uk:Стосовно дій РФ біля острову Зміїний|trans-title=Regarding the actions of the Russian Federation near Snake Island|agency=[[Ukrainian Navy]]|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228173017/https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|url-status=live|via=Facebook|script-quote=uk:Щодо морських піхотинців та прикордордонників, яких взяли в полон російські окупанти на острові Зміїний. Ми дуже раді дізнатися про те, що наші побратими живі і з ними все добре!|trans-quote=As for the Marines and frontier guards captured by the Russian occupiers on Snake Island.  We are very happy to learn that our brothers are alive and well!}}{{Self-published inline|date=March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|title=Ukrainian Navy confirms Snake Island soldiers are alive, POWs|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|work=[[The Jerusalem Post]]|issn=0021-597X|date=28 February 2022|access-date=28 February 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228172948/https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 жылы 24 наурызда Жыланды аралының кейбір шекарашылары, соның ішінде Роман Грибов, тұтқындармен алмасу аясында Украинаға қайтарылды. 2022 жылы 29 наурызда Грибов өзінің туған жері Черкасс облысына оралды және өзінің әрекеті үшін Черкасс губернаторы Игорь Табурецтің медалімен марапатталды.&lt;ref name=&quot;G1&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|title=Ukraine gives medal to soldier who told Russian officer to 'go fuck yourself'|first=Pjotr|last=Sauer|date=29 March 2022|accessdate=30 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331011723/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[NDTV]]|url=https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|title=Ukraine Welcomes Home Soldier Who Told &quot;Go F*** Yourself&quot; To Russians|first=Debanish|last=Achom|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329155841/https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OD&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Odessa Journal]]|url=https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|title=Ukrainian border guard, who &quot;sent&quot; a Russian warship, returned to his homeland and received an award|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329154205/https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 13 сәуірінде Украина президентінің кеңесшісі Алексей Арестович пен Одесса губернаторы Максим Марченко Мәскеуге Нептунның екі кемеге қарсы зымыраны тиіп, тұрақсыз теңізде өртеніп кеткенін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Presse|first=AFP-Agence France|title=Ukraine Claims Strike On Russian Warship|url=https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|access-date=13 April 2022|website=barrons.com|language=en-US|archive-date=13 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413213637/https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|url-status=live}}&lt;/ref&gt; АҚШ-тағы [[Пентагон]]дағы дереккөз кейінірек Мәскеудің украиналық зымырандармен соғылғанын растады.&lt;ref&gt;{{cite news|date=April 15, 2022|title=U.S. confirms Ukraine missiles sank warship, as Russia steps up attacks|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=16 April 2022|archive-date=16 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416133350/https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресейдің мемлекеттік ақпарат агенттіктері кеменің қатты зақымданғанын және оның экипажы &quot;жарылған оқ-дәрілерден&quot; &quot;өрттен&quot; эвакуацияланғанын хабарлады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=На ракетном крейсере &quot;Москва&quot; сдетонировал боезапас|url=https://tass.ru/proisshestviya/14372453|access-date=13 April 2022|website=tass.ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414202357/https://tass.ru/proisshestviya/14372453|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кеме теңіз базасына сүйреу кезінде батып кетті.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Крейсер &quot;Москва&quot; затонул при буксировке во время шторма|url=https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|access-date=14 April 2022|agency=RIA Novosti|date=14 April 2022|language=ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414200039/https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресей әскерлері аралда гарнизон болды, 2022 жылдың маусым айының соңына дейін украин әскері аралды сәтті қайтарып алды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Koshiw|first1=Isobel|title=Ukraine pushes Russian forces from strategic Snake Island|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|access-date=16 April 2023|work=[[The Guardian]]|date=30 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225224/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; Қазіргі уақытта аралда Украинаның бақылауындағы шағын бақылау отряды бар.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ripley|first=Will|last2=Lister|first2=Tim|last3=Butenko|first3=Victoria|last4=Hak|first4=Kostantyn|date=20 December 2022|title=On Snake Island, the rocky Black Sea outcrop that became a Ukraine war legend|publisher=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|url-status=live|access-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214225251/https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|archive-date=14 February 2023}}&lt;/ref&gt;

== Қабылдау ==
Репликалармен алмасу жазбалары интернетте кеңінен таралды және әртүрлі әлеуметтік медиа платформаларында вирустық сипатқа ие болды, содан бері олар украин әскери күштерін де, шапқыншылыққа наразылық білдірген бейбіт тұрғындарды да біріктіруге шақырды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Murdock|first1=Sebastian|title=Ukraine Unveils New Stamp Based Off 'Russian Warship, Go F**ck Yourself' Audio|url=https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|access-date=15 March 2022|work=[[HuffPost]]|date=12 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314085613/https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|archive-date=14 March 2022}}&lt;/ref&gt;

АҚШ сенаторы Бен Сассе бұл фразаны 28 ақпанда Сенатта сөйлеген сөзінде атап өтті: &quot;''бір украиналық, сіздердің көпшілігіңіз естіген жазбадағы кейбір әріптестерімен аздап сөйлесіп, дыбыс деңгейін көтеруге шешім&quot; қабылдады'' және &quot;Russian warship, ''idi nakhuy''&lt;nowiki/&gt;'&quot; деп жариялады. ''[...] Бұл қазір украиндық қарсылықтың біріктіретін айқайы''&quot;.&lt;ref&gt;{{cite press release|last1=Sasse|first1=Ben|author-link1=Ben Sasse|url=https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|title=Sasse: Tell Ukraine's Story, Arm These Heroes|format=Press Release|website=Ben Sasse: U.S. Senator for Nebraska|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305195733/https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|archive-date=5 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The Literary Hub-та жазған Эндрю Кин &quot;''тіпті &quot;F&quot; сөзі қаруға айналды''&quot; деген ұранның нәтижесінде және бұл қазір &quot;Ресейдің басып кіруіне қарсы тұрудың танымал интернет-мемі&quot; екенін атап өтті. The Washington Post газеті &quot;Украина бір уақытта бірнеше қарғыспен күресіп жатыр&quot; деп хабарлады..&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|first=Lisa|last=Bonos|date=4 March 2022|title=Ukraine is fighting back, one swear word at a time|accessdate=19 March 2022|archive-date=6 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306121025/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 21 наурызында Ресей Қорғаныс министрлігі өзінің ресми Telegram арнасында &quot;Ресей әскери кемесін ешқашан ашуландырмаңыз&quot; деген суретті жариялады. (Никогда не злите русский военный корабль)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Минобороны России попросило не &quot;злить корабль&quot;: пользователи напомнили ему направление движения|url=https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|website=24 Kanal|access-date=25 April 2022|archive-date=22 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220322105752/https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Тарихи салыстырулар ===
The Week бұл фразаны 19 ғасырдағы Техас революциясының &quot;Аламоны Есте сақта&quot; сөзімен салыстырды. Small Wars Journal бұл фразаны Термопила шайқасынан &quot;Molon labe&quot; (&quot;Кел және [оларды] ал&quot;) және &quot;БОРБАЙ!&quot; Арденн шайқасынан, басқа сөз тіркестерімен қатар қойды.&lt;ref&gt;{{cite web|website=[[Small Wars Journal]]|url=https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|title=Russian warship, Go F**k Yourself – A Short History of Wartime Taunts|date=25 March 2022|accessdate=27 March 2022|first=William|last=Plowright|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327152854/https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first1=Peter|last1=Weber|title=How 'Russian warship, go f—k yourself' became Ukraine's 'Remember the Alamo!'|url=https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|access-date=25 February 2022|work=[[The Week]]|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225100648/https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|url-status=live|issn=1533-8304}}&lt;/ref&gt;

The phrase also has been compared to another moment in Ukraine's history, the alleged 17th-century [[correspondence between the Ottoman sultan and the Cossacks]] (popularised by the 19th-century painting ''[[Reply of the Zaporozhian Cossacks]]''&lt;ref&gt;{{cite book|last=Waugh|first=Daniel. C.|title=The Great Turkes Defiance: On the History of the Apocryphal Correspondence of Ottoman Sultan in its Muscovite and Russian Variants|year=1978|location=Columbus, Ohio|isbn=9780089357561|url={{GBurl|pEM9AAAAIAAJ}}|page=169}}&lt;/ref&gt;), when a [[Sultan of the Ottoman Empire]] (usually identified as [[Mehmed IV]])&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Friedman|first1=Victor A.|date=1978|title=The Zaporozhian Letter to the Turkish Sultan: Historical Commentary and Linguistic Analysis|url=https://www.researchgate.net/publication/238724081|journal=Slavica Hierosolymitana|publisher=Magnes Press|volume=2|issue=|pages=25–38|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; demanded the surrender of either the [[Chyhyryn]] [[Cossacks]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Waugh|first1=Daniel Clarke|date=1971|title=On the Origin of the &quot;Correspondence&quot; between the Sultan and the Cossacks|url=http://faculty.washington.edu/dwaugh/publications/originsofcossackcorrespondence.pdf|journal=Recenzija: A Review of Soviet Ukrainian Scholarly Publications|publisher=Harvard University|volume=1|issue=2|pages=3–46|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; or the [[Zaporozhian Cossacks]]{{sfn|Waugh|1978|p=169}}{{sfn|Waugh|1971|p=3}} (who lived in modern [[Central Ukraine]]), who allegedly refused and answered with a profanity-laden letter.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Burns|first=Peter|date=1 March 2022|title=The Ukraine War Explained: Why Ukrainians And Russians Are Different|url=https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|access-date=1 March 2022|website=Lessons from History|publisher=[[Medium (website)|Medium]]|language=en|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228200106/https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Continued use ==

=== Жеке тұлғалар ===
2022 жылдың 26 ақпанында Украина Қарулы күштері Ресей әскерінің әскери техника мен жеке құрамды Украинаға теміржол арқылы тасымалдауына жол бермеу үшін Украина мен Ресей темір жолдарын байланыстыратын теміржол торабын жарып жіберді. Ресей әскери күштері Украинадан гуманитарлық себептермен торапты қалпына келтіруді сұрағанда, украин диспетчері: &quot;орыс пойызы, сігіл әрі!&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Roman|last1=Petrenko|date=26 February 2022|script-title=uk:&quot;Російський поїзд, йди на х*й!&quot;: усі залізничні вузли з Росією знищені|trans-title=&quot;Russian train, go f**k yourself!&quot;: All railway junctions with Russia destroyed|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|accessdate=27 February 2022|archive-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227053802/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 27 ақпанында ресейлік кеме отын сұрау үшін грузин мұнай танкеріне жақындады. Соңғысы: &quot;русский корабль, иди нахуй&quot; деп жауап берді. Орыстар жанармай таусылып қалды деп шағымданғанда, оларға ескектерді алуды бұйырды.&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Varga|first1=John|date=27 February 2022|title='Go f*** yourself!' Captain refuses to fuel Russian ship in Ukraine solidarity act – VIDEO|url=https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|access-date=4 March 2022|work=[[Daily Express]]|language=en-gb|oclc=173337077|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301064547/https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|archive-date=1 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ankel|first=Sophia|title=The captain of an oil tanker refused to refuel a Russian ship to protest Ukraine's invasion. The crew is 'very proud,' his wife says.|url=https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|access-date=4 March 2022|website=[[Business Insider]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304194220/https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|archive-date=4 March 2022|url-status=live|oclc=1076392313|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2022 жылы 7 наурызда бұрын Жыланды аралына шабуыл жасап, [[Одесса]]ға жақындаған ресейлік &quot;Василий Быков&quot; кемесін Украинаның қорғаныс күштері атып түсірді деп болжануда. Содан кейін олар бұл оқиғаны атап өтіп: &quot;Біздің орыс кемесін сіккеніміз бар!&quot; деп жауап берді.&lt;ref name=&quot;Fox&quot;&gt;{{cite news|last1=Ruiz|first1=Michael|title=Ukraine says it sank the Russian warship that attacked Snake Island: 'We f------ hit them!'|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|access-date=9 March 2022|publisher=Fox News|date=8 March 2022|archive-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309105744/https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 4 сәуірінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Бейбітшілік соты Зия М. Фаруки Федералды тергеу бюросының олигарх Виктор Вексельбергке тиесілі танго яхтасын қамауға алу туралы өтінішін қанағаттандырды. Судья Фаруки өз бұйрығын ұранға сілтеме жасай отырып аяқтады:&quot;''Әділет Министрлігінің қамауға алынуы Жыланды аралындағы украиналық ержүрек сарбаздардың Жолдауын қайталайды''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite Pacer|plaintiff=United States of America|defendant=The Vessel Tango|case-title=In The Matter of the Seizure and Search of the Motor Yacht Tango, with International Maritime Organization Number 1010703|title=Order as to the Vessel Tango with International Maritime Organization Number 1010703|doc-number=7|att-number=0|date=25 March 2022|pacer-number=241254|use-recap=yes|case-state=DC|case-district=D|case-division=1|case-year=2022|case-type=sz|case-sequence=00005|access-date=11 April 2022}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 25 мамырында украиналық флэш-картридж өндірушісі Krikzz Nintendo 64 үшін everdrive шектеулі шығарылымын шығарды, оның жапсырмасы ескерткіш маркаға негізделген және сатылымнан түскен барлық пайда Украинаның қорғанысына берілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=EVERDRIVE 64 X7 LIMITED EDITION|url=https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|access-date=25 May 2022|website=Krikzz|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525131620/https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|archive-date=25 May 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 23 ақпанында [[Латвия]] парламентарийі: тіларалық байланыс бұл сөзді Ресей делегациясының қатысуына наразылық ретінде Венадағы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымындағы кездесуде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvian MP swears at Russia in Ukraine protest walkout|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|publisher=[[BBC]]|access-date=24 February 2023|archive-date=24 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224004706/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvia's Kols doesn't mince his words at OSCE meeting|language=en|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]|access-date=24 February 2023|archive-date=23 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223203848/https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 27 шілдесінде [[Грузия]] тұрғындары [[Батуми]]ге ресейлік туристермен бірге келген Astoria grande круиздік кемесіне наразылық ретінде дәл осындай өрнекті ұрандатты.&lt;ref&gt;{{cite news|date=31 July 2023|title=Cruise ship with Putin's supporters on board arrives in Georgia: protests begin|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/07/31/7413557/|publisher=Ukrainska Pravda|access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Мультимедияда ===
2022 жылдың наурызында украиналық botashe тобы &quot;PNH&quot; атты ән шығарды, ол негізінен фразаны қолданады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=|script-title=ru:Песни сопротивления. Артемий Троицкий – об украинском гневе|trans-title=Songs of Resistance. Artemy Troitsky on Ukrainian anger|url=https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|access-date=21 March 2022|publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|language=ru|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320230900/https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 29 наурызында Украинаның Қорғаныс министрлігі &quot;Украинаның әскери Оскарын&quot; шығарды (Америка киноакадемиясының 94-ші сыйлығымен бірге) және 21 наурызда Бердянскіде &quot;Саратовты&quot; суға батырғаны үшін ең жақсы фильм сыйлығын берді, оған &quot;Ресей әскери кемесі, Бердянскіге кіріңіз&quot;фильмінің бүркеншік атын берді.&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|url=https://www.jpost.com/international/article-702617|date=29 March 2022|accessdate=31 March 2022|first=Michael|last=Starr|title=In 'Ukrainian military Oscars,' Ukraine mocks Russia and promotes its army|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422121651/https://www.jpost.com/international/article-702617|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

27 мамырда Украинаның &quot;Суспильне&quot; қоғамдық хабар таратушысы украин радиосының станциялары күніне екі рет &quot;ресейлік жалған ақпарат, кет...&quot; .&lt;ref&gt;{{Cite web|last=suspilne|title=Розвінчуємо фейки на Українському Радіо|trans-title=Debunking fakes on Ukrainian Radio|url=https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|access-date=2022-06-03|website=corp.suspilne.media|language=uk|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603170548/https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 14 қаңтарында франко-орыс және итальян тілдері осы эпизодқа арналған &quot;Rousski Karable&quot; атты ән шығарды.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Русский военный корабль, иди нахуй ! Russian warship, go fuck yourself! Tribute Punk Rock to Ukraine|url=https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401124913/https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rousski Karable|date=2023-01-14|url=https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401122646/https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Естелік маркалар ==

=== Дизайн ===
2022 жылдың 1 наурызында Украинаның &quot;Укрпошта&quot; пошта қызметі фраза тақырыбында пошта маркаларын жобалауға конкурс жариялады.&lt;ref&gt;{{cite press release|author=&lt;!--not stated--&gt;|date=1 March 2022|title=Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|url-status=live|type=Press release|language=en|publisher=[[Ukrposhta]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155345/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|archive-date=8 March 2022|access-date=9 March 2022|quote=On March 1, on the 30th anniversary of the modern Ukrainian stamp, Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Casiano|first1=Louis|date=1 March 2022|title=Ukraine announces postage stamp creation contest; examples include image of Zelenskyy spanking Putin|language=en-us|publisher=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|url-status=live|access-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309014908/https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|archive-date=9 March 2022|quote=The Ukrainian Postal Service, or Ukrposhta, said it was celebrating its 30-plus years by replacing its &quot;All-Ukrainian People's Contest&quot; with the best sketch of a postal stamp called &quot;Russian military ship, go on.&quot;}}&lt;/ref&gt; 2022 жылдың 12 наурызында Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Эмине Жапарова суретші Борис Грохтың жұмысы марканың эскизі үшін &quot;Укрпошта&quot; халықтық дауыс беруде жеңіске жеткенін мәлімдеді.&lt;ref name=&quot;GUAR&quot;&gt;{{cite news|last=Michael|first=Chris|date=12 March 2022|title=Ukraine reveals 'Russian warship, go fuck yourself' postage stamp|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312120555/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|archive-date=12 March 2022|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cohen|first=Rebecca|date=8 March 2022|title=Ukraine's postal service announces it'll release a commemorative 'Russian warship, go f#ck yourself' stamp|url=https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312145913/https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|archive-date=12 March 2022|website=[[Business Insider]]|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt; Snopes фактілерді тексеру сайты күн күркіреуі бүкіл өмірін Қырымдағы Евпаторияда өткізіп, суретші ретінде оқығанын хабарлады, бірақ 2014 жылы Ресейдің Қырымға басып кіруі нәтижесінде ол үйінен кетуге мәжбүр болды және Киевке, содан кейін Львовқа көшті.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot;&gt;{{cite web|last=Evon|first=Dan|date=17 March 2022|title=Does Ukraine Stamp Design Commemorate 'Russian Warship, Go F*ck Yourself' Moment?|url=https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|website=[[Snopes]]|accessdate=19 March 2022|archive-date=19 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319100803/https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Снопс &quot;Укрпочта&quot; украиндықтарды марканы &quot;Шетелдегі достарына&quot; жіберуге немесе жалынды &quot;орыстарға сәлем жолдау&quot; жіберуге шақырғанын айтты.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot; /&gt; Укрпошта выпустила набор памятных почтовых марок 12 апреля.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot;&gt;{{Cite web|date=12 April 2022|title=Укрпошта випустила мільйон поштових марок &quot;Русскій воєнний корабль, іді …!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415153404/https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|archive-date=15 April 2022|access-date=15 April 2022|website=Ukrposhta|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html Stinkefinger für die Russen: Ukrainische Post bringt neue Briefmarke heraus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220414050556/https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html|date=14 April 2022}}. In: rnd.de. 12 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;

Маркаларда ресейлік крейсер Михаилдің ортаңғы саусағын көрсететін украиндық сарбаз бейнеленген. Көк теңіз астындағы охрян жерінің жалпы орналасуы Украина туының түстеріне еліктейді. Маркамен бірге жүретін арнайы пошта маркасында Жыланды аралының контуры көрсетілген. Брендтің дизайны отандық және шетелдік дизайнда қол жетімді. Президент Зеленский маркалармен суретке түсіп, ресейлік әскери кемелер тек бір бағытта жүзуі керек деп түсіндірді.&lt;ref&gt;Jörg Heinrich: [https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger Ukraine-Post: Briefmarken zeigen Russland den Mittelfinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413153302/https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger|date=13 April 2022}}. In: wuv.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Russian Warship Moskva Is Featured in New Ukrainian Postage Stamp|url=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-04-14/card/russian-warship-moskva-is-featured-in-new-ukrainian-postage-stamp-6qEW3wsyWdSsEP7CeVWq|access-date=15 April 2022|website=The Wall Street Journal|language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!–
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1985.jpg|150x150 нүкте]]
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1984.png|150x150 нүкте]]
|-
|Берілген күні
| colspan=&quot;2&quot; |12 сәуір 2022&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ukrposhta|date=12 April 2022|title=Ukrposhta issued one million postage stamps &quot;Russian warship, f***k you…!&quot;|language=en|work=Ukrposhta|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|access-date=17 April 2022|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415192338/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|Каталог нөмірі
|№ 1985&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; W/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4474778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=12.04.2022&amp;f_val_3=12.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en}}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;
|№ 1984&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; F/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en|archive-date=17 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417130414/http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|Мөртабан мөлшері
|40,5х30 мм
|40,6х26 мм
|-
|Басып шығару парағының өлшемі
|148х86 мм
|105х105 мм
|-
|Парақтағы маркалар саны
|6 (3х2)
|6 (2х3)
|-
|Әр брендтің таралымы
|500&amp;nbsp;000
|500&amp;nbsp;000
|-
|Атауы
|W (W номиналы, 1,5 АҚШ доллары баламасы)
|F (F номиналы, 23 гривенге тең)
|-
|Баспа түрі
| colspan=&quot;2&quot; |Офсеттік басып шығару
|-
|Дизайнер
| colspan=&quot;2&quot; |[[Ұлыбритания]] ([[Борис Грох]])
|}

=== Өндіріс және сатылым ===
Роман Грибов пен украин пошта бөлімшесінің бастығы Игорь Смылянский Киевтің бас поштасында маркалары бар алғашқы арнайы конверттерге қол қойды.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html Ukrainische Post zeigt Russland mit neuer Briefmarke den Stinkefinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413120445/https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html|date=13 April 2022}}. In: focus.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt; Бренд Украинада танымал болды және оны Киевте шығару үшін мыңдаған кезектер болды. Басып шығаруға 1 миллионнан астам дана жоспарланған болатын, оның 700 000-ы 20 сәуірге дейін бүкіл Украинада сатылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ukrainian stamps featuring Russian warship are for sale on eBay priced from $1,000|url=https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|website=AIN.Capital|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421085103/https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|archive-date=21 April 2022|date=21 April 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 200 000-ы [[Қырым аннексиясы|Қырымды қоса алғанда]], Ресей оккупациясындағы аудандарда сатуға арналған, ал 100 000-ы 20 сәуірден бастап онлайн сатуға арналған.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-04-19|title='Russian warship, go …!': Ukrainians queue for stamp celebrating act of defiance|url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|access-date=2022-04-19|website=[[The Guardian]]|language=en|first=Luke|last=Harding|archive-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419173123/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 сәуірде украин пошта бөлімшесінің веб-сайты жабылды, ал бас директор Игорь Смилянский [[Facebook]]-те сайтқа &quot;Қызмет көрсетуден бас тарту&quot; (DDoS) сияқты таратылған шабуыл жасалғанын хабарлады. Смилянский қылмыскердің атын атамаса да, әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдары ресейлік Бас штабтың бас басқармасы кибершабуылға жауапты болуы мүмкін және ол маркаларды сатқаны үшін кек алу үшін жасады деп болжады.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kagubare|first=Ines|date=21 April 2022|title=Ukraine postal service hit with cyberattack after issuing commemorative war stamps|work=Yahoo!|url=https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422221825/https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wodinsky|first=Shoshana|date=22 April 2022|title=Ukraine's Postal Service Gets DDOS'd After Printing Stamps of Sunken Russian Battleship|work=Gizmodo|url=https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422201807/https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=21 April 2022|title=Ukraine's postal service hit by cyberattack after sales of warship stamp go online|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422184006/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сьерра-Леоне ===
[[Сьерра-Леоне]] де осындай маркаларды 2022 жылдың 23 маусымында шығарды.&lt;ref&gt;[https://www.stamperija.eu/product/famous-painting-of-boris-groh-17 stamperija.eu - 2022 SIERRA LEONE, FAMOUS PAINTING OF BORIS GROH]{{Deadlink|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sierra Leone 2022 Famous painting of Boris Groh - Russian warship DONE Block. Peterstamps - Webshop|url=https://peterstamps.com/item/8224|access-date=2023-04-14|website=peterstamps.com|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414094739/https://peterstamps.com/item/8224|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сауда маркасында қолдану ===
2022 жылдың 17 наурызында World trademark Review (WTR) Грибовтың адвокаттары оның отбасы мен украин әскерилері арқылы кириллицада да, ағылшын тілінде де ұран үшін ЕО сауда белгісін тіркеуге өтініш бергенін хабарлады. Адвокаттар Wtr ұйымына бұл Америка Құрама Штаттары мен Литвадағы киім компанияларының ұранды сауда белгісі ретінде тіркеуге тырысқан дұшпандық мәлімдемелеріне жауап беру үшін қажет екенін айтты. Techdirt бұл &quot;шабыттандыратын оқиғаға арналған көңілсіз код&quot; деп түсіндірді, бірақ ұранның басқаларға пайда әкелетін мемдік мәртебеге ие болуы жағдайды өзгерткен болуы мүмкін.&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot; /&gt;

== Ұқсас дәйексөздер ==
Осындай қауіптерге жауап ретінде белгілі әскери дәйексөздер:

* '''{{lang|fr|Je vous répondrai par la bouche de mes canons!}}''' (&quot;Мен сізге зеңбіректерімнің саңылауларымен жауап беремін&quot;), Квебек шайқасындағы фронтенактың Тарихи жауабының қысқартылған нұсқасы (1690).
* '''{{lang|de|&quot;Mich ergeben! Auf Gnad und Ungnad! Mit wem redet Ihr! Bin ich ein Räuber! Sag deinem Hauptmann: Vor Ihro Kaiserliche Majestät hab ich, wie immer, schuldigen Respekt. Er aber, sag's ihm, er kann mich im Arsche lecken!&quot;}}''' (&quot;Мен бас тартамын! Мейірімділік пен ұятқа! Сіз кіммен сөйлесесіз! Мен шынымен ұрымын ба? Капитанға мен оның Императорлық мәртебесін әрдайым құрметтейтінімді айтыңыз. Бірақ ол, айтыңызшы, ол менің есегімді жалай алады!&quot;), қоршауға алынған неміс рыцарі Гетц Фон Берлихингеннің жауабы Гетенің 1773 жылы швабиялық сәлем немесе гетцтің дәйексөзі деп аталатын пьесасына сәйкес; іс жүзінде гетцтің өзі қоршау болды.
* '''{{lang|fr|La garde meurt mais ne se rend pas}}''' (&quot;Гвардия өледі, бірақ берілмейді!&quot;) француз генералы Пьер Камброннның Ватерлоо шайқасында берілу туралы өтінішіне Тарихи жауабы (1815).
* '''{{lang|es|&quot;España prefiere honra sin barcos a barcos sin honra&quot;}}''' (&quot;Испания абыройсыз кемелерден гөрі кемесіз абыройды жақсы көреді&quot;), испандық контр-адмирал Касто Мендес Нуньестің американдық генерал Хью Джудсон Килпатриктің АҚШ Әскери-теңіз күштерін Чилидегі Вальпараисо бомбалауының алдын алу үшін пайдалану қаупіне берген жауабы (1866).
* '''&quot;Өтпейсіңдер&quot;,''' көптеген қақтығыстардан әскери бағынбау туралы тарихи фраза
* '''&quot;NUTS!&quot;,''' Бригадир генерал Маколиффтің немістердің Бастониге берілу талабына берген жауабы
* '''&quot;Кешіріңіз, бірақ бізде бәріңізді орналастыруға мүмкіндік жоқ&quot;.''' Дигби татам-Уортер мұны Арнем шайқасында бас тартуды сұрағанда айтқан. Бұл дәйексөз &quot;тым алыс көпір&quot; фильмінде бейнеленген, онда татам-Уортер шабыттандырған ойдан шығарылған кейіпкер бұл фразаны айтқан. Бұл дәйексөздің тарихи дәлдігі күмәнді.
* '''{{lang|grc|&quot;Μολὼν λαβέ&quot;}} ({{lang|grc-Latn|&quot;[[molon labe]]&quot;}}, &quot;Кел де (оларды) ал&quot;),''' парсы патшасы Ксеркстің қаруды тапсыру туралы талабына жауап ретінде патша Леонид I-ге жатқызылды.
* '''{{lang|grc|&quot;Αν ζήσω, θα τους γαμήσω. Αν πεθάνω, θα μου κλάσουν τον πούτσον&quot;}} ({{lang|grc-Latn|An zēsō, tha tous gamēsō. An pethanō, tha mou klasoun ton poutson}},'''&quot;Егер Мен аман қалсам, мен оларды сігемін. Егер Мен өлсем, олар менің мүшеммен осыратын болады&quot;)''',''' джорджиос Карайскакистің 1827 жылы Грецияның тәуелсіздік соғысы кезінде Решиду Мехмед пашаға жазған хатынан.
* '''&quot;Мен әлі күрескен жоқпын!&quot;''' Ұлыбританияның тапсыру туралы ұсынысына жауап ретінде Флэмборо-Хед шайқасында Джон Пол Джонсқа жатқызылды.

== Галерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;8&quot;&gt;
Сурет:We_Stand_with_Ukraine_2022_Helsinki_-_Finland_(51905452481).jpg|Финляндияның Хельсинки қаласында демонстрация кезінде плакаттардағы Фраза (26 ақпан, 2022).
Сурет:RTVM-20220226-001001_(51905362061).jpg|Нидерландыдағы Маастрихт демонстрациясы кезінде плакаттардағы сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Protests_in_Poznań_-_against_Russian_aggression_in_Ukraine_(51906230730).jpg|Осы фразаны қолдана отырып, Познаньдағы (Польша) наразылық (26 ақпан 2022).
Сурет:Brno-Dominikánské-nám-protest-proti-válce-na-Ukrajině2022s.jpg|Орыс тіліндегі фразаны қолдана отырып, Чехияның Брно қаласында соғысқа қарсы митинг (27 ақпан 2022).
Сурет:Protesting_Invasion_of_Ukraine_TLV_260222_05.jpg|Тель-Авивтің хабима алаңындағы наразылықтар кезінде қолданылған сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Rally_in_support_of_Ukraine_in_Columbus,_Ohio,_United_States,_26_February_2022_(51906586684)_-_edited.jpg|Осы фразаны қолдана отырып, АҚШ-тың Огайо штатындағы Колумбус қаласында Украинаны қолдауға арналған Митинг (26 ақпан 2022).
Сурет:Message_to_a_Russian_Battleship_(51911787865).jpg|Лондондағы (Англия) наразылық акциясы кезінде постердегі сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Russkij korabl Freda.jpg
Сурет:Praha Vinohrady Ruska UA 3 (cropped).jpg
Сурет:Antiwar sticker in Israel.jpg
Сурет:Yotsuba meetup 20-03-2022.jpg
Сурет:Sklep monopolowy z plakatem dotyczącym pomocy Ukrainie - Mszczonów.jpg
Сурет:Gazeta Lubuska, 2022-03-01, Русский военный корабль, иди нахуй.jpg
Сурет:Russkij korabl Šilainiai.jpg
Сурет:Garage Russian warship.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}{{Commonscat|Russian warship, go fuck yourself}}

{{Ресейдің Украинаға басып кіруі}}

[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі]]
[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты интернет-мемдер]]</text>
      <sha1>a5ndrtqiqqelgznptq142bj0vb12smi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612035</id>
      <parentid>3612033</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T17:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurtenge</username>
        <id>93712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-32453-09|~2026-32453-09]] ([[User talk:~2026-32453-09|т]]) өңдемелерінен [[User:Nurtenge|Nurtenge]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3607725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62388" sha1="57lkujbryr1vfwq81vjrv28vb6bvwgt" xml:space="preserve">[[Сурет:Russian ship, go f yourself. Bright. 2.jpg|thumb|right|[[Днепр (қала)|Днепрдегі]], фраза жазылған билборд.]]
[[Сурет:Rally in support of Ukraine in Columbus, Ohio, United States, 26 February 2022 (51906586684).jpg|нобай|[[Колумбус (Огайо)|Колумбустағы]] ([[Огайо]]) Украинаны қолдау митингі ([[25 ақпан|26 ақпан]], [[2022 жыл|2022]]). Плакатта фраза жазылған.]]
'''Орыс әскери кемесі, сігіл ары!''' ({{lang-ru|Русский военный корабль, иди на хуй}}, {{lang-uk|Російський військовий корабель, іди на хуй}}) — [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] кезіндегі [[Змеиный аралы үшін шайқас]]та ресейлік әскери кеменің берілу туралы ұсынысына украин шекарашыларының айтқан жауап-сөйлемі. Содан кейін, ресейлік кеме аралға шабуыл жасап, шекарашылардың бір бөлігі өлтіріліп, бір бөлігі тұтқынға түскен.

[[24 ақпан]]да Ресейдің әскери кемесі [[Қара теңіз]]дегі Змеиный аралына жақындап, 
{{Cquote|«Мен&amp;nbsp;— орыс әскери кемесімін. Қан төгілу мен ақталмайтын өлімдерге жол бермеу үшін қаруды тастап, берілуді ұсынамын. Өйтпеген жағдайда, сіздерге бомбалық-штурмдық соққылар жасалатын болады.»{{oq|ru|«Я&amp;nbsp;— русский военный корабль. Предлагаю сложить оружие и сдаться во избежание кровопролития и неоправданных жертв. В противном случае по вам будет нанесен бомбово-штурмовой удар»}}||}}
деп анонимді түрде екі рет берілуді ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|title=“Русский корабль, иди на х.й!”: захисники Зміїного відповіли ворогові|website=Українська правда|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Жауап ретінде «Русский военный корабль, иди нахуй!» жауап-сөйлемі естілді.

[[Украина президенті]] [[Володимир Олександрович Зеленський|Володимир Зеленський]] аралды қорғаған шекарашылардың қайтыс болғанын мәлімдеді. «Біздің Змеиный аралымызды соңына дейін қорғаған барлық шекарашыларымыз ерлікпен қаза тапты. Бірақ шегінбеді. Олардың барлығына Украина Қаһарманы атағы беріледі. Украина үшін жанын қиғандар мәңгілік жүрегімізде болды».

Украина Ішкі істер министрінің кеңесшісі Антон Геращенконың мәлімдеуінше, зымырандық шабуыл нәтижесінде 13 шекарашыдан тұратын гарнизон түгелдей жойылған.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3412088-na-ostrovi-zmiinij-zaginuli-13-ukrainskih-prikordonnikiv.html|title=За даними МВС, на острові Зміїний загинули 13 українських прикордонників.|website=ukrinform.ua|date=2022-02-24|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Артынша аралға «Мәскеу» крейсері мен «Василий Быков» патрульдік кемесі шабуыл жасағаны белгілі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island|title=Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island|website=The Maritime Executive|access-date=2022-02-26}}&lt;/ref&gt;

== Алғышарттар ==

=== Соқтығысу ===
[[Сурет:Селище_Біле,_острів_Зміїний_(2008).jpg|оңға|нобай|Қара теңіздегі Жыланды аралы]]
2022 жылдың 24 ақпанында Ресейдің флагмандық крейсері &quot;Мәскеу&quot; және  &quot;Василий Быков&quot; патрульдік қайығы Дунай атырауының жанындағы [[Қара теңіз]]де орналасқан украин аралындағы Жыландыаралына шабуыл жасады. Бұл 30-дан аз адам тұратын жалғыз ауылы бар шағын арал және шабуыл кезінде аралда 13 шекарашының контингенті болған. Мәскеу сарбаздарды қауіпсіздігінің орнына берілуге шақырды, оны қорғаушылар қатты қабылдамады.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Tom|last1=Balmforth|editor1-last=Trevelyan|editor1-first=Mark|editor2-last=Jones|editor2-first=Gareth|date=25 February 2022|title='Russian warship, go fuck yourself': Kyiv to honour troops killed on island|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|accessdate=28 February 2022|archive-date=26 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226230216/https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|url-status=live|quote=Texas has &quot;Remember the Alamo!&quot; Ukraine now has &quot;Russian warship, go f—k yourself!&quot; — or &quot;Go f—k yourself!&quot; for short.  Those were the final words a group of thirteen Ukrainian border guards relayed to a Russian battleship that had ordered them to surrender. The guards were stationed on Zmiinyi Island (Snake Island), a strategically important rock in the Black Sea.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 February 2022|title=Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island|language=en|work=[[The Guardian]]|issn=0261-3077|eissn=1756-3224|oclc=60623878|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225102114/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Бұл өзара әрекеттесудің аудиожазбасын бастапқыда Украинаның &quot;[[Украинская правда]]&quot; онлайн-газеті жариялады. Орыс тілінде өткен пікір алмасу келесідей аударылды:&lt;ref name=&quot;LRB&quot;&gt;{{cite news|last1=Abramovich|first1=Alex|title=Иди Hаxуй|url=https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|access-date=31 March 2022|work=[[London Review of Books]]|date=28 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331173352/https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Parker|first=Claire|date=30 June 2022|title=On Snake Island, defiant Ukrainians force a Russian withdrawal|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/06/30/ukraine-snake-island-russian-withdrawal/|access-date=15 April 2023|archive-url=https://archive.today/sbgzW#selection-847.0-864.0|archive-date=1 July 2022}}&lt;/ref&gt;

'''Ресей әскери кемесі:''' &quot;Жыланды аралы, мен, Ресей әскери кемесі, ұсынысты қайталаймын: қаруды тастап, беріліңіз немесе сізді бомбалайды. Сіз мені түсіндіңіз бе? Сіз мені естисіз бе?&quot;

'''Украин 1, украин 2:''' &quot;Бәрі бітті. Немесе біз олардан аулақ болуымыз керек пе?&quot;

'''Украин 2 украин 1:''' &quot;Мүмкін&quot;.

'''Украин 1:''' &quot;Орыс әскери кемесі, сігіл ары!&quot;.

'''Украин 1:''' - Бұл Роман Грибов Украинаның Мемлекеттік шекара қызметінің қызметкері.&lt;ref name=&quot;LRB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Wordsworth|first=Dot|date=5 March 2022|title=The complicated business of swearing in Ukrainian|url=https://www.spectator.co.uk/article/the-complicated-business-of-swearing-in-ukrainian|magazine=[[The Spectator]]|accessdate=31 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot;&gt;{{cite web|website=[[Techdirt]]|url=https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|date=18 March 2022|first=Timothy|last=Geigner|title=Ukrainian Soldier Moves To Trademark 'Russian Warship, Go Fuck Yourself&quot; Because Of Course|access-date=20 March 2022|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320130517/https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Кейіннен Жыланды аралын Ресей әскери-теңіз күштері басып алды, бірақ Украина бастапқыда оны қорғаған он үш сарбаздың барлығы ресейлік шабуыл кезінде өлтірілген деп есептеді және хабарлады. Украина президенті Владимир Зеленский &quot;қайтыс болғаннан кейін&quot; Жыланды аралындағы сарбаздарды Украинаның ең жоғары марапаты - Украинаның Батыры атағымен марапаттайтынын мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Valentina|last1=Romanenko|date=25 February 2022|script-title=uk:&quot;Русский корабль, иди на х.й!&quot;: захисники Зміїного відповіли ворогові|trans-title=&quot;Russian ship, go fuck yourself!&quot;: Defenders of the Serpent responded to the enemy|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225021042/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Katie|last1=Campione|date=25 February 2022|title='Go Fuck Yourself': Ukrainian Soldiers Celebrated as Viral Heroes for Last Words to Russian Warship|language=en|work=[[TheWrap]]|url=https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|accessdate=27 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225183727/https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Алайда Ресей бұл есептерді жоққа шығарды және барлық сарбаздар өлген жоқ, бірақ тапсырылды және тұтқынға алынды деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2022-02-25|title=Snake Island: Ukraine says soldiers killed after refusing to surrender|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|access-date=2023-03-14|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206051138/https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Салдары ===
[[Сурет:Ihor_Taburets_Roman_Hrybov_Award_2022.jpg|оңға|нобай|Роман Грибов (оң жақта) 2022 жылдың наурыз айында Черкасс облысының губернаторы Игорь Табурецтен сыйлық алады.]]
2022 жылдың 28 ақпанында Украинаның әскери-теңіз күштері барлық шекарашылардың тірі екенін және Ресей әскери-теңіз күштері ұстағанын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|script-title=uk:Стосовно дій РФ біля острову Зміїний|trans-title=Regarding the actions of the Russian Federation near Snake Island|agency=[[Ukrainian Navy]]|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228173017/https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|url-status=live|via=Facebook|script-quote=uk:Щодо морських піхотинців та прикордордонників, яких взяли в полон російські окупанти на острові Зміїний. Ми дуже раді дізнатися про те, що наші побратими живі і з ними все добре!|trans-quote=As for the Marines and frontier guards captured by the Russian occupiers on Snake Island.  We are very happy to learn that our brothers are alive and well!}}{{Self-published inline|date=March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|title=Ukrainian Navy confirms Snake Island soldiers are alive, POWs|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|work=[[The Jerusalem Post]]|issn=0021-597X|date=28 February 2022|access-date=28 February 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228172948/https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 жылы 24 наурызда Жыланды аралының кейбір шекарашылары, соның ішінде Роман Грибов, тұтқындармен алмасу аясында Украинаға қайтарылды. 2022 жылы 29 наурызда Грибов өзінің туған жері Черкасс облысына оралды және өзінің әрекеті үшін Черкасс губернаторы Игорь Табурецтің медалімен марапатталды.&lt;ref name=&quot;G1&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|title=Ukraine gives medal to soldier who told Russian officer to 'go fuck yourself'|first=Pjotr|last=Sauer|date=29 March 2022|accessdate=30 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331011723/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[NDTV]]|url=https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|title=Ukraine Welcomes Home Soldier Who Told &quot;Go F*** Yourself&quot; To Russians|first=Debanish|last=Achom|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329155841/https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OD&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Odessa Journal]]|url=https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|title=Ukrainian border guard, who &quot;sent&quot; a Russian warship, returned to his homeland and received an award|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329154205/https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 13 сәуірінде Украина президентінің кеңесшісі Алексей Арестович пен Одесса губернаторы Максим Марченко Мәскеуге Нептунның екі кемеге қарсы зымыраны тиіп, тұрақсыз теңізде өртеніп кеткенін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Presse|first=AFP-Agence France|title=Ukraine Claims Strike On Russian Warship|url=https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|access-date=13 April 2022|website=barrons.com|language=en-US|archive-date=13 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413213637/https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|url-status=live}}&lt;/ref&gt; АҚШ-тағы [[Пентагон]]дағы дереккөз кейінірек Мәскеудің украиналық зымырандармен соғылғанын растады.&lt;ref&gt;{{cite news|date=April 15, 2022|title=U.S. confirms Ukraine missiles sank warship, as Russia steps up attacks|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=16 April 2022|archive-date=16 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416133350/https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресейдің мемлекеттік ақпарат агенттіктері кеменің қатты зақымданғанын және оның экипажы &quot;жарылған оқ-дәрілерден&quot; &quot;өрттен&quot; эвакуацияланғанын хабарлады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=На ракетном крейсере &quot;Москва&quot; сдетонировал боезапас|url=https://tass.ru/proisshestviya/14372453|access-date=13 April 2022|website=tass.ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414202357/https://tass.ru/proisshestviya/14372453|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кеме теңіз базасына сүйреу кезінде батып кетті.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Крейсер &quot;Москва&quot; затонул при буксировке во время шторма|url=https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|access-date=14 April 2022|agency=RIA Novosti|date=14 April 2022|language=ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414200039/https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресей әскерлері аралда гарнизон болды, 2022 жылдың маусым айының соңына дейін украин әскері аралды сәтті қайтарып алды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Koshiw|first1=Isobel|title=Ukraine pushes Russian forces from strategic Snake Island|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|access-date=16 April 2023|work=[[The Guardian]]|date=30 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225224/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; Қазіргі уақытта аралда Украинаның бақылауындағы шағын бақылау отряды бар.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ripley|first=Will|last2=Lister|first2=Tim|last3=Butenko|first3=Victoria|last4=Hak|first4=Kostantyn|date=20 December 2022|title=On Snake Island, the rocky Black Sea outcrop that became a Ukraine war legend|publisher=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|url-status=live|access-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214225251/https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|archive-date=14 February 2023}}&lt;/ref&gt;

== Қабылдау ==
Репликалармен алмасу жазбалары интернетте кеңінен таралды және әртүрлі әлеуметтік медиа платформаларында вирустық сипатқа ие болды, содан бері олар украин әскери күштерін де, шапқыншылыққа наразылық білдірген бейбіт тұрғындарды да біріктіруге шақырды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Murdock|first1=Sebastian|title=Ukraine Unveils New Stamp Based Off 'Russian Warship, Go F**ck Yourself' Audio|url=https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|access-date=15 March 2022|work=[[HuffPost]]|date=12 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314085613/https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|archive-date=14 March 2022}}&lt;/ref&gt;

АҚШ сенаторы Бен Сассе бұл фразаны 28 ақпанда Сенатта сөйлеген сөзінде атап өтті: &quot;''бір украиналық, сіздердің көпшілігіңіз естіген жазбадағы кейбір әріптестерімен аздап сөйлесіп, дыбыс деңгейін көтеруге шешім&quot; қабылдады'' және &quot;Russian warship, ''idi nakhuy''&lt;nowiki/&gt;'&quot; деп жариялады. ''[...] Бұл қазір украиндық қарсылықтың біріктіретін айқайы''&quot;.&lt;ref&gt;{{cite press release|last1=Sasse|first1=Ben|author-link1=Ben Sasse|url=https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|title=Sasse: Tell Ukraine's Story, Arm These Heroes|format=Press Release|website=Ben Sasse: U.S. Senator for Nebraska|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305195733/https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|archive-date=5 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The Literary Hub-та жазған Эндрю Кин &quot;''тіпті &quot;F&quot; сөзі қаруға айналды''&quot; деген ұранның нәтижесінде және бұл қазір &quot;Ресейдің басып кіруіне қарсы тұрудың танымал интернет-мемі&quot; екенін атап өтті. The Washington Post газеті &quot;Украина бір уақытта бірнеше қарғыспен күресіп жатыр&quot; деп хабарлады..&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|first=Lisa|last=Bonos|date=4 March 2022|title=Ukraine is fighting back, one swear word at a time|accessdate=19 March 2022|archive-date=6 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306121025/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 21 наурызында Ресей Қорғаныс министрлігі өзінің ресми Telegram арнасында &quot;Ресей әскери кемесін ешқашан ашуландырмаңыз&quot; деген суретті жариялады. (Никогда не злите русский военный корабль)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Минобороны России попросило не &quot;злить корабль&quot;: пользователи напомнили ему направление движения|url=https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|website=24 Kanal|access-date=25 April 2022|archive-date=22 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220322105752/https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Тарихи салыстырулар ===
The Week бұл фразаны 19 ғасырдағы Техас революциясының &quot;Аламоны Есте сақта&quot; сөзімен салыстырды. Small Wars Journal бұл фразаны Термопила шайқасынан &quot;Molon labe&quot; (&quot;Кел және [оларды] ал&quot;) және &quot;БОРБАЙ!&quot; Арденн шайқасынан, басқа сөз тіркестерімен қатар қойды.&lt;ref&gt;{{cite web|website=[[Small Wars Journal]]|url=https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|title=Russian warship, Go F**k Yourself – A Short History of Wartime Taunts|date=25 March 2022|accessdate=27 March 2022|first=William|last=Plowright|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327152854/https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first1=Peter|last1=Weber|title=How 'Russian warship, go f—k yourself' became Ukraine's 'Remember the Alamo!'|url=https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|access-date=25 February 2022|work=[[The Week]]|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225100648/https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|url-status=live|issn=1533-8304}}&lt;/ref&gt;

The phrase also has been compared to another moment in Ukraine's history, the alleged 17th-century [[correspondence between the Ottoman sultan and the Cossacks]] (popularised by the 19th-century painting ''[[Reply of the Zaporozhian Cossacks]]''&lt;ref&gt;{{cite book|last=Waugh|first=Daniel. C.|title=The Great Turkes Defiance: On the History of the Apocryphal Correspondence of Ottoman Sultan in its Muscovite and Russian Variants|year=1978|location=Columbus, Ohio|isbn=9780089357561|url={{GBurl|pEM9AAAAIAAJ}}|page=169}}&lt;/ref&gt;), when a [[Sultan of the Ottoman Empire]] (usually identified as [[Mehmed IV]])&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Friedman|first1=Victor A.|date=1978|title=The Zaporozhian Letter to the Turkish Sultan: Historical Commentary and Linguistic Analysis|url=https://www.researchgate.net/publication/238724081|journal=Slavica Hierosolymitana|publisher=Magnes Press|volume=2|issue=|pages=25–38|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; demanded the surrender of either the [[Chyhyryn]] [[Cossacks]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Waugh|first1=Daniel Clarke|date=1971|title=On the Origin of the &quot;Correspondence&quot; between the Sultan and the Cossacks|url=http://faculty.washington.edu/dwaugh/publications/originsofcossackcorrespondence.pdf|journal=Recenzija: A Review of Soviet Ukrainian Scholarly Publications|publisher=Harvard University|volume=1|issue=2|pages=3–46|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; or the [[Zaporozhian Cossacks]]{{sfn|Waugh|1978|p=169}}{{sfn|Waugh|1971|p=3}} (who lived in modern [[Central Ukraine]]), who allegedly refused and answered with a profanity-laden letter.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Burns|first=Peter|date=1 March 2022|title=The Ukraine War Explained: Why Ukrainians And Russians Are Different|url=https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|access-date=1 March 2022|website=Lessons from History|publisher=[[Medium (website)|Medium]]|language=en|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228200106/https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Continued use ==

=== Жеке тұлғалар ===
2022 жылдың 26 ақпанында Украина Қарулы күштері Ресей әскерінің әскери техника мен жеке құрамды Украинаға теміржол арқылы тасымалдауына жол бермеу үшін Украина мен Ресей темір жолдарын байланыстыратын теміржол торабын жарып жіберді. Ресей әскери күштері Украинадан гуманитарлық себептермен торапты қалпына келтіруді сұрағанда, украин диспетчері: &quot;орыс пойызы, сігіл әрі!&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Roman|last1=Petrenko|date=26 February 2022|script-title=uk:&quot;Російський поїзд, йди на х*й!&quot;: усі залізничні вузли з Росією знищені|trans-title=&quot;Russian train, go f**k yourself!&quot;: All railway junctions with Russia destroyed|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|accessdate=27 February 2022|archive-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227053802/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 27 ақпанында ресейлік кеме отын сұрау үшін грузин мұнай танкеріне жақындады. Соңғысы: &quot;русский корабль, иди нахуй&quot; деп жауап берді. Орыстар жанармай таусылып қалды деп шағымданғанда, оларға ескектерді алуды бұйырды.&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Varga|first1=John|date=27 February 2022|title='Go f*** yourself!' Captain refuses to fuel Russian ship in Ukraine solidarity act – VIDEO|url=https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|access-date=4 March 2022|work=[[Daily Express]]|language=en-gb|oclc=173337077|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301064547/https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|archive-date=1 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ankel|first=Sophia|title=The captain of an oil tanker refused to refuel a Russian ship to protest Ukraine's invasion. The crew is 'very proud,' his wife says.|url=https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|access-date=4 March 2022|website=[[Business Insider]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304194220/https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|archive-date=4 March 2022|url-status=live|oclc=1076392313|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2022 жылы 7 наурызда бұрын Жыланды аралына шабуыл жасап, [[Одесса]]ға жақындаған ресейлік &quot;Василий Быков&quot; кемесін Украинаның қорғаныс күштері атып түсірді деп болжануда. Содан кейін олар бұл оқиғаны атап өтіп: &quot;Біздің орыс кемесін сіккеніміз бар!&quot; деп жауап берді.&lt;ref name=&quot;Fox&quot;&gt;{{cite news|last1=Ruiz|first1=Michael|title=Ukraine says it sank the Russian warship that attacked Snake Island: 'We f------ hit them!'|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|access-date=9 March 2022|publisher=Fox News|date=8 March 2022|archive-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309105744/https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 4 сәуірінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Бейбітшілік соты Зия М. Фаруки Федералды тергеу бюросының олигарх Виктор Вексельбергке тиесілі танго яхтасын қамауға алу туралы өтінішін қанағаттандырды. Судья Фаруки өз бұйрығын ұранға сілтеме жасай отырып аяқтады:&quot;''Әділет Министрлігінің қамауға алынуы Жыланды аралындағы украиналық ержүрек сарбаздардың Жолдауын қайталайды''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite Pacer|plaintiff=United States of America|defendant=The Vessel Tango|case-title=In The Matter of the Seizure and Search of the Motor Yacht Tango, with International Maritime Organization Number 1010703|title=Order as to the Vessel Tango with International Maritime Organization Number 1010703|doc-number=7|att-number=0|date=25 March 2022|pacer-number=241254|use-recap=yes|case-state=DC|case-district=D|case-division=1|case-year=2022|case-type=sz|case-sequence=00005|access-date=11 April 2022}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 25 мамырында украиналық флэш-картридж өндірушісі Krikzz Nintendo 64 үшін everdrive шектеулі шығарылымын шығарды, оның жапсырмасы ескерткіш маркаға негізделген және сатылымнан түскен барлық пайда Украинаның қорғанысына берілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=EVERDRIVE 64 X7 LIMITED EDITION|url=https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|access-date=25 May 2022|website=Krikzz|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525131620/https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|archive-date=25 May 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 23 ақпанында [[Латвия]] парламентарийі: тіларалық байланыс бұл сөзді Ресей делегациясының қатысуына наразылық ретінде Венадағы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымындағы кездесуде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvian MP swears at Russia in Ukraine protest walkout|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|publisher=[[BBC]]|access-date=24 February 2023|archive-date=24 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224004706/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvia's Kols doesn't mince his words at OSCE meeting|language=en|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]|access-date=24 February 2023|archive-date=23 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223203848/https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 27 шілдесінде [[Грузия]] тұрғындары [[Батуми]]ге ресейлік туристермен бірге келген Astoria grande круиздік кемесіне наразылық ретінде дәл осындай өрнекті ұрандатты.&lt;ref&gt;{{cite news|date=31 July 2023|title=Cruise ship with Putin's supporters on board arrives in Georgia: protests begin|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/07/31/7413557/|publisher=Ukrainska Pravda|access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Мультимедияда ===
2022 жылдың наурызында украиналық botashe тобы &quot;PNH&quot; атты ән шығарды, ол негізінен фразаны қолданады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=|script-title=ru:Песни сопротивления. Артемий Троицкий – об украинском гневе|trans-title=Songs of Resistance. Artemy Troitsky on Ukrainian anger|url=https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|access-date=21 March 2022|publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|language=ru|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320230900/https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 29 наурызында Украинаның Қорғаныс министрлігі &quot;Украинаның әскери Оскарын&quot; шығарды (Америка киноакадемиясының 94-ші сыйлығымен бірге) және 21 наурызда Бердянскіде &quot;Саратовты&quot; суға батырғаны үшін ең жақсы фильм сыйлығын берді, оған &quot;Ресей әскери кемесі, Бердянскіге кіріңіз&quot;фильмінің бүркеншік атын берді.&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|url=https://www.jpost.com/international/article-702617|date=29 March 2022|accessdate=31 March 2022|first=Michael|last=Starr|title=In 'Ukrainian military Oscars,' Ukraine mocks Russia and promotes its army|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422121651/https://www.jpost.com/international/article-702617|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

27 мамырда Украинаның &quot;Суспильне&quot; қоғамдық хабар таратушысы украин радиосының станциялары күніне екі рет &quot;ресейлік жалған ақпарат, кет...&quot; .&lt;ref&gt;{{Cite web|last=suspilne|title=Розвінчуємо фейки на Українському Радіо|trans-title=Debunking fakes on Ukrainian Radio|url=https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|access-date=2022-06-03|website=corp.suspilne.media|language=uk|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603170548/https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 14 қаңтарында франко-орыс және итальян тілдері осы эпизодқа арналған &quot;Rousski Karable&quot; атты ән шығарды.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Русский военный корабль, иди нахуй ! Russian warship, go fuck yourself! Tribute Punk Rock to Ukraine|url=https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401124913/https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rousski Karable|date=2023-01-14|url=https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401122646/https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Естелік маркалар ==

=== Дизайн ===
2022 жылдың 1 наурызында Украинаның &quot;Укрпошта&quot; пошта қызметі фраза тақырыбында пошта маркаларын жобалауға конкурс жариялады.&lt;ref&gt;{{cite press release|author=&lt;!--not stated--&gt;|date=1 March 2022|title=Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|url-status=live|type=Press release|language=en|publisher=[[Ukrposhta]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155345/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|archive-date=8 March 2022|access-date=9 March 2022|quote=On March 1, on the 30th anniversary of the modern Ukrainian stamp, Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Casiano|first1=Louis|date=1 March 2022|title=Ukraine announces postage stamp creation contest; examples include image of Zelenskyy spanking Putin|language=en-us|publisher=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|url-status=live|access-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309014908/https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|archive-date=9 March 2022|quote=The Ukrainian Postal Service, or Ukrposhta, said it was celebrating its 30-plus years by replacing its &quot;All-Ukrainian People's Contest&quot; with the best sketch of a postal stamp called &quot;Russian military ship, go on.&quot;}}&lt;/ref&gt; 2022 жылдың 12 наурызында Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Эмине Жапарова суретші Борис Грохтың жұмысы марканың эскизі үшін &quot;Укрпошта&quot; халықтық дауыс беруде жеңіске жеткенін мәлімдеді.&lt;ref name=&quot;GUAR&quot;&gt;{{cite news|last=Michael|first=Chris|date=12 March 2022|title=Ukraine reveals 'Russian warship, go fuck yourself' postage stamp|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312120555/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|archive-date=12 March 2022|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cohen|first=Rebecca|date=8 March 2022|title=Ukraine's postal service announces it'll release a commemorative 'Russian warship, go f#ck yourself' stamp|url=https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312145913/https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|archive-date=12 March 2022|website=[[Business Insider]]|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt; Snopes фактілерді тексеру сайты күн күркіреуі бүкіл өмірін Қырымдағы Евпаторияда өткізіп, суретші ретінде оқығанын хабарлады, бірақ 2014 жылы Ресейдің Қырымға басып кіруі нәтижесінде ол үйінен кетуге мәжбүр болды және Киевке, содан кейін Львовқа көшті.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot;&gt;{{cite web|last=Evon|first=Dan|date=17 March 2022|title=Does Ukraine Stamp Design Commemorate 'Russian Warship, Go F*ck Yourself' Moment?|url=https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|website=[[Snopes]]|accessdate=19 March 2022|archive-date=19 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319100803/https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Снопс &quot;Укрпочта&quot; украиндықтарды марканы &quot;Шетелдегі достарына&quot; жіберуге немесе жалынды &quot;орыстарға сәлем жолдау&quot; жіберуге шақырғанын айтты.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot; /&gt; Укрпошта выпустила набор памятных почтовых марок 12 апреля.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot;&gt;{{Cite web|date=12 April 2022|title=Укрпошта випустила мільйон поштових марок &quot;Русскій воєнний корабль, іді …!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415153404/https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|archive-date=15 April 2022|access-date=15 April 2022|website=Ukrposhta|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html Stinkefinger für die Russen: Ukrainische Post bringt neue Briefmarke heraus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220414050556/https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html|date=14 April 2022}}. In: rnd.de. 12 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;

Маркаларда ресейлік крейсер Михаилдің ортаңғы саусағын көрсететін украиндық сарбаз бейнеленген. Көк теңіз астындағы охрян жерінің жалпы орналасуы Украина туының түстеріне еліктейді. Маркамен бірге жүретін арнайы пошта маркасында Жыланды аралының контуры көрсетілген. Брендтің дизайны отандық және шетелдік дизайнда қол жетімді. Президент Зеленский маркалармен суретке түсіп, ресейлік әскери кемелер тек бір бағытта жүзуі керек деп түсіндірді.&lt;ref&gt;Jörg Heinrich: [https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger Ukraine-Post: Briefmarken zeigen Russland den Mittelfinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413153302/https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger|date=13 April 2022}}. In: wuv.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Russian Warship Moskva Is Featured in New Ukrainian Postage Stamp|url=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-04-14/card/russian-warship-moskva-is-featured-in-new-ukrainian-postage-stamp-6qEW3wsyWdSsEP7CeVWq|access-date=15 April 2022|website=The Wall Street Journal|language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!–
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1985.jpg|150x150 нүкте]]
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1984.png|150x150 нүкте]]
|-
|Берілген күні
| colspan=&quot;2&quot; |12 сәуір 2022&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ukrposhta|date=12 April 2022|title=Ukrposhta issued one million postage stamps &quot;Russian warship, f***k you…!&quot;|language=en|work=Ukrposhta|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|access-date=17 April 2022|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415192338/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|Каталог нөмірі
|№ 1985&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; W/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4474778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=12.04.2022&amp;f_val_3=12.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en}}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;
|№ 1984&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; F/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en|archive-date=17 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417130414/http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|Мөртабан мөлшері
|40,5х30 мм
|40,6х26 мм
|-
|Басып шығару парағының өлшемі
|148х86 мм
|105х105 мм
|-
|Парақтағы маркалар саны
|6 (3х2)
|6 (2х3)
|-
|Әр брендтің таралымы
|500&amp;nbsp;000
|500&amp;nbsp;000
|-
|Атауы
|W (W номиналы, 1,5 АҚШ доллары баламасы)
|F (F номиналы, 23 гривенге тең)
|-
|Баспа түрі
| colspan=&quot;2&quot; |Офсеттік басып шығару
|-
|Дизайнер
| colspan=&quot;2&quot; |[[Ұлыбритания]] ([[Борис Грох]])
|}

=== Өндіріс және сатылым ===
Роман Грибов пен украин пошта бөлімшесінің бастығы Игорь Смылянский Киевтің бас поштасында маркалары бар алғашқы арнайы конверттерге қол қойды.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html Ukrainische Post zeigt Russland mit neuer Briefmarke den Stinkefinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413120445/https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html|date=13 April 2022}}. In: focus.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt; Бренд Украинада танымал болды және оны Киевте шығару үшін мыңдаған кезектер болды. Басып шығаруға 1 миллионнан астам дана жоспарланған болатын, оның 700 000-ы 20 сәуірге дейін бүкіл Украинада сатылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ukrainian stamps featuring Russian warship are for sale on eBay priced from $1,000|url=https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|website=AIN.Capital|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421085103/https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|archive-date=21 April 2022|date=21 April 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 200 000-ы [[Қырым аннексиясы|Қырымды қоса алғанда]], Ресей оккупациясындағы аудандарда сатуға арналған, ал 100 000-ы 20 сәуірден бастап онлайн сатуға арналған.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-04-19|title='Russian warship, go …!': Ukrainians queue for stamp celebrating act of defiance|url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|access-date=2022-04-19|website=[[The Guardian]]|language=en|first=Luke|last=Harding|archive-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419173123/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 сәуірде украин пошта бөлімшесінің веб-сайты жабылды, ал бас директор Игорь Смилянский [[Facebook]]-те сайтқа &quot;Қызмет көрсетуден бас тарту&quot; (DDoS) сияқты таратылған шабуыл жасалғанын хабарлады. Смилянский қылмыскердің атын атамаса да, әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдары ресейлік Бас штабтың бас басқармасы кибершабуылға жауапты болуы мүмкін және ол маркаларды сатқаны үшін кек алу үшін жасады деп болжады.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kagubare|first=Ines|date=21 April 2022|title=Ukraine postal service hit with cyberattack after issuing commemorative war stamps|work=Yahoo!|url=https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422221825/https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wodinsky|first=Shoshana|date=22 April 2022|title=Ukraine's Postal Service Gets DDOS'd After Printing Stamps of Sunken Russian Battleship|work=Gizmodo|url=https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422201807/https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=21 April 2022|title=Ukraine's postal service hit by cyberattack after sales of warship stamp go online|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422184006/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сьерра-Леоне ===
[[Сьерра-Леоне]] де осындай маркаларды 2022 жылдың 23 маусымында шығарды.&lt;ref&gt;[https://www.stamperija.eu/product/famous-painting-of-boris-groh-17 stamperija.eu - 2022 SIERRA LEONE, FAMOUS PAINTING OF BORIS GROH]{{Deadlink|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sierra Leone 2022 Famous painting of Boris Groh - Russian warship DONE Block. Peterstamps - Webshop|url=https://peterstamps.com/item/8224|access-date=2023-04-14|website=peterstamps.com|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414094739/https://peterstamps.com/item/8224|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сауда маркасында қолдану ===
2022 жылдың 17 наурызында World trademark Review (WTR) Грибовтың адвокаттары оның отбасы мен украин әскерилері арқылы кириллицада да, ағылшын тілінде де ұран үшін ЕО сауда белгісін тіркеуге өтініш бергенін хабарлады. Адвокаттар Wtr ұйымына бұл Америка Құрама Штаттары мен Литвадағы киім компанияларының ұранды сауда белгісі ретінде тіркеуге тырысқан дұшпандық мәлімдемелеріне жауап беру үшін қажет екенін айтты. Techdirt бұл &quot;шабыттандыратын оқиғаға арналған көңілсіз код&quot; деп түсіндірді, бірақ ұранның басқаларға пайда әкелетін мемдік мәртебеге ие болуы жағдайды өзгерткен болуы мүмкін.&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot; /&gt;

== Ұқсас дәйексөздер ==
Осындай қауіптерге жауап ретінде белгілі әскери дәйексөздер:

* '''{{lang|fr|Je vous répondrai par la bouche de mes canons!}}''' (&quot;Мен сізге зеңбіректерімнің саңылауларымен жауап беремін&quot;), Квебек шайқасындағы фронтенактың Тарихи жауабының қысқартылған нұсқасы (1690).
* '''{{lang|de|&quot;Mich ergeben! Auf Gnad und Ungnad! Mit wem redet Ihr! Bin ich ein Räuber! Sag deinem Hauptmann: Vor Ihro Kaiserliche Majestät hab ich, wie immer, schuldigen Respekt. Er aber, sag's ihm, er kann mich im Arsche lecken!&quot;}}''' (&quot;Мен бас тартамын! Мейірімділік пен ұятқа! Сіз кіммен сөйлесесіз! Мен шынымен ұрымын ба? Капитанға мен оның Императорлық мәртебесін әрдайым құрметтейтінімді айтыңыз. Бірақ ол, айтыңызшы, ол менің есегімді жалай алады!&quot;), қоршауға алынған неміс рыцарі Гетц Фон Берлихингеннің жауабы Гетенің 1773 жылы швабиялық сәлем немесе гетцтің дәйексөзі деп аталатын пьесасына сәйкес; іс жүзінде гетцтің өзі қоршау болды.
* '''{{lang|fr|La garde meurt mais ne se rend pas}}''' (&quot;Гвардия өледі, бірақ берілмейді!&quot;) француз генералы Пьер Камброннның Ватерлоо шайқасында берілу туралы өтінішіне Тарихи жауабы (1815).
* '''{{lang|es|&quot;España prefiere honra sin barcos a barcos sin honra&quot;}}''' (&quot;Испания абыройсыз кемелерден гөрі кемесіз абыройды жақсы көреді&quot;), испандық контр-адмирал Касто Мендес Нуньестің американдық генерал Хью Джудсон Килпатриктің АҚШ Әскери-теңіз күштерін Чилидегі Вальпараисо бомбалауының алдын алу үшін пайдалану қаупіне берген жауабы (1866).
* '''&quot;Өтпейсіңдер&quot;,''' көптеген қақтығыстардан әскери бағынбау туралы тарихи фраза
* '''&quot;NUTS!&quot;,''' Бригадир генерал Маколиффтің немістердің Бастониге берілу талабына берген жауабы
* '''&quot;Кешіріңіз, бірақ бізде бәріңізді орналастыруға мүмкіндік жоқ&quot;.''' Дигби татам-Уортер мұны Арнем шайқасында бас тартуды сұрағанда айтқан. Бұл дәйексөз &quot;тым алыс көпір&quot; фильмінде бейнеленген, онда татам-Уортер шабыттандырған ойдан шығарылған кейіпкер бұл фразаны айтқан. Бұл дәйексөздің тарихи дәлдігі күмәнді.
* '''{{lang|grc|&quot;Μολὼν λαβέ&quot;}} ({{lang|grc-Latn|&quot;[[molon labe]]&quot;}}, &quot;Кел де (оларды) ал&quot;),''' парсы патшасы Ксеркстің қаруды тапсыру туралы талабына жауап ретінде патша Леонид I-ге жатқызылды.
* '''{{lang|grc|&quot;Αν ζήσω, θα τους γαμήσω. Αν πεθάνω, θα μου κλάσουν τον πούτσον&quot;}} ({{lang|grc-Latn|An zēsō, tha tous gamēsō. An pethanō, tha mou klasoun ton poutson}},'''&quot;Егер Мен аман қалсам, мен оларды сігемін. Егер Мен өлсем, олар менің мүшеммен осыратын болады&quot;)''',''' джорджиос Карайскакистің 1827 жылы Грецияның тәуелсіздік соғысы кезінде Решиду Мехмед пашаға жазған хатынан.
* '''&quot;Мен әлі күрескен жоқпын!&quot;''' Ұлыбританияның тапсыру туралы ұсынысына жауап ретінде Флэмборо-Хед шайқасында Джон Пол Джонсқа жатқызылды.

== Галерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;8&quot;&gt;
Сурет:We_Stand_with_Ukraine_2022_Helsinki_-_Finland_(51905452481).jpg|Финляндияның Хельсинки қаласында демонстрация кезінде плакаттардағы Фраза (26 ақпан, 2022).
Сурет:RTVM-20220226-001001_(51905362061).jpg|Нидерландыдағы Маастрихт демонстрациясы кезінде плакаттардағы сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Protests_in_Poznań_-_against_Russian_aggression_in_Ukraine_(51906230730).jpg|Осы фразаны қолдана отырып, Познаньдағы (Польша) наразылық (26 ақпан 2022).
Сурет:Brno-Dominikánské-nám-protest-proti-válce-na-Ukrajině2022s.jpg|Орыс тіліндегі фразаны қолдана отырып, Чехияның Брно қаласында соғысқа қарсы митинг (27 ақпан 2022).
Сурет:Protesting_Invasion_of_Ukraine_TLV_260222_05.jpg|Тель-Авивтің хабима алаңындағы наразылықтар кезінде қолданылған сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Rally_in_support_of_Ukraine_in_Columbus,_Ohio,_United_States,_26_February_2022_(51906586684)_-_edited.jpg|Осы фразаны қолдана отырып, АҚШ-тың Огайо штатындағы Колумбус қаласында Украинаны қолдауға арналған Митинг (26 ақпан 2022).
Сурет:Message_to_a_Russian_Battleship_(51911787865).jpg|Лондондағы (Англия) наразылық акциясы кезінде постердегі сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Russkij korabl Freda.jpg
Сурет:Praha Vinohrady Ruska UA 3 (cropped).jpg
Сурет:Antiwar sticker in Israel.jpg
Сурет:Yotsuba meetup 20-03-2022.jpg
Сурет:Sklep monopolowy z plakatem dotyczącym pomocy Ukrainie - Mszczonów.jpg
Сурет:Gazeta Lubuska, 2022-03-01, Русский военный корабль, иди нахуй.jpg
Сурет:Russkij korabl Šilainiai.jpg
Сурет:Garage Russian warship.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}{{Commonscat|Russian warship, go fuck yourself}}

{{Ресейдің Украинаға басып кіруі}}

[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі]]
[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты интернет-мемдер]]</text>
      <sha1>57lkujbryr1vfwq81vjrv28vb6bvwgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612043</id>
      <parentid>3612035</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurtenge</username>
        <id>93712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;[[Орыс әскери кемесі, сігіл ары!]]&quot; бетін қорғады: Артық бұзақылық ([Өңдеу=Тек администраторларға рұқсат ету] (аяқталу мерзімі — 18:25, 2026 ж. маусымның 14 (UTC)) [Жылжыту=Тек администраторларға рұқсат ету] (аяқталу мерзімі — 18:25, 2026 ж. маусымның 14 (UTC)))</comment>
      <origin>3607725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62388" sha1="57lkujbryr1vfwq81vjrv28vb6bvwgt" xml:space="preserve">[[Сурет:Russian ship, go f yourself. Bright. 2.jpg|thumb|right|[[Днепр (қала)|Днепрдегі]], фраза жазылған билборд.]]
[[Сурет:Rally in support of Ukraine in Columbus, Ohio, United States, 26 February 2022 (51906586684).jpg|нобай|[[Колумбус (Огайо)|Колумбустағы]] ([[Огайо]]) Украинаны қолдау митингі ([[25 ақпан|26 ақпан]], [[2022 жыл|2022]]). Плакатта фраза жазылған.]]
'''Орыс әскери кемесі, сігіл ары!''' ({{lang-ru|Русский военный корабль, иди на хуй}}, {{lang-uk|Російський військовий корабель, іди на хуй}}) — [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] кезіндегі [[Змеиный аралы үшін шайқас]]та ресейлік әскери кеменің берілу туралы ұсынысына украин шекарашыларының айтқан жауап-сөйлемі. Содан кейін, ресейлік кеме аралға шабуыл жасап, шекарашылардың бір бөлігі өлтіріліп, бір бөлігі тұтқынға түскен.

[[24 ақпан]]да Ресейдің әскери кемесі [[Қара теңіз]]дегі Змеиный аралына жақындап, 
{{Cquote|«Мен&amp;nbsp;— орыс әскери кемесімін. Қан төгілу мен ақталмайтын өлімдерге жол бермеу үшін қаруды тастап, берілуді ұсынамын. Өйтпеген жағдайда, сіздерге бомбалық-штурмдық соққылар жасалатын болады.»{{oq|ru|«Я&amp;nbsp;— русский военный корабль. Предлагаю сложить оружие и сдаться во избежание кровопролития и неоправданных жертв. В противном случае по вам будет нанесен бомбово-штурмовой удар»}}||}}
деп анонимді түрде екі рет берілуді ұсынды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|title=“Русский корабль, иди на х.й!”: захисники Зміїного відповіли ворогові|website=Українська правда|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Жауап ретінде «Русский военный корабль, иди нахуй!» жауап-сөйлемі естілді.

[[Украина президенті]] [[Володимир Олександрович Зеленський|Володимир Зеленський]] аралды қорғаған шекарашылардың қайтыс болғанын мәлімдеді. «Біздің Змеиный аралымызды соңына дейін қорғаған барлық шекарашыларымыз ерлікпен қаза тапты. Бірақ шегінбеді. Олардың барлығына Украина Қаһарманы атағы беріледі. Украина үшін жанын қиғандар мәңгілік жүрегімізде болды».

Украина Ішкі істер министрінің кеңесшісі Антон Геращенконың мәлімдеуінше, зымырандық шабуыл нәтижесінде 13 шекарашыдан тұратын гарнизон түгелдей жойылған.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3412088-na-ostrovi-zmiinij-zaginuli-13-ukrainskih-prikordonnikiv.html|title=За даними МВС, на острові Зміїний загинули 13 українських прикордонників.|website=ukrinform.ua|date=2022-02-24|access-date=2022-02-25}}&lt;/ref&gt;

Артынша аралға «Мәскеу» крейсері мен «Василий Быков» патрульдік кемесі шабуыл жасағаны белгілі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-captures-ukraine-s-outpost-on-snake-island|title=Russian Navy Captures Ukraine's Outpost on Snake Island|website=The Maritime Executive|access-date=2022-02-26}}&lt;/ref&gt;

== Алғышарттар ==

=== Соқтығысу ===
[[Сурет:Селище_Біле,_острів_Зміїний_(2008).jpg|оңға|нобай|Қара теңіздегі Жыланды аралы]]
2022 жылдың 24 ақпанында Ресейдің флагмандық крейсері &quot;Мәскеу&quot; және  &quot;Василий Быков&quot; патрульдік қайығы Дунай атырауының жанындағы [[Қара теңіз]]де орналасқан украин аралындағы Жыландыаралына шабуыл жасады. Бұл 30-дан аз адам тұратын жалғыз ауылы бар шағын арал және шабуыл кезінде аралда 13 шекарашының контингенті болған. Мәскеу сарбаздарды қауіпсіздігінің орнына берілуге шақырды, оны қорғаушылар қатты қабылдамады.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Tom|last1=Balmforth|editor1-last=Trevelyan|editor1-first=Mark|editor2-last=Jones|editor2-first=Gareth|date=25 February 2022|title='Russian warship, go fuck yourself': Kyiv to honour troops killed on island|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|accessdate=28 February 2022|archive-date=26 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226230216/https://www.reuters.com/world/europe/russian-warship-go-fuck-yourself-kyiv-honour-troops-killed-island-2022-02-25/|url-status=live|quote=Texas has &quot;Remember the Alamo!&quot; Ukraine now has &quot;Russian warship, go f—k yourself!&quot; — or &quot;Go f—k yourself!&quot; for short.  Those were the final words a group of thirteen Ukrainian border guards relayed to a Russian battleship that had ordered them to surrender. The guards were stationed on Zmiinyi Island (Snake Island), a strategically important rock in the Black Sea.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 February 2022|title=Ukraine soldiers told Russian officer 'go fuck yourself' before they died on island|language=en|work=[[The Guardian]]|issn=0261-3077|eissn=1756-3224|oclc=60623878|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225102114/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/25/ukraine-soldiers-told-russians-to-go-fuck-yourself-before-black-sea-island-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Бұл өзара әрекеттесудің аудиожазбасын бастапқыда Украинаның &quot;[[Украинская правда]]&quot; онлайн-газеті жариялады. Орыс тілінде өткен пікір алмасу келесідей аударылды:&lt;ref name=&quot;LRB&quot;&gt;{{cite news|last1=Abramovich|first1=Alex|title=Иди Hаxуй|url=https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|access-date=31 March 2022|work=[[London Review of Books]]|date=28 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331173352/https://www.lrb.co.uk/blog/2022/february/idi-haxuj|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Parker|first=Claire|date=30 June 2022|title=On Snake Island, defiant Ukrainians force a Russian withdrawal|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/06/30/ukraine-snake-island-russian-withdrawal/|access-date=15 April 2023|archive-url=https://archive.today/sbgzW#selection-847.0-864.0|archive-date=1 July 2022}}&lt;/ref&gt;

'''Ресей әскери кемесі:''' &quot;Жыланды аралы, мен, Ресей әскери кемесі, ұсынысты қайталаймын: қаруды тастап, беріліңіз немесе сізді бомбалайды. Сіз мені түсіндіңіз бе? Сіз мені естисіз бе?&quot;

'''Украин 1, украин 2:''' &quot;Бәрі бітті. Немесе біз олардан аулақ болуымыз керек пе?&quot;

'''Украин 2 украин 1:''' &quot;Мүмкін&quot;.

'''Украин 1:''' &quot;Орыс әскери кемесі, сігіл ары!&quot;.

'''Украин 1:''' - Бұл Роман Грибов Украинаның Мемлекеттік шекара қызметінің қызметкері.&lt;ref name=&quot;LRB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Wordsworth|first=Dot|date=5 March 2022|title=The complicated business of swearing in Ukrainian|url=https://www.spectator.co.uk/article/the-complicated-business-of-swearing-in-ukrainian|magazine=[[The Spectator]]|accessdate=31 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot;&gt;{{cite web|website=[[Techdirt]]|url=https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|date=18 March 2022|first=Timothy|last=Geigner|title=Ukrainian Soldier Moves To Trademark 'Russian Warship, Go Fuck Yourself&quot; Because Of Course|access-date=20 March 2022|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320130517/https://www.techdirt.com/2022/03/18/ukrainian-soldier-moves-to-trademark-russian-warship-go-fuck-yourself-because-of-course/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Кейіннен Жыланды аралын Ресей әскери-теңіз күштері басып алды, бірақ Украина бастапқыда оны қорғаған он үш сарбаздың барлығы ресейлік шабуыл кезінде өлтірілген деп есептеді және хабарлады. Украина президенті Владимир Зеленский &quot;қайтыс болғаннан кейін&quot; Жыланды аралындағы сарбаздарды Украинаның ең жоғары марапаты - Украинаның Батыры атағымен марапаттайтынын мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Valentina|last1=Romanenko|date=25 February 2022|script-title=uk:&quot;Русский корабль, иди на х.й!&quot;: захисники Зміїного відповіли ворогові|trans-title=&quot;Russian ship, go fuck yourself!&quot;: Defenders of the Serpent responded to the enemy|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|accessdate=28 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225021042/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/25/7325592/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Katie|last1=Campione|date=25 February 2022|title='Go Fuck Yourself': Ukrainian Soldiers Celebrated as Viral Heroes for Last Words to Russian Warship|language=en|work=[[TheWrap]]|url=https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|accessdate=27 February 2022|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225183727/https://www.thewrap.com/go-fuck-yourself-ukrainian-soldiers-memes-tributes/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Алайда Ресей бұл есептерді жоққа шығарды және барлық сарбаздар өлген жоқ, бірақ тапсырылды және тұтқынға алынды деп мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2022-02-25|title=Snake Island: Ukraine says soldiers killed after refusing to surrender|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|access-date=2023-03-14|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206051138/https://www.bbc.com/news/world-europe-60522454|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Салдары ===
[[Сурет:Ihor_Taburets_Roman_Hrybov_Award_2022.jpg|оңға|нобай|Роман Грибов (оң жақта) 2022 жылдың наурыз айында Черкасс облысының губернаторы Игорь Табурецтен сыйлық алады.]]
2022 жылдың 28 ақпанында Украинаның әскери-теңіз күштері барлық шекарашылардың тірі екенін және Ресей әскери-теңіз күштері ұстағанын жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|script-title=uk:Стосовно дій РФ біля острову Зміїний|trans-title=Regarding the actions of the Russian Federation near Snake Island|agency=[[Ukrainian Navy]]|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228173017/https://www.facebook.com/navy.mil.gov.ua/posts/324444389723150|url-status=live|via=Facebook|script-quote=uk:Щодо морських піхотинців та прикордордонників, яких взяли в полон російські окупанти на острові Зміїний. Ми дуже раді дізнатися про те, що наші побратими живі і з ними все добре!|trans-quote=As for the Marines and frontier guards captured by the Russian occupiers on Snake Island.  We are very happy to learn that our brothers are alive and well!}}{{Self-published inline|date=March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|title=Ukrainian Navy confirms Snake Island soldiers are alive, POWs|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|work=[[The Jerusalem Post]]|issn=0021-597X|date=28 February 2022|access-date=28 February 2022|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228172948/https://www.jpost.com/breaking-news/article-698897|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2022 жылы 24 наурызда Жыланды аралының кейбір шекарашылары, соның ішінде Роман Грибов, тұтқындармен алмасу аясында Украинаға қайтарылды. 2022 жылы 29 наурызда Грибов өзінің туған жері Черкасс облысына оралды және өзінің әрекеті үшін Черкасс губернаторы Игорь Табурецтің медалімен марапатталды.&lt;ref name=&quot;G1&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|title=Ukraine gives medal to soldier who told Russian officer to 'go fuck yourself'|first=Pjotr|last=Sauer|date=29 March 2022|accessdate=30 March 2022|archive-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331011723/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/29/ukrainian-soldier-russian-warship-medal-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[NDTV]]|url=https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|title=Ukraine Welcomes Home Soldier Who Told &quot;Go F*** Yourself&quot; To Russians|first=Debanish|last=Achom|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329155841/https://www.ndtv.com/world-news/ukraine-welcomes-home-soldier-who-told-f-yourself-to-russian-warship-in-snake-island-2850830|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OD&quot;&gt;{{cite news|newspaper=[[The Odessa Journal]]|url=https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|title=Ukrainian border guard, who &quot;sent&quot; a Russian warship, returned to his homeland and received an award|date=29 March 2022|accessdate=29 March 2022|archive-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329154205/https://odessa-journal.com/ukrainian-border-guard-who-sent-a-russian-warship-returned-to-his-homeland-and-received-an-award/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 13 сәуірінде Украина президентінің кеңесшісі Алексей Арестович пен Одесса губернаторы Максим Марченко Мәскеуге Нептунның екі кемеге қарсы зымыраны тиіп, тұрақсыз теңізде өртеніп кеткенін айтты.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Presse|first=AFP-Agence France|title=Ukraine Claims Strike On Russian Warship|url=https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|access-date=13 April 2022|website=barrons.com|language=en-US|archive-date=13 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220413213637/https://www.barrons.com/news/ukraine-claims-strike-on-russian-warship-01649883607|url-status=live}}&lt;/ref&gt; АҚШ-тағы [[Пентагон]]дағы дереккөз кейінірек Мәскеудің украиналық зымырандармен соғылғанын растады.&lt;ref&gt;{{cite news|date=April 15, 2022|title=U.S. confirms Ukraine missiles sank warship, as Russia steps up attacks|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=16 April 2022|archive-date=16 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416133350/https://www.washingtonpost.com/national-security/2022/04/15/ukraine-russia-mariupol/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресейдің мемлекеттік ақпарат агенттіктері кеменің қатты зақымданғанын және оның экипажы &quot;жарылған оқ-дәрілерден&quot; &quot;өрттен&quot; эвакуацияланғанын хабарлады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=На ракетном крейсере &quot;Москва&quot; сдетонировал боезапас|url=https://tass.ru/proisshestviya/14372453|access-date=13 April 2022|website=tass.ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414202357/https://tass.ru/proisshestviya/14372453|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Кеме теңіз базасына сүйреу кезінде батып кетті.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Крейсер &quot;Москва&quot; затонул при буксировке во время шторма|url=https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|access-date=14 April 2022|agency=RIA Novosti|date=14 April 2022|language=ru|archive-date=14 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220414200039/https://ria.ru/20220414/kreyser-1783626130.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ресей әскерлері аралда гарнизон болды, 2022 жылдың маусым айының соңына дейін украин әскері аралды сәтті қайтарып алды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Koshiw|first1=Isobel|title=Ukraine pushes Russian forces from strategic Snake Island|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|access-date=16 April 2023|work=[[The Guardian]]|date=30 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225224/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/30/ukraine-forces-reportedly-recapture-snake-island-in-strategic-win|archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; Қазіргі уақытта аралда Украинаның бақылауындағы шағын бақылау отряды бар.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ripley|first=Will|last2=Lister|first2=Tim|last3=Butenko|first3=Victoria|last4=Hak|first4=Kostantyn|date=20 December 2022|title=On Snake Island, the rocky Black Sea outcrop that became a Ukraine war legend|publisher=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|url-status=live|access-date=2 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214225251/https://www.cnn.com/2022/12/20/europe/snake-island-russia-ukraine-return-intl/index.html|archive-date=14 February 2023}}&lt;/ref&gt;

== Қабылдау ==
Репликалармен алмасу жазбалары интернетте кеңінен таралды және әртүрлі әлеуметтік медиа платформаларында вирустық сипатқа ие болды, содан бері олар украин әскери күштерін де, шапқыншылыққа наразылық білдірген бейбіт тұрғындарды да біріктіруге шақырды.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Murdock|first1=Sebastian|title=Ukraine Unveils New Stamp Based Off 'Russian Warship, Go F**ck Yourself' Audio|url=https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|access-date=15 March 2022|work=[[HuffPost]]|date=12 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314085613/https://www.huffpost.com/entry/ukraine-unveils-new-stamp-based-off-russian-warship-go-fck-yourself-audio_n_622cf975e4b0e01d97abfe07|archive-date=14 March 2022}}&lt;/ref&gt;

АҚШ сенаторы Бен Сассе бұл фразаны 28 ақпанда Сенатта сөйлеген сөзінде атап өтті: &quot;''бір украиналық, сіздердің көпшілігіңіз естіген жазбадағы кейбір әріптестерімен аздап сөйлесіп, дыбыс деңгейін көтеруге шешім&quot; қабылдады'' және &quot;Russian warship, ''idi nakhuy''&lt;nowiki/&gt;'&quot; деп жариялады. ''[...] Бұл қазір украиндық қарсылықтың біріктіретін айқайы''&quot;.&lt;ref&gt;{{cite press release|last1=Sasse|first1=Ben|author-link1=Ben Sasse|url=https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|title=Sasse: Tell Ukraine's Story, Arm These Heroes|format=Press Release|website=Ben Sasse: U.S. Senator for Nebraska|date=28 February 2022|access-date=5 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305195733/https://www.sasse.senate.gov/public/index.cfm/2022/2/sasse-tell-ukraine-s-story-arm-these-heroes|archive-date=5 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The Literary Hub-та жазған Эндрю Кин &quot;''тіпті &quot;F&quot; сөзі қаруға айналды''&quot; деген ұранның нәтижесінде және бұл қазір &quot;Ресейдің басып кіруіне қарсы тұрудың танымал интернет-мемі&quot; екенін атап өтті. The Washington Post газеті &quot;Украина бір уақытта бірнеше қарғыспен күресіп жатыр&quot; деп хабарлады..&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|first=Lisa|last=Bonos|date=4 March 2022|title=Ukraine is fighting back, one swear word at a time|accessdate=19 March 2022|archive-date=6 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306121025/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/03/04/ukraine-russian-warship-swear/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 21 наурызында Ресей Қорғаныс министрлігі өзінің ресми Telegram арнасында &quot;Ресей әскери кемесін ешқашан ашуландырмаңыз&quot; деген суретті жариялады. (Никогда не злите русский военный корабль)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Минобороны России попросило не &quot;злить корабль&quot;: пользователи напомнили ему направление движения|url=https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|website=24 Kanal|access-date=25 April 2022|archive-date=22 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220322105752/https://24tv.ua/ru/minoborony-rossii-poprosilo-ne-zlit-korabl-polzovateli-napomnili_n1913730|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Тарихи салыстырулар ===
The Week бұл фразаны 19 ғасырдағы Техас революциясының &quot;Аламоны Есте сақта&quot; сөзімен салыстырды. Small Wars Journal бұл фразаны Термопила шайқасынан &quot;Molon labe&quot; (&quot;Кел және [оларды] ал&quot;) және &quot;БОРБАЙ!&quot; Арденн шайқасынан, басқа сөз тіркестерімен қатар қойды.&lt;ref&gt;{{cite web|website=[[Small Wars Journal]]|url=https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|title=Russian warship, Go F**k Yourself – A Short History of Wartime Taunts|date=25 March 2022|accessdate=27 March 2022|first=William|last=Plowright|archive-date=27 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327152854/https://smallwarsjournal.com/jrnl/art/russian-warship-go-fk-yourself-short-history-wartime-taunts|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first1=Peter|last1=Weber|title=How 'Russian warship, go f—k yourself' became Ukraine's 'Remember the Alamo!'|url=https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|access-date=25 February 2022|work=[[The Week]]|archive-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225100648/https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1010613/how-russian-warship-go-f-k-yourself-became-ukraines-remember-the-alamo|url-status=live|issn=1533-8304}}&lt;/ref&gt;

The phrase also has been compared to another moment in Ukraine's history, the alleged 17th-century [[correspondence between the Ottoman sultan and the Cossacks]] (popularised by the 19th-century painting ''[[Reply of the Zaporozhian Cossacks]]''&lt;ref&gt;{{cite book|last=Waugh|first=Daniel. C.|title=The Great Turkes Defiance: On the History of the Apocryphal Correspondence of Ottoman Sultan in its Muscovite and Russian Variants|year=1978|location=Columbus, Ohio|isbn=9780089357561|url={{GBurl|pEM9AAAAIAAJ}}|page=169}}&lt;/ref&gt;), when a [[Sultan of the Ottoman Empire]] (usually identified as [[Mehmed IV]])&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Friedman|first1=Victor A.|date=1978|title=The Zaporozhian Letter to the Turkish Sultan: Historical Commentary and Linguistic Analysis|url=https://www.researchgate.net/publication/238724081|journal=Slavica Hierosolymitana|publisher=Magnes Press|volume=2|issue=|pages=25–38|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; demanded the surrender of either the [[Chyhyryn]] [[Cossacks]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Waugh|first1=Daniel Clarke|date=1971|title=On the Origin of the &quot;Correspondence&quot; between the Sultan and the Cossacks|url=http://faculty.washington.edu/dwaugh/publications/originsofcossackcorrespondence.pdf|journal=Recenzija: A Review of Soviet Ukrainian Scholarly Publications|publisher=Harvard University|volume=1|issue=2|pages=3–46|doi=|access-date=21 April 2022}}&lt;/ref&gt; or the [[Zaporozhian Cossacks]]{{sfn|Waugh|1978|p=169}}{{sfn|Waugh|1971|p=3}} (who lived in modern [[Central Ukraine]]), who allegedly refused and answered with a profanity-laden letter.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Burns|first=Peter|date=1 March 2022|title=The Ukraine War Explained: Why Ukrainians And Russians Are Different|url=https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|access-date=1 March 2022|website=Lessons from History|publisher=[[Medium (website)|Medium]]|language=en|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228200106/https://medium.com/lessons-from-history/the-ukraine-war-explained-why-ukrainians-and-russians-are-different-7804477ccfbb|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Continued use ==

=== Жеке тұлғалар ===
2022 жылдың 26 ақпанында Украина Қарулы күштері Ресей әскерінің әскери техника мен жеке құрамды Украинаға теміржол арқылы тасымалдауына жол бермеу үшін Украина мен Ресей темір жолдарын байланыстыратын теміржол торабын жарып жіберді. Ресей әскери күштері Украинадан гуманитарлық себептермен торапты қалпына келтіруді сұрағанда, украин диспетчері: &quot;орыс пойызы, сігіл әрі!&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Roman|last1=Petrenko|date=26 February 2022|script-title=uk:&quot;Російський поїзд, йди на х*й!&quot;: усі залізничні вузли з Росією знищені|trans-title=&quot;Russian train, go f**k yourself!&quot;: All railway junctions with Russia destroyed|language=uk|work=[[Ukrayinska Pravda]]|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|accessdate=27 February 2022|archive-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227053802/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326208/|url-status=live|oclc=1066371688}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 27 ақпанында ресейлік кеме отын сұрау үшін грузин мұнай танкеріне жақындады. Соңғысы: &quot;русский корабль, иди нахуй&quot; деп жауап берді. Орыстар жанармай таусылып қалды деп шағымданғанда, оларға ескектерді алуды бұйырды.&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Varga|first1=John|date=27 February 2022|title='Go f*** yourself!' Captain refuses to fuel Russian ship in Ukraine solidarity act – VIDEO|url=https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|access-date=4 March 2022|work=[[Daily Express]]|language=en-gb|oclc=173337077|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301064547/https://www.express.co.uk/news/world/1572864/russia-news-Georgian-captain-refuses-fuel-russian-ship-ukraine-war-latest|archive-date=1 March 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ankel|first=Sophia|title=The captain of an oil tanker refused to refuel a Russian ship to protest Ukraine's invasion. The crew is 'very proud,' his wife says.|url=https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|access-date=4 March 2022|website=[[Business Insider]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304194220/https://www.businessinsider.com/oil-tanker-georgia-captain-refused-refuel-russian-ship-protest-ukraine-2022-3|archive-date=4 March 2022|url-status=live|oclc=1076392313|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2022 жылы 7 наурызда бұрын Жыланды аралына шабуыл жасап, [[Одесса]]ға жақындаған ресейлік &quot;Василий Быков&quot; кемесін Украинаның қорғаныс күштері атып түсірді деп болжануда. Содан кейін олар бұл оқиғаны атап өтіп: &quot;Біздің орыс кемесін сіккеніміз бар!&quot; деп жауап берді.&lt;ref name=&quot;Fox&quot;&gt;{{cite news|last1=Ruiz|first1=Michael|title=Ukraine says it sank the Russian warship that attacked Snake Island: 'We f------ hit them!'|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|access-date=9 March 2022|publisher=Fox News|date=8 March 2022|archive-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309105744/https://www.foxnews.com/world/ukraine-sank-russian-warship-snake-island|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 4 сәуірінде [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] Бейбітшілік соты Зия М. Фаруки Федералды тергеу бюросының олигарх Виктор Вексельбергке тиесілі танго яхтасын қамауға алу туралы өтінішін қанағаттандырды. Судья Фаруки өз бұйрығын ұранға сілтеме жасай отырып аяқтады:&quot;''Әділет Министрлігінің қамауға алынуы Жыланды аралындағы украиналық ержүрек сарбаздардың Жолдауын қайталайды''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite Pacer|plaintiff=United States of America|defendant=The Vessel Tango|case-title=In The Matter of the Seizure and Search of the Motor Yacht Tango, with International Maritime Organization Number 1010703|title=Order as to the Vessel Tango with International Maritime Organization Number 1010703|doc-number=7|att-number=0|date=25 March 2022|pacer-number=241254|use-recap=yes|case-state=DC|case-district=D|case-division=1|case-year=2022|case-type=sz|case-sequence=00005|access-date=11 April 2022}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 25 мамырында украиналық флэш-картридж өндірушісі Krikzz Nintendo 64 үшін everdrive шектеулі шығарылымын шығарды, оның жапсырмасы ескерткіш маркаға негізделген және сатылымнан түскен барлық пайда Украинаның қорғанысына берілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=EVERDRIVE 64 X7 LIMITED EDITION|url=https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|access-date=25 May 2022|website=Krikzz|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525131620/https://krikzz.com/our-products/cartridges/everdrive-64-x7-limited-edition.html|archive-date=25 May 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 23 ақпанында [[Латвия]] парламентарийі: тіларалық байланыс бұл сөзді Ресей делегациясының қатысуына наразылық ретінде Венадағы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымындағы кездесуде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvian MP swears at Russia in Ukraine protest walkout|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|publisher=[[BBC]]|access-date=24 February 2023|archive-date=24 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224004706/https://www.bbc.co.uk/news/av/world-europe-64752483|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 February 2023|title=Latvia's Kols doesn't mince his words at OSCE meeting|language=en|url=https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|publisher=[[Public Broadcasting of Latvia]]|access-date=24 February 2023|archive-date=23 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223203848/https://eng.lsm.lv/article/politics/diplomacy/latvias-kols-doesnt-mince-his-words-at-osce-meeting.a497881/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 27 шілдесінде [[Грузия]] тұрғындары [[Батуми]]ге ресейлік туристермен бірге келген Astoria grande круиздік кемесіне наразылық ретінде дәл осындай өрнекті ұрандатты.&lt;ref&gt;{{cite news|date=31 July 2023|title=Cruise ship with Putin's supporters on board arrives in Georgia: protests begin|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/07/31/7413557/|publisher=Ukrainska Pravda|access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;

=== Мультимедияда ===
2022 жылдың наурызында украиналық botashe тобы &quot;PNH&quot; атты ән шығарды, ол негізінен фразаны қолданады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=|script-title=ru:Песни сопротивления. Артемий Троицкий – об украинском гневе|trans-title=Songs of Resistance. Artemy Troitsky on Ukrainian anger|url=https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|access-date=21 March 2022|publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|language=ru|archive-date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320230900/https://www.svoboda.org/a/pesni-soprotivleniya-artemiy-troitskiy-ob-ukrainskom-gneve/31749646.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2022 жылдың 29 наурызында Украинаның Қорғаныс министрлігі &quot;Украинаның әскери Оскарын&quot; шығарды (Америка киноакадемиясының 94-ші сыйлығымен бірге) және 21 наурызда Бердянскіде &quot;Саратовты&quot; суға батырғаны үшін ең жақсы фильм сыйлығын берді, оған &quot;Ресей әскери кемесі, Бердянскіге кіріңіз&quot;фильмінің бүркеншік атын берді.&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|url=https://www.jpost.com/international/article-702617|date=29 March 2022|accessdate=31 March 2022|first=Michael|last=Starr|title=In 'Ukrainian military Oscars,' Ukraine mocks Russia and promotes its army|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422121651/https://www.jpost.com/international/article-702617|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

27 мамырда Украинаның &quot;Суспильне&quot; қоғамдық хабар таратушысы украин радиосының станциялары күніне екі рет &quot;ресейлік жалған ақпарат, кет...&quot; .&lt;ref&gt;{{Cite web|last=suspilne|title=Розвінчуємо фейки на Українському Радіо|trans-title=Debunking fakes on Ukrainian Radio|url=https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|access-date=2022-06-03|website=corp.suspilne.media|language=uk|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603170548/https://corp.suspilne.media/newsdetails/5042|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 жылдың 14 қаңтарында франко-орыс және итальян тілдері осы эпизодқа арналған &quot;Rousski Karable&quot; атты ән шығарды.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Русский военный корабль, иди нахуй ! Russian warship, go fuck yourself! Tribute Punk Rock to Ukraine|url=https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401124913/https://www.youtube.com/watch?v=xtGNNPAeh8A|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rousski Karable|date=2023-01-14|url=https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|access-date=2023-04-01|language=en|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401122646/https://open.spotify.com/track/5BuEysgTE3On8nexIXBnkJ|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Естелік маркалар ==

=== Дизайн ===
2022 жылдың 1 наурызында Украинаның &quot;Укрпошта&quot; пошта қызметі фраза тақырыбында пошта маркаларын жобалауға конкурс жариялады.&lt;ref&gt;{{cite press release|author=&lt;!--not stated--&gt;|date=1 March 2022|title=Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|url-status=live|type=Press release|language=en|publisher=[[Ukrposhta]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155345/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57568-ukrposhta-announced-an-all-ukrainian-popular-competition-for-the-development-of-the-sketch-of-the-postage-stamp-russian-warship-fuck-you|archive-date=8 March 2022|access-date=9 March 2022|quote=On March 1, on the 30th anniversary of the modern Ukrainian stamp, Ukrposhta announced an All-Ukrainian popular competition for the development of the sketch of the postage stamp &quot;Russian warship, fuck you!}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Casiano|first1=Louis|date=1 March 2022|title=Ukraine announces postage stamp creation contest; examples include image of Zelenskyy spanking Putin|language=en-us|publisher=[[Fox News]]|url=https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|url-status=live|access-date=9 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309014908/https://www.foxnews.com/world/ukraine-stamp-contest-baby-putin|archive-date=9 March 2022|quote=The Ukrainian Postal Service, or Ukrposhta, said it was celebrating its 30-plus years by replacing its &quot;All-Ukrainian People's Contest&quot; with the best sketch of a postal stamp called &quot;Russian military ship, go on.&quot;}}&lt;/ref&gt; 2022 жылдың 12 наурызында Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Эмине Жапарова суретші Борис Грохтың жұмысы марканың эскизі үшін &quot;Укрпошта&quot; халықтық дауыс беруде жеңіске жеткенін мәлімдеді.&lt;ref name=&quot;GUAR&quot;&gt;{{cite news|last=Michael|first=Chris|date=12 March 2022|title=Ukraine reveals 'Russian warship, go fuck yourself' postage stamp|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312120555/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/12/ukraine-reveals-russian-warship-go-fuck-yourself-postage-stamp|archive-date=12 March 2022|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cohen|first=Rebecca|date=8 March 2022|title=Ukraine's postal service announces it'll release a commemorative 'Russian warship, go f#ck yourself' stamp|url=https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312145913/https://www.businessinsider.com/ukraine-to-release-russian-warship-go-fck-yourself-stamp-2022-3?r=US&amp;IR=T|archive-date=12 March 2022|website=[[Business Insider]]|accessdate=12 March 2022}}&lt;/ref&gt; Snopes фактілерді тексеру сайты күн күркіреуі бүкіл өмірін Қырымдағы Евпаторияда өткізіп, суретші ретінде оқығанын хабарлады, бірақ 2014 жылы Ресейдің Қырымға басып кіруі нәтижесінде ол үйінен кетуге мәжбүр болды және Киевке, содан кейін Львовқа көшті.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot;&gt;{{cite web|last=Evon|first=Dan|date=17 March 2022|title=Does Ukraine Stamp Design Commemorate 'Russian Warship, Go F*ck Yourself' Moment?|url=https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|website=[[Snopes]]|accessdate=19 March 2022|archive-date=19 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319100803/https://www.snopes.com/fact-check/ukraine-stamp-russian/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Снопс &quot;Укрпочта&quot; украиндықтарды марканы &quot;Шетелдегі достарына&quot; жіберуге немесе жалынды &quot;орыстарға сәлем жолдау&quot; жіберуге шақырғанын айтты.&lt;ref name=&quot;SNOPES&quot; /&gt; Укрпошта выпустила набор памятных почтовых марок 12 апреля.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot;&gt;{{Cite web|date=12 April 2022|title=Укрпошта випустила мільйон поштових марок &quot;Русскій воєнний корабль, іді …!&quot;|url=https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415153404/https://www.ukrposhta.ua/ua/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|archive-date=15 April 2022|access-date=15 April 2022|website=Ukrposhta|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html Stinkefinger für die Russen: Ukrainische Post bringt neue Briefmarke heraus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220414050556/https://www.rnd.de/panorama/ukrainische-post-hat-neue-briefmarke-mit-stinkefinger-fuer-die-russen-STSY3IHFB6W52EMY5TDZIT3NFY.html|date=14 April 2022}}. In: rnd.de. 12 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;

Маркаларда ресейлік крейсер Михаилдің ортаңғы саусағын көрсететін украиндық сарбаз бейнеленген. Көк теңіз астындағы охрян жерінің жалпы орналасуы Украина туының түстеріне еліктейді. Маркамен бірге жүретін арнайы пошта маркасында Жыланды аралының контуры көрсетілген. Брендтің дизайны отандық және шетелдік дизайнда қол жетімді. Президент Зеленский маркалармен суретке түсіп, ресейлік әскери кемелер тек бір бағытта жүзуі керек деп түсіндірді.&lt;ref&gt;Jörg Heinrich: [https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger Ukraine-Post: Briefmarken zeigen Russland den Mittelfinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413153302/https://www.wuv.de/Themen/Social-Media/Ukraine-Post-Briefmarken-zeigen-Russland-den-Mittelfinger|date=13 April 2022}}. In: wuv.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Russian Warship Moskva Is Featured in New Ukrainian Postage Stamp|url=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-04-14/card/russian-warship-moskva-is-featured-in-new-ukrainian-postage-stamp-6qEW3wsyWdSsEP7CeVWq|access-date=15 April 2022|website=The Wall Street Journal|language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!–
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1985.jpg|150x150 нүкте]]
![[Сурет:Stamp_of_Ukraine_s1984.png|150x150 нүкте]]
|-
|Берілген күні
| colspan=&quot;2&quot; |12 сәуір 2022&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Ukrposhta|date=12 April 2022|title=Ukrposhta issued one million postage stamps &quot;Russian warship, f***k you…!&quot;|language=en|work=Ukrposhta|url=https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|access-date=17 April 2022|archive-date=15 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220415192338/https://www.ukrposhta.ua/en/news/57619-ukrposhta-issued-one-million-postage-stamps-russian-warship-fk-you|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|Каталог нөмірі
|№ 1985&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; W/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4474778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=12.04.2022&amp;f_val_3=12.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en}}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;
|№ 1984&lt;ref&gt;{{Cite web|title=&quot;Russian warship, go …! Glory to Ukraine!&quot; F/2022.|url=http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|access-date=17 April 2022|website=Ukrposhta|language=en|archive-date=17 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417130414/http://pm.ukrposhta.ua/nishop.php?act=6C5128B11F8FC247&amp;gid=1&amp;id=4472778&amp;f_present=0&amp;f_type=1&amp;f_val_1=&amp;f_val_2=17.04.2022&amp;f_val_3=17.04.2022&amp;f_val_4=&amp;sortparam=5&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|Мөртабан мөлшері
|40,5х30 мм
|40,6х26 мм
|-
|Басып шығару парағының өлшемі
|148х86 мм
|105х105 мм
|-
|Парақтағы маркалар саны
|6 (3х2)
|6 (2х3)
|-
|Әр брендтің таралымы
|500&amp;nbsp;000
|500&amp;nbsp;000
|-
|Атауы
|W (W номиналы, 1,5 АҚШ доллары баламасы)
|F (F номиналы, 23 гривенге тең)
|-
|Баспа түрі
| colspan=&quot;2&quot; |Офсеттік басып шығару
|-
|Дизайнер
| colspan=&quot;2&quot; |[[Ұлыбритания]] ([[Борис Грох]])
|}

=== Өндіріс және сатылым ===
Роман Грибов пен украин пошта бөлімшесінің бастығы Игорь Смылянский Киевтің бас поштасында маркалары бар алғашқы арнайы конверттерге қол қойды.&lt;ref name=&quot;stamp-0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html Ukrainische Post zeigt Russland mit neuer Briefmarke den Stinkefinger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220413120445/https://www.focus.de/politik/ausland/ukraine-krise/auch-version-fuer-ausland-gedruckt-ukrainische-post-zeigt-russland-mit-neuer-briefmarke-den-stinkefinger-auch-slogan-ist-besonders_id_82792828.html|date=13 April 2022}}. In: focus.de. 13 April 2022. Retrieved 14 April 2022. (in German)&lt;/ref&gt; Бренд Украинада танымал болды және оны Киевте шығару үшін мыңдаған кезектер болды. Басып шығаруға 1 миллионнан астам дана жоспарланған болатын, оның 700 000-ы 20 сәуірге дейін бүкіл Украинада сатылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ukrainian stamps featuring Russian warship are for sale on eBay priced from $1,000|url=https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|website=AIN.Capital|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421085103/https://ain.capital/2022/04/21/stamps-with-russian-warship-on-ebay/|archive-date=21 April 2022|date=21 April 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 200 000-ы [[Қырым аннексиясы|Қырымды қоса алғанда]], Ресей оккупациясындағы аудандарда сатуға арналған, ал 100 000-ы 20 сәуірден бастап онлайн сатуға арналған.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-04-19|title='Russian warship, go …!': Ukrainians queue for stamp celebrating act of defiance|url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|access-date=2022-04-19|website=[[The Guardian]]|language=en|first=Luke|last=Harding|archive-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419173123/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/19/russian-warship-go-ukrainians-queue-for-stamp-celebrating-act-of-defiance|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 сәуірде украин пошта бөлімшесінің веб-сайты жабылды, ал бас директор Игорь Смилянский [[Facebook]]-те сайтқа &quot;Қызмет көрсетуден бас тарту&quot; (DDoS) сияқты таратылған шабуыл жасалғанын хабарлады. Смилянский қылмыскердің атын атамаса да, әртүрлі бұқаралық ақпарат құралдары ресейлік Бас штабтың бас басқармасы кибершабуылға жауапты болуы мүмкін және ол маркаларды сатқаны үшін кек алу үшін жасады деп болжады.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kagubare|first=Ines|date=21 April 2022|title=Ukraine postal service hit with cyberattack after issuing commemorative war stamps|work=Yahoo!|url=https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422221825/https://www.yahoo.com/video/ukraine-postal-hit-cyberattack-issuing-180617637.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wodinsky|first=Shoshana|date=22 April 2022|title=Ukraine's Postal Service Gets DDOS'd After Printing Stamps of Sunken Russian Battleship|work=Gizmodo|url=https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422201807/https://gizmodo.com/ukraines-post-office-cyberattack-guard-moskova-stamp-1848829405|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=21 April 2022|title=Ukraine's postal service hit by cyberattack after sales of warship stamp go online|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|access-date=22 April 2022|archive-date=22 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220422184006/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-cyber/ukraines-postal-service-hit-by-cyberattack-after-sales-of-warship-stamp-go-online-idUSKCN2ME0ZX|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сьерра-Леоне ===
[[Сьерра-Леоне]] де осындай маркаларды 2022 жылдың 23 маусымында шығарды.&lt;ref&gt;[https://www.stamperija.eu/product/famous-painting-of-boris-groh-17 stamperija.eu - 2022 SIERRA LEONE, FAMOUS PAINTING OF BORIS GROH]{{Deadlink|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=June 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sierra Leone 2022 Famous painting of Boris Groh - Russian warship DONE Block. Peterstamps - Webshop|url=https://peterstamps.com/item/8224|access-date=2023-04-14|website=peterstamps.com|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414094739/https://peterstamps.com/item/8224|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Сауда маркасында қолдану ===
2022 жылдың 17 наурызында World trademark Review (WTR) Грибовтың адвокаттары оның отбасы мен украин әскерилері арқылы кириллицада да, ағылшын тілінде де ұран үшін ЕО сауда белгісін тіркеуге өтініш бергенін хабарлады. Адвокаттар Wtr ұйымына бұл Америка Құрама Штаттары мен Литвадағы киім компанияларының ұранды сауда белгісі ретінде тіркеуге тырысқан дұшпандық мәлімдемелеріне жауап беру үшін қажет екенін айтты. Techdirt бұл &quot;шабыттандыратын оқиғаға арналған көңілсіз код&quot; деп түсіндірді, бірақ ұранның басқаларға пайда әкелетін мемдік мәртебеге ие болуы жағдайды өзгерткен болуы мүмкін.&lt;ref name=&quot;Techdirt&quot; /&gt;

== Ұқсас дәйексөздер ==
Осындай қауіптерге жауап ретінде белгілі әскери дәйексөздер:

* '''{{lang|fr|Je vous répondrai par la bouche de mes canons!}}''' (&quot;Мен сізге зеңбіректерімнің саңылауларымен жауап беремін&quot;), Квебек шайқасындағы фронтенактың Тарихи жауабының қысқартылған нұсқасы (1690).
* '''{{lang|de|&quot;Mich ergeben! Auf Gnad und Ungnad! Mit wem redet Ihr! Bin ich ein Räuber! Sag deinem Hauptmann: Vor Ihro Kaiserliche Majestät hab ich, wie immer, schuldigen Respekt. Er aber, sag's ihm, er kann mich im Arsche lecken!&quot;}}''' (&quot;Мен бас тартамын! Мейірімділік пен ұятқа! Сіз кіммен сөйлесесіз! Мен шынымен ұрымын ба? Капитанға мен оның Императорлық мәртебесін әрдайым құрметтейтінімді айтыңыз. Бірақ ол, айтыңызшы, ол менің есегімді жалай алады!&quot;), қоршауға алынған неміс рыцарі Гетц Фон Берлихингеннің жауабы Гетенің 1773 жылы швабиялық сәлем немесе гетцтің дәйексөзі деп аталатын пьесасына сәйкес; іс жүзінде гетцтің өзі қоршау болды.
* '''{{lang|fr|La garde meurt mais ne se rend pas}}''' (&quot;Гвардия өледі, бірақ берілмейді!&quot;) француз генералы Пьер Камброннның Ватерлоо шайқасында берілу туралы өтінішіне Тарихи жауабы (1815).
* '''{{lang|es|&quot;España prefiere honra sin barcos a barcos sin honra&quot;}}''' (&quot;Испания абыройсыз кемелерден гөрі кемесіз абыройды жақсы көреді&quot;), испандық контр-адмирал Касто Мендес Нуньестің американдық генерал Хью Джудсон Килпатриктің АҚШ Әскери-теңіз күштерін Чилидегі Вальпараисо бомбалауының алдын алу үшін пайдалану қаупіне берген жауабы (1866).
* '''&quot;Өтпейсіңдер&quot;,''' көптеген қақтығыстардан әскери бағынбау туралы тарихи фраза
* '''&quot;NUTS!&quot;,''' Бригадир генерал Маколиффтің немістердің Бастониге берілу талабына берген жауабы
* '''&quot;Кешіріңіз, бірақ бізде бәріңізді орналастыруға мүмкіндік жоқ&quot;.''' Дигби татам-Уортер мұны Арнем шайқасында бас тартуды сұрағанда айтқан. Бұл дәйексөз &quot;тым алыс көпір&quot; фильмінде бейнеленген, онда татам-Уортер шабыттандырған ойдан шығарылған кейіпкер бұл фразаны айтқан. Бұл дәйексөздің тарихи дәлдігі күмәнді.
* '''{{lang|grc|&quot;Μολὼν λαβέ&quot;}} ({{lang|grc-Latn|&quot;[[molon labe]]&quot;}}, &quot;Кел де (оларды) ал&quot;),''' парсы патшасы Ксеркстің қаруды тапсыру туралы талабына жауап ретінде патша Леонид I-ге жатқызылды.
* '''{{lang|grc|&quot;Αν ζήσω, θα τους γαμήσω. Αν πεθάνω, θα μου κλάσουν τον πούτσον&quot;}} ({{lang|grc-Latn|An zēsō, tha tous gamēsō. An pethanō, tha mou klasoun ton poutson}},'''&quot;Егер Мен аман қалсам, мен оларды сігемін. Егер Мен өлсем, олар менің мүшеммен осыратын болады&quot;)''',''' джорджиос Карайскакистің 1827 жылы Грецияның тәуелсіздік соғысы кезінде Решиду Мехмед пашаға жазған хатынан.
* '''&quot;Мен әлі күрескен жоқпын!&quot;''' Ұлыбританияның тапсыру туралы ұсынысына жауап ретінде Флэмборо-Хед шайқасында Джон Пол Джонсқа жатқызылды.

== Галерея ==
&lt;center&gt;&lt;gallery perrow=&quot;8&quot;&gt;
Сурет:We_Stand_with_Ukraine_2022_Helsinki_-_Finland_(51905452481).jpg|Финляндияның Хельсинки қаласында демонстрация кезінде плакаттардағы Фраза (26 ақпан, 2022).
Сурет:RTVM-20220226-001001_(51905362061).jpg|Нидерландыдағы Маастрихт демонстрациясы кезінде плакаттардағы сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Protests_in_Poznań_-_against_Russian_aggression_in_Ukraine_(51906230730).jpg|Осы фразаны қолдана отырып, Познаньдағы (Польша) наразылық (26 ақпан 2022).
Сурет:Brno-Dominikánské-nám-protest-proti-válce-na-Ukrajině2022s.jpg|Орыс тіліндегі фразаны қолдана отырып, Чехияның Брно қаласында соғысқа қарсы митинг (27 ақпан 2022).
Сурет:Protesting_Invasion_of_Ukraine_TLV_260222_05.jpg|Тель-Авивтің хабима алаңындағы наразылықтар кезінде қолданылған сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Rally_in_support_of_Ukraine_in_Columbus,_Ohio,_United_States,_26_February_2022_(51906586684)_-_edited.jpg|Осы фразаны қолдана отырып, АҚШ-тың Огайо штатындағы Колумбус қаласында Украинаны қолдауға арналған Митинг (26 ақпан 2022).
Сурет:Message_to_a_Russian_Battleship_(51911787865).jpg|Лондондағы (Англия) наразылық акциясы кезінде постердегі сөз тіркесі (26 ақпан, 2022).
Сурет:Russkij korabl Freda.jpg
Сурет:Praha Vinohrady Ruska UA 3 (cropped).jpg
Сурет:Antiwar sticker in Israel.jpg
Сурет:Yotsuba meetup 20-03-2022.jpg
Сурет:Sklep monopolowy z plakatem dotyczącym pomocy Ukrainie - Mszczonów.jpg
Сурет:Gazeta Lubuska, 2022-03-01, Русский военный корабль, иди нахуй.jpg
Сурет:Russkij korabl Šilainiai.jpg
Сурет:Garage Russian warship.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Тағы қараңыз ==
* [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер|2}}{{Commonscat|Russian warship, go fuck yourself}}

{{Ресейдің Украинаға басып кіруі}}

[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі]]
[[Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты интернет-мемдер]]</text>
      <sha1>57lkujbryr1vfwq81vjrv28vb6bvwgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суффольк жылқысы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>679598</id>
    <revision>
      <id>3612205</id>
      <parentid>3587119</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3119" sha1="1lr6yn66vva47tvt8bzkgd6t71m4a6a" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Taxobox
| name = Суффольк жылқысы
| fossil_range = 
| image = Suffolk Plow Team.jpg
| image_width = 230px
| image_caption = ''Suffolk horse''
| regnum = [[Жануарлар]]
| phylum = [[Хордалылар]]
| classis = [[Сүтқоректілер]]
| ordo = [[Жылқылар]]
| familia = '''Нorses'''
| familia_authority = [[Григорий Иванович Фишер фон Вальдгейм]], 1817
}}
'''Суффольк жылқысы''' — Ұлыбританиядағы жылқылардың ішіндегі ең ежелгі тұқымы. Оларды ауыл шаруашылығы мақсаттарында қолданады. Олар жирен түсті болады. Аяқтары әрі қысқа, әрі мықты және тұяқтары дөңгелек болып келеді. 

Бұл тұқымның қазіргі жылқылары 1760 жылы Ұлыбританияда ресми түрде жылқы кітабында тіркелген бір айғырдан тараған. Басқа деректерге сәйкес, қазіргі суффольк жылқыларының арғы тегі 1768 жылы туған Уффорд атты айғыр болып табылады.

Тұқымның екінші атауы - суффолиандық пaнч.

==Мінез-құлықтары==
Суффольк жылқыларының мінезі байсалды, сабырлы. Олар қақтығыстарға бейім емес, бұл оларды әбзелде сәтті пайдалануға мүмкіндік береді.

Олардың дамыған интеллектісі бар, бұл жылқыларды әртүрлі жұмыстардың кең ауқымында пайдалануға мүмкіндік береді.

Бұл тұқымның өкілдері балаларға адал, бұл оларды балаларға мінуді үйрету үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

== Қолданылуы ==

Суффольк жылқылары негізінен ауыл шаруашылығы жұмыстарында пайдаланылады. Олардың күшті дене бітімі мен төзімділігі ауыр жүктерді тасымалдауға және жер жырту сияқты жұмыстарды орындауға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта бұл тұқым ат спортының кейбір түрлерінде, көрмелерде және тарихи-мәдени іс-шараларда да қолданылады. Жылқы өсірушілер суффольк тұқымын оның еңбекқорлығы, жуас мінезі және адаммен тез тіл табыса алатын қасиеттері үшін жоғары бағалайды.


== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>1lr6yn66vva47tvt8bzkgd6t71m4a6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612250</id>
      <parentid>3612205</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:Тоғжан Урумова|Тоғжан Урумова]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3587119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="mc9bmsl5zzzq0swe8q8wo1j6buoug03" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2022}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Taxobox
| name = Суффольк жылқысы
| fossil_range = 
| image = Suffolk Plow Team.jpg
| image_width = 230px
| image_caption = ''Suffolk horse''
| regnum = [[Жануарлар]]
| phylum = [[Хордалылар]]
| classis = [[Сүтқоректілер]]
| ordo = [[Жылқылар]]
| familia = '''Нorses'''
| familia_authority = [[Григорий Иванович Фишер фон Вальдгейм]], 1817
}}
'''Суффольк жылқысы''' — Ұлыбританиядағы жылқылардың ішіндегі ең ежелгі тұқымы. Оларды ауыл шаруашылығы мақсаттарында қолданады. Олар жирен түсті болады. Аяқтары әрі қысқа, әрі мықты және тұяқтары дөңгелек болып келеді. 

Бұл тұқымның қазіргі жылқылары 1760 жылы Ұлыбританияда ресми түрде жылқы кітабында тіркелген бір айғырдан тараған. Басқа деректерге сәйкес, қазіргі суффольк жылқыларының арғы тегі 1768 жылы туған Уффорд атты айғыр болып табылады.

Тұқымның екінші атауы - суффолиандық пaнч.

==Мінез-құлықтары==
Суффольк жылқыларының мінезі байсалды, сабырлы. Олар қақтығыстарға бейім емес, бұл оларды әбзелде сәтті пайдалануға мүмкіндік береді.

Олардың дамыған интеллектісі бар, бұл жылқыларды әртүрлі жұмыстардың кең ауқымында пайдалануға мүмкіндік береді.

Бұл тұқымның өкілдері балаларға адал, бұл оларды балаларға мінуді үйрету үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>mc9bmsl5zzzq0swe8q8wo1j6buoug03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті</title>
    <ns>0</ns>
    <id>694252</id>
    <revision>
      <id>3611982</id>
      <parentid>3610272</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3611982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="i4cv9s72yw8qcxbep7qdwi5i2akmtis" xml:space="preserve">'''Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті''' — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).

[[Шығыс Қазақстан облысы]] 1932 жылы 10 наурызда [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|КСР]] болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]] бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — [[Семей]] қаласы, 1939 жылдан бастап — [[Өскемен]] қаласы болды.

== Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары ==
* [[Михаил Иосифович Стакун|Михаил Стакун]] (1932 год — қыркүйек 1934 жылы)
* [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] (қыркүйек 1934 жылы — ақпан 1938 жылы)
* [[Василий Иванович Железов|Василий Железов]] (ақпан — [[22 мамыр]] 1938 жылы)
* [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]] (1938 жыл)
* [[Федор Зиновьевич Рванцев|Федор Рванцев]] (1940 жылы 6 наурызда орталығы Өскемен қаласы болған облыс аумағындағы обкомның 1-хатшысы болып сайланды; 1938 — 5 қыркүйек 1944 жылы)
* [[Николай Семенович Боголюбов|Николай Боголюбов]] (5 қыркүйек 1944 — тамыз 1945 жылы)
* [[Ілияс Омаров|Ілияс Омарұлы]] (тамыз 1945 — [[16 қаңтар]] 1948 жылы)
* [[Хабир Мұхаррамұлы Пазиков|Хабир Пазиков]] (16 қаңтар 1948 — [[2 қараша]] 1952 жылы)
* [[Ғабдолла Шалқарұлы Қаржаубаев|Ғабдолла Қаржаубаев]] (1 қыркүйек 1952 — [[15 қараша]] 1955 жылы)
* [[Андрей Иванович Устенко|Андрей Устенко]] (15 қараша 1955 — [[9 шілде]] 1958 жылы)
* [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]] (9 шілде 1958 — [[6 мамыр]] 1959 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (6 мамыр 1959 — қаңтар 1963 жылы)
* ''қалалық'' — [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (19 қаңтар 1963 — [[28 желтоқсан]] 1964 жылы)
* ''ауылдық'' — [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (қаңтар 1963 — желтоқсан 1964 жылы)
* [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (28 желтоқсан 1964 — [[13 сәуір]] 1965 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (сәуір 1965 — [[10 қыркүйек]] 1969 жылы)
* [[Александр Константинович Протазанов|Александр Протазанов]] (10 қыркүйек 1969 — [[19 желтоқсан]] 1983 жылы)
* [[Анатолий Васильевич Милкин|Анатолий Милкин]] (19 желтоқсан 1983 — [[17 қараша]] 1989 жылы)
* [[Игорь Николаевич Тутеволь|Игорь Тутеволь]] (17 қараша 1989 — [[7 қыркүйек]] 1991 жылы)

Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Шығыс Қазақстан облысы‎ облысы|Облыс әкімі]]
[[Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова]]

== Әдебиет ==
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы]]
[[Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері]]</text>
      <sha1>i4cv9s72yw8qcxbep7qdwi5i2akmtis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611995</id>
      <parentid>3611982</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3611995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="90dh9a2a3thpcsv9t2yf0mloervbgk5" xml:space="preserve">'''Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті''' — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).

[[Шығыс Қазақстан облысы]] 1932 жылы 10 наурызда [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|КСР]] болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]] бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — [[Семей]] қаласы, 1939 жылдан бастап — [[Өскемен]] қаласы болды.

== Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары ==
* [[Михаил Иосифович Стакун|Михаил Стакун]] (1932 год — қыркүйек 1934 жылы)
* [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] (қыркүйек 1934 жылы — ақпан 1938 жылы)
* [[Василий Иванович Железов|Василий Железов]] (ақпан — [[22 мамыр]] 1938 жылы)
* [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]] (1938 жыл)
* [[Федор Зиновьевич Рванцев|Федор Рванцев]] (1940 жылы 6 наурызда орталығы Өскемен қаласы болған облыс аумағындағы обкомның 1-хатшысы болып сайланды; 1938 — 5 қыркүйек 1944 жылы)
* [[Николай Семенович Боголюбов|Николай Боголюбов]] (5 қыркүйек 1944 — тамыз 1945 жылы)
* [[Ілияс Омаров|Ілияс Омарұлы]] (тамыз 1945 — [[16 қаңтар]] 1948 жылы)
* [[Хабир Мұхаррамұлы Пазиков|Хабир Пазиков]] (16 қаңтар 1948 — [[2 қараша]] 1952 жылы)
* [[Ғабдолла Шалқарұлы Қаржаубаев|Ғабдолла Қаржаубаев]] (1 қыркүйек 1952 — [[15 қараша]] 1955 жылы)
* [[Андрей Иванович Устенко|Андрей Устенко]] (15 қараша 1955 — [[9 шілде]] 1958 жылы)
* [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]] (9 шілде 1958 — [[6 мамыр]] 1959 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (6 мамыр 1959 — қаңтар 1963 жылы)
* ''қалалық'' — [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (19 қаңтар 1963 — [[28 желтоқсан]] 1964 жылы)
* ''ауылдық'' — [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (қаңтар 1963 — желтоқсан 1964 жылы)
* [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (28 желтоқсан 1964 — [[13 сәуір]] 1965 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (сәуір 1965 — [[10 қыркүйек]] 1969 жылы)
* [[Александр Константинович Протазанов|Александр Протазанов]] (10 қыркүйек 1969 — [[19 желтоқсан]] 1983 жылы)
* [[Анатолий Васильевич Милкин|Анатолий Милкин]] (19 желтоқсан 1983 — [[17 қараша]] 1989 жылы)
* [[Игорь Николаевич Тутеволь|Игорь Тутеволь]] (17 қараша 1989 — [[7 қыркүйек]] 1991 жылы)

Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Шығыс Қазақстан облысы‎ облысы|Облыс әкімі]]

== Әдебиет ==
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы]]
[[Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері]]</text>
      <sha1>90dh9a2a3thpcsv9t2yf0mloervbgk5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611996</id>
      <parentid>3611995</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3611996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4960" sha1="0llkv0h9c744hlwltgp759nl2xd6nyx" xml:space="preserve">'''Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті''' — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).

[[Шығыс Қазақстан облысы]] 1932 жылы 10 наурызда [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|КСР]] болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]] бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — [[Семей]] қаласы, 1939 жылдан бастап — [[Өскемен]] қаласы болды.

== Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары ==
* [[Михаил Иосифович Стакун|Михаил Стакун]] (1932 год — қыркүйек 1934 жылы)
* [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] (қыркүйек 1934 жылы — ақпан 1938 жылы)
* [[Василий Иванович Железов|Василий Железов]] (ақпан — [[22 мамыр]] 1938 жылы)
* [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]] (1938 жыл)
* [[Федор Зиновьевич Рванцев|Федор Рванцев]] (1940 жылы 6 наурызда орталығы Өскемен қаласы болған облыс аумағындағы обкомның 1-хатшысы болып сайланды; 1938 — 5 қыркүйек 1944 жылы)
* [[Николай Семенович Боголюбов|Николай Боголюбов]] (5 қыркүйек 1944 — тамыз 1945 жылы)
* [[Ілияс Омаров|Ілияс Омарұлы]] (тамыз 1945 — [[16 қаңтар]] 1948 жылы)
* [[Хабир Мұхаррамұлы Пазиков|Хабир Пазиков]] (16 қаңтар 1948 — [[2 қараша]] 1952 жылы)
* [[Ғабдолла Шалқарұлы Қаржаубаев|Ғабдолла Қаржаубаев]] (1 қыркүйек 1952 — [[15 қараша]] 1955 жылы)
* [[Андрей Иванович Устенко|Андрей Устенко]] (15 қараша 1955 — [[9 шілде]] 1958 жылы)
* [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]] (9 шілде 1958 — [[6 мамыр]] 1959 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (6 мамыр 1959 — қаңтар 1963 жылы)
* ''қалалық'' — [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (19 қаңтар 1963 — [[28 желтоқсан]] 1964 жылы)
* ''ауылдық'' — [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (қаңтар 1963 — желтоқсан 1964 жылы)
* [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (28 желтоқсан 1964 — [[13 сәуір]] 1965 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (сәуір 1965 — [[10 қыркүйек]] 1969 жылы)
* [[Александр Константинович Протазанов|Александр Протазанов]] (10 қыркүйек 1969 — [[19 желтоқсан]] 1983 жылы)
* [[Анатолий Васильевич Милкин|Анатолий Милкин]] (19 желтоқсан 1983 — [[17 қараша]] 1989 жылы)
* [[Игорь Николаевич Тутеволь|Игорь Тутеволь]] (17 қараша 1989 — [[7 қыркүйек]] 1991 жылы)

Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Шығыс Қазақстан облысы‎ облысы|Облыс әкімі]]

[[Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева]]

== Әдебиет ==
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы]]
[[Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері]]</text>
      <sha1>0llkv0h9c744hlwltgp759nl2xd6nyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612010</id>
      <parentid>3611996</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3612010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="90dh9a2a3thpcsv9t2yf0mloervbgk5" xml:space="preserve">'''Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті''' — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).

[[Шығыс Қазақстан облысы]] 1932 жылы 10 наурызда [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]] құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|КСР]] болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]] бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — [[Семей]] қаласы, 1939 жылдан бастап — [[Өскемен]] қаласы болды.

== Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары ==
* [[Михаил Иосифович Стакун|Михаил Стакун]] (1932 год — қыркүйек 1934 жылы)
* [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] (қыркүйек 1934 жылы — ақпан 1938 жылы)
* [[Василий Иванович Железов|Василий Железов]] (ақпан — [[22 мамыр]] 1938 жылы)
* [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов|Нұртас Оңдасынов]] (1938 жыл)
* [[Федор Зиновьевич Рванцев|Федор Рванцев]] (1940 жылы 6 наурызда орталығы Өскемен қаласы болған облыс аумағындағы обкомның 1-хатшысы болып сайланды; 1938 — 5 қыркүйек 1944 жылы)
* [[Николай Семенович Боголюбов|Николай Боголюбов]] (5 қыркүйек 1944 — тамыз 1945 жылы)
* [[Ілияс Омаров|Ілияс Омарұлы]] (тамыз 1945 — [[16 қаңтар]] 1948 жылы)
* [[Хабир Мұхаррамұлы Пазиков|Хабир Пазиков]] (16 қаңтар 1948 — [[2 қараша]] 1952 жылы)
* [[Ғабдолла Шалқарұлы Қаржаубаев|Ғабдолла Қаржаубаев]] (1 қыркүйек 1952 — [[15 қараша]] 1955 жылы)
* [[Андрей Иванович Устенко|Андрей Устенко]] (15 қараша 1955 — [[9 шілде]] 1958 жылы)
* [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]] (9 шілде 1958 — [[6 мамыр]] 1959 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (6 мамыр 1959 — қаңтар 1963 жылы)
* ''қалалық'' — [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (19 қаңтар 1963 — [[28 желтоқсан]] 1964 жылы)
* ''ауылдық'' — [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (қаңтар 1963 — желтоқсан 1964 жылы)
* [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]] (28 желтоқсан 1964 — [[13 сәуір]] 1965 жылы)
* [[Алексей Иванович Неклюдов|Алексей Неклюдов]] (сәуір 1965 — [[10 қыркүйек]] 1969 жылы)
* [[Александр Константинович Протазанов|Александр Протазанов]] (10 қыркүйек 1969 — [[19 желтоқсан]] 1983 жылы)
* [[Анатолий Васильевич Милкин|Анатолий Милкин]] (19 желтоқсан 1983 — [[17 қараша]] 1989 жылы)
* [[Игорь Николаевич Тутеволь|Игорь Тутеволь]] (17 қараша 1989 — [[7 қыркүйек]] 1991 жылы)

Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі#Шығыс Қазақстан облысы‎ облысы|Облыс әкімі]]

== Әдебиет ==
* РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.

[[Санат:Шығыс Қазақстан облысы]]
[[Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері]]</text>
      <sha1>90dh9a2a3thpcsv9t2yf0mloervbgk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фабьен Урега</title>
    <ns>0</ns>
    <id>707856</id>
    <revision>
      <id>3612289</id>
      <parentid>3608812</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:29:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>71333</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3612289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="cyk3fbup6ayq4m55l5y21hg90rtuwzr" xml:space="preserve">{{Футболшы
 |туған күні                  = 07.12.1992
 |туған жері                  = {{туғанжері|Париж|Парижде}}, [[Франция]]
 |азаматтығы                  = {{ту|Франция}} [[Франция]]
 |бойы                        = 178
 |позиция                     = жартылай қорғаушы
 |қазіргі клуб                = {{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]]
 |клубтары                    = {{футбол карьерасы
|2011—2013|{{ту|Франция}} Дранси|41 (1)
|2013—2015|{{ту|Франция}} [[Гавр (футбол клубы)|Гавр 2]]|32 (4)
|2015—2016|{{ту|Бельгия}} Виртон|8 (0)
|2017—2018|{{ту|Франция}} Дранси|24 (5)
|2018—2019|{{ту|Франция}} [[Париж (футбол клубы)|Париж]]|27 (0)
|2019—2021|{{ту|Франция}} [[Сошо (футбол клубы)|Сошо]]|46 (3)
|2021—2022|{{ту|Франция}} [[Орлеан (футбол клубы)|Орлеан]]|10 (1)
|2022|{{ту|Литва}} [[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]]|32 (5)
|2023—2024|{{ту|Қазақстан}} [[Астана (футбол клубы)|Астана]]|30 (1)
|2025—    |{{ту|Литва}} [[Кауно Жальгирис]]|49 (12)
}}
}}
'''Фабьен Урега''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Fabien Ourega''; 7 желтоқсан 1992,&lt;ref&gt;[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/216533 Тransfermarkt.com]&lt;/ref&gt; [[Париж]], [[Франция]]) — франциялық футболшы,  жартылай қорғаушы.

== Жетістіктері ==

=== Командалық ===

; «Жальгирис»

* Литва чемпионы: 2022
* Литва Кубогы: 2022

'''&quot;Астана&quot;'''

* Қазақстан суперкубогы: 2023
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
* [https://toplyga.lt/zaidejas/fabien-ourega toplyga.lt (lt)]
* [https://www.soccerway.com/player/ourega-fabien/AaMShz1l/ SOCCERWAY]
* [https://globalsportsarchive.com/people/soccer/fabien-ourega/73326/ Globalsportsarchive]

{{сыртқы сілтемелер}}
[[Санат:Франция футболшылары]]
[[Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары]]
[[Санат:Сошо ФК ойыншылары]]
[[Санат:Жальгирис ФК ойыншылары]]
[[Санат:Астана ФК ойыншылары]]</text>
      <sha1>cyk3fbup6ayq4m55l5y21hg90rtuwzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тоқа Темір</title>
    <ns>0</ns>
    <id>717594</id>
    <revision>
      <id>3612095</id>
      <parentid>3519342</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6657" sha1="rijh2grk8jn6xym2whvyu1u0kakisnv" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Тоқа Темір
 |шынайы есімі          = 
 |суреті                = 
 |сурет тақырыбы        = 
 |туған күні            = XIII ғасыр
 |туған жері            = Жошы ұлысы
 |қайтыс болған күні    = XIII ғасырдың екінші ширегі
 |қайтыс болған жері    = 
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Алтын Орда]]
 |шыққан тегі           = [[Жошы әулеті]]
 |діні                  = 
 |әкесі                 = Жошы хан
 |анасы                 = Қағри хатұн
 |жұбайы                =
 |балалары              =
 |туыстары              = Орда Ежен, Бату хан, Берке хан (ағалары)
 |қызмет еткен жылдары  = 
 |атағы                 = 
 |білімі                =
 |әскер түрі            = 
 |басқарды              = 
 |әскери бөлімі         = 
 |шайқасы               = 
 |марапаттары           = 
 |байланысы             = 
 |отставкада            = 
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = 
}}
'''Тоқа Темір''' — [[Жошы хан|Жошы]]ның [[меркіт]] тайпасынан шыққан әйелі Қағри хатұннан туған он үшінші ұлы. «[[Ұлы дүрбелең]]де» және одан кейінгі [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] ыдырауында Шибанидтермен бірге Тоқа Темір әулетінен шыққан хандар мен Тоқа Темір ұрпақтары басты рөл атқарды. Алғашқы қазақ хандары [[Керей хан|Керей]] мен [[Жәнібек хан|Жәнібек]] дәл осы Тоқа Темірдің ұрпақтары дейтін деректер кездеседі.

== Шығу тегі мен дәрежесі ==
«[[Шыңғыснама|Шыңғыснамада]]&lt;nowiki/&gt;» айтылғандай, Шибан ұрпақтары Тоқа Темірді басқа ағайындарымен салыстыра келіп, 1226 жылы Жошы өлгеннен кейін оның ұлыс алмағанын айтып, кемсіткен:
&lt;blockquote&gt;
Атамыз [[Жошы хан]] қайтыс болғаннан кейін, әкелеріміз ұлы бабамыз [[Шыңғыс хан]]ға барғанда, Ежен мен Сайынға, одан кейін Шибан әкемізге киіз үй тігіп берді. Сенің әкең үшін тіпті сынған арбада қалдырмады. &lt;ref&gt;{{Wayback|url=http://www.vostlit.info/Texts/rus6/Chengiz-name/frametext.htm|date=20190524154252}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;
Кем дегенде, Махмұд ибн Уәли өзінің «Асыл ерлікке қатысты құпиялар теңізінде» Тоқа Темір ұрпақтарына «хан оғлы» (ханзада) атағын қолданады. В.П.Юдиннің пікірінше, бұл атақ оның иесінің хан тағына құқығы жоқ дегенді білдіреді. 

1242 жылы монғолдардың Батысқа жорығы аяқталғаннан кейін Бату 14 ұлыстың бірін Тоқа Темірге бөліп берді. Ұлыстың құрамына Маңғыстау, Қажы-Тархан және Солтүстік Кавказдағы Астар аймағы кірді.

[[Алтын Орда]]ның ішкі ұлыстарының шекарасы өте тұрақсыз болғандықтан, Тоқа Темір ұрпақтарының ұлыстарының шекараларын айту қиын. Мысалы, оның ұлы Ұран Темір Қырым мен Кафа аймақтарын мұраға алды.

Сонымен бірге, [[1312 жыл]]дан кейін [[Өзбек хан]]ның әкімшілік-территориялық реформасының нәтижесінде [[Жошы әулеті]]нің барлығы (шибанидтерден басқасы) ұлыстарынан айырылып, төртеудің біріне бағынды деп сеніммен айта аламыз. Орда әмірлері, қият тайпасының өкілі [[Исатай Қият|Исатай]] жеке қошун (әскери бөлім) құраған. Исатайдың немересі Теңіз-Бұғы өз халқын Сырдарияның төменгі ағысына апарады. 1360 жылы Жошылықтар көтеріліске шығып, билікке қайта қол жеткізіп, олардың арасынан хан сайлады.

1361 жылы тоқатемірид [[Ұрыс хан]] Сырдария ұлысында хан болды. Осы кезден бастап Тоқатеміридтер алдымен өз басшылығымен [[Көк Орда|Көк Орданы]] біріктіру, одан кейін Алтын Орда тағына отыру үшін белсенді күрес жүргізді.&lt;ref&gt;{{Wayback|url=http://files.istorichka.ru/FTP/Vostokovedenie/sabitov_genealogy_juchid.pdf|date=20120127230618}} {{Cite web|url=http://files.istorichka.ru/FTP/Vostokovedenie/sabitov_genealogy_juchid.pdf|title=Архивированная копия|accessdate=2011-01-14|archive-date=2012-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120127230618/http://files.istorichka.ru/FTP/Vostokovedenie/sabitov_genealogy_juchid.pdf|deadlink=unfit}}&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
*Аштарханидтер
*Гирейлер 
*[[Төре]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tengrifund.ru/o-dinastii-tore-chingizidov-s-xiii-po-xx-vv.html|title=О династии торе – Чингизидов с XIII по XX вв|author=[[Табулдин, Гизат Жолдангарович|Табулдин Г. Ж.]]|date=2012-08-12|publisher=Международный Фонд Исследования Тенгри|accessdate=2017-04-25|description=|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190725133725/http://tengrifund.ru/o-dinastii-tore-chingizidov-s-xiii-po-xx-vv.html|archivedate=2019-07-25}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Тоқа Темір әулеті]]
[[Санат:Жошы әулеті]]</text>
      <sha1>rijh2grk8jn6xym2whvyu1u0kakisnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орхон аймағы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>761829</id>
    <revision>
      <id>3612216</id>
      <parentid>3588490</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="nd2zmwyh5txojdb6a4w23ftqs2qzqsz" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1                   = {{Түс|Моңғолия}}
 |Қазақша атауы          = Орхон аймағы
 |Шынайы атауы           = Орхон аймаг&lt;br&gt;{{MongolUnicode|ᠣᠷᠬᠤᠨ}}{{MongolUnicode|ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ}}
 |Елтаңба                = Mn coa erdenet.png
 |Ту                     = Erdenet City Flag.png
 |Елтаңбаның аты         = Елтаңба
 |Тудың аты              = Ту
 |Ел                     = {{Байрақ|Моңғолия}}
 |lat_deg                = 49 |lat_min = 0 |lat_dir = N
 |lon_deg                = 104 |lon_min = 15 |lon_dir = E
 |Статусы                = Аймақ
 |Кіреді                 = 
 |Енеді                  = 2 елді мекен 
 |Астанасы               = {{байрақ|Эрдэнэт}}
 |Құрылды                = [[1976 жыл]]
 |Басшысы                = 
 |Басшының түрі          = 
 |Тұрғыны                = 107 634 адам
 |Санақ жылы             = 2020
 |Тығыздығы              = авто
 |Жер аумағы             = 844
 |Жер аумағы бойынша орны = 
 |ЖІӨ                    = {{өсім}}1,1 млрд $
 |ЖІӨ жылы               = 2022
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ орны = US$ 10 100
 |Уақыт белдеуі          = UTC+8
 |Телефон коды           = +976 7035 (7039)
 |Автомобиль коды        = ОРА, ОРО, ОПН, ОРУ
 |ISO                    = MN-035
 |Сайты                  = http://www.erdenet.mn/
}}
'''Орхон аймағы''' ({{lang-mn|Орхон аймаг}}) — [[Моңғолия]]ның солтүстігінде орналасқан 21 аймағының бірі. Орталығы [[Эрдэнэт]]. Аймақ [[Орхон өзені]]нің атымен аталған.

== Тарихы ==
Орхон аймағы [[Булган аймағы]]ның бір бөлігінен бөлініп, бұрынғы тікелей орталыққа бағынатын [[Эрдэнэт]] қаласымен біріктіріліп, [[1994 жыл]]ы жаңа әкімшілік бірлік ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.escapetomongolia.com/travel/northern-mongolia/orkhon|title=Orkhon Province|website=Escape to Mongolia|access-date=6 February 2025}}&lt;/ref&gt;

== Географиясы мен маңызы ==

Орхон аймағы Моңғолияның ең шағын әкімшілік бірліктерінің бірі болғанымен, елдің өнеркәсіптік тұрғыдан маңызды өңірлерінің қатарына жатады. Аймақтың орталығы Эрдэнэт қаласы мыс өндірумен танымал. Мұнда әлемдегі ірі мыс-молибден кен орындарының бірі орналасқан. Көлік және өнеркәсіп инфрақұрылымының дамуы Орхон аймағының экономикалық әлеуетін арттырып, оны Моңғолияның маңызды өндірістік орталықтарының біріне айналдырды.


== Әкімшілік бөлінісі ==
[[Сурет:Mongolia Orkhon sum map.png|thumb|right|250px|Орхон аймағының сұмдары]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Орхон аймағының аудандары&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gate1.pmis.gov.mn/orkhon/admin/document/WEB%20SITE%20TAN-12.DOC |title=Archived copy |access-date=2007-03-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070227092355/http://gate1.pmis.gov.mn/orkhon/admin/document/WEB%20SITE%20TAN-12.DOC |archive-date=2007-02-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;year2008&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.statis.mn/portal/content_files/comppmedia/cxls0x1539.xls |title=Statistical Report 2009 |access-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722222354/http://www.statis.mn/portal/content_files/comppmedia/cxls0x1539.xls |archive-date=2011-07-22 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! Сұм !! [[моңғол тілі|Моңғолша]] атауы !! Аумағы (км²) !! [[2004 жыл|2004 ж.]] халқы !! [[2006 жыл|2006 ж.]] халқы !! [[2008 жыл|2008 ж.]] халқы !! [[2009 жыл|2009 ж.]] халқы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.neargov.org/en/page.jsp?mnu_uid=3790|title = 동북아시아지역자치단체연합, near}}&lt;/ref&gt; !! Тығыздығы (км²)
|-
| [[Эрдэнэт]]|| {{lang|mn|Эрдэнэт}} || 208.0 || 80 858 || 83 160 || 86 866 || 88 046 || 423.30
|-
| Жаргалант || {{lang|mn|Жаргалант}} || 635.6 || 2 733 || 3 125 || 3 009 || 3 166 || 4.98
|}

&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; – Аймақ орталығы [[Эрдэнэт]] қаласын қамтиды

== Экономика ==
[[2018 жыл]]ы аймақ Моңғолияның жалпы ішкі өнімінің 5,72%-ын берді.&lt;ref&gt;{{cite web|date=October 2022|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/51106/51106-001-tacr-en_4.pdf|title=Mongolia: Human Settlements Development Program (Development Oriented Aimag Plans – Volume 1)|website=Asian Development Bank|access-date=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
2022 жылғы мәлімет бойынша:
* Жалпы ЖІӨ: MNT 3,350 миллиард (шамамен US$ 1,1 миллиард)
* Жан басына шаққандағы ЖІӨ: US$ 10 100

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

{{Commons category|Orkhon Province}}
{{Моңғолия аймақтары}}


[[Санат:Орхон аймағы]]
[[Санат:Моңғолия әкімшілік бөлінісі]]
[[Санат:Моңғолия аймақтары]]</text>
      <sha1>nd2zmwyh5txojdb6a4w23ftqs2qzqsz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612247</id>
      <parentid>3612216</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3579448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5128" sha1="45hhjuxmah712wnlub5gajpdl21oh4c" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1                   = {{Түс|Моңғолия}}
 |Қазақша атауы          = Орхон аймағы
 |Шынайы атауы           = Орхон аймаг&lt;br&gt;{{MongolUnicode|ᠣᠷᠬᠤᠨ}}{{MongolUnicode|ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ}}
 |Елтаңба                = Mn coa erdenet.png
 |Ту                     = Erdenet City Flag.png
 |Елтаңбаның аты         = Елтаңба
 |Тудың аты              = Ту
 |Ел                     = {{Байрақ|Моңғолия}}
 |lat_deg                = 49 |lat_min = 0 |lat_dir = N
 |lon_deg                = 104 |lon_min = 15 |lon_dir = E
 |Статусы                = Аймақ
 |Кіреді                 = 
 |Енеді                  = 2 елді мекен 
 |Астанасы               = {{байрақ|Эрдэнэт}}
 |Құрылды                = [[1976 жыл]]
 |Басшысы                = 
 |Басшының түрі          = 
 |Тұрғыны                = 107 634 адам
 |Санақ жылы             = 2020
 |Тығыздығы              = авто
 |Жер аумағы             = 844
 |Жер аумағы бойынша орны = 
 |ЖІӨ                    = {{өсім}}1,1 млрд $
 |ЖІӨ жылы               = 2022
 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ орны = US$ 10 100
 |Уақыт белдеуі          = UTC+8
 |Телефон коды           = +976 7035 (7039)
 |Автомобиль коды        = ОРА, ОРО, ОПН, ОРУ
 |ISO                    = MN-035
 |Сайты                  = http://www.erdenet.mn/
}}
'''Орхон аймағы''' ({{lang-mn|Орхон аймаг}}) — [[Моңғолия]]ның солтүстігінде орналасқан 21 аймағының бірі. Орталығы [[Эрдэнэт]]. Аймақ [[Орхон өзені]]нің атымен аталған.

== Тарихы ==
Орхон аймағы [[Булган аймағы]]ның бір бөлігінен бөлініп, бұрынғы тікелей орталыққа бағынатын [[Эрдэнэт]] қаласымен біріктіріліп, [[1994 жыл]]ы жаңа әкімшілік бірлік ретінде құрылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.escapetomongolia.com/travel/northern-mongolia/orkhon|title=Orkhon Province|website=Escape to Mongolia|access-date=6 February 2025}}&lt;/ref&gt;

== Әкімшілік бөлінісі ==
[[Сурет:Mongolia Orkhon sum map.png|thumb|right|250px|Орхон аймағының сұмдары]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Орхон аймағының аудандары&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gate1.pmis.gov.mn/orkhon/admin/document/WEB%20SITE%20TAN-12.DOC |title=Archived copy |access-date=2007-03-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070227092355/http://gate1.pmis.gov.mn/orkhon/admin/document/WEB%20SITE%20TAN-12.DOC |archive-date=2007-02-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;year2008&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.statis.mn/portal/content_files/comppmedia/cxls0x1539.xls |title=Statistical Report 2009 |access-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722222354/http://www.statis.mn/portal/content_files/comppmedia/cxls0x1539.xls |archive-date=2011-07-22 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! Сұм !! [[моңғол тілі|Моңғолша]] атауы !! Аумағы (км²) !! [[2004 жыл|2004 ж.]] халқы !! [[2006 жыл|2006 ж.]] халқы !! [[2008 жыл|2008 ж.]] халқы !! [[2009 жыл|2009 ж.]] халқы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.neargov.org/en/page.jsp?mnu_uid=3790|title = 동북아시아지역자치단체연합, near}}&lt;/ref&gt; !! Тығыздығы (км²)
|-
| [[Эрдэнэт]]|| {{lang|mn|Эрдэнэт}} || 208.0 || 80 858 || 83 160 || 86 866 || 88 046 || 423.30
|-
| Жаргалант || {{lang|mn|Жаргалант}} || 635.6 || 2 733 || 3 125 || 3 009 || 3 166 || 4.98
|}

&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; – Аймақ орталығы [[Эрдэнэт]] қаласын қамтиды

== Экономика ==
[[2018 жыл]]ы аймақ Моңғолияның жалпы ішкі өнімінің 5,72%-ын берді.&lt;ref&gt;{{cite web|date=October 2022|url=https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/51106/51106-001-tacr-en_4.pdf|title=Mongolia: Human Settlements Development Program (Development Oriented Aimag Plans – Volume 1)|website=Asian Development Bank|access-date=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
2022 жылғы мәлімет бойынша:
* Жалпы ЖІӨ: MNT 3,350 миллиард (шамамен US$ 1,1 миллиард)
* Жан басына шаққандағы ЖІӨ: US$ 10 100

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

{{Commons category|Orkhon Province}}
{{Моңғолия аймақтары}}


[[Санат:Орхон аймағы]]
[[Санат:Моңғолия әкімшілік бөлінісі]]
[[Санат:Моңғолия аймақтары]]</text>
      <sha1>45hhjuxmah712wnlub5gajpdl21oh4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>764845</id>
    <revision>
      <id>3612046</id>
      <parentid>3611664</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Кешегі деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612046</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="130" sha1="7viyl149pap69t5x1kbaky4e8mqkrrv" xml:space="preserve">{
	&quot;articles&quot;: 243852,
	&quot;pages&quot;: 667517,
	&quot;edits&quot;: 3608326,
	&quot;users&quot;: 178301,
	&quot;activeusers&quot;: 385,
	&quot;admins&quot;: 15,
	&quot;files&quot;: 8747
}</text>
      <sha1>7viyl149pap69t5x1kbaky4e8mqkrrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Исатай Қият</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766042</id>
    <revision>
      <id>3612229</id>
      <parentid>3523196</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12833" sha1="9s9t0j29dibwnxpw4e8xn40kz0syt7q" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =
 | Қазақша есімі        = Исатай Қият
 | Шынайы есімі         =
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның [[Беклер бегі|беклербегі]] 
 | Ту                   = 
 | Басқара бастады      = 1322
 | Басқаруын аяқтады    = 1337
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Құтлұқ Темір]] 
 | Ізбасары             = [[Моғұл Бұқа]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 =  
 | Туған күні         = 1260-1270
 | Туған жері         =
 | Қайтыс болған күні   = 1337
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = [[Қияттар|Қият]]
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Балалары             = Жыр-Құтлық, Әлібек
 | Қызмет еткен жылдары       =
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Исатай Қият''' (?? — 1337) — [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] мемлекеттік қайраткері, 1313-1322 жылдары төрт [[Қарашы бек|қарашы бектің]] бірі және 1322-1337 жылдары [[Өзбек хан|Өзбек ханның]] [[Беклер бегі|беклербегі.]]

== Өмірбаяны ==
=== Шыққан тегі ===
Исатай [[Қияттар|Қият]] тайпасынан шыққан [[Боралдай (түменбасы)|Бұралдайдың]] ([[Бату хан|Бату ханның]] әмірі) ұлы немесе немересі болса керек. Ал Бұралдайдың шыққан тегі мынадай - әкесі Көке-Ноян ([[Шыңғыс хан|Шыңғыс ханның]] бауыры), атасы [[Мүңгіту-Қиян]] (Шыңғыс ханның көкесі), арғы атасы Бартан (Шыңғыс ханның атасы).
=== Қарашы бек атануы ===
1312 жылы [[Алтын Орда]] ханы [[Тоқта хан|Тоқта]], [[Хулагу мемлекеті|Хулагуидтермен]] шайқастан кейін шекаралас жерлерде әскербасы қылып немере інісі [[Өзбек хан|Өзбекті]] қалдырып, Орда астанасы [[Сарай-Берке|Сарайға]] қайтады. Алайда қайтар жолда [[Тоқта хан]] кенеттен қайтыс болады. Ордада орын алған құрылтайда Тоқтаның екінші ұлы [[Түк-Бұқа]] ұйғыр әмірі Маджимен (Кадак) бірігіп, Тоқта ханның немересі бас мұрагер Исан-Бұқаны мойындамай, хандық орынға таласа бастайды. Осы кезде [[Өзбек хан|Өзбек]] құрылтайға қатысу үшін [[Сарай-Берке|Сарайға]] бара жатқан еді. Құрылтайда жүрген Өзбектің нағашысы [[Құтлұқ Темір|Құтлұқ-Темір]], Исатайды жіберіп, Өзбекке қастандық дайындалып жатқанын хабарлайды. Құрылтайға Исатай Қият пен [[Алатай Сиджут]] бастаған 40 мыңдық әскермен келген Өзбек, Түк-Бұқа мен ұйғыр Маджидті (Кадак) өлтіреді. Осы қантөгістен кейін Тоқтаның әйелі [[Баялұн]] мен [[Құтлұқ Темір|Құтлұқ-Темір]], қалған әмірлер мен рубасыларын көндіріп, құрылтайда [[Өзбек хан|Өзбек]] – [[хан]] болып сайланады.

Өзбек хан атанған соң билікке үміткерлерге қарсы шара қолданып, мемлекетті басқаруда түбегейлі өзгерістер енгізе бастайды. Өзгерістердің негізгісі – [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] 18 ұлысын басқарған [[Шыңғыс хан әулеті|Жошы ұрпақтарынан]] билікті тартып алып, ұлыстарды төрт [[қарашы бек]] пен 23 [[Ұлысбегі|ұлыс бегіне]] таратып беру еді. Хан, бектерді «қара сүйек» өкілдерінің арасынан жеке өзі тағайындайтын, және олардың Жошы ұрпақтарынан басты айырмашылығы – ешқайсысы хан болып сайлануы мүмкін емес, сондықтан жоғарғы билікке үміткер емес еді. [[Өзбек хан|Өзбек]] өзінің туысы [[Құтлұқ Темір|Құтлық Темірді]] [[Алтын Орда|Орданың]] [[Беклер бегі|беклербегі]] етіп тағайындап, [[Қияттар|Қият]] тайпасынан шыққан Исатайды, [[Сиджут]] тайпасынан шыққан [[Алатай әмір|Алатайды]] және өзінің бала күнгі досы [[Қоңырат|Қоңырат тайпасынан]] шыққан [[Нанғұдай|Нанғұдайды]] қарашы бектері етіп қояды.

Өзбек хан құрылтайға қатысқан [[Төре|төрелердің]] барлығын ұлыстарына кетпестен бұрын тұтқындап, Исатай Қияттың билігіне тапсырады. Бұл әрекет уақтылы жасалып, келешек елді басқарудағы өзгерістер үшін өте тиімді болды. Өйткені барлық қарсыластары бір жерде жиналған және Өзбек ханнан қуғын-сүргін күтпегендіктен әскерсіз еді. Өзбек билік үшін ең қауіпті және беделді деген Жошы ұрпақтарының көзін бірден жойды. Дереккөздер 20-дан 120-ға дейін [[Ханзада|ханзаданың]] өлтірілгенін айтады. Бірінші санға сенетін болсақ, құрылтайға қатысқан ұлыс басшылары түгелдей жойылған көрінеді. Өзбек хан қырылған төрелердің орнына тайпа көшбасшылары мен беделді өкілдерін [[ұлысбегі]] етіп тағайындайды. Бұл [[Алтын Орда|Алтын Ордадағы]] аймақтық сепаратизмді уақытша басып, орталық билікті нығайтуға көмектесті. Исатай Қият осы кезде [[Қырым]] мен Солтүстік [[Қара теңіз]] аймағын өз бақылауына алады.

Осыдан кейін Өзбек хан Исатайға [[Сибан (Шибан)|Шибан әулетіне]] екі ұлыс бөліп беруді бұйырады. Бұл олардың орталық билікке адалдығы және ел басқарудағы өзгерістер мен Орданы исламдандырудағы қолдауы үшін алғысы еді. Сөйтіп, Шибанның ұрпағы Маңғытай Өзбек хан кезінде өзінің ұлысын сақтап қалады. Елу жылдан кейін Өзбек әулеті қырылып біткеннен кейін Ордадағы жоғарғы билікке Маңғытайдың ұлы [[Қызыр хан|Қызыр]] таласа бастайды.
=== Беклербегі лауазымында ===
1320-1321 жылдары [[Хорасан|Хорасанға]] қарсы сәтсіз жорықтан кейін, басқа да әскери сәтсіздіктерге ұшыраған (мысалы 1315 жылғы [[Хорезм|Хорезмдегі]] Баба Оғұлдың көтерілісін баса алмау) [[Құтлұқ Темір]] [[Беклер бегі|беклербегі]] қызметінен босатылады. Бірақ үлкен беделі мен ханға туыстығының арқасында [[Хорезм]] билеушісі және төрт [[Қарашы бек|қарашы бектерінің]] бірі болып қала береді. 1322 жылы [[Алтын Орда|Алтын Орданың]] жаңа [[Беклер бегі|беклербекі]] болып Исатай Қият тағайындалады. Ол кезде Исатай ханның күйеу баласы дәрежесінде еді. Өзбек ханның қызы Иткүшікке үйленіп, Өзбекке тиісінше өз қызы Урдужайды күйеуге шығарған.

Алтын Ордадағы жетістіктерінен кейін, Өзбек Жошы Ұлысының шығыс қанатына да өз реформаларын тарата бастайды. Бұған Жошының үлкен ұлы [[Орда Ежен хан|Орда-Еженнің]] ұрпақтары — [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] деп аталатын Алтын Орданың шығыс қанатының билеушілері қарсы болады. Орда-Ежен ұрпақтарының бірі [[Мүбәрәк Қожа хан|Мүбәрәк-Қожа]] 1328-1329 жылдары Өзбекке қарсы көтеріліс жасап, жеңіліске ұшырап, Орда иелігінен қашқан соң, Өзбек хан Ақ Орданы Исатай Қияттың қол астына береді.

1337 жылы қайтыс болған Исатай, өмірінің соңына дейін Ақ Орданың билеушісі және [[Өзбек хан|Өзбек ханның]] адал беклербегі болып өтеді.
== Ұрпақтары ==
[[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]] әмірі лауазымы Исатайдың ұлы [[Жыр-Құтлұқ|Жыр-Құтлұққа]], одан кейін 1361 жылға дейін билік еткен оның ұлы [[Теңіз-Бұқа|Теңіз-Бұқаға]] мұрагерлік жолмен өтті. 1361 жылы Алтын Орданың шығыс қанатындағы билікті [[Ұрыс хан]] тартып алады.

Исатай ұрпағының тағы бір тармағын Алтын Орданың [[Мамай ордасы|батыс бөлігінің]] атақты билеушісі, Исатайдың немересі [[Мамай (беклербек)|Мамай]] басқарған. Мамайдың әкесі Әли (Әліш/Алаш) Бек біраз уақыт [[Қырым|Қырымның]] [[ұлысбегі]] болған.&lt;ref&gt;https://www.academia.edu/11916266/ЭМИРЫ_УЗБЕК_ХАНА_И_ДЖАНИБЕК_ХАНА_ЗОЛОТООРДЫНСКОЕ_ОБОЗРЕНИЕ_2_2014_C_120_134&lt;/ref&gt;
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда беклербектері}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>9s9t0j29dibwnxpw4e8xn40kz0syt7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Трансмашхолдинг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>767216</id>
    <revision>
      <id>3612181</id>
      <parentid>3521331</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Галтыыын</username>
        <id>181945</id>
      </contributor>
      <origin>3612181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16016" sha1="ht8gk8o9s58q6jz6l1ch3x00knzrqdc" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2025}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
{{Компания
 |атауы              = Трансмашхолдинг
 |логотипі           = Transmashholding Logo.svg
 |суреті             = ЭГ2Тв Иволга 2.0 в сборочном цехе ТВЗ.jpg
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[акционерлік қоғам]]
 |биржадағы листингі = 
 |қызметі            = 
 |құрылды            = 2002
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = 
 |басты адамдары     = 
 |саласы             = 
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 
 |активтер           = 
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.tmholding.ru
 |Ортаққор           = 
}}

«'''Трансмашхолдинг'''» (ТМХ) — ірі [[Темір жол|теміржол және]] қалалық рельстік көлігі үшін жылжымалы құрамды әзірлеуші және өндіруші&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.e-disclosure.ru|title=АО &quot;Трансмашхолдинг&quot;  Годовая консолидированная финансовая отчетность по МСФО или иным международно признанным стандартам, 2021 год|website=Интерфакс-ЦРКИ|date=2022-03-14|access-date=2022-09-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|language=ru|url=https://metallurgprom.org/news/russia/8591-transmashholding-perevel-registraciju-materinskoj-kompanii-iz-niderlandov-na-kipr.html|title=Трансмашхолдинг перевел регистрацию материнской компании из Нидерландов на Кипр » Металлургпром|website=Металлургпром|access-date=2022-09-16|archive-date=2022-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001081737/https://metallurgprom.org/news/russia/8591-transmashholding-perevel-registraciju-materinskoj-kompanii-iz-niderlandov-na-kipr.html}}&lt;/ref&gt;.

Холдингтің штаб-пәтері [[Мәскеу|Мәскеуде]] орналасқан               

== Тарих ==          
«Трансмашхолдинг» 2002 жылы теміржол техникасына мамандандырылған бұрынғы кеңестік зауыттардың қызметін қайта іске қосуға арналған инвестициялық-өнеркәсіптік компания ретінде құрылды. 

ТМХ құрамына бірінші болып Брянск, Новочеркасск, Демихово, Тверь және Пенза кәсіпорындары кірді&lt;ref name=&quot;spb&quot;&gt;{{Cite web|url=https://tmholding.ru/media/events/5164.html|title=Трансмашхолдинг открыл представительство в Санкт-Петербурге|access-date=2023-04-04|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404104353/https://tmholding.ru/media/events/5164.html}}&lt;/ref&gt;.                
                
2024 жылы «Трансмашхолдинг» құрылымына 10-нан астам өндірістік және құрастыру алаңдары , теміржол техникасына қызмет көрсету және жаңғырту бойынша ірі желі  және инженерлік орталықтар желісі кірді&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/21757239|title=В Индии запустили российско-индийскую площадку по производству электропоездов|language=ru|website=TACC|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;. 

Өнеркәсіптік топ қызметкерлерінің жалпы саны – 100 000 адам&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vedomosti.ru/ideas/management/columns/2024/10/24/1070413-fokus-na-proektnoe|title=Фокус на проектное управление для обеспечения технологического суверенитета|language=ru|website=«Ведомости. Идеи управления»|date=2024-10-24|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;.    

== Қызметі ==     

«Трансмашхолдинг» әртүрлі типтегі жылжымалы құрамды әзірлеумен, өндірумен және кешенді қызмет көрсетумен, сондай-ақ қозғалысты басқарудың цифрлық жүйелерін әзірлеумен және енгізумен айналысады.  

[[Сурет:Тепловоз 3ТЭ25К «Пересвет».jpg|нобай]]

Холдинг құрамына кіретін кәсіпорындар локомотив тартатын жолаушылар вагондарын, метро вагондарын, тепловоздар мен электровоздарды, электр және дизель-пойыздарды, дизельдік қозғалтқыштарды, түрлі компоненттерді өндіреді&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://opzt.ru/news/generalnomu-direktoru-ao-transmashholding-lipe-k-v-50-let/|title=Генеральному директору АО «Трансмашхолдинг» Липе К.В. 50 лет! — &quot;Объединение производителей железнодорожной техники&quot;|website=Объединение производителей железнодорожной техники|access-date=2023-10-17|archive-date=2023-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231029203021/https://opzt.ru/news/generalnomu-direktoru-ao-transmashholding-lipe-k-v-50-let/}}&lt;/ref&gt;.

Түрлі жылдарда ТМХ ресейлік көліктік машинажасау тарихында маңызды белестерге айналған жылжымалы құрам үлгілерін жасады және өндірісті ұйымдастырды Посткеңестік ресейлік көлік машинажасау тарихындағы алғашқы 2ТЭ70 және 2ТЭ25К магистральдық жүк тепловоздары (2004)  Посткеңестік ресейлік көлік машинажасау тарихындағы тұңғыш магистральды тұрақты токты 2ЭС4К жүк электровозы   (2006) Тарихтағы бірінші ресейлік көлік машиналарын жасау магистральдық жүк асинхронды тартқыш жетегі бар 2TE25A тепловозы (2006) Ресейлік көлік машиналарын жасау тарихындағы алғашқы жылдам екі жүйелік EP20 жолаушылар электровозы   (2011) Посткеңестік көлік машиналарын жасау тарихындағы алғашқы екі қабатты 61-4465, 61-4465.01, 61-4472, 61-4473 (2013) модификациялық модельді жолаушылар вагондары  Ресейлік көлік машиналарын жасау тарихындағы ең қуатты 4ЭС5К магистральдық айнымалы ток электровозы (2014) Ресейлік көлік машиналарын жасау тарихындағы алғашқы бір қабатты және екі қабатты жолаушылар вагондары (2019-2020) Посткеңестік Ресейлік көлік машиналарын жасау тарихындағы алғашқы тұрақты токты EMKA2 маневрлік электровозы  (2023)&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2025-10-31|date=2024-04-25|lang=ru|title=Новый взгляд на маневры|url=https://www.kommersant.ru/doc/6661920|website=Коммерсантъ|author=Ксения Потаева}}&lt;/ref&gt;. 

[[Сурет:EG2Tv departs from Begovaya platform.jpg|нобай|солға]]

«Трансмашхолдинг» Ресей мен ТМД елдерінің метрополитендерімен белсенді ынтымақтасып келеді. 

Атап айтқанда, «Метровагонмаш» зауыты [[Мәскеу метросы|Мәскеу метрополитені]] үшін «Москва» тобындағы пойыздарды жасап шығарады. 2025 жылдың соңына қарай МВМ «Москва-2026» сериялы пойыздарын жеткізумен айналысып келеді (81-775.2/776.2/777.2). 

Санкт-Петербург метрополитені үшін ТМХ пойыздың екінші модификациясын - «Балтиец 2» моделін жеткізеді (81-725.2/726.2/727.2)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/spb_sz/09/09/2022/631b334d9a79479a25161374|title=Как в Москве: жителям Петербурга показали новые поезда метро|language=ru|website=РБК|date=2022-09-09|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;. 

Сондай-ақ ТМХ «Минск-2024» атауымен пойыздар жөнелтетін Минск метрополитеніне де жеткізілімдер жүзеге асырылады (81-765.7/766.7)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tv.rbc.ru/archive/tmh/5fdb8aff2ae5965bb23fe1fe|title=РБК+ / Территория развития. Железнодорожный транспорт: Выпуск за 27 ноября 2020. Смотреть онлайн|language=ru|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;. 

[[Сурет:71-931M 31082, Tverskaya zastava.jpg|нобай]]

«Трансмашхолдинг» компаниясының тағы бір үлкен жобасы — қалаішілік және қала маңындағы жолаушылар тасымалына арналған &quot;Иволга&quot; электр пойызы (ЭГ2Тв / ЭГЭ2Тв). Электр пойыздары Тверь вагон жасау зауытында шығарылады. Құрам Мәскеудің орталық диаметрлері үшін арнайы әзірленген.

Бүгінгі таңда электр пойыздарының 4 буыны шығарылды&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/22706143|title=ТМХ вложил в 2024 году около 330 млн рублей в проект скоростного поезда &quot;Аврора&quot;|language=ru|website=TACC|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;. 

Трнсмашхолдинг өнімдерін жеткізу географиясы 30-ға жуық елді қамтиды&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2025-10-31|lang=ru|title=В Индии запустили российско-индийскую площадку по производству электропоездов|url=https://tass.ru/ekonomika/21757239|website=TACC|date=2024-09-03}}&lt;/ref&gt;.  

== Компанияның халықаралық марапаттары ==
* «Магистраль Awards 2025» сыйлығы – «Сенімді халықаралық серіктес» және «Халық таңдауы» санаттарында жеңімпаз&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://anhor.uz/world/transmashholding/|title=Трансмашхолдинг стал победителем Евразийской премии в области транспорта и логистики «Магистраль Awards» 2025|lang=ru|last=|website=Anhor.uz|date=2025-12-24|access-date=2025-12-26}}&lt;/ref&gt;
* [[Минск]]-2024 пойыздары үшін Awards магистралі&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2025-10-31|title=1520International награжден премией «Магистраль Awards»|url=https://1520international.com/content/2024/dekabr-2024/1520-international-awarded-the-magistral-awards/|website=1520international.com|lang=ru}}&lt;/ref&gt; 
* «[[Мәскеу]] 2024» метро пойызы үшін A'Design Award 2024
* ТЭМ23 локомтотиві үшін Good Design 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.railtarget.eu/freight/tmh-wins-good-design-award-for-the-second-year-in-a-row-what-does-the-winning-locomotive-look-like-take-a-look-at-the-photos-in-the-article-1548.html|title=TMH Wins Good Design Award for the Second Year in A Row. What does the winning locomotive look like? Take a look at the photos in the article. {{!}} RAILTARGET|language=en|website=www.railtarget.eu|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;  
* Түнгі жолаушылар пойызының интерьері үшін IF Design Award 2022&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ifdesign.com/en/winner-ranking/project/tmh-brand-dna-concept/308281|title=iF Design - TMH BRAND DNA CONCEPT|language=en|website=ifdesign.com|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;  
* Бренд ДНҚ тұжырымдамасы үшін IF Design Award 2021&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ifdesign.com/en/winner-ranking/project/tmh-brand-dna-concept/308281|title=iF Design - TMH BRAND DNA CONCEPT|language=en|website=ifdesign.com|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt;  
* «Мәскеу-2020»  метро пойызы үшін Red Dot: Best of the Best 2021&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tmholding.ru/media/events/8710.html|title=Поезд метро ТМХ «Москва-2020» получил премию Red Dot: Best of the Best за лучший дизайн в своей категории|website=tmholding.ru|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt; 
* Ауаны зарарсыздандыру және шуды азайту арқылы климатты бақылау жүйесі үшін IRJ Innovations Showcase 2020&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zdmira.com/news/razrabotka-transmashkholdinga-pobedila-v-konkurse-irj-2020-innovations-showcase|title=Разработка «Трансмашхолдинга» победила в конкурсе IRJ 2020 Innovations Showcase|language=ru-ru|website=zdmira.com|date=2020-11-19|access-date=2025-02-08}}&lt;/ref&gt; 

== Компанияның өнімділігі ==
* 2025 жылы өнімді сатудан түскен түсім - 504,8 млрд руб.
* 2025 жылы өнімді сатудың өзіндік құны - 416,3 млрд руб. (2024 жылға қарай +1%).
* 2025 жылы локомтотивтер сатылымы - 122,7 млрд руб. (2024 жылға қарай -23%).
* 2025 жылы мотор-вагондық жылжымалы құрам сатылымы - 82,9 млрд руб. (2024 жылға қарай +21%),
* Локомотив тартқышы жолаушылар вагондарының сатылымы – 84,9 млрд (2024 жылға қарай +9%).
* Метро вагондарын сатудан түскен түсім – 59,4 млрд руб. (+1%).
* Сервистік қызметтерді іске асыру – 78,9 млрд руб. (2024 жылға қарай +36%)&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2025-10-31|date=2025-03-20|title=ТМХ опубликовал официальные финансовые результаты за 2024 год|url=https://rollingstockworld.ru/ekonomika/transmashholding-tmh-opublikoval-oficzialnye-finansovye-rezultaty-za-2024-god/|website=ROLLINGSTOCK|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* {{Cite web |author =Илья Хренников |title=Локомотив роста |website=Forbes Россия |date=2006-03-02 |url=https://www.forbes.ru/forbes/issue/2006-03/13850-lokomotiv-rosta }}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Ресейдегі транспорт]]</text>
      <sha1>ht8gk8o9s58q6jz6l1ch3x00knzrqdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Rasulbek Adil</title>
    <ns>2</ns>
    <id>774528</id>
    <revision>
      <id>3612304</id>
      <parentid>3607751</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rasulbek Adil</username>
        <id>176232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қорапшаларым */</comment>
      <origin>3612304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="fwqykymp06vd9umwgy87pubb99xnm6s" xml:space="preserve">Расулбек Әділ Темірбеков

* Туған жерім:Атырау қаласы
== Қорапшаларым ==
{| id=&quot;mp-banner&quot; style=&quot;width: 100%; margin:2px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;&quot;
| class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0,2em; background-color:#E0FFFF; border:1px solid #F5F5F5; color:#000; font-size:90%;&quot; |'''Қызығушылықтарым'''{{Қатысушы:Box/Windows 10 қолданушысы}}{{Қатысушы:Box/Уикипедиялық мақтанышы}}{{User:Box/Уикипедия - игілік орта}}{{User:Box/Қызығушылық:Тарих}}{{User en-4}}{{User ru-2}}{{User:Box/Қатысушы Атыраудан}}{{User kk|male}}
|}</text>
      <sha1>fwqykymp06vd9umwgy87pubb99xnm6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет</title>
    <ns>4</ns>
    <id>775564</id>
    <revision>
      <id>3612060</id>
      <parentid>3611707</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту.</comment>
      <origin>3612060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760442" sha1="h6tyxfox9f6v7oqaxfpkb7dq4jmq6c4" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!N
!Бет
!Қаралу саны (соңғы 30 күнде)
!Қаралу саны (соңғы 90 күнде)
!Қаралу саны (бір жылда)
|-
|1
|[[Арнайы:Іздеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 90712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 114468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 272147]
|-
|2
|[[Басты бет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 43086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 122994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 369064]
|-
|3
|[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 14255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 35583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 78272]
|-
|4
|[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128917]
|-
|5
|[[Абай Құнанбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 272088]
|-
|6
|[[Жоба:Уики-көктем 2026]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 11910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 11910]
|-
|7
|[[КешYOU]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 5794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 10588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 16526]
|-
|8
|[[Бауыржан Момышұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 25750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 117472]
|-
|9
|[[Қазақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 5989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 16480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83736]
|-
|10
|[[Күнделік.кз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 15992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 108008]
|-
|11
|[[Мәңгілік бала бейне]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 5631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8218]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16950]
|-
|12
|[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5509]
|-
|13
|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50966]
|-
|14
|[[Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17989]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 86305]
|-
|15
|[[Жеті жарғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 9089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 30035]
|-
|16
|[[Ыбырай Алтынсарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 25779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 112192]
|-
|17
|[[Мұхтар Шаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72838]
|-
|18
|[[Жәңгір мектебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5268]
|-
|19
|[[Бесеудің хаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 15102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27941]
|-
|20
|[[Қазақстан көлдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23198]
|-
|21
|[[Мемлекет астаналары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60403]
|-
|22
|[[Қазақ халық аңыздары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10475]
|-
|23
|[[Ұлы Отан соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 3850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 24676]
|-
|24
|[[Әлемнің жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64236]
|-
|25
|[[Компьютер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 3612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23196]
|-
|26
|[[Бірқазандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5265]
|-
|27
|[[Қазақстан географиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17265]
|-
|28
|[[Моңғол империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21193]
|-
|29
|[[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20001]
|-
|30
|[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10776]
|-
|31
|[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4501]
|-
|32
|[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7265]
|-
|33
|[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 67367]
|-
|34
|[[Батыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15535]
|-
|35
|[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11932]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51047]
|-
|36
|[[Ахмет Байтұрсынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 123680]
|-
|37
|[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 101319]
|-
|38
|[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24545]
|-
|39
|[[Уикипедия:Форум]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22792]
|-
|40
|[[Тәуке хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23599]
|-
|41
|[[Жеңіс күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 3214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5108]
|-
|42
|[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 8117]
|-
|43
|[[Құралайдың салқыны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 3071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 5074]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6860]
|-
|44
|[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29968]
|-
|45
|[[Партизандық соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3758]
|-
|46
|[[Мөлдір Әуелбекова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7285]
|-
|47
|[[Халифат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 2994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5287]
|-
|48
|[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2917]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4823]
|-
|49
|[[Міржақып Дулатұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85889]
|-
|50
|[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4438]
|-
|51
|[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2895]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60821]
|-
|52
|[[Ұлы Жібек жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6932]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42713]
|-
|53
|[[Қазақша жыл санау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2889]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 9100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 82670]
|-
|54
|[[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25056]
|-
|55
|[[Қарахан мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2836]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 5159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33691]
|-
|56
|[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10322]
|-
|57
|[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 2817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4256]
|-
|58
|[[Абай жолы (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39363]
|-
|59
|[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40744]
|-
|60
|[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6237]
|-
|61
|[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7678]
|-
|62
|[[Сырым Датұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27622]
|-
|63
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4718]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16796]
|-
|64
|[[Алкандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7660]
|-
|65
|[[Құрбан айт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 10048]
|-
|66
|[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 4040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7526]
|-
|67
|[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59442]
|-
|68
|[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40755]
|-
|69
|[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18609]
|-
|70
|[[Зат есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27559]
|-
|71
|[[Сөз таптары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15831]
|-
|72
|[[Нарықтық экономика қатынастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2930]
|-
|73
|[[Франсиско Франко]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2817]
|-
|74
|[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11389]
|-
|75
|[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9804]
|-
|76
|[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22938]
|-
|77
|[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78023]
|-
|78
|[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30227]
|-
|79
|[[Нұркен Әбдіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5749]
|-
|80
|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26592]
|-
|81
|[[Етіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9830]
|-
|82
|[[Саңырауқұлақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11212]
|-
|83
|[[Әмір Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 8040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30844]
|-
|84
|[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2642]
|-
|85
|[[Қасым хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35802]
|-
|86
|[[Серік Қапшықбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2597]
|-
|87
|[[Ілияс Жансүгіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 9955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43499]
|-
|88
|[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17408]
|-
|89
|[[Жәркен Бөдешұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7799]
|-
|90
|[[Шыңғыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 65519]
|-
|91
|[[Гамета]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3169]
|-
|92
|[[Ғұндар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39961]
|-
|93
|[[Қазақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37176]
|-
|94
|[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3060]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5666]
|-
|95
|[[Өзбекәлі Жәнібеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12902]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33306]
|-
|96
|[[Қасым Қайсенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16971]
|-
|97
|[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9607]
|-
|98
|[[Есік Алтын адамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41291]
|-
|99
|[[Тәуекел хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15956]
|-
|100
|[[Игельстром реформасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4561]
|-
|101
|[[Абылай хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8000]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59709]
|-
|102
|[[Азаматтық қоғам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6104]
|-
|103
|[[Вегетативтік көбею]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3313]
|-
|104
|[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49200]
|-
|105
|[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27533]
|-
|106
|[[Сақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 62642]
|-
|107
|[[Арғын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2098]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24249]
|-
|108
|[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46310]
|-
|109
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31547]
|-
|110
|[[Домбыра]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 8115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21971]
|-
|111
|[[Шәмші Қалдаяқов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27946]
|-
|112
|[[Қазақстан экономикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9091]
|-
|113
|[[Қадыр Мырза Әлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25353]
|-
|114
|[[Халықаралық ұйымдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8308]
|-
|115
|[[Үстеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 21262]
|-
|116
|[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3434]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8216]
|-
|117
|[[Изосызықтар тәсілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2139]
|-
|118
|[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2308]
|-
|119
|[[Ұлы жасақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5189]
|-
|120
|[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2090]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28976]
|-
|121
|[[Ыңғайлас салалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2088]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6869]
|-
|122
|[[Рақымжан Қошқарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10378]
|-
|123
|[[Батыр Баян (поэма)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2069]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 4107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19791]
|-
|124
|[[Ауыл (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2060]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3561]
|-
|125
|[[Семей полигоны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2058]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28648]
|-
|126
|[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2049]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16384]
|-
|127
|[[Қазақ хандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7444]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41043]
|-
|128
|[[Жасақ (Яса)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2037]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 4038]
|-
|129
|[[Жаяу Мұса Байжанұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9440]
|-
|130
|[[Астана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1982]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36899]
|-
|131
|[[Сайын Мұратбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12293]
|-
|132
|[[Уикипедия:Анықтама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8580]
|-
|133
|[[Әмір Темір жорықтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5060]
|-
|134
|[[Құрбандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 7836]
|-
|135
|[[Қызыл кітап]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10319]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27887]
|-
|136
|[[Шылау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 18390]
|-
|137
|[[Қазақ әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28281]
|-
|138
|[[АҚШ президенттерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1970]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10350]
|-
|139
|[[Дүниежүзілік тұқым қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2239]
|-
|140
|[[Махамбет Өтемісұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55262]
|-
|141
|[[Әміре Қашаубаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15642]
|-
|142
|[[Александр Сергеевич Пушкин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6245]
|-
|143
|[[Жетісу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1931]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10214]
|-
|144
|[[Экологиялық пирамида ережесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 3119]
|-
|145
|[[Қазақ батырлар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1890]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30013]
|-
|146
|[[Жаңа экономикалық саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1917]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12555]
|-
|147
|[[Қабанбай (Үржар ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2000]
|-
|148
|[[Ерте темір дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1890]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10117]
|-
|149
|[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1887]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36607]
|-
|150
|[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 7010]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16305]
|-
|151
|[[Салалас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1879]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11398]
|-
|152
|[[Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31566]
|-
|153
|[[Қыз Жібек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1861]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 5042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30892]
|-
|154
|[[Әл-Фатиха сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 7115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26457]
|-
|155
|[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2739]
|-
|156
|[[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40270]
|-
|157
|[[Кенжебай Мәденов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2144]
|-
|158
|[[Сәукеле]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4389]
|-
|159
|[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1821]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16508]
|-
|160
|[[Қоңырат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23924]
|-
|161
|[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3690]
|-
|162
|[[Қазақ хандығының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 5188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24934]
|-
|163
|[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12995]
|-
|164
|[[Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 56301]
|-
|165
|[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5155]
|-
|166
|[[Алтын Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4957]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35630]
|-
|167
|[[Жаужүрек мың бала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1795]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7915]
|-
|168
|[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25030]
|-
|169
|[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1812]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1921]
|-
|170
|[[Бір корпусты сүңгуір қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1797]
|-
|171
|[[Үш Жүз партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10116]
|-
|172
|[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54824]
|-
|173
|[[Ағартушылық дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1893]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2908]
|-
|174
|[[Бәйтерек (монумент)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27263]
|-
|175
|[[Қожа Ахмет Ясауи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 49020]
|-
|176
|[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1734]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6544]
|-
|177
|[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40908]
|-
|178
|[[Жүйке жасушалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6995]
|-
|179
|[[Александр Викторович Затаевич]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3200]
|-
|180
|[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1710]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2607]
|-
|181
|[[Алаш партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6432]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 40058]
|-
|182
|[[Каспий теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21712]
|-
|183
|[[Сарқылатын ресурстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3468]
|-
|184
|[[Химия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6811]
|-
|185
|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20806]
|-
|186
|[[Қазақ тілі тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4730]
|-
|187
|[[Сәкен Сейфуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36290]
|-
|188
|[[Алакөл (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13527]
|-
|189
|[[Алматы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28119]
|-
|190
|[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27129]
|-
|191
|[[Экологиялық мәдениет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2531]
|-
|192
|[[Демікпе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3489]
|-
|193
|[[Тұмар ханша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1666]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10341]
|-
|194
|[[Түркістан автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13672]
|-
|195
|[[Болашақ (стипендия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4434]
|-
|196
|[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1722]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2208]
|-
|197
|[[Сыбаға]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2966]
|-
|198
|[[Аманай мен Заманай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3335]
|-
|199
|[[Уикипедия:Қауым порталы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7676]
|-
|200
|[[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25284]
|-
|201
|[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 5911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24715]
|-
|202
|[[Асан қайғы Сәбитұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20584]
|-
|203
|[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1688]
|-
|204
|[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11817]
|-
|205
|[[Жылқы малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37336]
|-
|206
|[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1700]
|-
|207
|[[Наймандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26708]
|-
|208
|[[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6780]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 27732]
|-
|209
|[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 2932]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9138]
|-
|210
|[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6602]
|-
|211
|[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1958]
|-
|212
|[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5628]
|-
|213
|[[Орта білім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2242]
|-
|214
|[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1641]
|-
|215
|[[Қазақ солдаты (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4576]
|-
|216
|[[Қазақстанның кен ресурстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6406]
|-
|217
|[[Қаңлылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 5894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30233]
|-
|218
|[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6348]
|-
|219
|[[Уикипедия:Telegram]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2136]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 4857]
|-
|220
|[[Сарматтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 5041]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12611]
|-
|221
|[[Баланы қырқынан шығару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32633]
|-
|222
|[[Ақсақ құлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6376]
|-
|223
|[[Сәулет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5226]
|-
|224
|[[Салқам Жәңгір хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16256]
|-
|225
|[[Көне түркі жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36957]
|-
|226
|[[Уикипедия:Видео сабақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1556]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5048]
|-
|227
|[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2486]
|-
|228
|[[Қазақстан демографиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16211]
|-
|229
|[[Салауат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 4480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23691]
|-
|230
|[[Өсімдіктер систематикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1967]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4063]
|-
|231
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2039]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5529]
|-
|232
|[[Сын есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20570]
|-
|233
|[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 25287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57771]
|-
|234
|[[Жасанды интеллект]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 6062]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33234]
|-
|235
|[[Күкірт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 2099]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7824]
|-
|236
|[[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 9760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 66644]
|-
|237
|[[Жұлын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2429]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6851]
|-
|238
|[[Сүйектің құрылысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3435]
|-
|239
|[[Қазақстандағы туризм]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5771]
|-
|240
|[[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16265]
|-
|241
|[[Сөзжасам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8630]
|-
|242
|[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4631]
|-
|243
|[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15376]
|-
|244
|[[Роза Мұқанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4460]
|-
|245
|[[Мүшел жас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3785]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19892]
|-
|246
|[[Кенесары хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35111]
|-
|247
|[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471]
|-
|248
|[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 4773]
|-
|249
|[[Қазақстан 2050]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6082]
|-
|250
|[[Ғұндар мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17904]
|-
|251
|[[Әскери форма]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1535]
|-
|252
|[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2077]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6425]
|-
|253
|[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24433]
|-
|254
|[[Туыстық атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30312]
|-
|255
|[[Синтаксис]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7516]
|-
|256
|[[Жаһандық жылыну]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2966]
|-
|257
|[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 38435]
|-
|258
|[[Мұстафа Шоқай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26684]
|-
|259
|[[Сұңғыла]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7516]
|-
|260
|[[Әбілқайыр хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4056]
|-
|261
|[[Қой малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11419]
|-
|262
|[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13860]
|-
|263
|[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2967]
|-
|264
|[[Америка әсерлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1749]
|-
|265
|[[Мақаншы ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3417]
|-
|266
|[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2327]
|-
|267
|[[АҚШ штаттарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17825]
|-
|268
|[[Жоғары молекулалы қосылыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3597]
|-
|269
|[[Еңбек тәрбиесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2121]
|-
|270
|[[Сперматозоид]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3784]
|-
|271
|[[Қазақстан аудандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30315]
|-
|272
|[[Зар Заман ақындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2936]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16923]
|-
|273
|[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1537]
|-
|274
|[[Иван Васильевич Панфилов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2594]
|-
|275
|[[Мұхаммед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 6757]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 31718]
|-
|276
|[[Қазақстан жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17650]
|-
|277
|[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10425]
|-
|278
|[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21841]
|-
|279
|[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11864]
|-
|280
|[[Салт-дәстүр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 3132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10091]
|-
|281
|[[Қазақстан халқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7629]
|-
|282
|[[Қазақстан халқының бірлігі күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7566]
|-
|283
|[[Арыстан (арнайы бөлімше)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2402]
|-
|284
|[[Ауыз әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1702]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5385]
|-
|285
|[[Атмосфераның ластануы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2442]
|-
|286
|[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2910]
|-
|287
|[[Ақ Орда (мемлекет)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 4002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32526]
|-
|288
|[[Желтоқсан көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58256]
|-
|289
|[[Қазақтың боғауыз сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12737]
|-
|290
|[[Бәйтерек (мифология)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4711]
|-
|291
|[[Қабанбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3980]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23641]
|-
|292
|[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17668]
|-
|293
|[[Даладағы дабыл (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1391]
|-
|294
|[[Қабанбай (Жетісу облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1619]
|-
|295
|[[Әлеуметтік қақтығыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1917]
|-
|296
|[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18721]
|-
|297
|[[Салт етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4213]
|-
|298
|[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1424]
|-
|299
|[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 64282]
|-
|300
|[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24404]
|-
|301
|[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1283]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15720]
|-
|302
|[[Сын есімнің шырайлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1293]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7801]
|-
|303
|[[Қазақстан қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24654]
|-
|304
|[[Наурыз-думан әні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1898]
|-
|305
|[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3673]
|-
|306
|[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 5728]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 33287]
|-
|307
|[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1646]
|-
|308
|[[Үйсін мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31849]
|-
|309
|[[Мұңал рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4051]
|-
|310
|[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4775]
|-
|311
|[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2060]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7972]
|-
|312
|[[Сөйлем мүшелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22689]
|-
|313
|[[Әбіш Кекілбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5906]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26587]
|-
|314
|[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4373]
|-
|315
|[[Наурыз мейрамы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 20186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29582]
|-
|316
|[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12969]
|-
|317
|[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3818]
|-
|318
|[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 24202]
|-
|319
|[[Тас дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32036]
|-
|320
|[[Оптика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2617]
|-
|321
|[[Жанар Хамитова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2262]
|-
|322
|[[Қола дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29275]
|-
|323
|[[Магмалық тау жыныстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1986]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5300]
|-
|324
|[[Қазақстан археологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5200]
|-
|325
|[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1443]
|-
|326
|[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2470]
|-
|327
|[[Қазақстан қор биржасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1976]
|-
|328
|[[Жақып Ақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5158]
|-
|329
|[[Қожа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 3044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14798]
|-
|330
|[[Географиялық ақпараттық жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 8118]
|-
|331
|[[Атырау облысының климаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1218]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1609]
|-
|332
|[[Эндокриндік жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7270]
|-
|333
|[[Бронх демікпесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 4145]
|-
|334
|[[Қазақ халқының дәстүрі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1416]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2063]
|-
|335
|[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1744]
|-
|336
|[[Қазақ газеттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1953]
|-
|337
|[[Жай сөйлем және оның түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10708]
|-
|338
|[[Еуропа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1201]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25670]
|-
|339
|[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16863]
|-
|340
|[[Үйсін антропологиялық типі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1441]
|-
|341
|[[Жүсіпбек Аймауытов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30612]
|-
|342
|[[Алаш автономиясының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4480]
|-
|343
|[[Балғабек Қыдырбекұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5683]
|-
|344
|[[Қонақжайлылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2182]
|-
|345
|[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1169]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4003]
|-
|346
|[[Дамушы елдер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1168]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8023]
|-
|347
|[[Андроново мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2168]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19610]
|-
|348
|[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2430]
|-
|349
|[[Жамбыл Жабайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1138]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47500]
|-
|350
|[[Антропология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3251]
|-
|351
|[[Қазақ тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15414]
|-
|352
|[[Ауырсынуды басатын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2184]
|-
|353
|[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6920]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18400]
|-
|354
|[[Balapan (телеарна)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3287]
|-
|355
|[[Ғабиден Мұстафин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 10010]
|-
|356
|[[Елім-ай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4872]
|-
|357
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9669]
|-
|358
|[[Салыстырмалы қозғалыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2090]
|-
|359
|[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1132]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21154]
|-
|360
|[[Тәуелдік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1126]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13930]
|-
|361
|[[Құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2410]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11954]
|-
|362
|[[28 гвардияшы-панфиловшылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1118]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2172]
|-
|363
|[[Қазақстан Құрылтайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1768]
|-
|364
|[[Қылмыстық процеске қатысушылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2293]
|-
|365
|[[Кәмшат Жолдыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2079]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4453]
|-
|366
|[[Балқаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2808]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17950]
|-
|367
|[[Әбілхан Қастеев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 1102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20108]
|-
|368
|[[Маңғыстау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13977]
|-
|369
|[[Зәйтүн тұқымдасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1101]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1136]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1230]
|-
|370
|[[Қазақстан 2030]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 4978]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12368]
|-
|371
|[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1591]
|-
|372
|[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1759]
|-
|373
|[[Батыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15469]
|-
|374
|[[Әлімұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1092]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15370]
|-
|375
|[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12179]
|-
|376
|[[Ұлпан (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41335]
|-
|377
|[[Шал мен теңіз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1083]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4110]
|-
|378
|[[Айша бибі кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1082]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16981]
|-
|379
|[[Шежіре-и Түрк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1078]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2629]
|-
|380
|[[Қытай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 1076]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22449]
|-
|381
|[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23839]
|-
|382
|[[Қыпшақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1074]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26851]
|-
|383
|[[Адай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16537]
|-
|384
|[[Қорықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1046]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32607]
|-
|385
|[[Арыстанбаб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13576]
|-
|386
|[[Фариза Оңғарсынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6926]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20352]
|-
|387
|[[Қазақ хандығы (телесериал)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1058]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4493]
|-
|388
|[[Америка Құрама Штаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1057]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4811]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19977]
|-
|389
|[[Ілия Жақанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3938]
|-
|390
|[[Сіргелі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 1031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2820]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12783]
|-
|391
|[[Дулат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3223]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17227]
|-
|392
|[[Сексеуіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5912]
|-
|393
|[[Арал теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22905]
|-
|394
|[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2079]
|-
|395
|[[Қазақ ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15725]
|-
|396
|[[Мұнай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1048]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2793]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10748]
|-
|397
|[[Қыпшақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2414]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 18071]
|-
|398
|[[Батыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 3025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 31061]
|-
|399
|[[Қазақстан мерекелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4808]
|-
|400
|[[Аралас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2159]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4828]
|-
|401
|[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1044]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10384]
|-
|402
|[[Бурабай (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2885]
|-
|403
|[[Тұрар Рысқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1036]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18434]
|-
|404
|[[Алланың есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1035]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22258]
|-
|405
|[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1033]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2705]
|-
|406
|[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1030]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7443]
|-
|407
|[[Мәдениеттану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7361]
|-
|408
|[[Рай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1031]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1612]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5754]
|-
|409
|[[Қазақстан экономикасының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3696]
|-
|410
|[[Септік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17314]
|-
|411
|[[Қазыбек би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23717]
|-
|412
|[[Түркістан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3659]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19581]
|-
|413
|[[Жаныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 1026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11777]
|-
|414
|[[Есімше]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1919]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11229]
|-
|415
|[[Түркістан (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18716]
|-
|416
|[[Табын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 1022]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3020]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12872]
|-
|417
|[[Албан руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14704]
|-
|418
|[[Жатыр миомасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1011]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3986]
|-
|419
|[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2608]
|-
|420
|[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3721]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13359]
|-
|421
|[[Шежіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 3656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14602]
|-
|422
|[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1006]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8666]
|-
|423
|[[Бірінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13860]
|-
|424
|[[Төле би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 4153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28860]
|-
|425
|[[Етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 3182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16870]
|-
|426
|[[Әт-Тәкуир сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9334]
|-
|427
|[[Талқылау:Сүңгуір қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1000]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013]
|-
|428
|[[Экологиялық жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 998]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6643]
|-
|429
|[[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32831]
|-
|430
|[[Ауыл шаруашылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9659]
|-
|431
|[[Эмбрион]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2620]
|-
|432
|[[Лифт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1184]
|-
|433
|[[Жеті қазына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22167]
|-
|434
|[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 978]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3049]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15972]
|-
|435
|[[Бұзаубас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1936]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 6979]
|-
|436
|[[Антропологиялық типтер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 988]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1074]
|-
|437
|[[Бактериялар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10442]
|-
|438
|[[Қазақ газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3589]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15707]
|-
|439
|[[Орбұлақ шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 980]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3895]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15899]
|-
|440
|[[Аңырақай шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 962]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19483]
|-
|441
|[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 4037]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29160]
|-
|442
|[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13528]
|-
|443
|[[Ботай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 26698]
|-
|444
|[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 970]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5036]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17209]
|-
|445
|[[Хақназар хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21088]
|-
|446
|[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7322]
|-
|447
|[[Есімді сөз тіркестері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 962]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3910]
|-
|448
|[[Ақбөкен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 959]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 40123]
|-
|449
|[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 958]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3124]
|-
|450
|[[Әділет (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 953]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 953]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 953]
|-
|451
|[[Туризм]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 950]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6568]
|-
|452
|[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 769]
|-
|453
|[[Ресей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 926]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18111]
|-
|454
|[[Жыныстық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8395]
|-
|455
|[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2612]
|-
|456
|[[Киіз үй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24408]
|-
|457
|[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4259]
|-
|458
|[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26458]
|-
|459
|[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31260]
|-
|460
|[[Ақан сері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3852]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16906]
|-
|461
|[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9350]
|-
|462
|[[Түйе малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 932]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12862]
|-
|463
|[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25510]
|-
|464
|[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20982]
|-
|465
|[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 10416]
|-
|466
|[[Экономикалық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1308]
|-
|467
|[[Ысты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11177]
|-
|468
|[[Қылмыстық құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1397]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4112]
|-
|469
|[[Қабдеш Жұмаділов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6955]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16396]
|-
|470
|[[Конор Макгрегор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1347]
|-
|471
|[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 928]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8955]
|-
|472
|[[Сөз тіркесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 925]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17440]
|-
|473
|[[Тырнақша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1872]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6532]
|-
|474
|[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 923]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21626]
|-
|475
|[[Жәнібек хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17599]
|-
|476
|[[Кіші жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 3050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16270]
|-
|477
|[[Тайқазан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 907]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9986]
|-
|478
|[[Салауатты өмір салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 2017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6952]
|-
|479
|[[Әзілхан Нұршайықов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 903]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6055]
|-
|480
|[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1361]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3443]
|-
|481
|[[Моғолстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 914]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20725]
|-
|482
|[[Нивелир]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1926]
|-
|483
|[[Ясин сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9412]
|-
|484
|[[Ресми стиль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 6035]
|-
|485
|[[Қаракесек (Арғын)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12727]
|-
|486
|[[Алматы облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17428]
|-
|487
|[[Есім хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19974]
|-
|488
|[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16477]
|-
|489
|[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3328]
|-
|490
|[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14043]
|-
|491
|[[Сан есім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3278]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 16322]
|-
|492
|[[Жапония]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 901]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17039]
|-
|493
|[[Қазақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16611]
|-
|494
|[[Есет Көтібарұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 890]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13256]
|-
|495
|[[Арыстан баб кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 887]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13707]
|-
|496
|[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19202]
|-
|497
|[[Өздігінен тозаңдану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 882]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1117]
|-
|498
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3174]
|-
|499
|[[Қыз Жібек (фильм)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1962]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8926]
|-
|500
|[[Негізді тау жыныстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 878]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 904]
|-
|501
|[[Ұшқан ұя]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 4732]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28402]
|-
|502
|[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15906]
|-
|503
|[[Есімдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 19065]
|-
|504
|[[Жерлеу рәсімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 873]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3973]
|-
|505
|[[Жылқы өсіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 965]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1772]
|-
|506
|[[Қазақ (этноним)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 868]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 5033]
|-
|507
|[[Қ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A 847]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 2317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A 7897]
|-
|508
|[[Қарғын (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11370]
|-
|509
|[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1656]
|-
|510
|[[Жошы хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15994]
|-
|511
|[[Ескендір Зұлқарнайын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10762]
|-
|512
|[[Ауа ластануы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5602]
|-
|513
|[[Түр критерийлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1525]
|-
|514
|[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 850]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7373]
|-
|515
|[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 860]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8790]
|-
|516
|[[Санжар Керімбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12706]
|-
|517
|[[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4280]
|-
|518
|[[Сөз табы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 15205]
|-
|519
|[[Фототранзистор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 905]
|-
|520
|[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31193]
|-
|521
|[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 995]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 995]
|-
|522
|[[Әйтеке би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19536]
|-
|523
|[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 847]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2810]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17957]
|-
|524
|[[Қаһарлы күндер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2222]
|-
|525
|[[Қайрат Нұртас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 843]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12682]
|-
|526
|[[Ысмайыл Ғаспыралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1931]
|-
|527
|[[316-атқыштар дивизиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2030]
|-
|528
|[[Параллелепипед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2956]
|-
|529
|[[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3244]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12755]
|-
|530
|[[Асқазан аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23395]
|-
|531
|[[Бақтыораз Бейсекбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 830]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3486]
|-
|532
|[[Жеті ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15476]
|-
|533
|[[Ақтабан шұбырынды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2950]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17599]
|-
|534
|[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 839]
|-
|535
|[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 829]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20079]
|-
|536
|[[Шығыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19664]
|-
|537
|[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9552]
|-
|538
|[[Ескертпе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 825]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 911]
|-
|539
|[[Оғыз мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 823]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24313]
|-
|540
|[[Бақытсыз Жамал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 26020]
|-
|541
|[[Қазақ мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5682]
|-
|542
|[[Шымкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 817]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2865]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15777]
|-
|543
|[[Тыныс белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8201]
|-
|544
|[[Оралхан Бөкей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 816]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25820]
|-
|545
|[[Гастрит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3722]
|-
|546
|[[Қорқыт ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 3108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38329]
|-
|547
|[[Жалпақтал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1276]
|-
|548
|[[Алаш партиясының бағдарламасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 789]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16053]
|-
|549
|[[Илон Маск]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3918]
|-
|550
|[[25 мамыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1212]
|-
|551
|[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9059]
|-
|552
|[[Қазақша Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7691]
|-
|553
|[[Невралгия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1646]
|-
|554
|[[Әбілхайыр ханның тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 870]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1188]
|-
|555
|[[Қатерлі ісік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6624]
|-
|556
|[[Столыпин реформасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6153]
|-
|557
|[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 795]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6392]
|-
|558
|[[Ислам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 3051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15117]
|-
|559
|[[Ақбілек (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27579]
|-
|560
|[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 793]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12457]
|-
|561
|[[Уикипедия:Таныстыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1323]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3692]
|-
|562
|[[Одағай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11811]
|-
|563
|[[Сабақтас құрмалас сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12406]
|-
|564
|[[Қасым Аманжолов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2958]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13177]
|-
|565
|[[ChatGPT]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ChatGPT 788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ChatGPT 2729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ChatGPT 9722]
|-
|566
|[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 787]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1771]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5835]
|-
|567
|[[:Санат:Қазақстан әншілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12377]
|-
|568
|[[Кіші Кордяга]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 793]
|-
|569
|[[Хантавирус инфекциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 782]
|-
|570
|[[Тараз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11223]
|-
|571
|[[Көзімнің қарасы...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 770]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 3092]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 21202]
|-
|572
|[[Назарбаев Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2752]
|-
|573
|[[Қарауыл руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6446]
|-
|574
|[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780]
|-
|575
|[[Әдеби жанрлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1341]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6676]
|-
|576
|[[Табиғи қорлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 878]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1543]
|-
|577
|[[Көсемше]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1333]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7452]
|-
|578
|[[Қан мен тер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12695]
|-
|579
|[[Сәукеле кигізу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1071]
|-
|580
|[[Орталық Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9090]
|-
|581
|[[Қызылорда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12327]
|-
|582
|[[Қазақстан туы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 19092]
|-
|583
|[[Біржан Қожағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 767]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2854]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11811]
|-
|584
|[[Петров мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3094]
|-
|585
|[[Исатай-Махамбет көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3431]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19056]
|-
|586
|[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11569]
|-
|587
|[[Джек Лондон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2070]
|-
|588
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7501]
|-
|589
|[[Қазақстан Ғарыш Сапары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1725]
|-
|590
|[[Нанотехнология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4335]
|-
|591
|[[Қазақстан темір жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2061]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9116]
|-
|592
|[[Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 3147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18136]
|-
|593
|[[Айдау (Мұнай және газ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 931]
|-
|594
|[[ALEM (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1878]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17436]
|-
|595
|[[Тәуекел Мүслім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4132]
|-
|596
|[[Қызылорда облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11913]
|-
|597
|[[Қайық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 858]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1693]
|-
|598
|[[Ілияс Есенберлин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12758]
|-
|599
|[[Қазақ әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7668]
|-
|600
|[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 3616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 23416]
|-
|601
|[[Алтын белгі төсбелгісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 921]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1203]
|-
|602
|[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2532]
|-
|603
|[[Көксағыз бақбағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 969]
|-
|604
|[[:Санат:Африка елдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9419]
|-
|605
|[[Жәңгір-Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 746]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7115]
|-
|606
|[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3512]
|-
|607
|[[Қазақстанның Қызыл кітабы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9404]
|-
|608
|[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 728]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2065]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7282]
|-
|609
|[[Ұлытау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2684]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11849]
|-
|610
|[[Мата атаулары мен түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9059]
|-
|611
|[[Ақтамберді Сарыұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17919]
|-
|612
|[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23482]
|-
|613
|[[Шек беру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 739]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 3591]
|-
|614
|[[Шақ (етістік)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9476]
|-
|615
|[[Химиялық элементтер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15114]
|-
|616
|[[Майкл Джексон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3806]
|-
|617
|[[Еңлік-Кебек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16052]
|-
|618
|[[Менің атым Қожа (хикаят)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20468]
|-
|619
|[[Көксерек (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25062]
|-
|620
|[[Шөмекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9686]
|-
|621
|[[Көшпенділер (трилогия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14165]
|-
|622
|[[Ұлы жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16761]
|-
|623
|[[Эссе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7425]
|-
|624
|[[Айқын Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6188]
|-
|625
|[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6614]
|-
|626
|[[Керей (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10188]
|-
|627
|[[Шахмұрат Мүтәліп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2704]
|-
|628
|[[Бесін намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 3263]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 22003]
|-
|629
|[[Жамбыл облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13257]
|-
|630
|[[Қаңлы (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1763]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8248]
|-
|631
|[[Өмірзая (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32638]
|-
|632
|[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 723]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6247]
|-
|633
|[[Түменбай Қуандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4484]
|-
|634
|[[Жүйке жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1871]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9990]
|-
|635
|[[Қызғалдақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13914]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21628]
|-
|636
|[[Еліктеу сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1769]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10550]
|-
|637
|[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 718]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1735]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9598]
|-
|638
|[[Мезозой]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3651]
|-
|639
|[[Іле Алатауы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4303]
|-
|640
|[[Екінші Мемлекеттік Дума]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 11091]
|-
|641
|[[Сұлтан Бейбарыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 2342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11741]
|-
|642
|[[Алаштану]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 711]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 951]
|-
|643
|[[Жігіттер тобы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 7008]
|-
|644
|[[Өт айдайтын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9345]
|-
|645
|[[Қазақстан ғалымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1791]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4838]
|-
|646
|[[Бастың ауыруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6693]
|-
|647
|[[Ленинград шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2941]
|-
|648
|[[Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20285]
|-
|649
|[[Білім инновациялық лицейлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1225]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3525]
|-
|650
|[[Құрбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 700]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3199]
|-
|651
|[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5590]
|-
|652
|[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5529]
|-
|653
|[[Қазақстан астанасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7830]
|-
|654
|[[Ақтөбе облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12341]
|-
|655
|[[Әлем елдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2492]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12933]
|-
|656
|[[Осман империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13523]
|-
|657
|[[Электр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 695]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 827]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1993]
|-
|658
|[[Менің атым Қожа (фильм)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11531]
|-
|659
|[[Дулат Исабеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17421]
|-
|660
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11551]
|-
|661
|[[Беріш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8560]
|-
|662
|[[Бөкей Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 690]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2065]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10773]
|-
|663
|[[Сөздің қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 697]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 890]
|-
|664
|[[Популяция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4244]
|-
|665
|[[Эйфель мұнарасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3466]
|-
|666
|[[Ақмешіт әулие үңгірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5903]
|-
|667
|[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14451]
|-
|668
|[[Ақтөбе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12339]
|-
|669
|[[Абайдың философиялық көзқарасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2710]
|-
|670
|[[Қазақстан өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22121]
|-
|671
|[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3216]
|-
|672
|[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10031]
|-
|673
|[[Жай сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3018]
|-
|674
|[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12598]
|-
|675
|[[Өзбекстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15066]
|-
|676
|[[Дулат Бабатайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19883]
|-
|677
|[[Отырар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2691]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17324]
|-
|678
|[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 804]
|-
|679
|[[Күй (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2563]
|-
|680
|[[Сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 670]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 961]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3864]
|-
|681
|[[Қаракерей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7679]
|-
|682
|[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5596]
|-
|683
|[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9388]
|-
|684
|[[Тұманбай Молдағалиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8327]
|-
|685
|[[Мұстафа Кемал Ататүрік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8867]
|-
|686
|[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17824]
|-
|687
|[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17127]
|-
|688
|[[Жолжазба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 712]
|-
|689
|[[Қуық түбі безінің қабынуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 16060]
|-
|690
|[[Криштиану Роналду]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2022]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9217]
|-
|691
|[[Орта жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13707]
|-
|692
|[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7284]
|-
|693
|[[Даңқ ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2098]
|-
|694
|[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3141]
|-
|695
|[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12225]
|-
|696
|[[Түркия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11782]
|-
|697
|[[Аңыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 1023]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3583]
|-
|698
|[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 781]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1297]
|-
|699
|[[Қосай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 998]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2799]
|-
|700
|[[Халық қаһарманы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7773]
|-
|701
|[[Бабалар сөзі (жинақ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 656]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3296]
|-
|702
|[[Бәйдібек Қарашаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2039]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8435]
|-
|703
|[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 655]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3612]
|-
|704
|[[Біржан мен Сара айтысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10747]
|-
|705
|[[Кірме сөздер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5850]
|-
|706
|[[Жаппас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6961]
|-
|707
|[[Етеккір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 651]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 18111]
|-
|708
|[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1723]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9583]
|-
|709
|[[Сөздік қор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3715]
|-
|710
|[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8147]
|-
|711
|[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8643]
|-
|712
|[[Мақала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8482]
|-
|713
|[[Бұқаралық ақпарат құралдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1715]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6726]
|-
|714
|[[Қазақстанның биік тау шыңдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 988]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6080]
|-
|715
|[[Құнанбай Өскенбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11845]
|-
|716
|[[Жұмбақтас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10766]
|-
|717
|[[Әпке (драма)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 4904]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19521]
|-
|718
|[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1988]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8517]
|-
|719
|[[Әже]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15573]
|-
|720
|[[Вирустар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6176]
|-
|721
|[[Қимақ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2037]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25371]
|-
|722
|[[Қырғызстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11891]
|-
|723
|[[Робототехника]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 10006]
|-
|724
|[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11308]
|-
|725
|[[Серке газеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 636]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3944]
|-
|726
|[[Көңіл шай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11644]
|-
|727
|[[Жусан иісі (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 3221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18924]
|-
|728
|[[Уикипедия:Жүктеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3713]
|-
|729
|[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1700]
|-
|730
|[[Бесікке салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 7567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22889]
|-
|731
|[[Гелиос]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1088]
|-
|732
|[[Қой]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 7368]
|-
|733
|[[Неолит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10880]
|-
|734
|[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 625]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1448]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6932]
|-
|735
|[[Күй аңызы (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10573]
|-
|736
|[[Ноғай ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14224]
|-
|737
|[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1650]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6630]
|-
|738
|[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2615]
|-
|739
|[[Иштуан Қоңыр Мандоки]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 981]
|-
|740
|[[Атырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 623]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7432]
|-
|741
|[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1518]
|-
|742
|[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2826]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3140]
|-
|743
|[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6519]
|-
|744
|[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15388]
|-
|745
|[[Қарағанды облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13876]
|-
|746
|[[Жау тылындағы бала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 4194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20737]
|-
|747
|[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8186]
|-
|748
|[[Құрмет ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5537]
|-
|749
|[[Шеркеш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9695]
|-
|750
|[[Картоп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2316]
|-
|751
|[[Орман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1196]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4743]
|-
|752
|[[Жалаң сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2237]
|-
|753
|[[Шайтанкөл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2779]
|-
|754
|[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 1015]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3108]
|-
|755
|[[Суан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8679]
|-
|756
|[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9181]
|-
|757
|[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8211]
|-
|758
|[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24405]
|-
|759
|[[Галстук]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2610]
|-
|760
|[[Көпжылдық өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 706]
|-
|761
|[[Оянған өлке (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2815]
|-
|762
|[[Көкбауыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4209]
|-
|763
|[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7375]
|-
|764
|[[Ботбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1701]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8131]
|-
|765
|[[Қоршаған ортаны қорғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9976]
|-
|766
|[[Табылды Досымов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11811]
|-
|767
|[[Құран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2707]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 11025]
|-
|768
|[[Алаш автономиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12388]
|-
|769
|[[Жүсіп Ақшораев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5610]
|-
|770
|[[Қазақ ұлттық киімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20604]
|-
|771
|[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3959]
|-
|772
|[[Деннис Тито]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 696]
|-
|773
|[[Сиқым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8292]
|-
|774
|[[Айтыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11747]
|-
|775
|[[Шарын шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11103]
|-
|776
|[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 709]
|-
|777
|[[Абай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10949]
|-
|778
|[[Төлен Әбдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7888]
|-
|779
|[[Исатай Тайманұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15685]
|-
|780
|[[Үрмелі музыка аспаптары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 599]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3449]
|-
|781
|[[Жайылма сөйлем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 833]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2997]
|-
|782
|[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 639]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 792]
|-
|783
|[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17274]
|-
|784
|[[Ибраһим]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5795]
|-
|785
|[[Жетісу облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10680]
|-
|786
|[[Көңіл айту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1919]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11507]
|-
|787
|[[Жақайым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 6018]
|-
|788
|[[Жүсіп Баласағұни]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24777]
|-
|789
|[[Алшын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7093]
|-
|790
|[[Әсет Болғанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1158]
|-
|791
|[[Ацетилсалицил қышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 944]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2965]
|-
|792
|[[Тоғыз-құмалақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17750]
|-
|793
|[[Роман Васильевич Скляр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 590]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1467]
|-
|794
|[[Табиғат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13840]
|-
|795
|[[Лейкоз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 973]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3205]
|-
|796
|[[Заң Шығару Бастамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 792]
|-
|797
|[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2065]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12163]
|-
|798
|[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 1068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5987]
|-
|799
|[[Аборт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1775]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 11106]
|-
|800
|[[Соқырішек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 585]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1655]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13854]
|-
|801
|[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6200]
|-
|802
|[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9733]
|-
|803
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4810]
|-
|804
|[[Таз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7053]
|-
|805
|[[Футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12614]
|-
|806
|[[Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 3956]
|-
|807
|[[Алюминий]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 1068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5513]
|-
|808
|[[Литосфера]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 579]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5805]
|-
|809
|[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14388]
|-
|810
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12832]
|-
|811
|[[Өзін-өзі өлтіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2036]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8762]
|-
|812
|[[Желдірме]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 829]
|-
|813
|[[Педагогика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8130]
|-
|814
|[[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1970]
|-
|815
|[[Теміреткі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 14070]
|-
|816
|[[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1866]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10871]
|-
|817
|[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 712]
|-
|818
|[[Жиембет жырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12845]
|-
|819
|[[Мұзды өлке]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1281]
|-
|820
|[[Қорғалжын қорығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12526]
|-
|821
|[[Алаш Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15499]
|-
|822
|[[:Санат:Қазақ жазушылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5613]
|-
|823
|[[Нүктелі үтір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 911]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2112]
|-
|824
|[[Байбақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1682]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8109]
|-
|825
|[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1812]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10301]
|-
|826
|[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17279]
|-
|827
|[[Өскемен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1952]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9794]
|-
|828
|[[Түргеш қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25443]
|-
|829
|[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5083]
|-
|830
|[[Сақшы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1949]
|-
|831
|[[Сиыр малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9867]
|-
|832
|[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 571]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 606]
|-
|833
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 23096]
|-
|834
|[[Матай (ру бірлестігі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7603]
|-
|835
|[[Жабайы алма (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1750]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7808]
|-
|836
|[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4881]
|-
|837
|[[Эмбриология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1152]
|-
|838
|[[Ақмола облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10588]
|-
|839
|[[Компьютерлік қауіпсіздік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 3018]
|-
|840
|[[Оңтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1916]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12081]
|-
|841
|[[Алтынемел ұлттық паркі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1972]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7405]
|-
|842
|[[Оксидтер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6952]
|-
|843
|[[Қазақстандағы ұжымдастыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11604]
|-
|844
|[[Лексикалық мағына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1830]
|-
|845
|[[Әбділда Тәжібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6278]
|-
|846
|[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11614]
|-
|847
|[[Мәлік Ғабдуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12574]
|-
|848
|[[Руслан Тай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2618]
|-
|849
|[[Нуклеин қышқылдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5406]
|-
|850
|[[Бүйрекүсті безі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3525]
|-
|851
|[[Сырдария]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14375]
|-
|852
|[[Франция қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7866]
|-
|853
|[[Орал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1788]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9458]
|-
|854
|[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 650]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1175]
|-
|855
|[[Жалайыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11813]
|-
|856
|[[Тың игеру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12253]
|-
|857
|[[Байұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1597]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7947]
|-
|858
|[[Айқап]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7621]
|-
|859
|[[Әскери қызмет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3435]
|-
|860
|[[Барыс ордені]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2756]
|-
|861
|[[Толеранттық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 971]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2855]
|-
|862
|[[Шешендік өнер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6844]
|-
|863
|[[Көкшетау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6829]
|-
|864
|[[Эрнест Хемингуэй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3983]
|-
|865
|[[Қазақ есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 7102]
|-
|866
|[[Мәңгілік ел қақпасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18279]
|-
|867
|[[Астана Опера]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 546]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1292]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4811]
|-
|868
|[[Абайдың қара сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15649]
|-
|869
|[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1014]
|-
|870
|[[Қызыл жебе (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7991]
|-
|871
|[[Жезқазған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6629]
|-
|872
|[[Дауысты дыбыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 17042]
|-
|873
|[[Шанышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1607]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8281]
|-
|874
|[[Sadraddin]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Sadraddin 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 1336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Sadraddin 6303]
|-
|875
|[[Шалкиіз Тіленшіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10912]
|-
|876
|[[Қазақстанның автомобиль жолдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1726]
|-
|877
|[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1843]
|-
|878
|[[Бақбақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4382]
|-
|879
|[[Германия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10767]
|-
|880
|[[Үндістан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16150]
|-
|881
|[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20132]
|-
|882
|[[Жалмауыз кемпір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1606]
|-
|883
|[[Шымыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6890]
|-
|884
|[[Қазақ билері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12509]
|-
|885
|[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4392]
|-
|886
|[[Тіршілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2518]
|-
|887
|[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3263]
|-
|888
|[[Қан топтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13717]
|-
|889
|[[Аусыл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2269]
|-
|890
|[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3748]
|-
|891
|[[Жүзу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2915]
|-
|892
|[[Қазақстанның сыртқы саясаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7339]
|-
|893
|[[Айқындауыш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 532]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5906]
|-
|894
|[[Түрік руна жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4741]
|-
|895
|[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5752]
|-
|896
|[[:Санат:Қазақ батырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7277]
|-
|897
|[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6663]
|-
|898
|[[Дүние жүзінің саяси картасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 529]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1649]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6356]
|-
|899
|[[Адамаралық қарым-қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 845]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3911]
|-
|900
|[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2016]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12407]
|-
|901
|[[Көшбасшылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 784]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4209]
|-
|902
|[[Қарақалпақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6966]
|-
|903
|[[Күлтегін ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12542]
|-
|904
|[[Ақтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9516]
|-
|905
|[[Шапырашты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9491]
|-
|906
|[[Пысықтауыш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 527]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1729]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10393]
|-
|907
|[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8113]
|-
|908
|[[Қайым Мұқамедханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7721]
|-
|909
|[[Қазақстандағы референдум (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 5042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6543]
|-
|910
|[[Астана қаласының бас мешіті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6595]
|-
|911
|[[Плацента]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 814]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1543]
|-
|912
|[[Қасым ханның қасқа жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12262]
|-
|913
|[[Жошы хан кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4730]
|-
|914
|[[Ғұндар өркениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1926]
|-
|915
|[[Семей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8620]
|-
|916
|[[Махмұд Қашқари]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13559]
|-
|917
|[[Домалақ ана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8470]
|-
|918
|[[Қазақстан Республикасының Президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9965]
|-
|919
|[[Термометр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 852]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3627]
|-
|920
|[[Талас шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14486]
|-
|921
|[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12889]
|-
|922
|[[Жекешелендіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1907]
|-
|923
|[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8975]
|-
|924
|[[Аналитикалық тәсіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4151]
|-
|925
|[[Африка]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16116]
|-
|926
|[[Публицистикалық стиль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10469]
|-
|927
|[[Конституциялық құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3943]
|-
|928
|[[Халиди Құрбанғали]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1675]
|-
|929
|[[Василий Васильевич Радлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 752]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2573]
|-
|930
|[[Қаракесек (Әлімұлы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5508]
|-
|931
|[[Ханзада Жумонг (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7992]
|-
|932
|[[Бұлшық ет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1686]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13782]
|-
|933
|[[Тоқтар Серіков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1360]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9964]
|-
|934
|[[Қазақстан елтаңбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11765]
|-
|935
|[[Ғылыми әдіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 764]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3595]
|-
|936
|[[Қырғи қабақ соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1588]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13158]
|-
|937
|[[Таласбек Әсемқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3324]
|-
|938
|[[Жер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14700]
|-
|939
|[[Аминқышқылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7166]
|-
|940
|[[Атығай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1060]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4038]
|-
|941
|[[Жоңғар шапқыншылығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16651]
|-
|942
|[[Уикипедия:Санаттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 938]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3457]
|-
|943
|[[Мұражай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5769]
|-
|944
|[[Заңды өкіл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 842]
|-
|945
|[[Жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9498]
|-
|946
|[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6922]
|-
|947
|[[Орталық Азия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1524]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14677]
|-
|948
|[[Ғани Мұратбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4522]
|-
|949
|[[Тырысқақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 782]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3657]
|-
|950
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3755]
|-
|951
|[[Әдет-ғұрыптар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2254]
|-
|952
|[[Абай лирикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 844]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2808]
|-
|953
|[[Солтүстік Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9398]
|-
|954
|[[Райымбек батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12650]
|-
|955
|[[Python]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Python 505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Python 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Python 6803]
|-
|956
|[[Теңіз машығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514]
|-
|957
|[[Жаңабай (Дулат)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4313]
|-
|958
|[[Күн жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9024]
|-
|959
|[[Дәстүрлі билер соты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1293]
|-
|960
|[[Химиялық реакциялардың типтері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2341]
|-
|961
|[[Дауыссыз дыбыстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16063]
|-
|962
|[[Нұрлы көш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 864]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2277]
|-
|963
|[[Жаңа білім беру жүйесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5504]
|-
|964
|[[Христиандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8312]
|-
|965
|[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1047]
|-
|966
|[[Тұсаукесер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 3933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18792]
|-
|967
|[[Барлас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2498]
|-
|968
|[[Метафора]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 2090]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12786]
|-
|969
|[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1241]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9450]
|-
|970
|[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1677]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7625]
|-
|971
|[[Флеш-жад]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 868]
|-
|972
|[[Ағылшын тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6843]
|-
|973
|[[Жасуша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30218]
|-
|974
|[[Қырғыз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1513]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6575]
|-
|975
|[[Қаһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14708]
|-
|976
|[[Тәңіршілдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1305]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5717]
|-
|977
|[[Түйелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10708]
|-
|978
|[[Күш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 974]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5128]
|-
|979
|[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9324]
|-
|980
|[[Елтаңба]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1268]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 13147]
|-
|981
|[[Зейнеп Ахметова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1799]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6325]
|-
|982
|[[Ішкі қызмет жарғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1150]
|-
|983
|[[Сүйінбай Аронұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 479]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2950]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16744]
|-
|984
|[[Естай - Қорлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13553]
|-
|985
|[[Қазақ шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6475]
|-
|986
|[[Түрксіб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 8243]
|-
|987
|[[Үтір намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4748]
|-
|988
|[[Ақуыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 10215]
|-
|989
|[[Бұрындық хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10996]
|-
|990
|[[Жануарлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13213]
|-
|991
|[[Тұрлаулы мүшелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2473]
|-
|992
|[[Тарақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5992]
|-
|993
|[[Ислам күнтізбесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8417]
|-
|994
|[[Құстар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13059]
|-
|995
|[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2049]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9377]
|-
|996
|[[Ортағасыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 689]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4403]
|-
|997
|[[Төре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7364]
|-
|998
|[[Сабақты етістік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2243]
|-
|999
|[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6060]
|-
|1000
|[[Мажарстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4700]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>h6tyxfox9f6v7oqaxfpkb7dq4jmq6c4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ділбар Гулямқызы Әбдірахманова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>776256</id>
    <revision>
      <id>3612109</id>
      <parentid>3563307</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:13:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tuttiorchestra687</username>
        <id>173049</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8927" sha1="4zcxramcb81easil2mgjnqt41sm0c1n" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Ділбар Гулямқызы Әбдірахманова
 |Атауы                = 
 |Сурет                = 
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Толық аты            = 
 |Туған күні         = 1.5.1936
 |Туған жері         = [[Мәскеу]], [[КСРО]] 
 |Қайтыс болған күні   = 20.03.2018
 |Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Ташкент|Ташкентте}}, [[Өзбекстан]] 
 |Белсенділік жылдары  = 
 |Мемлекет             = {{USSR}} 
 |Мамандықтары         = [[дирижер]], скрипкашы, музыка мұғалімі
 |Дауыс түрі           = 
 |Аспаптары            = [[скрипка]]
 |Жанрлары             = [[классикалық музыка]]
 |Лақап аттары         = 
 |Ұжымдары             = [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр]]
 |Қызметтес болған     = 
 |Лейблдері            = 
 |Марапаттары          = {{Хамза атындағы Өзбек КСР мемлекеттік сыйлығы}} {{КСРО халық әртісі}} {{Халықтар Достығы ордені}} {{Мехнат шухрати ордені}}
 |Сайты                = 
}}
'''Ділбар Гулямқызы Әбдірахманова''' ({{lang-uz|Dilbar Gʻulomovna Abdurahmonova}}, [[1 мамыр]] [[1936]] ж., [[Мәскеу]] – [[20 наурыз]] [[2018]] ж., [[Ташкент]]) — КСРО халық әртісі, Әлішер Науаи атындағы Мемлекеттік академиялық Үлкен опера және балет театрының бас дирижёрі болған.[[Өзбекстанның]]  алғашқы кәсіби әйел дирижёрі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://riamediabank.ru/media/2570508.html?ysclid=mmm4yrzueb592483364|title=Дильбар Гулямовна Абдурахманова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Ділбар Әбдірахманова 1936 жылы 1 мамырда Мәскеуде ата-анасы Гулям Әбдірахманов пен Зухра Файзиева оқыған Мәскеу консерваториясының жанындағы өзбек опера студиясында дүниеге келді. Дилбардың ата-анасы опера театрындағы жұмыстарын жалғастырды. Қыз әкесімен бірге әр қойылым мен репетицияға барып, оркестрдің шұңқырының жанында сағаттап тұратын. Скрипкашы-концертмейстер Виктор Криворучко Ділбардың құлшынысын байқап, оның музыкалық талантын бағалағаннан кейін, оны скрипкадан сабақ беретін Глиер мектебіне апарып, қызды өз сыныбына жазды. Осылайша, болашақ халық әртісі музыкалық білім ала бастады және алғашқы ұстазының адалдығы мен өзінің еңбекқорлығының арқасында жалпы білім беретін мектепті де, музыка мектебін де бітірді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://darakchi.uz/ru/46500?ysclid=mmm8g33l4s56904410|title=Ушла из жизни первая в Узбекистана женщина-дирижер|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

Оның оркестрді дирижерлеудегі алғашқы тәжірибесі музыка мектебінің соңғы курстарында болды. 1955 жылы Дилбар Абдурахманова консерваторияға түсіп, екі сыныпта оқыды: Мухтар Ашрафимен бірге симфониялық дирижерлік және Борис Тительмен бірге скрипка.

1957 жылы үшінші курс студенті ретінде Ділбар Әбдірахманова  Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың оркестрінде скрипкада ойнай бастады. Сол жылы ол дирижерлік дебютін жасады, сол кезде Мухтар Ашрафи оған үлкен гала-концертте балет нөмірлерінің бірін дирижерлеуді сеніп тапсырды.
Сол жылы ол жас дирижерлерге арналған іріктеу кезеңінде жеңіске жетіп, Мәскеуде өткен VI Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалінде бірінші дәрежелі диплом алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020?ysclid=mmm897njhm934494802|title=Поэтесса дирижерской палочки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Шығармашылығы ==
Тәуелсіз жұмысының алғашқы онжылдығында Ділбар балетке ерекше қызығушылық танытты. Ол қазіргі репертуардағы «Аида», «Травиата», «Пальяччи» және басқа да операларға дирижерлік еткенімен, хореографияға берік көңіл бөлді. Ол өз театрындағы барлық балет қойылымдарын дирижерлік етіп қана қоймай, Душанбеге шақырылып, «Аққу көлі» мен «Жизель» қойылымдарына қатысып, труппаның көптеген гастрольдік сапарларына қатысты. Жас дирижердің ең маңызды жұмыстарының қатарында театр өміріндегі маңызды оқиғалар «Спартак», «Анна Каренина» және «Кармен сюитасы» қойылымдары болды. Ал 1974 жылы Ділбар Әбдірахманова труппадағы әріптестерінің тобымен бірге А.Ф.Козловскийдің «Тановар» балетін қойғаны үшін Өзбек КСР-нің Хамза атындағы беделді Мемлекеттік сыйлығына ие болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belcanto.ru/abdurakhmanova.html?ysclid=mmm4y18x1b733907303|title=Дильбар Гулямовна Абдурахманова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

1975 жылы Мухтар Ашрафи өз шәкіртіне Өзбек опера және балет театрының бас дирижері және көркемдік жетекшісі деген жауапты лауазымды тапсырды. Ділбар Әбдірахманова үмітті ақтайды. Әрбір жаңа жұмысында ол шығармашылық жетілу мен байыпты көркемдік көзқарастың артуын көрсетеді. Ол соңғы жылдары ол ірі операларға көбірек бет бұрды. А.Петровтың «Петр Ұлы», М.Ашрафи мен С.Василенконың «Қарлы боран», Гуноның «Фауст» және С.Прокофьевтің «Отты періште» операларын қоюы елеулі жетістіктері. Ол 1978 жылы КСРО халық әртісі атағына ие болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nuz.uz/2018/03/20/tashkent-proschaetsya-s-pervoy-na-vostoke-zhenschinoy-dirizherom/|title=Ташкент прощается с первой на Востоке женщиной-дирижёром|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
*Өзбек КСР халық әртісі (1969)
*Хамза атындағы Өзбек КСР Мемлекеттік сыйлығы (1973)
*КСРО халық әртісі (1977)
*Халықтар достығы ордені (1986)
*Мехнат Шухрати ордені (2001, Өзбекстан)
*Федокорона құрметі ордені (2012, Өзбекстан)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Өзбек КСР халық әртістері]]
[[Санат:Мәскеуде туғандар]]</text>
      <sha1>4zcxramcb81easil2mgjnqt41sm0c1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612113</id>
      <parentid>3612109</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tuttiorchestra687</username>
        <id>173049</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Өзбекстан дирижерлері|Өзбекстан дирижерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8984" sha1="33wbrcy0uver46kwcbj3v7ntgefukzr" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Ділбар Гулямқызы Әбдірахманова
 |Атауы                = 
 |Сурет                = 
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Толық аты            = 
 |Туған күні         = 1.5.1936
 |Туған жері         = [[Мәскеу]], [[КСРО]] 
 |Қайтыс болған күні   = 20.03.2018
 |Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Ташкент|Ташкентте}}, [[Өзбекстан]] 
 |Белсенділік жылдары  = 
 |Мемлекет             = {{USSR}} 
 |Мамандықтары         = [[дирижер]], скрипкашы, музыка мұғалімі
 |Дауыс түрі           = 
 |Аспаптары            = [[скрипка]]
 |Жанрлары             = [[классикалық музыка]]
 |Лақап аттары         = 
 |Ұжымдары             = [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр]]
 |Қызметтес болған     = 
 |Лейблдері            = 
 |Марапаттары          = {{Хамза атындағы Өзбек КСР мемлекеттік сыйлығы}} {{КСРО халық әртісі}} {{Халықтар Достығы ордені}} {{Мехнат шухрати ордені}}
 |Сайты                = 
}}
'''Ділбар Гулямқызы Әбдірахманова''' ({{lang-uz|Dilbar Gʻulomovna Abdurahmonova}}, [[1 мамыр]] [[1936]] ж., [[Мәскеу]] – [[20 наурыз]] [[2018]] ж., [[Ташкент]]) — КСРО халық әртісі, Әлішер Науаи атындағы Мемлекеттік академиялық Үлкен опера және балет театрының бас дирижёрі болған.[[Өзбекстанның]]  алғашқы кәсіби әйел дирижёрі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://riamediabank.ru/media/2570508.html?ysclid=mmm4yrzueb592483364|title=Дильбар Гулямовна Абдурахманова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Ділбар Әбдірахманова 1936 жылы 1 мамырда Мәскеуде ата-анасы Гулям Әбдірахманов пен Зухра Файзиева оқыған Мәскеу консерваториясының жанындағы өзбек опера студиясында дүниеге келді. Дилбардың ата-анасы опера театрындағы жұмыстарын жалғастырды. Қыз әкесімен бірге әр қойылым мен репетицияға барып, оркестрдің шұңқырының жанында сағаттап тұратын. Скрипкашы-концертмейстер Виктор Криворучко Ділбардың құлшынысын байқап, оның музыкалық талантын бағалағаннан кейін, оны скрипкадан сабақ беретін Глиер мектебіне апарып, қызды өз сыныбына жазды. Осылайша, болашақ халық әртісі музыкалық білім ала бастады және алғашқы ұстазының адалдығы мен өзінің еңбекқорлығының арқасында жалпы білім беретін мектепті де, музыка мектебін де бітірді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://darakchi.uz/ru/46500?ysclid=mmm8g33l4s56904410|title=Ушла из жизни первая в Узбекистана женщина-дирижер|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

Оның оркестрді дирижерлеудегі алғашқы тәжірибесі музыка мектебінің соңғы курстарында болды. 1955 жылы Дилбар Абдурахманова консерваторияға түсіп, екі сыныпта оқыды: Мухтар Ашрафимен бірге симфониялық дирижерлік және Борис Тительмен бірге скрипка.

1957 жылы үшінші курс студенті ретінде Ділбар Әбдірахманова  Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың оркестрінде скрипкада ойнай бастады. Сол жылы ол дирижерлік дебютін жасады, сол кезде Мухтар Ашрафи оған үлкен гала-концертте балет нөмірлерінің бірін дирижерлеуді сеніп тапсырды.
Сол жылы ол жас дирижерлерге арналған іріктеу кезеңінде жеңіске жетіп, Мәскеуде өткен VI Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалінде бірінші дәрежелі диплом алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020?ysclid=mmm897njhm934494802|title=Поэтесса дирижерской палочки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Шығармашылығы ==
Тәуелсіз жұмысының алғашқы онжылдығында Ділбар балетке ерекше қызығушылық танытты. Ол қазіргі репертуардағы «Аида», «Травиата», «Пальяччи» және басқа да операларға дирижерлік еткенімен, хореографияға берік көңіл бөлді. Ол өз театрындағы барлық балет қойылымдарын дирижерлік етіп қана қоймай, Душанбеге шақырылып, «Аққу көлі» мен «Жизель» қойылымдарына қатысып, труппаның көптеген гастрольдік сапарларына қатысты. Жас дирижердің ең маңызды жұмыстарының қатарында театр өміріндегі маңызды оқиғалар «Спартак», «Анна Каренина» және «Кармен сюитасы» қойылымдары болды. Ал 1974 жылы Ділбар Әбдірахманова труппадағы әріптестерінің тобымен бірге А.Ф.Козловскийдің «Тановар» балетін қойғаны үшін Өзбек КСР-нің Хамза атындағы беделді Мемлекеттік сыйлығына ие болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belcanto.ru/abdurakhmanova.html?ysclid=mmm4y18x1b733907303|title=Дильбар Гулямовна Абдурахманова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

1975 жылы Мухтар Ашрафи өз шәкіртіне Өзбек опера және балет театрының бас дирижері және көркемдік жетекшісі деген жауапты лауазымды тапсырды. Ділбар Әбдірахманова үмітті ақтайды. Әрбір жаңа жұмысында ол шығармашылық жетілу мен байыпты көркемдік көзқарастың артуын көрсетеді. Ол соңғы жылдары ол ірі операларға көбірек бет бұрды. А.Петровтың «Петр Ұлы», М.Ашрафи мен С.Василенконың «Қарлы боран», Гуноның «Фауст» және С.Прокофьевтің «Отты періште» операларын қоюы елеулі жетістіктері. Ол 1978 жылы КСРО халық әртісі атағына ие болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://nuz.uz/2018/03/20/tashkent-proschaetsya-s-pervoy-na-vostoke-zhenschinoy-dirizherom/|title=Ташкент прощается с первой на Востоке женщиной-дирижёром|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-03-11|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
*Өзбек КСР халық әртісі (1969)
*Хамза атындағы Өзбек КСР Мемлекеттік сыйлығы (1973)
*КСРО халық әртісі (1977)
*Халықтар достығы ордені (1986)
*Мехнат Шухрати ордені (2001, Өзбекстан)
*Федокорона құрметі ордені (2012, Өзбекстан)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Өзбек КСР халық әртістері]]
[[Санат:Мәскеуде туғандар]]
[[Санат:Өзбекстан дирижерлері]]</text>
      <sha1>33wbrcy0uver46kwcbj3v7ntgefukzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Әйел дирижёрлер (тізім)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>777758</id>
    <revision>
      <id>3612050</id>
      <parentid>3611706</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T00:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tuttiorchestra687</username>
        <id>173049</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3612050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107105" sha1="jh6c3c0vnhxi1d4las20uvr78lmg7dw" xml:space="preserve">{{cleanup}}
[[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]]
'''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Дирижёрліктің алғашқы элементтері орта ғасырлардағы шіркеулік хор жетекшілері мен регенттердің қызметінен байқалады. Кейбір әйел музыканттар діни хорларды басқарумен, орындаушыларды оқытумен, музыкалық интерпретациямен және ансамбль үйлесімділігін қамтамасыз етумен айналысты. Кейінгі ғасырларда әйел дирижёрлер опералық, симфониялық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарды. Тарихтың әртүрлі кезеңдерінде көптеген әйел дирижёрлер кәсіби шектеулерге, қоғамдық сынға және оркестрлердегі гендерлік теңсіздікке тап болды. Соған қарамастан, олар халықаралық музыка мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосты. Бұл тізімдегі тұлғалар есімдерінің ресми жазылуына сәйкес алфавиттік тәртіп бойынша орналастырылған және әртүрлі дәуірлерде қызмет атқарған әйел дирижёрлер туралы қысқаша мәліметтерді қамтиды. 2026 жылғы мамыр айындағы мәлімет бойынша мақалада 250-ден астам әйел дирижёр қамтылған және тізім жаңа деректерге байланысты тұрақты түрде толықтырылып отырады. 

'''А'''

* '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – нидерландт текті америкалық [[Дирижер|дирижёр]]. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі маэстро [[Карл Мук]] сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен [[Антонин Дворжак|А. Дворжактың]] №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы [[Элеонора Рузвельт]] қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Antonia Brico &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; American Female Conductor &amp; Musician &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Ану Тали]]''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анастасия Вельт''' (1995; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі [[Фуат Шәкірұлы Мансұров|Фуат Шәкірұлы Мансұровтың]] шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. Композитор [[София Губайдулина|София Губайдулинаның]] заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған.  2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание &quot;Народный артист Республики Татарстан&quot;|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр [[Андрис Нельсонс]] жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Rakitina &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alena Hron &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы [[Познань]] қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алиса Фарнем''' (1970; [[Ұлыбритания]]) – британдық дирижëр. 1997–2000 жылдар арылығында Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында дирижëрлеу кафедрасын профессор Илья Александрович Мусинның сыныбында оқыған. The Royal Ballet, English National Ballet, Birmingham Royal Ballet, BBC Concert Orchestra, Royal Scottish National Orchestra, Longborough Festival Opera сынды музыкалық ұжымдармен концерттер өткізген. 2013 жылдан бері «Women Conductors» Ұлыбританиядағы әйел дирижëрлерді қолдау жобасының көркемдік жетекшісі. 2023 жылы «''In Good Hands: The Making of a Modern Conductor''» деген дирижëрлерге арналған кітапты жазып шығарған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Аида Кеңесбаевна Абдуллаева''' (1962; [[Қарақалпақстан]]) – қарақалпақтық дирижëр. 1998 жылдан бастап [[Ташкент|Ташкенттегі]] [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр|Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың]] дирижëрі. 1999 жылы «Қарақалпақстанның Халық әртісі» атағын алды. 2006 жылдары Санкт-Петербургтегі Мариин театрында тағылымдамадан өткен. Дирижëр репертуарында «Иоланта», «Щелкунчик», «Золушка», «Травиата», «Аида», «Бал-маскарад», «Свадьба Фигаро», «Мадам Баттерфляй» сияқты тағы да басқа көптеген опера және балет қойылымдары бар. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анюта Николаевна Иванова''' ([[Саха Республикасы]], [[Саха Республикасы|Якутия]]) – якутиялық дирижëр. 2008 жылдан бері Сахадағы С.А. Зверев-Кыыл Уола атындағы Ұлттық би театрының халық аспаптар оркестрінің дирижëрі. Ресей, Италия, Швейцария, Франция, Испания мемлекеттердің халықаралық фестивальдеріне қатысқан. Саха Республикасының ұлттық музыкасын Якутияда және шет елдерде насихаттағаны үшін «Саха Республикасының Мәдениет саласының үздігі» лауазымына ие болған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ася Георгиевна Фурта''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 1991 жылдан бастап Хабаровсктағы өнер колледжінің (ХККИ) студенттік орыс халық аспаптар оркестрінің дирижëрі және дирижëрлеу, арнайы аспап, оркестрлік сынып пәндерінің оқытушысы. 2010–2019 жылдары аралығында Хабаровск өлкесінің филармониясының орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және оркестрдің көркемдік жетекшісі лауазымдарын атқарған. 2023 жылы наурызда «Хабаровск өлкесінің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері» атағын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Без фальши &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Ализе Леон''' ([[Франция]]) – француздық дирижëр. 2024 жылы Копенгагенде Николай Малько атындағы Халықаралық жас дирижëрлерге арналған байқауда кезеңнен өтіп, [[Дания|Данияның]] ұлттық симфониялық оркестрімен өнер көрсеткен. Гштаадта дирижëр Неэме Ярви академиясының екінші сыйлықтың иегері. 2026 жылы [[Франция|Францияда]] өткен Халықаралық әйел дирижëрлерге арналған «La Maestra» байқауының III орын иегері және «Prix Generation Opera» арнайы сыйлығының жеңімпазы. Orchestre National de Bordeaux, Orchestre National de Montpellier, Orchestre Colonne, Opera de Tours сынды ұжымдармен дирижëрлік еткен. Францияның «Revelation Chef d'Ochestre» номинациясының дирижëр ретінде лауреаты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bio —  ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Айгуль Юсуповна Джумашева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Дирижëр, ҚР халық әртісі, Герберт фон Караян атындағы дирижëрлер байқауының дипломанты [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірәшевтің]] шәкірті болған. А. Джумашева [[Орал]] қаласындағы Жастар Мәдениет үйінің орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі. 2018 жылы оркестр ұжымымен бірге Түркияда өткен оркестрлер байқауында I орын және Қазан қаласында өткен Халықаралық байқауда Гран-при жүлдесіне ие болды. 2024 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өткен «Русское чудо» Халықаралық фестиваліне қатысып, Қазақстандағы орыс халық аспаптары оркестрінің кәсіби деңгейін танытты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алия Нурланкызы Сали''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Елордадағы Н.Ә. Назарбаев атындағы университеттің «NU Orchestra» студенттік оркестрінің бас дирижёры және көркемдік жетекшісі. [[Алматы|Алматыдағы]] Нұрғиса Тілендиев атындағы, [[Атырау|Атыраудағы]] Рыспай Ғабдиев атындағы және [[Талдықорған|Талдықорғандағы]] Мұқан Төлебаев атындағы Республикалық дирижёрлер байқауларының жүлдегері әрі қатысушысы. 2026 жылы [[Бейбітшілік және келісім сарайы|Бейбітшілік және келісім сарайында]] өткен «Around the World» (қаз. «Дүниежүзілік саяхат») атты концерттік жоба аясында халық, классикалық және заманауи музыкалық аспаптар бір сахнада үйлесімді тоғысып, 13 мемлекеттің мәдениетін насихаттайтын 24 шығарма орындалды. Концертке 1500 көрермен жиналып, жоба үлкен аншлагпен өтті. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ария Каррильо Сильесар''' ([[Коста-Рика]]) – коста-рикалық дирижëр, скрипкашы. АҚШ-тың [[Миннесота]] штатында Golden Valley Orchestra және Buffalo Community Orchestra ұжымдарының көркемдік жетекшісі және дирижëрі қызметтерін атқарады. Сонымен қатар, [[Оңтүстік Дакота|Оңтүстік Дакотадағы]] симфониялық оркестрінің бірінші скрипкалар тобының тұрақты мүшесі. Қазіргі уақытта Миннесота университетінде оркестрлік дирижëрлеу мамандығы бойынша докторантурада білім алып, дирижëр [[Марк Рассел Смит|Марк Рассел Смиттің]] сыныбында оқуын жалғастыруда. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aria Carrillo Siliezar’s - Golden Valley Orchestra|url=https://gvomusic.org/about-us/aria-carrillo-siliezar/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ана Эрчулий''' ([[Словения]]) – словениялық дирижëр. 2022 жылы [[Любляна]] қаласындағы Музыкалық академияда оркестрлік дирижëрлеу курсын тәмамдап, шеберлігі үшін академияның Прешерн сыйлығына ие болды. Сонымен қатар, Словенияның Радио және телехабар тарату симфониялық оркестрімен «Imago Sloveniae» фестивалінде әрі композитор және дирижëр Владимир Ловецтің 100-жылдығына арналған Копер театрындағы концерттерде дирижëрлік өткен. 2023 жылы [[Венеция|Венецияда]] [[Падуя]] және Венецияның оркестрлерімен, сондай-ақ [[Дубровник|Дубровниктегі]] симфониялық оркестрмен қызметтестік орнатқан. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* '''Амина Азатқызы Ибраева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр, қобызшы. 2025 жылы Алматыдағы Жамбыл Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясында өткен [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]] атындағы Республикалық дирижëрлер байқауының қатысушысы. Байқауда Н. Тілендиев атындағы «[[Отырар сазы]]&lt;nowiki/&gt;» фольклорлық-этнографиялық халық аспаптар оркестрімен Н. Тілендиевтің [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|Мұқағали Мақатаевтың]] өлеңіне жазылған «[[Кел еркем, Алатауыңа]]&lt;nowiki/&gt;» және [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазының]] шығармасын өңдеген «[[Қызыл қайың-серпер]]&lt;nowiki/&gt;» туындыларына дирижëрлік еткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&amp;pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ә'''

* '''Әлия Жанәбілқызы Темірбекова''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. Алматыдағы Абай атындағы ұлттық мемлекеттік академиялық опера және балет театрының (ГАТОБ) бас хормейстері. 2024 жылы 21 маусымда ҚР Мәдениет және өнер қызметкерлерінің мерекесі күнінде мемлекет басшысы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]&lt;nowiki/&gt;» құрметті атағын табыс етті. Ә. Темірбекова бас хормейстер болып жұмыс істеген жылдары хорды әлемнің және қазақ репертуарынан бірқатар ірі шығармаларды, соның ішінде Дж. Вердидің «Риголетто» және «Травиата», Дж. Пуччинидің «Тоска», П. Чайковскийдің «Евгений Онегин», «Щелкунчик» опера-балеті, Дж. Россинидің «Золушка», қазақ ұлттық операларды «Қыз Жібек», «Абай», «[[Біржан - Сара (опера)|Біржан-Сара]]&lt;nowiki/&gt;» және басқа да көптеген спектакльдерді орындауға дайындады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Б'''

* '''Барбара Ханниган''' (1971; [[Канада]]) – канадалық дирижëр, сопрано әнші. 2019 жылдан бастап Швециядағы Göteborgs Symfoniker оркестрдің шақырылған бас дирижëрі. 2025 жылы «Polar Music Prize 2025» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды. Б. Ханниган сахнада бір уақытта ән айтып әрі дирижëрлік етуімен танымал. Оның репертуарында «Mysteries of the Macabre», «La Voix humaine», «The Rake's Progress», «Knoxvillie: Summer of 1915» деген шығармалары бар. 2026 жылдан бастап Исландияның симфониялық оркестрдің бас дирижëрі лауазымын атқарады.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Поплавска''' ([[Қазақстан]]) – поляк текті қазақстандық дирижëр. Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының құрметті профессоры, хор дирижëрі [[Бақыт Тұяқбаева|Бақыт Тұяқбаеваның]] шәкірті. Польшада Вроцлавтағы Кароль Липинский атындағы музыка академиясында (AMKL) опера және симфониялық дирижëрлеу мамандығын Марëк Пияровский сыныбын тәмамдаған. Үндістанның [[Мумбаи]] қаласындағы білікті кәсіби Symphony Orchestra of India (SOI)  оркестрімен дирижëр ретінде қызметтес болған. 2025 жылдан бастап Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның студенттік симфониялық оркестрдің бас дирижëрі қызметін атқарады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Скоукрофт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр. 1996 жылдан бастап Utah Youth Symphony ұжымының музыкалық директоры және бас дирижëрі қызметтерін атқарады. Оның жетекшілігімен оркестр 2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарының мәдени олимпиадасына қатысты. 2006 жылдың сәуірінде Солт-Лейк симфониялық оркестрінің тарихындағы алғашқы әйел дирижëрі болды. 2008 жылы Юта жастар филармониясының негізін қалап, бұл оның жетекшілігімен екінші толық кәсіби оркестрге айналды.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бар Авни-Палентин''' (1989; [[Израиль]]) – израильдік дирижëр. 2021–2024 жылы Германиядағы Bayer Philarmoniker оркестрінің алғашқы әйел бас дирижëрі. 2024 жылы Парижде өткен La Maestra әйел дирижëрлерге арналған Халықаралық байқаудың I орын жүлдегері және қосымша арнайы сыйлықтардың Echo Prize, Arte Prize, Prize of the Pariz Mozart Orchestra әрі Prize of French concert hall and orchestras иегері. 2026 жылдың ақпанында Orchestre National Bordeaux Aquitaine оркестрімен «Symphonies in 3 Movements» сирек орындалатын шығармалардан тұратын дебюттік альбомын жазып шығарды.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бақыт ЖұмағалиқызыТұяқбаева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. ҚР Білім беру ісінің үздігі, еңбек ардагері, қазақстандық сазгерлердің хор жинақтарының құрастырушысы болып табылады, сондай-ақ «Краткий курс лекций по казахской хоровой литературе» оқулығының авторы. 2015 жылы 7 маусымда Пётр Чайковскийдің 175 жылдық мерейтойына арналған іс-шаралар аясында Б. Тұяқбаеваның жетекшілігіндегі  П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің «Алатау» жастар хоры Ресейдің Воткинск қаласында өнер көрсетті. Ұжым Благовещенск соборында, Преображенский храмында және Воткинск музыкалық мектебінде концерттер берген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Беверли Эверетт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр, музыка ғылымдарының докторы. 2008 жылдан бастап [[Солтүстік Дакота|Солтүстік Дакотадағы]] Bismarck-Mandan Symphony Orchestra және 20 жылдан астам уақыт бойы Bemidji Symphony Orchestra-ның музыкалық директоры және дирижëрі лауазымдарын атқарады. 2010 жылы The American Prize-тан «Excellence in Music Education» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы дирижëр ДжоАнн Фалеттамен кәсіби дайындықтан өтуге арналған Region 2 Arts / McKnight Career advancement Fellowship стипендиясының алғашқы екі иегерінің бірі атанды. Сонымен қатар, туған қаласы [[Техас]] штатындағы Ваксахачи қаласының Бейнелеу өнері даңқ залына алғашқылардың бірі болып енгізілген.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''В'''
* '''Вероника Борисовна Дударова''' (1916–2009; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]]) – кеңестік және ресейлік дирижëр. Гиннестің рекордтар кітабына енген әлемдегі ірі симфониялық оркестрлерді 50 жылдан астам уақыт бойы үзіліссіз басқарған жалғыз әйел дирижёр. 1960—1989 жылдары аралығында Мәскеудің мемлекеттік симфониялық оркестрінде бас дирижёр және көркемдік жетекші. 1991—2009 жылға дейін Ресейдің симфониялық оркестрдің негізін қалап, өмірдің соңына дейін жетекші қызметін атқарды. 1986 жылы В. Дударованың құрметіне астероид (9737) Dudarova есімі берілді және Бүкілресейлік оркестрлік дирижёрлер байқауы ұйымдастырылып В. Дударованың есімі берілді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виктория Леонидовна Добровольская''' (1986; [[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 2024 жылы ресейлік-бахрейіндік симфониялық оркестрмен бірге [[Бахрейн]] Ұлттық театрында концерт беріп, Бахрейн Корольдігі тарихындағы концерт басқарған алғашқы әйел дирижёр атанды. 2022 жылдан бастап қытайлық дирижёр Тунжо Чжэнмен бірге (РКСО) Ресейлік-қытайлық симфониялық оркестр мен академиялық хордың көркемдік жетекшісі және бас дирижёры қызметтерін атқарады. Бұл ұжым әлемдегі әртүрлі мемлекеттерден шыққан екі бас дирижёр бірлесіп басқаратын санаулы оркестрлердің бірі болып табылады. 2024 жылы [[Эрмитаж]] театрында «Щелкунчик», «Ромео мен Джульетта» балеттерін дирижёрлеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валентина Викторовна Голубева''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 1987 жылы студенттік камералық оркестр негізінде құрылған Вологодск облысындағы жалғыз Череповец симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы, көркемдік жетекшісі және бас дирижёры. Оның кәсіби қалыптасуына профессорлар Израиль Гусман мен Маргарита Саморукова ықпал етті. 2001 жылдан бастап оркестрдің қатысуымен «Үміт көктемі» атты ашық қалалық балалар музыкалық фестивалі тұрақты түрде өткізіліп келеді. Фестивальге музыкалық мектептердің үздік оқушылары, Череповец өнер колледжінің және Ресей консерваторияларының студенттері қатысады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Симфонический оркестр&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;Концертный центр &quot;Череповец&quot;|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валерия Александровна Рыбинская''' ([[Беларусь]]) – белорустық дирижёр. 2021 жылдан бастап Беларусь Республикасының мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижёры қызметін атқарады. Бұған дейін, 2018 жылы аталған оркестрдің ұрмалы аспаптар тобында солист болған. Беларусьтің Үлкен театрында А. Бородиннің «Князь Игорь» операсы мен Э. Григтің «Пер Гюнт» балетінің қойылымдарына қатысқан. Сонымен қатар, ұстазы, Беларусьтің Халық әртісі Александр Михайлович Анисимовтың қасында қоюшы ассистент-дирижёрі ретінде қызмет атқарған.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Витезслава Капралова''' (1915–1940; [[Чехия]]) – чехиялық дирижёр, сазгер. 1937 жылы авторлық туынды «Military Sinfonietta» симфониеттасымен Чехия филармониясының оркестріне дирижёрлік етіп, аталған ұжыммен өнер көрсеткен алғашқы әйел дирижёр болды. 1938 жылы Лондонда өткен ISCM халықаралық заманауи музыка фестивалінде BBC Orchestra оркестрімен дирижёрлік етті. В. Капралова 25 жасында [[Туберкулез|туберкулёз]] ауруынан қайтыс болды. Соған қарамастан, қысқа ғұмырында шамамен 50 музыкалық шығарма жазып қалдырды. 1946 жылы чех музыкасына қосқан ерекше үлесі үшін Чехия ғылым және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1998 жылы оның құрметіне [[Торонто|Торонтода]] «Капралова Қоғамы» құрылды. Ұйым әйелдердің музыка өнеріне қосқан үлесін насихаттаумен айналысады және әйел музыканттар туралы ауқымды дерекқорлар жүргізеді. Қоғамның арнайы дерекқорында 600-ден астам әйел дирижёрлер туралы мәліметтер жинақталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Витезслава Капралова &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виттория (Раффаэлла) Алеотти''' (1575–*1646; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер және ерте кезеңдегі әйел дирижёрлердің бірі. Ол [[Сан-Вито]] монастырындағы әйелдер музыкалық ансамблін басқарған және өмірінің соңына дейін монастырьдың музыкалық жетекшісі қызметін атқарған. Замандастары оның [[орган]], [[клавесин]] және үрмелі аспаптардағы шеберлігін жоғары бағалаған. 1593 жылы Сан-Вито монастырының хорына арналған «Sacrae cantiones: quinque, septem, octo &amp; decem vocibus decantande» мотеттер жинағын жариялады. Бұл әйел автор жазған әрі баспадан жарық көрген алғашқы діни музыка шығармаларының бірі саналады. Итальяндық музыкант және ғалым Эрколе Боттригари өз еңбектерінде Алеоттидің музыкалық ансамбльді басқару қабілетін ерекше атап өткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вирджиния Аллен''' (1953; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық әскери дирижëр. Вест-Пойнттағы Әскери академиясы оркестрінің (U.S. Military Academy Band at West Point), сондай-ақ Cadet Glee Club пен Cadet Band ұжымдарының алғашқы әйел дирижёры болды. Ол Army Bands бағдарламасында 20 жыл қызмет атқарып, лейтенант-полковник әскери шеніне дейін көтерілді. Кейін [[Вашингтон|Вашингтондағы]] АҚШ армиясының оркестрлік қызметі бойынша жауапты офицері ретінде әлемнің әртүрлі елдеріндегі 100-ден астам әскери оркестрдің жұмысын үйлестірді. Сонымен қатар, The Curtis Institute of Music және Columbia University жанындағы Teachers College оқу орындарында дирижёрлік өнер мен музыка тарихынан дәріс берген. 2005 жылы «Woman of Achievement» атағымен марапатталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Allen &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; composer / arranger - concert band Noten &amp; Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}&lt;/ref&gt;
* Вирджиния Марьяни Кампольетти (1869–1941) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Вера Францевна Родэ (1907–1975) [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Вэнь Чин Лю-Янг (Малайзия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Г'''

* [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 

* Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=DIRIGENTIN &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Грете Педерсен (1960) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artist-Portrait &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
*


'''Д'''

* Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дениола Кураджа ([[Албания]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=deniolakuraja.com &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дана Муриева (2000) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дана Муриева &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=HOME &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дебра Чеверино (1976) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Деляна Лазарова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дора Христова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дина Ардақ (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Е'''

* Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елена Евстратенко (майор) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ë'''

* Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ж'''

* Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жуану Карнейру (Португалия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Carneiro &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Orchestra &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''З'''

* Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&amp;id=558:zahia-ziouani&amp;catid=92|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – она во мне… &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''И'''

* Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инма Шара (1972) Испания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Exclusive &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; NileFM &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Эль-Генеди (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ&quot;العين الإخبارية&quot;: أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Й'''

* Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''К'''

* Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Морин (1994) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Винкор (1995) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Wincor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Клер Жибо (1945) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Карина Канеллакис (1981) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kristiina Poska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of &quot;Carmen&quot; in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катрине Виннес (Норвегия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NMH &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Каталин Кишш (Венгрия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&amp;q=Caroline+B.+Nichols&amp;pg=PT326&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Caroline%20B.%20Nichols&amp;f=false|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Куми Нариман Вадиа (Үндістан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words &amp; Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Л'''

* Ламар Элиас ([[Палестина]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Летиция Труве (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия Амадио (1964) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Любовь Носова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиса Ксантопулу (1968) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''М'''

* Марин Олсоп (1956) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мари-Жанна Сереро (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Александровна Романова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Макраки (Греция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Эклунд (1973) Россия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Реммерт (1853–1941) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday &amp; Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мишель Рейкерс (майор) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мойца Лавренчич ([[Словения]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марлен Урбай (Куба) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Н'''

* Нил Вендитти (Түркия, Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Ракич ([[Сербия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nia Imani Franklin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&amp;lang=ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Натали Штуцман (1965) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нисан Ак (Түркия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nisan Ak &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нежат Амири ([[Иран]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Назанин Агахани (1980) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нварт Андреасян (Армения, Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нодока Окисава (Жапония) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''О'''

* Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Власова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Кротик (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''П'''

* Полина Лебедева (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Паниз Фарьюсефи (Иран) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Р'''

* [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Розмари Йорганджи (Албания) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Росила Самир (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рут Райнхардт (Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''С'''

* Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sarah Caldwell &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Pioneer, Conductor, Producer &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Струнгару (Румыния) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Стефани Роудс Рассел (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сперанца Скаппуччи (Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сьюзен Хейг (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сайра Сиверсон (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сая Жұмашева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 


'''Т'''

* Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tianyi Lu &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''У'''

* Ульяна Созанская (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ф'''

* Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, &amp; More &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Х'''

* Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ц'''

* Цзяцзин Лай (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ч'''

* Чжэн Сяоин (1929) Қытай &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чаовэнь Тин (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Челси Галло (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Чанг Бинь Нгуен''' (1933–2025; [[Вьетнам]]) – вьетнамдық дирижëр. Вьетнамның алғашқы кәсіби әйел дирижëрі, еңбек сіңірген әртісі (NSUT). [[Мәскеу|Мәскеудегі]] П.И. Чайковский атындағы мемлекеттік консерваториясын «Хор дирижëрлігі» мамандығы бойынша бітірген. Кейін [[Ханой]] және [[Хошимин]] консерваторияларында оқытушы болып жұмыс істеген әрі композиция және дирижëрлік теориясы кафедрасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқарған. Ол хор дирижëрлігі бойынша оқулықтар құрастырды, хорларға арналған шығармаларды өңдеді және симфониялық оркестрлермен концерттер өткізді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ш'''

* Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шогуфа Сафи (Ауғанстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шайма Хусейн (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ы'''

* Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Э'''

* Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет А. Бейкер (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Этель Легинска (1886–1970) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ethel Leginska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эсин Айдингоз (1993) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Esin Aydingoz &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Энн Ланди (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элиза Вегас (Вьетнам) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisa Vegas &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;

== Статистика ==
''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада  әйел дирижëрлердің 250 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.''

== Әдебиет ==
* '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-4492-0528-5&lt;/nowiki&gt;.
* Т.Н. Бабич  «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г.
* L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf
* KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991
* Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Қазақстан дирижерлері]]
[[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]]
[[Санат:Германия дирижерлері]]
[[Санат:Ресей дирижерлері]]
[[Санат:Әзербайжан дирижерлері]]</text>
      <sha1>jh6c3c0vnhxi1d4las20uvr78lmg7dw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612057</id>
      <parentid>3612050</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tuttiorchestra687</username>
        <id>173049</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3612057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110925" sha1="kxqtjhyg732ot84eaicv5o590n1shtd" xml:space="preserve">{{cleanup}}
[[Сурет:Aeolian Ladies' Orchestra.jpg|нобай|Розабель Уотсон басқаратын Эолиялық әйелдер оркестрі,1912 жыл]]
'''Әйел дирижёрлер''' — музыка тарихындағы ұзақ уақыт бойы ер адамдар басым болған кәсіби саланың өкілдері. Дирижёрліктің алғашқы элементтері орта ғасырлардағы шіркеулік хор жетекшілері мен регенттердің қызметінен байқалады. Кейбір әйел музыканттар діни хорларды басқарумен, орындаушыларды оқытумен, музыкалық интерпретациямен және ансамбль үйлесімділігін қамтамасыз етумен айналысты. Кейінгі ғасырларда әйел дирижёрлер опералық, симфониялық, камералық, хор, әскери, үрмелі, эстрадалық және халық аспаптары оркестрлерінде қызмет атқарды. Тарихтың әртүрлі кезеңдерінде көптеген әйел дирижёрлер кәсіби шектеулерге, қоғамдық сынға және оркестрлердегі гендерлік теңсіздікке тап болды. Соған қарамастан, олар халықаралық музыка мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосты. Бұл тізімдегі тұлғалар есімдерінің ресми жазылуына сәйкес алфавиттік тәртіп бойынша орналастырылған және әртүрлі дәуірлерде қызмет атқарған әйел дирижёрлер туралы қысқаша мәліметтерді қамтиды. 2026 жылғы мамыр айындағы мәлімет бойынша мақалада 250-ден астам әйел дирижёр қамтылған және тізім жаңа деректерге байланысты тұрақты түрде толықтырылып отырады. 

'''А'''

* '''Антония Луиза Брико''' (1902–1989; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – нидерландт текті америкалық [[Дирижер|дирижёр]]. Немістің дирижëрлік мектебінің өкілі әрі маэстро [[Карл Мук]] сыныбының бірегей шәкірті. Оның кәсіби дирижëр ретінде халықаралық танылуы 1930 жылы Берлин филармониялық оркестрімен [[Антонин Дворжак|А. Дворжактың]] №9 симфониясын дирижëрлегеннен кейін басталды. 1934 жылы Нью-Йоркте әйел музыканттардан құралған симфониялық оркестр ұйымдастырып, оның концерттерінің біріне АҚШ-тың бірініш ханымы [[Элеонора Рузвельт]] қатысып, дирижëрдің шығармашылығына қолдау білдірген.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Antonia Brico &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; American Female Conductor &amp; Musician &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Antonia-Brico|accessdate=01.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алевтина Николаевна Иоффе''' (1978; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2025 жылдан бастап Швейцариядағы Берн опералық театрының бас дирижëрі және «Staatskapelle Weimar» неміс оркестрінің шақырылған бас дирижëрі. 2011–2023 жылдары Н.И. Сац атындағы балалар музыкалық театрының бас дирижëрі лауазымын атқарған. 2018 жылы «Deutsche Oper Berlin» неміс опералық театрында П.Чайковскийдің «Аққу көлі» балетімен дебют өткізді.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Алевтина Иоффе - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/47585/|accessdate=02.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''[[Ану Тали]]''' (1972; [[Эстония]]) – эстондық дирижëр. 1997 жылы Кадри Тали егізімен бірге Солтүстік симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы және бас дирижëрі. 2003 жылы оның «Swan Flight» атты дебюттік альбомы Вельо Тормис шығармалары негізінде ECHO Klassik неміс сыйлығында «Young Artist of the Year» аталымын жеңіп алды. 2013–2019 жылдар аралығында АҚШ-тағы «Sarasota Orchestra» симфониялық оркестрінің музыкалық директоры қызметін атқарды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anu Tali - Dallas Symphony Orchestra|url=https://www.dallassymphony.org/people/anu-tali/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алондра де ла Парра''' (1980; [[Мексика]]) – мексикалық дирижëр және Мексиканың ресми елшісі. 2004 жылы Philarmonic Orchestra of the Americas (POA) оркестрінің негізін қалаушысы. Оркестрдің «Mi Alma Mexicana» атты альбомы Billboard Classical Charts рейтингінің алғашқы ондығына кіріп, небәрі екі ай ішінде күйтабақ Мексикада платиналы мәртебе алған алғашқы классикалық музыкалық альбомдардың бірі болды. 2024 жылдан бастап Испанияда Orquestra y Coro de la Comunidad de Madrid (ORCAM) оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі лауазымын атқарады.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alondra de la Parra - Mexican Conductor|url=https://alondradelaparra.com/en/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анастасия Вельт''' (1995; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. Липецк қаласының мемлекеттік филармониясының симфониялық оркестрінде екінші дирижëр қызметін атқарады. Мәскеуде «Жаңа Опера» театры, «Musica Viva» мәскеулік камералық оркестрі, Жаңасібірдің опера және балет театры, «Симфония плюс» камералық оркестрі, Соллертинский атындағы симфониялық оркестрі сынды ұжымдарда дирижëрлік еткен. 2022 жылы Луганск мемлекеттік симфониялық оркестрімен Д. Шостаковичтің «Фашизм мен соғыс құрбандарын еске алу» симфониясын орындап, концерт көрермендер тарапынан эмоционалды қабылданып, филармония тарихындағы есте қалған концерттердің бірі ретінде аталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=МУЗЫКА ВЕЛИКОЙ ПОБЕДЫ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Липецкая государственная филармония (Унион) Анастасия Вельт|url=https://unionzal.ru/node/952|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна Скрылëва''' (1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]], [[Германия]]) – Орыс текті неміс дирижëр. 2019–2025 жылдар аралығында Магдебург театрының бас музыкалық директоры қызметін атқарып, опера және балет қойылымдарына жетекшілік етті. 2024 жылы Юджин Энгельдің «Grete Minde» атты ұмыт қалған операсын қайта жаңғыртып, Магдебург филармониялық оркестрімен жазылған жоба үшін «Opus Klassik Award» немістің классикалық сыйлығына ие болды. Әлемнің жетекші симфониялық оркестрлерімен: Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Gewandhausorchester Leipzig, Copenhagen Phil, Royal Swedish Opera, Dallas Opera, La Scala, Sydney Opera House деген музыкалық ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Skryleva - Conductor/Composer - Home|url=https://www.annaskryleva.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна (Семëновна) Закирова-Гулишамбарова''' (1976; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Татарстан]]) – ресейлік дирижëр. Дирижëр, ҚазКСР-інің, ТатарАКСР-інің және РФ-ның халық әртісі [[Фуат Шәкірұлы Мансұров|Фуат Шәкірұлы Мансұровтың]] шәкірті болған. 2021 жылы музыка өнерінің дамуына қосқан елеулі үлесі үшін «Татарстан Республикасының Халық әртісі» атағына ие болды. Композитор [[София Губайдулина|София Губайдулинаның]] заманауи музыка орталығының камералық оркестрінде бас дирижëр және көркемдік жетекші қызметтерін атқарған.  2023 жылдан бастап «Жаңа Музыка» атты Жастар симфониялық оркестрдің дирижëрі және көркемдік жетекшісі. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Художественному руководителю и дирижеру оркестра Анне Гулишамбаровой присвоили звание &quot;Народный артист Республики Татарстан&quot;|url=https://mincult.tatarstan.ru/index.htm/news/2028795.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Анна Ракитина|'''Анна Леонидовна Ракитина''']] (1989; [[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 2017 жылы Кёльн қаласында өткен «Deutscher Dirigentenpreis» халықаралық дирижёрлер байқауының III орын иегері, ал 2018 жылы Копенгагендегі Николай Малько атындағы халықаралық дирижёрлер байқауында II орын алды. 2019–2023 жылдары АҚШ-тағы Бостон симфониялық оркестрінде (BSO) бас дирижёр [[Андрис Нельсонс]] жетекшілігімен ассистенттік қызмет атқарып, оркестр тарихындағы осы лауазымға тағайындалған екінші әйел дирижёр атанды. 2025 жылы классикалық музыка өнеріне қосқан үлесі үшін «European Culture Prize» еуропалық мәдениет сыйлығымен марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Anna Rakitina &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.annarakitina.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анна-Мария Хельсинг''' (1971; [[Швеция]], [[Финляндия]]) – шведтік-финдік дирижëр. 2010–2013 жылдары Финляндиядағы Oulu Symphony Orchestra оркестрінің бас дирижëрі қызметінде тағайындалған алғашқы әйел дирижëрі болды. 2023 жылдан бастап Ұлыбританиядағы BBC Concert Orchestra оркестрдің алғашқы әйел бас дирижëрі қызметін атқарды. 2025 жылдан бері Финляндияда Vaasa City Orchestra-ның бас дирижëрі. Finnish Radio Symphony, Helsinki Philharmonic, Royal Stockholm Philharmonic, Iceland Symphony, BBC Philharmonic, Barcelona Symphony, Vancouver Symphony сияқты жетекші ұжымдармен жұмыс істеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Anna-Maria Helsing|url=https://www.annamariahelsing.com/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алла Анатольевна Кульбаба''' (1968; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Украина]]) – украиндық дирижëр. 1994 жылы С. Турчак атындағы Бірінші дирижëрлер байқауының III орын иегері атанды. 1999 жылдан бастап Киевтегі Тарас Шевченко атындағы Украинаның Ұлттық опера театрының дирижëрі қызметін атқарады. Театр сахнасында «Евгений Онегин», «Пиковая дама», «Иоланта», «Аида», «Травиата», «Макбет», «Набукко», «Тоска», «Манон Леско», «Мадам Баттерфляй», «Кармен», «Тайный брак», «Фауст», «Кіт у чоботях», «Ромео мен Джульетта», «Севиль шаштаразы», «Щелкунчик», «Махаббат сусыны», «Запорожец за Дунаем» және басқа да көптеген қойылымдарды өткізген. 2019 жылы «Украинаның Халық әртісі» атағына ие болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Кульбаба Алла Анатоліївна — Енциклопедія Сучасної України|url=https://esu.com.ua/article-51417|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алëна Грон''' (1993; [[Чехия]]) – чехиялық дирижëр. 2024 жылдан бастап Jihočeská fiharmonie, (Ческе-Будеëвице филармониялық оркестрі) ұжымының бас дирижëрі қызметіне тағайындалған алғашқы кәсіби әйел дирижëр атанды. 2024 жылдан бері АҚШ-та дирижëр Марин Олсоп жетекшілік еткен «TAKI Alsop Conducting Fellowship» халықаралық әйел дирижëрлер бағдарламасының мүшесі болып, Чикаго симфониялық оркестрімен дирижëрлік етті. Чехиялық композитор әрі дирижëр Витезслава Капралованың шығармашылығын насихаттаумен белсенді айналысып, оның оркестрге арналған туындыларын толықтай Janáček Philarmonic Orchestra оркестрімен жазып шықты.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alena Hron &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Taki Alsop Conducting Fellowship|url=https://takialsop.org/fellows/alena-hron/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Агнешка Дучмаль''' (1946; [[Польша]]) – поляк дирижëр. 1968 жылы [[Познань]] қаласында студент кезінде Orkiestra Kameralna Polskiego Radia Amadeus поляк радиосының ресми камералық оркестрдің негізін қалаушысы. 2024 жылы оркестрдің бас дирижëр лауазымын туған дирижëр қызына – Анна Дучмаль Мрожға табыстады. 2021 жылы дирижëрлік өнердегі жетістіктері және поляк музыкасын шетелде танытқаны үшін «Diamentowa Batuta» поляк радиосының сыйлығына ие болды. 2026 жылы «Dama Orderu Orła Białego» атты Польшаның дәрежесі биік сыйлығына марапатталды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Agnieszka Duczmal (Conductor) - Short Biography|url=https://bach-cantatas.com/Bio/Duczmal-Agnieszka.htm|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Амандин Бейер''' (1974; [[Франция]]) – француздық дирижëр, скрипкашы. 2006 жылы «Gil Incogniti» камералық оркестрдің негізін қалаушысы және көркемдік жетекшісі. Барокко оркестрлерінде: Tafelmusic (Торонто), Freiburger Barockorchester, Akademie für Alte Musik Berlin, European Union Baroque Orchestra, Orchestre Français des Jeunes деген ұжымдармен шақырылған дирижëр ретінде қызмет еткен. 2012 жылы И.С. Бахтың жеке скрипкаға арналған сонаталар мен партиталардың үздік жазбалары үшін Diapason d'Or de l'année, Choc de Classica de l'année, Gramophone Editor's Choise премиялардың иегері болды. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography / Amandine Beyer|url=https://amandinebeyer.com/en/bio.html|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алиса Фарнем''' (1970; [[Ұлыбритания]]) – британдық дирижëр. 1997–2000 жылдар арылығында Н. Римский-Корсаков атындағы Санкт-Петербург мемлекеттік консерваториясында дирижëрлеу кафедрасын профессор Илья Александрович Мусинның сыныбында оқыған. The Royal Ballet, English National Ballet, Birmingham Royal Ballet, BBC Concert Orchestra, Royal Scottish National Orchestra, Longborough Festival Opera сынды музыкалық ұжымдармен концерттер өткізген. 2013 жылдан бері «Women Conductors» Ұлыбританиядағы әйел дирижëрлерді қолдау жобасының көркемдік жетекшісі. 2023 жылы «''In Good Hands: The Making of a Modern Conductor''» деген дирижëрлерге арналған кітапты жазып шығарған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=About - Alice Farnham|url=https://alicefarnham.com/pages/about|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Аида Кеңесбаевна Абдуллаева''' (1962; [[Қарақалпақстан]]) – қарақалпақтық дирижëр. 1998 жылдан бастап [[Ташкент|Ташкенттегі]] [[Әлішер Науаи атындағы Үлкен театр|Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік академиялық Үлкен театрдың]] дирижëрі. 1999 жылы «Қарақалпақстанның Халық әртісі» атағын алды. 2006 жылдары Санкт-Петербургтегі Мариин театрында тағылымдамадан өткен. Дирижëр репертуарында «Иоланта», «Щелкунчик», «Золушка», «Травиата», «Аида», «Бал-маскарад», «Свадьба Фигаро», «Мадам Баттерфляй» сияқты тағы да басқа көптеген опера және балет қойылымдары бар. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Абдуллаева Аида Кенгесбаевна » Бердақ атындағы Қарақалпақ мəмлекетлик академиялық музыкалы театры|url=https://berdax-teatr.uz/522-abdullaeva-aida-kengesbaevna.html|accessdate=27.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Анюта Николаевна Иванова''' ([[Саха Республикасы]], [[Саха Республикасы|Якутия]]) – якутиялық дирижëр. 2008 жылдан бері Сахадағы С.А. Зверев-Кыыл Уола атындағы Ұлттық би театрының халық аспаптар оркестрінің дирижëрі. Ресей, Италия, Швейцария, Франция, Испания мемлекеттердің халықаралық фестивальдеріне қатысқан. Саха Республикасының ұлттық музыкасын Якутияда және шет елдерде насихаттағаны үшін «Саха Республикасының Мәдениет саласының үздігі» лауазымына ие болған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Покажу себя с новых сторон»: дирижер Анюта Иванова Театра танца Якутии — о профессии и юбилейном концерте|url=https://sakhatime.ru/culture/65889/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ася Георгиевна Фурта''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижëр. 1991 жылдан бастап Хабаровсктағы өнер колледжінің (ХККИ) студенттік орыс халық аспаптар оркестрінің дирижëрі және дирижëрлеу, арнайы аспап, оркестрлік сынып пәндерінің оқытушысы. 2010–2019 жылдары аралығында Хабаровск өлкесінің филармониясының орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және оркестрдің көркемдік жетекшісі лауазымдарын атқарған. 2023 жылы наурызда «Хабаровск өлкесінің еңбек сіңірген мәдениет қайраткері» атағын алды.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Без фальши &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Словесница Искусств Ася Фурта|url=https://www.slovoart.ru/node/2857|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Ализе Леон''' ([[Франция]]) – француздық дирижëр. 2024 жылы Копенгагенде Николай Малько атындағы Халықаралық жас дирижëрлерге арналған байқауда кезеңнен өтіп, [[Дания|Данияның]] ұлттық симфониялық оркестрімен өнер көрсеткен. Гштаадта дирижëр Неэме Ярви академиясының екінші сыйлықтың иегері. 2026 жылы [[Франция|Францияда]] өткен Халықаралық әйел дирижëрлерге арналған «La Maestra» байқауының III орын иегері және «Prix Generation Opera» арнайы сыйлығының жеңімпазы. Orchestre National de Bordeaux, Orchestre National de Montpellier, Orchestre Colonne, Opera de Tours сынды ұжымдармен дирижëрлік еткен. Францияның «Revelation Chef d'Ochestre» номинациясының дирижëр ретінде лауреаты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bio —  ALIZE LÉHON|url=https://alizelehon.com/about|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;

* '''Айгуль Юсуповна Джумашева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Дирижëр, ҚР халық әртісі, Герберт фон Караян атындағы дирижëрлер байқауының дипломанты [[Төлепберген Әбдірәшев|Төлепберген Әбдірәшевтің]] шәкірті болған. А. Джумашева [[Орал]] қаласындағы Жастар Мәдениет үйінің орыс халық аспаптар оркестрінің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі. 2018 жылы оркестр ұжымымен бірге Түркияда өткен оркестрлер байқауында I орын және Қазан қаласында өткен Халықаралық байқауда Гран-при жүлдесіне ие болды. 2024 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өткен «Русское чудо» Халықаралық фестиваліне қатысып, Қазақстандағы орыс халық аспаптары оркестрінің кәсіби деңгейін танытты. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Русское чудо» по-казахски: Айгуль Джумашева о балалайке, традициях и будущем оркестра - FRESH CITY - городской журнал|url=https://freshcity.info/russkoe-chudo-po-kazahski-ajgul-dzhumasheva-o-balalajke-tradicijah-i-budushhem-orkestra/|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Алия Нурланкызы Сали''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр. Елордадағы Н.Ә. Назарбаев атындағы университеттің «NU Orchestra» студенттік оркестрінің бас дирижёры және көркемдік жетекшісі. [[Алматы|Алматыдағы]] Нұрғиса Тілендиев атындағы, [[Атырау|Атыраудағы]] Рыспай Ғабдиев атындағы және [[Талдықорған|Талдықорғандағы]] Мұқан Төлебаев атындағы Республикалық дирижёрлер байқауларының жүлдегері әрі қатысушысы. 2026 жылы [[Бейбітшілік және келісім сарайы|Бейбітшілік және келісім сарайында]] өткен «Around the World» (қаз. «Дүниежүзілік саяхат») атты концерттік жоба аясында халық, классикалық және заманауи музыкалық аспаптар бір сахнада үйлесімді тоғысып, 13 мемлекеттің мәдениетін насихаттайтын 24 шығарма орындалды. Концертке 1500 көрермен жиналып, жоба үлкен аншлагпен өтті. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Юбилейная симфония студенческого духа: NU Оркестр отмечает десятилетие &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Yestate|url=https://yestate.kz/news/yubilejnaya-simfoniya-studencheskogo-duha-nu-orkestr-otmechaet-desyatiletie|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ария Каррильо Сильесар''' ([[Коста-Рика]]) – коста-рикалық дирижëр, скрипкашы. АҚШ-тың [[Миннесота]] штатында Golden Valley Orchestra және Buffalo Community Orchestra ұжымдарының көркемдік жетекшісі және дирижëрі қызметтерін атқарады. Сонымен қатар, [[Оңтүстік Дакота|Оңтүстік Дакотадағы]] симфониялық оркестрінің бірінші скрипкалар тобының тұрақты мүшесі. Қазіргі уақытта Миннесота университетінде оркестрлік дирижëрлеу мамандығы бойынша докторантурада білім алып, дирижëр [[Марк Рассел Смит|Марк Рассел Смиттің]] сыныбында оқуын жалғастыруда. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aria Carrillo Siliezar’s - Golden Valley Orchestra|url=https://gvomusic.org/about-us/aria-carrillo-siliezar/|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Ана Эрчулий''' ([[Словения]]) – словениялық дирижëр. 2022 жылы [[Любляна]] қаласындағы Музыкалық академияда оркестрлік дирижëрлеу курсын тәмамдап, шеберлігі үшін академияның Прешерн сыйлығына ие болды. Сонымен қатар, Словенияның Радио және телехабар тарату симфониялық оркестрімен «Imago Sloveniae» фестивалінде әрі композитор және дирижëр Владимир Ловецтің 100-жылдығына арналған Копер театрындағы концерттерде дирижëрлік өткен. 2023 жылы [[Венеция|Венецияда]] [[Падуя]] және Венецияның оркестрлерімен, сондай-ақ [[Дубровник|Дубровниктегі]] симфониялық оркестрмен қызметтестік орнатқан. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ana Erčulj » SNG Opera in balet Ljubljana|url=https://www.opera.si/sl/kdo-smo/opera/ana-erculj|accessdate=20.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* '''Амина Азатқызы Ибраева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық дирижëр, қобызшы. 2025 жылы Алматыдағы Жамбыл Жабаев атындағы мемлекеттік академиялық филармониясында өткен [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Нұрғиса Тілендиев]] атындағы Республикалық дирижëрлер байқауының қатысушысы. Байқауда Н. Тілендиев атындағы «[[Отырар сазы]]&lt;nowiki/&gt;» фольклорлық-этнографиялық халық аспаптар оркестрімен Н. Тілендиевтің [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев|Мұқағали Мақатаевтың]] өлеңіне жазылған «[[Кел еркем, Алатауыңа]]&lt;nowiki/&gt;» және [[Құрманғазы Сағырбайұлы|Құрманғазының]] шығармасын өңдеген «[[Қызыл қайың-серпер]]&lt;nowiki/&gt;» туындыларына дирижëрлік еткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Итоги VІІ республиканского конкурса «Акберен» среди творческих школьников - Новости - Cmrito SKO-Bilim Agartu|url=https://cmrito.sko-bilim.kz/news?lang=ru&amp;pkid=1608046190711750|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ә'''

* '''Әлия Жанәбілқызы Темірбекова''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. Алматыдағы Абай атындағы ұлттық мемлекеттік академиялық опера және балет театрының (ГАТОБ) бас хормейстері. 2024 жылы 21 маусымда ҚР Мәдениет және өнер қызметкерлерінің мерекесі күнінде мемлекет басшысы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] «[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]&lt;nowiki/&gt;» құрметті атағын табыс етті. Ә. Темірбекова бас хормейстер болып жұмыс істеген жылдары хорды әлемнің және қазақ репертуарынан бірқатар ірі шығармаларды, соның ішінде Дж. Вердидің «Риголетто» және «Травиата», Дж. Пуччинидің «Тоска», П. Чайковскийдің «Евгений Онегин», «Щелкунчик» опера-балеті, Дж. Россинидің «Золушка», қазақ ұлттық операларды «Қыз Жібек», «Абай», «[[Біржан - Сара (опера)|Біржан-Сара]]&lt;nowiki/&gt;» және басқа да көптеген спектакльдерді орындауға дайындады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aliya Temirbekova, Хормейстер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/aliya-temirbekova-a37714/ru|accessdate=26.04.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Б'''

* '''Барбара Ханниган''' (1971; [[Канада]]) – канадалық дирижëр, сопрано әнші. 2019 жылдан бастап Швециядағы Göteborgs Symfoniker оркестрдің шақырылған бас дирижëрі. 2025 жылы «Polar Music Prize 2025» музыкалық сыйлығының лауреаты атанды. Б. Ханниган сахнада бір уақытта ән айтып әрі дирижëрлік етуімен танымал. Оның репертуарында «Mysteries of the Macabre», «La Voix humaine», «The Rake's Progress», «Knoxvillie: Summer of 1915» деген шығармалары бар. 2026 жылдан бастап Исландияның симфониялық оркестрдің бас дирижëрі лауазымын атқарады.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Hannigan|url=https://www.barbarahannigan.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Поплавска''' ([[Қазақстан]]) – поляк текті қазақстандық дирижëр. Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының құрметті профессоры, хор дирижëрі [[Бақыт Тұяқбаева|Бақыт Тұяқбаеваның]] шәкірті. Польшада Вроцлавтағы Кароль Липинский атындағы музыка академиясында (AMKL) опера және симфониялық дирижëрлеу мамандығын Марëк Пияровский сыныбын тәмамдаған. Үндістанның [[Мумбаи]] қаласындағы білікті кәсіби Symphony Orchestra of India (SOI)  оркестрімен дирижëр ретінде қызметтес болған. 2025 жылдан бастап Құрманғазы атындағы ұлттық консерваторияның студенттік симфониялық оркестрдің бас дирижëрі қызметін атқарады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Classical music has survived war, the pandemic and a lot more: Barbara Poplawska - The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/classical-music-has-survived-war-the-pandemic-and-a-lot-more/article69015931.ece|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Барбара Скоукрофт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр. 1996 жылдан бастап Utah Youth Symphony ұжымының музыкалық директоры және бас дирижëрі қызметтерін атқарады. Оның жетекшілігімен оркестр 2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарының мәдени олимпиадасына қатысты. 2006 жылдың сәуірінде Солт-Лейк симфониялық оркестрінің тарихындағы алғашқы әйел дирижëрі болды. 2008 жылы Юта жастар филармониясының негізін қалап, бұл оның жетекшілігімен екінші толық кәсіби оркестрге айналды.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Barbara Scowcroft – Salt Lake Symphony|url=https://saltlakesymphony.org/barbara-scowcroft/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бар Авни-Палентин''' (1989; [[Израиль]]) – израильдік дирижëр. 2021–2024 жылы Германиядағы Bayer Philarmoniker оркестрінің алғашқы әйел бас дирижëрі. 2024 жылы Парижде өткен La Maestra әйел дирижëрлерге арналған Халықаралық байқаудың I орын жүлдегері және қосымша арнайы сыйлықтардың Echo Prize, Arte Prize, Prize of the Pariz Mozart Orchestra әрі Prize of French concert hall and orchestras иегері. 2026 жылдың ақпанында Orchestre National Bordeaux Aquitaine оркестрімен «Symphonies in 3 Movements» сирек орындалатын шығармалардан тұратын дебюттік альбомын жазып шығарды.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bar Avni–Pallentin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Malko Competition|url=https://www.malkocompetition.dk/conductor/2021/bar-avni-pallentin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Бақыт ЖұмағалиқызыТұяқбаева''' ([[Қазақстан]]) – қазақстандық хор дирижëр. ҚР Білім беру ісінің үздігі, еңбек ардагері, қазақстандық сазгерлердің хор жинақтарының құрастырушысы болып табылады, сондай-ақ «Краткий курс лекций по казахской хоровой литературе» оқулығының авторы. 2015 жылы 7 маусымда Пётр Чайковскийдің 175 жылдық мерейтойына арналған іс-шаралар аясында Б. Тұяқбаеваның жетекшілігіндегі  П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық колледжінің «Алатау» жастар хоры Ресейдің Воткинск қаласында өнер көрсетті. Ұжым Благовещенск соборында, Преображенский храмында және Воткинск музыкалық мектебінде концерттер берген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Митрополичий хор принял участие в концерте известных музыкальных коллективов Алма-Аты - PRS|url=https://prs.kz/press/9816/Mitropolichij-hor-prinyal-uchastie-v-koncerte-izvestnih-muzikalnih-kollektivov-Alma-Ati|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Беверли Эверетт''' ([[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық дирижëр, музыка ғылымдарының докторы. 2008 жылдан бастап [[Солтүстік Дакота|Солтүстік Дакотадағы]] Bismarck-Mandan Symphony Orchestra және 20 жылдан астам уақыт бойы Bemidji Symphony Orchestra-ның музыкалық директоры және дирижëрі лауазымдарын атқарады. 2010 жылы The American Prize-тан «Excellence in Music Education» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы дирижëр ДжоАнн Фалеттамен кәсіби дайындықтан өтуге арналған Region 2 Arts / McKnight Career advancement Fellowship стипендиясының алғашқы екі иегерінің бірі атанды. Сонымен қатар, туған қаласы [[Техас]] штатындағы Ваксахачи қаласының Бейнелеу өнері даңқ залына алғашқылардың бірі болып енгізілген.   &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Beverly Everett - Home page of the official Web Site of Beverly Everett|url=https://www.beverlyeverett.org/#:~:text=Beverly%20Everett%3A%20Music%20Director%20and,Creative%20Pear%20Graphic%20Design%2C%20LLC|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''В'''
* '''Вероника Борисовна Дударова''' (1916–2009; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]], [[Ресей]]) – кеңестік және ресейлік дирижëр. Гиннестің рекордтар кітабына енген әлемдегі ірі симфониялық оркестрлерді 50 жылдан астам уақыт бойы үзіліссіз басқарған жалғыз әйел дирижёр. 1960—1989 жылдары аралығында Мәскеудің мемлекеттік симфониялық оркестрінде бас дирижёр және көркемдік жетекші. 1991—2009 жылға дейін Ресейдің симфониялық оркестрдің негізін қалап, өмірдің соңына дейін жетекші қызметін атқарды. 1986 жылы В. Дударованың құрметіне астероид (9737) Dudarova есімі берілді және Бүкілресейлік оркестрлік дирижёрлер байқауы ұйымдастырылып В. Дударованың есімі берілді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вероника Дударова из Баку - первая в СССР женщина-дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Вестник Кавказа|url=https://vestikavkaza.ru/articles/veronika-dudarova-iz-baku-pervaa-v-sssr-zensina-dirizer.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виктория Леонидовна Добровольская''' (1986; [[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 2024 жылы ресейлік-бахрейіндік симфониялық оркестрмен бірге [[Бахрейн]] Ұлттық театрында концерт беріп, Бахрейн Корольдігі тарихындағы концерт басқарған алғашқы әйел дирижёр атанды. 2022 жылдан бастап қытайлық дирижёр Тунжо Чжэнмен бірге (РКСО) Ресейлік-қытайлық симфониялық оркестр мен академиялық хордың көркемдік жетекшісі және бас дирижёры қызметтерін атқарады. Бұл ұжым әлемдегі әртүрлі мемлекеттерден шыққан екі бас дирижёр бірлесіп басқаратын санаулы оркестрлердің бірі болып табылады. 2024 жылы [[Эрмитаж]] театрында «Щелкунчик», «Ромео мен Джульетта» балеттерін дирижёрлеген. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Виктория Добровольская - Персоны - Санкт-Петербургская академическая филармония имени Д.Д. Шостаковича|url=https://www.philharmonia.spb.ru/persons/biography/72691/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валентина Викторовна Голубева''' ([[Ресей]]) – ресейлік дирижёр. 1987 жылы студенттік камералық оркестр негізінде құрылған Вологодск облысындағы жалғыз Череповец симфониялық оркестрінің негізін қалаушысы, көркемдік жетекшісі және бас дирижёры. Оның кәсіби қалыптасуына профессорлар Израиль Гусман мен Маргарита Саморукова ықпал етті. 2001 жылдан бастап оркестрдің қатысуымен «Үміт көктемі» атты ашық қалалық балалар музыкалық фестивалі тұрақты түрде өткізіліп келеді. Фестивальге музыкалық мектептердің үздік оқушылары, Череповец өнер колледжінің және Ресей консерваторияларының студенттері қатысады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Симфонический оркестр&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;Концертный центр &quot;Череповец&quot;|url=https://concert-cherepovets.ru/simforkestr|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Валерия Александровна Рыбинская''' ([[Беларусь]]) – белорустық дирижёр. 2021 жылдан бастап Беларусь Республикасының мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрінің дирижёры қызметін атқарады. Бұған дейін, 2018 жылы аталған оркестрдің ұрмалы аспаптар тобында солист болған. Беларусьтің Үлкен театрында А. Бородиннің «Князь Игорь» операсы мен Э. Григтің «Пер Гюнт» балетінің қойылымдарына қатысқан. Сонымен қатар, ұстазы, Беларусьтің Халық әртісі Александр Михайлович Анисимовтың қасында қоюшы ассистент-дирижёрі ретінде қызмет атқарған.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Рыбинская Валерия (дирижёр) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Белорусская государственная филармония|url=https://philharmonic.by/ru/artists/rybinskaya-valeriya-dirizhyor|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Витезслава Капралова''' (1915–1940; [[Чехия]]) – чехиялық дирижёр, сазгер. 1937 жылы авторлық туынды «Military Sinfonietta» симфониеттасымен Чехия филармониясының оркестріне дирижёрлік етіп, аталған ұжыммен өнер көрсеткен алғашқы әйел дирижёр болды. 1938 жылы Лондонда өткен ISCM халықаралық заманауи музыка фестивалінде BBC Orchestra оркестрімен дирижёрлік етті. В. Капралова 25 жасында [[Туберкулез|туберкулёз]] ауруынан қайтыс болды. Соған қарамастан, қысқа ғұмырында шамамен 50 музыкалық шығарма жазып қалдырды. 1946 жылы чех музыкасына қосқан ерекше үлесі үшін Чехия ғылым және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1998 жылы оның құрметіне [[Торонто|Торонтода]] «Капралова Қоғамы» құрылды. Ұйым әйелдердің музыка өнеріне қосқан үлесін насихаттаумен айналысады және әйел музыканттар туралы ауқымды дерекқорлар жүргізеді. Қоғамның арнайы дерекқорында 600-ден астам әйел дирижёрлер туралы мәліметтер жинақталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Витезслава Капралова &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Radio Prague International|url=https://ruski.radio.cz/vitezslava-kapralova-8685711|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Виттория (Раффаэлла) Алеотти''' (1575–*1646; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер және ерте кезеңдегі әйел дирижёрлердің бірі. Ол [[Сан-Вито]] монастырындағы әйелдер музыкалық ансамблін басқарған және өмірінің соңына дейін монастырьдың музыкалық жетекшісі қызметін атқарған. Замандастары оның [[орган]], [[клавесин]] және үрмелі аспаптардағы шеберлігін жоғары бағалаған. 1593 жылы Сан-Вито монастырының хорына арналған «Sacrae cantiones: quinque, septem, octo &amp; decem vocibus decantande» мотеттер жинағын жариялады. Бұл әйел автор жазған әрі баспадан жарық көрген алғашқы діни музыка шығармаларының бірі саналады. Итальяндық музыкант және ғалым Эрколе Боттригари өз еңбектерінде Алеоттидің музыкалық ансамбльді басқару қабілетін ерекше атап өткен.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Биография Виттории Алеотти &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыка эпохи Барокко|url=https://baroquemusic.ru/encyclopedia/composers/aleotti-vittoria|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вирджиния Аллен''' (1953; [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) – америкалық әскери дирижëр, музыка ғылымының докторы. Вест-Пойнттағы Әскери академиясы оркестрінің (U.S. Military Academy Band at West Point), сондай-ақ Cadet Glee Club пен Cadet Band ұжымдарының алғашқы әйел дирижёры болды. Ол Army Bands бағдарламасында 20 жыл қызмет атқарып, лейтенант-полковник әскери шеніне дейін көтерілді. Кейін [[Вашингтон|Вашингтондағы]] АҚШ армиясының оркестрлік қызметі бойынша жауапты офицері ретінде әлемнің әртүрлі елдеріндегі 100-ден астам әскери оркестрдің жұмысын үйлестірді. Сонымен қатар, The Curtis Institute of Music және Columbia University жанындағы Teachers College оқу орындарында дирижёрлік өнер мен музыка тарихынан дәріс берген. 2005 жылы «Woman of Achievement» атағымен марапатталған. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Allen &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; composer / arranger - concert band Noten &amp; Partituren - HeBu Musikverlag GmbH|url=https://www.hebu-music.com/en/musician/virginia-allen.31527/|accessdate=05,05,2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вирджиния Марьяни Кампольетти''' (1869–1941; [[Италия]]) – итальяндық дирижëр, сазгер. 1892 жылы Дж. Россини атындағы мемлекеттік консерваторияны тәмамдады. 1899 жылы 6 маусымда туған қаласында [[Генуя|Генуяда]] Politeama Genovese театрында «Dal sogno alla vita» (''Түстен өмірге'') атты үш актілі авторлық операсының тұсаукесеріне дирижëрлік етті. Либреттосын жазған Фульвио Фульгонио. 1900 жылы сәуірде Моден қаласында Storchi театрында операның қойылымын қайта басқарды. 1976 жылы оның ұлы, дирижëр әрі сазгер Луиджи Кампольетти анасының құрметіне және естелігіне Дж. Россини атындағы консерваториясының кітапханасына шамамен 5000 том кітаптар, партитуралар, музыкалық басылымдарды сыйға тартып, консерватория тарихындағы ірі қайырымдылықтардың бірі саналады. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Virginia Mariani Campolieti Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Virginia_Mariani_Campolieti|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вера Францевна Родэ-Чиджавадзе''' (1907–1975; [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) – француз текті кеңестік әскери дирижëр. Ресей әскери музыкасы тарихындағы алғашқы әйел әскери дирижëрлердің бірі ретінде белгілі. Мәскеу консерваториясында дирижëрлікте білім алып жүрген кезінде 1941 жылы майданға аттанып, Мәскеу халықтық жасақтарының 4-дивизиясы құрамына қосылды. Соғыс жылдарында оның әскери ұжымы Мәскеуден Шығыс Пруссия мен Кëнигсбергке дейінгі жорықтарға қатысты. Кейін музыкалық взводтың командирі болып тағайындалып, аға лейтенант әскери шенін алды. 1944 жылы «Қызыл жұлдыз» орденімен марапатталды. Соғыстан кейін консерваторияны аяқтап, Мәскеу облыстық филармониясының оркестрімен П. Чайковский 5-симфониясының финалын, «Щелкунчиктен» үзінділер, «Половецкие пляски», Евгений Онегин операсынан үзінділерді дирижëрледі.  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Родэ Вера Францевна &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Официальный портал программы Памяти Московского Народного Ополчения|url=https://mosopolchenie.ru/militiaman/rode-vera-francevna-3941|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Вэнь Чин Лю-Янг''' ([[Малайзия]]) – қытай текті малайзиялық хор дирижëр. 2005 жылдан бастап Young Choral Academy ұйымында хормейстер, пианист және вокалдық оқытушы болып жұмыс істейді. 2022–2023 жылдары [[Иллинойс]] штатында Heritage Chorale хорының көркемдік жетекші әрі бас дирижëрі қызметтерін атқарды. Ол малайзиялық және Оңтүстік-Шығыс Азия хор музыкасын АҚШ-та белсенді насихаттап, музыкалық жобаларға қатысады. 2025 жылдың мамыр айында Нью-Йорктегі «Carnegie Hall» сахнасында Heritage Chorale және басқа хор ұжымдарымен бірге дебют жасады. Сонымен қатар, Малайзиядағы хор байқауларында қазылар алқасының мүшесі ретінде қызмет атқарып, шеберлік сыныптар өткізеді&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malaysian-born Artistic director for Heritage Chorale chose music over medicine  - Wednesday Journal|url=https://www.oakpark.com/2024/11/12/wen-chin-liu-young-heritage-chorale/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ванесса Бенелли Мозелл (1987) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=home – Vanessa Benelli Mosell|url=https://www.vanessabenellimosell.com/|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Г'''

* [[Гауһар Құрманбекқызы Мырзабекова]] (1956) (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзабекова Гаухар Құрманбекқызы - www.conservatoire.kz|url=https://conservatoire.edu.kz/kz/structure/faculties/Gauhar-M/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 

* Галина Михайловна Кривошапко (1916–2013) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Омское музыкальное училище им. В.Я.Шебалина|url=https://shebalina.ru/pages/krivoshapko-galina-mihajlovna|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Галина Викторовна Крутикова (Галь Раше) АҚШ, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dirigentin Gal Rasche|url=https://www.galrasche.com/v3/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гвендолен Эйврил Кольридж-Тейлор (1903–1998) [[Англия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Composer Spotlight: Avril Coleridge-Taylor – Classics for Kids|url=https://www.classicsforkids.com/composer-spotlight-avril-coleridge-taylor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Глория Исабель Рамос Триано (1964) [[Испания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=DIRIGENTIN &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ramostriano.com|url=https://www.ramostriano.com/?lang=en|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Голнуш Халеги (1941–2021) [[Иран]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WEBSITE OF WORKS BY GOLNOUSH KHALEGHI تارنمای آثار گلنوش خالقی - Home|url=https://golnava.com/index.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Гүлдана Жеңісқызы Баритова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Руководство и педагоги отделения|url=https://college.muscomplexpavl.edu.kz/index.php/ru/otdeleniya/otdelenie-muzykalnoe-iskusstvo-estrady/rukovodstvo-i-pedagogi-otdeleniya-emi|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Грете Педерсен (1960) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artist-Portrait &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Konzertdirektion Hörtnagel Berlin|url=https://hoertnagel.com/en/artists/artist-portrait/grete-pedersen|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
*


'''Д'''

* Даяна Айдаровна Гофман (1991) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Гофман Даяна Айдаровна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person.aspx?id=148423|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дильбар Гулямовна Абдурахманова (1936-2018) КСРО, [[Өзбекстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Поэтесса дирижерской палочки|url=https://uza.uz/ru/posts/poetessa-dirizherskoy-palochki-05-05-2020|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* ДжоАнн Фаллетта (1954) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=JoAnn Falletta - Biography|url=https://joannfalletta.com/biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джулия Джонс (1961) [[Ұлыбритания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Macao Youth Symphony Orchestra Association|url=http://macauyso.org.mo/en/Julia_Jones.php|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дениола Кураджа ([[Албания]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=deniolakuraja.com &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Deniola Kuraja Conductor,pianist, vocal coach|url=https://deniolakuraja.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Динара Нұрғисақызы Тілендиева|Дінзуһра (Динара) Нұрғисақызы Тілендиева]] (1985) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қайталанбас тұлғаның тұяғы &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Otbasym|url=https://kz.otbasym.kz/news/bud-zdorov/2016-10-25/aytalanbas-t-l-any-t-ya-y|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Атлас (1933) Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalia Atlas|url=https://www.dalia-atlas.com/Biography.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Далия Андреевна Стасевская (Украина, Финляндия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Dalia Stasevska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Official Website|url=https://www.daliastasevska.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джухи Бансал ([[Үндістан]], [[Гонконг]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Juhi Bansal – Composer, Conductor, Teacher|url=https://juhibansal.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дана Муриева (2000) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дана Муриева &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Тольяттинская филармония|url=https://filarman.ru/murievad/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джессика Коттис (1979) [[Аустралия]], Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=HOME &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; jessicacottis|url=https://www.jessicacottis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джипсс Рут (1921–1999) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gipps, Ruth - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/features/composers/gipps-ruth|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Джаннат Музаффаровна Хусейнзода (*2006) [[Тәжікстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Первый сольный концерт Джаннат Хусейнзода - Anhor.uz|url=https://anhor.uz/culture/perviy-solyniy-koncert-dzhannat-huseynzoda/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дебра Чеверино (1976) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Divine Fulbright – Debra Cheverino – Italy 2004 – Fulbright.org|url=https://fulbright.org/2021/05/26/divine-fulbright-debra-cheverino-italy-2004/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Деляна Лазарова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Delyana Lazarova|url=https://www.delyanalazarova.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дора Христова (Болгария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дора Христова: Фольклор - это всегда национальная идея - Российская газета|url=https://rg.ru/2006/05/03/hor.html?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Дина Ардақ (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=19 қараша күні Үкілі Ыбырай атындағы Ақмола облыстық филармониясының сахна төрінде симфониялық оркестрдің концерті өтті.|url=https://fil-akmol.kz/2015-02-19-07-41-59/arkhiv-novostej/47-top-stories/zha-aly-tar/965-19-arasha-k-ni-kili-ybyraj-atynda-y-a-mola-oblysty-filarmoniyasyny-sakhna-t-rinde-simfoniyaly-orkestrdi-kontserti-tti.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Е'''

* Елизавета Петровна Кудрявцева-Мурина (1914–2004) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=КУДРЯВЦЕВА, Елизавета Петровна (1914–2004) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Санкт-Петербургская государственная консерватория имени Н. А. Римского-Корсакова|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kudryavceva-elizaveta-petrovna-1914-2004|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Еп Вин Си (1960) [[Қытай]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yip Wing-sie (Chinese conductor) - sin80|url=https://sin80.com/en/artist/yip-wing-sie|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елена Евстратенко (майор) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Единственная в СНГ женщина-дирижер руководит популярным военным оркестром в Казахстане|url=https://almaty.tv/ru/news/obschestvo/1622-kazakstandagy-dgalgyz-askeri-diridger-ayel-30-dgyl-boyy-osy-kyzmettemin|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Елизавета Сергеевна Корнеева (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Special Guest. Дирижер Елизавета Корнеева  «Любовь, Смерть, и..|url=https://aggrego.ru/2024/03/16/special-guest-dirizher-elizaveta-korneeva-lyubov-smert-i/#acceptLicense|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ë'''

* Ëко Мацуо (1953) [[Жапония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yoko Matsuo - 松尾 葉子 - KAJIMOTO|url=https://www.kajimotomusic.com/artists-projects/yoko-matsuo/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ж'''

* Жанна (Шевалье) Эврар (1893–1984) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jane Evrard, une femme à la baguette &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; France Musique|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/musicopolis/jane-evrard-une-femme-a-la-baguette-8096048|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жизель Бен-Дор (1955) [[Уругвай]], Израиль, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=BIOGRAPHY – Gisele Ben-Dor Conductor|url=https://giseleben-dor.com/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жоанидия Нуньес Содре (1903–1975) [[Бразилия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=(PDF) Joanídia Sodré, A Maestra Sufragista - Andrea Huguenin Botelho|url=https://www.academia.edu/79291583/Joanídia_Sodré_A_Maestra_Sufragista_Andrea_Huguenin_Botelho|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жюльетт Надя Буланже (1887–1979) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Наде Буланже|url=https://mus.academy/articles/o-nade-bulanzhe|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Жуану Карнейру (Португалия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Carneiro &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Orchestra &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Gulbenkian Music|url=https://gulbenkian.pt/musica/en/biography/joana-carneiro/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''З'''

* Зои Зениоди (1976) [[Грекия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zoe Zeniodi - Opéra national de Paris|url=https://www.operadeparis.fr/en/artists/zoe-zeniodi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Захия-Дихия Зиуани (1978) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zahia Ziouani|url=https://www.music-cinema.com/en/?view=article&amp;id=558:zahia-ziouani&amp;catid=92|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Ахмедовна Абдуллаева (1952) [[Дағыстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – она во мне… &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/3952|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зарифа Адиба ([[Ауғанстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zarifa Adiba ⋆ MUSE|url=https://museonline.org/profile/zarifa-adiba/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Зиада Нагиевна Накибаева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Интернет штурмуем с музыкой|url=https://kazpravda.kz/n/internet-shturmuem-s-muzykoy/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''И'''

* Ирис Маргарет Элси Лемар (1902–1997) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Iris Lemare, Composer – HerStoryYork|url=https://www.herstoryyork.org.uk/iris-lemare-composer/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инма Шара (1972) Испания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inma Shara I Director and composer|url=https://inmashara.com/en/home/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Инджи Ëздиль ([[Түркия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Turkish Culture Portal|url=https://turkishculture.org/whoiswho/music/conductor/inci-ozdil-1781.htm|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ингрид Табита Боргхильд Берглунд (1989) Норвегия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tabita Berglund steps in to conduct at the Festival Internacional de Música y Danza de Granada &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; HarrisonParrott|url=https://www.harrisonparrott.com/news/2024-06-14/tabita-berglund-steps-in-to-conduct-at-the-festival-internacional|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Аль-Джунайди ([[Мысыр]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Exclusive &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Iman Al-Junaidi, Egypt’s First Female Maestro on Breaking Barriers, The Grand Egyptian Museum, and a Meeting with President El-Sisi &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; NileFM &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; EGYPT'S#1 FOR HIT MUSIC|url=https://nilefm.com/beats/article/13544/exclusive-iman-al-junaidi-egypt-s-first-female-maestro-on-breaking-barriers-the-grand-egyptian-museum-and-a-meeting-with-president-el-sisi|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Иман Эль-Генеди (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=أول قائدة أوركسترا في مصر لـ&quot;العين الإخبارية&quot;: أنا صعيدية أحلم بالعالمية|url=https://al-ain.com/article/iman-egypt-conductor-orchestra|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Й'''

* Йоана Мальвиц (1986) [[Германия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Joana Mallwitz - Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.joanamallwitz.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Йозефина Аманн Вайнлих (1848–1887) [[Аустрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor: Josephine Amann-Weinlich Story|url=https://interlude.hk/josephine-weinlich-the-first-major-woman-conductor/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''К'''

* Камилла Александровна Кольчинская (1937–2016) КСРО, Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=simfoniya_sudby_1ch.pdf Камилла Кольчинская|url=https://www.oleg-yurganov.com/sites/default/files/statyi/simfoniya_sudby_1ch.pdf|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Камелия Хоанг (Фам Ча Ми) Вьетнам, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Камелия Хоанг|url=https://gasorb.ru/orchestra/artists/guest-artists/kameliya-khoang/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Морин (1994) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Morin|url=https://katharinamorin.de/biography/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катарина Винкор (1995) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katharina Wincor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; conductor|url=https://www.katharinawincor.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ксения Геннадиевна Жарко (КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ксения Жарко. Официальный сайт.|url=https://ksenia-zharko.ru/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Клер Жибо (1945) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Клэр Гибо|url=https://alphapedia.ru/w/Claire_Gibault|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Карина Канеллакис (1981) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Karina Canellakis|url=https://karinacanellakis.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кристиина Поска (1978) [[Эстония]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kristiina Poska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.kristiinaposka.com/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Каролин Мари (Лина) Коэн (1878–1952) Франция, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=WOMAN WIELDS THE BATON.; Lina Coen Conducts a Performance of &quot;Carmen&quot; in Garden Theatre. - The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1917/02/08/archives/woman-wields-the-baton-lina-coen-conducts-a-performance-of-carmen.html|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Катрине Виннес (Норвегия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NMH &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Cathrine Winnes|url=https://nmh.no/en/contact-us/employees/cathrine-winnes|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Каталин Кишш (Венгрия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Katalin Kiss (Conductor) - Convivium Records|url=https://conviviumrecords.co.uk/artist-profile/katalin-kiss/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэролайн Б. Никольс (1864–1939) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Cambridge Companion to Conducting - Google Книги|url=https://books.google.kz/books?id=rVMiAwAAQBAJ&amp;q=Caroline+B.+Nichols&amp;pg=PT326&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Caroline%20B.%20Nichols&amp;f=false|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Красимира Александрова Костова (1948–2022) КСРО, [[Болгария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Почина Красимира Костова : Черноморски фар - новини от Бургас и региона|url=https://www.faragency.bg/news/16631400888191/pochina-krasimira-kostova|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Куми Нариман Вадиа (Үндістан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coomi Nariman Wadia – India’s First Female Conductor of Choral Music - My Words &amp; Thoughts|url=https://mywordsnthoughts.com/coomi-nariman-wadia-indias-first-female-conductor-of-choral-music/|accessdate=05.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Кэй Джордж Робертс (1950) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kay George Roberts Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Kay_George_Roberts|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Коллин Пак (Парк) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kolleen Park (Kolleen Sue Park) - MyDramaList|url=https://mydramalist.com/people/115437-kolleen-park#:~:text=Kolleen%20Park%20is%20a%20South,Music%20from%20Seoul%20National%20University|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Л'''

* Ламар Элиас ([[Палестина]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lamar Elias - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/lamar-elias/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Александровна, Павлова-Арбенина (1916–1996; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|url=https://www.conservatory.ru/esweb/pavlova-arbenina-lyudmila-aleksandrovna-1916-1996|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Михайловна Калиновская (Беларусь) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Калиновская Людмила Михайловна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/orkestrovyj/kafedra-strunnyh-smychkovyh-instrumentov/kalinovskaya-lyudmila-mihajlovna/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Людмила Ивановна Ханжова (1956) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ханжова Людмила Ивановна, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Ханжова,_Людмила_Ивановна|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Летиция Труве (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laëtitia Trouvé – Chef d'orchestre|url=https://laetitiatrouve.fr/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Янковская (1986) Ресей, АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lidiya Yankovskaya|url=https://lidiyayankovskaya.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лидия Валерьяновна Аксëнова (1923-2019; КСРО, [[Молдова]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Аксенова Лидия Валерьяновна|url=https://mus.academy/authors/aksenova-lidiya|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия Амадио (1964) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ligia Amadio|url=https://www.ligiaamadio.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лижия О`Риордан (Ирландия, Росиия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/63022/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Любовь Носова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Любовь Носова — Дирижер|url=https://liubov-nosova.com/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиса Ксантопулу (1968) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; maestrox|url=https://lisaxanthopoulou.wixsite.com/maestrox/copy-of-biography-1|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Лиана Александровна Исакадзе (1946–2024; КСРО, [[Грузия]], Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/38124/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''М'''

* Марин Олсоп (1956) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marin Alsop|url=https://www.marinalsop.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Дварëнайте (1928–2008) [[Латвия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дварёнайте Маргарита, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Дварёнайте,_Маргарита|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Львовна Хейфец (1921–1999; КСРО, Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|url=https://www.conservatory.ru/esweb/kheyfec-margarita-lvovna-1921-1999|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарита Александровна Саморукова (1925–2002) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Саморукова Маргарита Александровна, биография — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Саморукова,_Маргарита_Александровна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марина Николаевна Третьякова (1969) Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Третьякова Марина Николаевна - Белорусская государственная академия музыки|url=https://bgam.by/struktura-akademii/fakultety-i-kafedry/vokalno-horovoj-fakultet/kafedra-opernoj-podgotovki-i-horeografii/tretyakova-marina-nikolaevna/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мирга Гражините-Тила (1986) [[Литва]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mirga Gražinytė-Tyla|url=https://mirgagrazinytetyla.com/index.htm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мари-Жанна Сереро (Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marie-Jeanne Serero|url=https://www.mariejeanneserero.fr/Home/view/fr/Marie-Jeanne-Serero.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Бадстуэ (1982) [[Дания]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MARIA BADSTUE|url=https://www.mariabadstue.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Йозефина Агнес Вюрм (Мэри Вурм) (1860–1938) Британия, Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mary Wurm Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Mary_Wurm|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Арманда Матильда де Полиньяк (1876–1962) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Armande de Polignac Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Armande_de_Polignac|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Константиновна Курочкина (1989) Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Московская консерватория - персоналии - Курочкина Мария Константиновна|url=https://www.mosconsv.ru/ru/person/148420|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Александровна Романова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Романова Мария Александровна|url=https://www.unioncomposers.ru/composer/view/?id=978|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Макраки (Греция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maria Makraki - Conductor|url=https://www.mariamakraki.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мария Эклунд (1973) Россия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home Page|url=https://mariaeklund.net/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Реммерт (1853–1941) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Martha Remmert|url=https://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/martha-remmert/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марта Линц фон Кригнер (1898–1982) [[Австро-Венгрия|Аустро-Венгрия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marta Linz: Birthday &amp; Death (1898-1982), Age and Zodiac|url=https://happyhappybirthday.net/en/age/marta-linz-person_syxllyfq|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадлен Тереза Бушери Ле-Фор (1879–1960) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Magdeleine Boucherit Le Faure Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Magdeleine_Boucherit_Le_Faure|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Михаэла Сильвия Рошка (1957–2026) [[Румыния]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mihaela Silvia Rosca, Дирижер &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Архив, выступления, билеты и видео &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Operabase|url=https://www.operabase.com/mihaela-silvia-rosca-a23399/ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Маралжан Мырзақұлова|Маралжан Қазыбекқызы Мырзақұлова]] (1974–2025) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мырзақұлова Маралжан Қазбекқызы - KazTheatre|url=https://kaztheatre.kz/priests/мырзақұлова-маралжан-қазбекқызы/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маргарет Хилис (1921–1998) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Margaret Hillis: University Honors and Awards: Indiana University|url=https://honorsandawards.iu.edu/awards/honoree/94.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мун-ëн Хо (1960) КХДР ([[Солтүстік Корея|Корей Халық Демократиялық Республикасы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Heo Moon-young (conductor) - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/허문영(지휘자)|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Муборак Бахруллаевна Лутфуллаева (1976) Өзбекстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браво, Муборак! - Kultura.uz|url=https://kultura.uz/view_6_r_13941.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мишель Рейкерс (майор) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=— The Cleveland Orchestra|url=https://www.clevelandorchestra.com/people/michelle-rakers|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мойца Лавренчич ([[Словения]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=MOJCA LAVRENČIČ - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/mojca-lavrencic/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадинат Магометовна Яндиева (1942) [[Ингушетия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ингушская прима дирижерского искусства Мадинат Яндиева не представляет свою жизнь без музыки &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Ингушетия/ГIалгIайче — интернет-газета|url=https://gazetaingush.ru/kultura/ingushskaya-prima-dirizherskogo-iskusstva-madinat-yandieva-ne-predstavlyaet-svoyu-zhizn-bez|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мадина Маратқызы Қабижанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Достойный пример|url=https://avestnik.kz/dostojnyj-primer-2/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Маржена Дьякун (1981) [[Польша]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marzena Diakun|url=https://www.diakun.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Марлен Урбай (Куба) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Marlene Urbay|url=https://www.facecuba.org/post/marlene-urbay|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Мируерт Талапқызы Мұқанова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Талант, дисциплина и абсолютный слух|url=https://kazpravda.kz/n/talant-distsiplina-i-absolyutnyy-sluh/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Н'''

* Нил Вендитти (Түркия, Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=NILVENDITTI|url=https://www.nilvenditti.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Негин Хпалвак (1997) Ауғанстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Negin Khpalwak: Afghanistan's Only Female Orchestra Conductor|url=https://www.rejectedprincesses.com/blog/modern-worthies/negin-khpalwak|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Дмитриевна Кравченко (1952) КСРО, Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Алматинский Музыкальный Колледж имени П.Чайковского|url=https://music-college.kz/news/46/single/82|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нина Ракич ([[Сербия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kad umetnost ima ime i prezime: Zašto je važno pomoći Nini Rakić - Ozon Media|url=https://www.ozon.rs/vesti/2025/kad-umetnost-ima-ime-i-prezime-zasto-je-vazno-pomoci-nini-rakic/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ниа Имани Франклин (1993) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nia Imani Franklin &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Winston-Salem Symphony|url=https://www.wssymphony.org/guest-artists/nia-imani-franklin/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Владимировна Базалева (1958) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Базалева Наталья Владимировна — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Базалева,_Наталья_Владимировна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Сергеевна Вильянова (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Вильянова Наталья Сергеевна|url=https://filarmonia.kz/?p=1476&amp;lang=ru|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наталья Борисовна Пономарчук (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Natalia Ponomarchuk – Official website|url=https://ponomarchuk.org/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Натали Штуцман (1965) Франция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nathalie Stutzmann, conductor and contralto|url=https://nathaliestutzmann.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нисан Ак (Түркия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nisan Ak &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor - Home|url=https://nisanak.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нежат Амири ([[Иран]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İran’da tabuları yıkan orkestra şefi: Nezhat Amiri - Umut Gazetesi|url=https://umutgazetesi45.org/arsivler/3080|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Назанин Агахани (1980) Аустрия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nazanin AGHAKHANI Conductor*Composer|url=https://www.nazaninaghakhani.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Николетт Элла Фрайон (1960) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nicolette Fraillon|url=https://www.nicolettefraillon.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наргиза Курманова ([[Қырғызстан]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Наргиза Курманова » Союз Композиторов Кыргызской Республики|url=http://kompozitor.kg/composers/68-nargiza-kurmanova.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нурбана Эмин ([[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы|Шыңжаң ұйғыр автономиялық ауданы]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Happy Women's Day. This is Xinjiang's first female conductor, Nurbana Emin, a Uyghur lady. : r/MarxistCulture|url=https://www.reddit.com/r/MarxistCulture/comments/1j5ywtn/happy_womens_day_this_is_xinjiangs_first_female/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Наоми Мунаката (1955–2020) Жапония, Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мунаката Наоми, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мунаката,_Наоми|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нварт Андреасян (Армения, Франция) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Нварт Андреасян: «В XXI веке дирижер – деловой человек…» :: Культура / ВЗГЛЯД|url=https://vz.ru/culture/2008/5/8/166305.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Нодока Окисава (Жапония) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nodoka Okisawa — Gallery|url=https://www.nodokaokisawa.com/gallery|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''О'''

* Ольга Евгеньевна Вольф (1907–1992) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|url=https://www.conservatory.ru/esweb/volf-olga-evgenevna-1907-1992|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Максимилиановна Берг (1907–1991) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|url=https://www.conservatory.ru/esweb/berg-olga-maksimilianovna-1907-1991|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Власова (Ресей) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Власова ▪ Новая Опера / Балет Москва|url=https://novayaopera.ru/theatre-people/dirizhery/olga-vlasova/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Николаевна Полякова ([[Бурятия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Заслуженный работник культуры Российской Федерации - Новости -|url=https://minkultrb.ru/news/news/5111-zasluzhennyy-rabotnik-kultury-rossiyskoy-federatsii/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Матильда Агнес фон Радецки (1858–1933) Латвия, КСРО &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Radecki, Olga von - Sophie Drinker Institut|url=https://www.sophie-drinker-institut.de/radecki-olga-von|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ольга Владимировна Сердюкова (Калмыкия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ольга Владимировна Сердюкова — Яндекс: нашлось 190 тыс. результатов|url=https://kalmfil.ru/index.php/kollektivy/khudozhestvennye-rukovoditeli/150-serdyukova-olga-vladimirovna|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Ярославовна Лынив (1978) [[Украина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Lyniv|url=https://oksanalyniv.com/en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Оксана Кротик (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Oksana Krotyk - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/oksana-krotyk/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Офенце Дикеледи Кеорапетсе Пице (1992) [[Оңтүстік Африка Республикасы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ofentse Pitse is first black woman to own an all-black orchestra|url=https://iol.co.za/pretoria-news/news/2023-06-05-ofentse-pitse-is-first-black-woman-to-own-an-all-black-orchestra/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''П'''

* Полина Лебедева (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Polina Lebedieva - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/polina-lebedieva/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Паниз Фарьюсефи (Иран) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Паниз Фарьюсефи стала первой женщиной-дирижером в истории Тегеранского симфонического оркестра &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальная жизнь|url=https://muzlifemagazine.ru/paniz-faryusefi-stala-pervoy-zhenshhino/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Р'''

* [[Раиса Құдайбергенқызы Садықова|Раиса Құдайбергенқызы Садықова]] (1944–2020) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Раиса Садықова|url=https://qazaqculture.com/kk/cultural-objects/246ef525-7a73-4d2e-93d6-45fca37b5dd0|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Ребекка Тонг (1985) [[Индонезия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rebecca Tong|url=https://www.rebeccatong.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рахила Орынқызы Ерғалиева (Құлсариева) Қазақстан &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Дирижер|url=https://dina-orkestr.kz/orkestr-khuramy/dyryzher|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Радосвета Бояджиева (1923–2018) Болгария &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Персоны|url=https://100philharmonia.spb.ru/persons/18681/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Розмари Йорганджи (Албания) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rozmari Jorgaqi passed away at the age of 83, the first Albanian Orchestra Conductor|url=https://www.ocnal.com/2020/09/rozmari-jorgaqi-passed-away-at-age-of.html|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Росила Самир (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alexandria Opera witnesses the birth of the first female maestro in a singing concert .. - Egyptfwd.org|url=https://egyptfwd.org/Article/6/3091/Alexandria-Opera-witnesses-the-birth-of-the-first-female-maestro|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Рут Райнхардт (Германия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ruth Reinhardt|url=https://ruth-reinhardt.com/about/#:~:text=Ruth%20Reinhardt%20is%20the%20newly,Paulo%20State%20Symphony%20Orchestra%20(OSESP)|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''С'''

* Сабрие Искандеровна Бекирова (1965) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Сабрие Бекирова - дирижер|url=https://sabrie-bekirova.ru/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Себрина Мария Альфонсо (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Biography • SFSO|url=https://southfloridasymphony.org/biography/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сара Колдуэлл (1924–2006) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sarah Caldwell &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Pioneer, Conductor, Producer &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Sarah-Caldwell|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сильвия Кадуфф (1937) [[Швейцария]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Caduff, Sylvia (1937—) &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/caduff-sylvia-1937|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиëн Сон (1975) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Seong Siyeon - NamuWiki|url=https://en.namu.wiki/w/성시연|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Селия Томаса Торра (1884–1962) [[Аргентина]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Celia Torrá Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Celia_Torrá|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Светлана Борисовна Безродная (1934) КСРО, Ресей &lt;ref&gt;{{Cite web|title=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Безродная,_Светлана_Борисовна|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сусанна Мялкки (1969) [[Финляндия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susanna Mälkki|url=https://susannamalkki.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Маргарет Янг (1961) Аустралия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Янг Симона, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Янг,_Симона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Симона Струнгару (Румыния) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Strungaru Simona|url=https://festivalenescu.ro/en/george-enescu-international-festival/artists/all/soloists/strungaru-simona-2028791847#:~:text=Simona%20Strungaru%20is%20a%20versatile,Composers%20and%20Musicologists%20of%20Romania|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* София Шарлотта Ганноверская (1668–1705) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=София Шарлотта Ганноверская — Рувики: Интернет-энциклопедия|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/София_Шарлотта_Ганноверская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сиан (Шарн) Эдвардс (1959) Ұлыбритания &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sian Edwards (born March 27, 1959), British conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; World Biographical Encyclopedia|url=https://prabook.com/web/sian.edwards/1889120#:~:text=Sian%20Edwards%20is%20an%20English,National%20Opera%20in%20the%201990s|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сузанна Павловски ([[Колумбия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=meet the maestra|url=https://suzannapavlovsky.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Стефани Роудс Рассел (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Stephanie Rhodes Russell|url=https://www.stephanierhodesrussell.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Севиль Иншалла кызы Гаджиева (1975) [[Әзербайжан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Севиль Гаджиева: Важной составляющей для любого музыкального руководителя является служение исключительно творческим интересам коллектива - ИНТЕРВЬЮ - АЗЕРТАДЖ|url=https://azertag.az/ru/xeber/sevil_gadzhieva_vazhnoi_sostavlyayushchei_dlya_lyubogo_muzykalnogo_rukovoditelya_yavlyaetsya_sluzhenie_isklyuchitelno_tvorcheskim_interesam_kollektiva____intervyu-3653007|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сперанца Скаппуччи (Италия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Speranza Scappucci|url=https://www.speranzascappucci.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сьюзен Хейг (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Susan Haig - Biography|url=https://susanhaig.com/bio.html|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сайра Сиверсон (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь: Сайра Сиверсон &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Музыкальный руководитель и дирижер Молодежного симфонического оркестра Сан-Хуана — SHOUTOUT COLORADO|url=https://shoutoutcolorado.com/meet-sayra-siverson-music-director-and-conductor-of-the-san-juan-symphony-youth-orchestra/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Соль Чин (1987) [[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Sol Chin|url=https://www.sol-chin.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Сун Хи Ньюболд (АҚЩ, Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Soon Hee Newbold – Telling stories through music|url=https://www.soonheenewbold.com/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сая Жұмашева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ЕЕ ПРИЗВАНИЕ - ДИРИЖЕР|url=https://pricom.kz/obshhestvo/ee-prizvanie-dirizher.html|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 
* Сәуле Халимқызы Рахымғалиева (Қазақстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Карагандинский оркестр казахских народных инструментов имени Таттимбета даёт концерт|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/490384|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt; 


'''Т'''

* Татьяна Михайловна Коломийцева (1914–1994) КСРО, Беларусь &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Женщина-дирижер — Белорусский государственный архив кинофотофонодокументов|url=https://bgakffd.by/exhibition/zhenshhina-dirizher/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Перес Эрнандес (Колумбия) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tatiana Pérez-Hernández - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/tatiana-perez-hernandez/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Татьяна Александровна Шипулина (1950–2021) КСРО, [[Татарстан]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Шипулина Татьяна Александровна|url=https://vrnency.ru/vol-2/ve-2-sh/b-00127-sh|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Тьянли Лу (Қытай, [[Жаңа Зеландия]]) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tianyi Lu &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Conductor|url=https://www.tianyi-lu.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Томоми Нисимото]] (1970) Жапония &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Танатчая (Таня) Чанпханитпорнкит (Таиланд) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tanatchaya “Tanya” Chanphanitpornkit - Yamaha Music|url=https://yamahaycastg.wpengine.com/music-educators/40-under-40/2025/chanphanitpornkit-tanatchaya/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''У'''

* Ульяна Созанская (Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=От дирижера военного оркестра до десантного подразделения: история Ульяны Созанской - vinnychanka.info|url=https://vinnychanka.info/ru/eternal/ot-dirizhera-voennogo-orkestra-do-desantnogo-podrazdeleniya-istoriya-ulyany-sozanskoj|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ф'''

* Фрида Белинфанте (1904–1995) [[Нидерланд]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frieda Belinfante|url=https://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/frieda-belinfante/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фиона Монбет (1989) Франция, [[Ирландия]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=- Fiona Monbet|url=https://fionamonbet.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Флорика Димитриу (1915–1993) Румыния &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Florica Dimitriu Discography: Vinyl, CDs, &amp; More &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/artist/3341265-Florica-Dimitriu|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фредерика Петридис (1903–1983) [[Бельгия]], АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Frédérique Petrides Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Frédérique_Petrides|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Фанни Мендельсон Бартольди (Гензель) (1805–1847) Германия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Мендельсон Фанни, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Мендельсон,_Фанни|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* [[Фаузия Хәкімбекқызы Тажина|Фаузия Тажина]] (1990; Қазақстан) – Ресейдің Түмен филармониясындағы Батыс Сібірдің ішіндегі жалғыз «Сібір Камератасы» камералық оркестрдің бас дирижëрі және көркемдік жетекшісі.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Знакомьтесь, Фаузия Тажина: оркестр «Камерата Сибири» с новым лицом|url=https://tgf.kto72.ru/news/23417/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Х'''

* Хан На-Чанг (1982) Оңтүстік Корея &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Han-Na Chang Conductor Official Website|url=https://www.hannachangmusic.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Шарлотта Аврора Вернер (1834–1911) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hildegard Werner - Discography of American Historical Recordings|url=https://adp.library.ucsb.edu/index.php/mastertalent/detail/115496/Werner_Hildegard|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хильдегарда Бингенская (1098–1179) (шіркеудің хор маэстрасы) [[Рим империясы]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Хильдегарда Бингенская — день памяти, житие, почитание — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Хильдегарда_Бингенская|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Куач (1940–2013) [[Вьетнам]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor Helen Quach, dragon lady of the podium; 73 &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Lifestyle.INQ|url=https://lifestyle.inquirer.net/119611/conductor-helen-quach-dragon-lady-of-the-podium-73/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Мэй Батлер (1867-1957) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen May Butler - Wind Repertory Project|url=https://www.windrep.org/Helen_May_Butler|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Л. Вайс (1920–1948) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Helen L. Weiss Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Helen_L._Weiss|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хелен Ча Пë (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=О Хелен Ча-Пё, Биография|url=https://www.peoples.ru/art/music/conductor/helen_cha-pyo/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Хатидже Инджи Чайырлы (1935–2021) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=İnci ÇAYIRLI - hatirlatalimdedik.com|url=https://hatirlatalimdedik.com/inci-cayirli|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ц'''

* Цзяцзин Лай (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jiajing Lai - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/jiajing-lai-2/?lang=en|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ч'''

* Чжэн Сяоин (1929) Қытай &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Чжэн Сяоин, биография и музыкальное творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Чжэн_Сяоин|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чонним Чо (1940) [[Солтүстік Корея|КХДР]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=First Woman Conductor – Paektu Solidarity Alliance|url=https://koreaisone.wordpress.com/2021/04/23/first-woman-conductor/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Чаовэнь Тин (Қытай) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chaowen Ting - La Maestra Paris|url=https://lamaestra-paris.com/chaowen-ting/?lang=en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Челси Галло (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chelsea Gallo – Conductor|url=https://chelseagallo.com/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* '''Чанг Бинь Нгуен''' (1933–2025; [[Вьетнам]]) – вьетнамдық дирижëр. Вьетнамның алғашқы кәсіби әйел дирижëрі, еңбек сіңірген әртісі (NSUT). [[Мәскеу|Мәскеудегі]] П.И. Чайковский атындағы мемлекеттік консерваториясын «Хор дирижëрлігі» мамандығы бойынша бітірген. Кейін [[Ханой]] және [[Хошимин]] консерваторияларында оқытушы болып жұмыс істеген әрі композиция және дирижëрлік теориясы кафедрасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқарған. Ол хор дирижëрлігі бойынша оқулықтар құрастырды, хорларға арналған шығармаларды өңдеді және симфониялық оркестрлермен концерттер өткізді. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Binh Trang, Vietnam's first female conductor|url=https://www.vietnam.vn/en/nu-nhac-truong-dau-tien-cua-viet-nam-nsut-binh-trang-vua-qua-doi|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ш'''

* Шикинья Гонзага Франсиска Эдвижес Невес (1847–1935) Бразилия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Women in Music Weekly Highlight: Chiquinha Gonzaga|url=https://www.yourclassical.org/story/2018/03/30/women-in-music-weekly-highlight-chiquinha-gonzaga|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шогуфа Сафи (Ауғанстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Why Shogufa Safi and Afghanistan's first all-female orchestra have been forced to flee their country - Classical Music|url=https://www.classical-music.com/articles/why-shogufa-safi-and-afghanistans-first-all-female-orchestra-have-been-forced-to-flee-their-country|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Шайма Хусейн (Мысыр) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Egypt’s orchestra for blind women is challenging stereotypes with incredible... - Classic FM|url=https://www.classicfm.com/discover-music/egypt-orchestra-for-blind-women-challenging-stereotypes/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Ы'''

* Ын Сон Ким (Оңтүстік Корея) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eun Sun Kim bio|url=https://www.sfopera.com/about/bios/administration/Eun-Sun-Kim/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;


'''Э'''

* Элим Чан (1986) [[Гонконг|Британдық Гонконг]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor - Elim Chan - Conductor|url=https://www.elimchan.nl/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Йоханна Ламина Кëйпер (1877–1953) Нидерланд &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kuyper, Rediscovering a Dutch Master - Feminae Records|url=https://www.feminaerecords.com/releases/kuyper-rediscovering-a-dutch-master/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Уолдо (Энн Денцель, 1917 немесе 1918 – 2026) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisabeth Waldo Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elisabeth_Waldo|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет Айона Браун (1941–2004) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Браун Элизабет Айона, биография и творчество — РУВИКИ|url=https://ru.ruwiki.ru/wiki/Браун,_Элизабет_Айона|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элизабет А. Бейкер (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=RECORDINGS – The Honourable Elizabeth A. Baker|url=https://elizabethabaker.com/recordings/|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Этель Легинска (1886–1970) Британия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ethel Leginska &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/ethel-leginska|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эльфрида Андре (1841–1929) Швеция &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elfrida Andrée Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Elfrida_Andrée|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эсин Айдингоз (1993) Түркия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Esin Aydingoz &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Home|url=https://www.esinaydingoz.com/|accessdate=06.06.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмма Роберто Стейнер (1856 –1929) АҚШ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor, Composer, Philanthropist; the Life of Emma Roberto Steiner|url=https://uafs.edu/academics/academic-resources/symposium/_documents/hayden-melissa.pdf|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эуджения Калоссо (1878–*1914) Италия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eugenia Calosso Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eugenia_Calosso|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элени Ламбири (1882*1883* немесе 1889–1960) Грекия &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eleni Lambiri Facts for Kids|url=https://kids.kiddle.co/Eleni_Lambiri|accessdate=10.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элена Шварц (Аустралия, Швейцария) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elena Swartz - Henry Luce|url=https://lucescholars.org/scholar-directory/elena-swartz/|accessdate=13.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Энн Ланди (АҚШ) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Conductor: The First African American|url=https://www.quaereliving.com/post/conductors-the-first-african-american|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Эмилия Робертовна Шихрагимова (Дағыстан) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Музыка – мое призвание! &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; ГБУ РД «Редакция республиканского журнала «Женщина Дагестана»|url=https://женщинадагестана.рф/node/11838|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;
* Элиза Вегас (Вьетнам) &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elisa Vegas &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; Directora|url=https://www.elisavegas.com/en|accessdate=11.05.2026}}&lt;/ref&gt;

== Статистика ==
''2026 жылдың мамыр айына дейін мақалада  әйел дирижëрлердің 250 есімі келтірілген. Тізім тұрақты түрде жаңартылып отырады.''

== Әдебиет ==
* '''Орлов, Дмитрий Михайлович'''. Женщины дирижёры - в оркестрах стран мира : [16+] / Д. М. Орлов. — Москва : КнигИздат, 2023. — 273 с. : портр. : 21 см.; &lt;nowiki&gt;ISBN 978-5-4492-0528-5&lt;/nowiki&gt;.
* Т.Н. Бабич  «Женщины-дирижеры симфонических и театральных оркестров: Феномен музыкально исполнительского искуства» 2010 г.
* L. Hamer «Women on the Podium - Issues and Strategies of Women Conductors» , Article Version .pdf
* KAY LAWSON «Women Conductors: Credibility in a Male-Dominated Profession» 1991
* Jing Zhang «Female Orchestral Conductors: Negotiating Gender And Leadership In The Classical Music World» 2018 г.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Қазақстан дирижерлері]]
[[Санат:Елдер бойынша дирижерлер]]
[[Санат:Германия дирижерлері]]
[[Санат:Ресей дирижерлері]]
[[Санат:Әзербайжан дирижерлері]]</text>
      <sha1>kxqtjhyg732ot84eaicv5o590n1shtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жоба:Уики-көктем 2026</title>
    <ns>102</ns>
    <id>777916</id>
    <revision>
      <id>3611977</id>
      <parentid>3611975</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қатысушылар */ толықтыру</comment>
      <origin>3611977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19619" sha1="8m0cacndm3tzddc1dnjlbgy507ctkki" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі.

Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру.

|body = 

== Ережелері ==
* Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес).
* Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады:
** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс.
** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды).
** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек.
** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет.
** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет.
** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс.
** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.).
** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі.

== Не туралы жазуға болады? ==
Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. 

== Мақалалар тізімі ==
&lt;small&gt;''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''&lt;/small&gt;
&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
{{div col|3}}
[[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] 

[[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]]

{{div col end}}

Қосалқы байқаулар:
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы.

&lt;/center&gt;
&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;

== Жүлделі сыйлықтар ==
Жалпы жүлде қоры ? еуро.

|footer = 
}}

== Қатысушылар ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Қатысушы
! Мақала
! Мақала саны
! Ұпай
|-
||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]]
|{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]], [[Лучегор]], [[Көміртау]]&lt;br&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]], [[Қызылүңгір]], [[Таранбазар]], [[Гава (Қырғызстан)]], [[Ұйғырабат]], [[Жаңамақта]], [[Тамшы]], [[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]&lt;br&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]&lt;br&gt;{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]], [[Оңтүстікукраина]], [[Ақтөбе (Николаев облысы)]]
|30
|
|-
||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
|{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]], [[Давань]], [[Қырғызстан аудандары]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]], [[Соңғы қоңырау]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Мубариз Ағакерим оғлы Ибрагимов]], [[Бакудағы наурыз оқиғалары (1918)]], [[Шуша шайқасы (2020)]], [[Jiva (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Албания}} [[Алис (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Симон Ованнисян]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Lelek]]
|66
|
|-
|[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] 
|{{ту|Албания}} [[Сазани (арал)|Сазани]], [[Албания Ривьерасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Ереван мемлекеттік қуыршақ театры]], [[Вагарш Вагаршян]]&lt;br /&gt;{{ту|Аустрия}} [[Инсбрук трамвайы]], [[Аустрия пошта жинақ банкісінің ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Кербалаи Сефихан Карабаги]], [[Мир Мохсун Навваб]]&lt;br /&gt;{{ту|Башқұртстан}} [[Файзи Гасқаров атындағы халық би ансамблі]], [[Салават Юлаев ескерткіші (Уфа)|Салават Юлаев ескерткіші]]&lt;br /&gt;{{ту|Беларусь}} [[Докшицы]], [[Дубровно]], [[Лепель]], [[Миоры]], [[Дисна (қала)|Дисна]], [[Новолукомль]], [[Новополоцк]], [[Беларуськалий]], [[Буда-Кошелёво]], [[Орша]], [[Полоцк]], [[Поставы]], [[Сенно]], [[Толочин]], [[Чашники]], [[Василевичи]], [[Ветка]], [[Гомель]], [[Добруш]], [[Ельск]], [[Житковичи]], [[Жлобин]], [[Калинковичи]], [[Мозырь]], [[Наровля]], [[Петриков]], [[Речица]], [[Рогачёв]], [[Светлогорск (Беларусь)|Светлогорск]], [[Туров]], [[Хойники]], [[Чечерск]], [[Гродно]], [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]], [[Волковыск]], [[Дятлово]], [[Ивье]], [[Лида]],	[[Мосты]], [[Новогрудок]], [[Островец]], [[Ошмяны]], [[Свислочь]], [[Скидель]], [[Слоним]], [[Сморгонь]], [[Щучин]], [[Березино]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Вилейка]], [[Воложин]], [[Дзержинск (Минск облысы|Дзержинск]], [[Жодино]], [[Заславль]], [[Клецк]], [[Копыль]]&lt;br /&gt;{{ту|Болгария}} [[Варнадағы Римдік моншалар]], [[Ұлттық Кеңес ғимараты (Болгария)|Ұлттық Кеңес ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Грузия}} [[Георгий Леонидзе атындағы Грузин әдебиеті мемлекеттік мұражайы]], [[Мукузани (шарап)|Мукузани]]&lt;br /&gt;{{ту|Грекия}} [[Ха шатқалы]], [[Ежелгі Спартадағы әйелдер]]&lt;br /&gt;{{ту|Мажарстан}} [[Шюмег қорғаны]], [[Будапешт геологиялық мұражайы]]&lt;br /&gt;{{ту|Косово}} [[Косово климаты]], [[Ругова шатқалы]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Элина Абай қызы]], [[Кулуипа Кондучалова]], [[Сабира Кумушалиева]], [[Кулбубу Мадемилова]], [[Айсұлу Токамбаева]], [[Ольга Мануйлова]]&lt;br /&gt;{{ту|Латвия}} [[Петерис Васкс]], [[Марина Ребека]]&lt;br /&gt;{{ту|Литва}} [[Литва халық музыкасы]], [[Йонас Мекас]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Нурхон Юлдашходжаева]], [[Ядгар Насриддинова]], [[Тоджихон Шодиева]], [[Турсуной Ахунова]], [[Мукаррам Тургунбаева]], [[Халима Насырова]], [[Лола Юлдашева]], [[Мунаджат Юлчиева]], [[Тахмина Раджабова]], [[Ситора Фармонова]], [[Шахзода Матчанова]], [[Қарақалпақстан Конституциясы]], [[Ауғанстан-Өзбекстан шекарасы]], [[Тәжікстан-Өзбекстан шекарасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Польша}} [[Поляк институты және Сикорский мұражайы]], [[Барбара Брыльска]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Санников жері (роман)]], [[Рускеала (тау саябағы)]]&lt;br /&gt;{{ту|Румыния}} [[Кэлин Джорджеску]]&lt;br /&gt;{{ту|Сербия}} [[Медиана (археологиялық орын)|Медиана]], [[Соко Град]]&lt;br /&gt;{{ту|Словакия}} [[Милан Растислав Штефаниктің кесенесі]], [[Любовня бекінісі]]&lt;br /&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[Мохпайкар Ерова]], [[Саодат Амиршоева]], [[Ойнихол Бобоназарова]], [[Гулрухсор Сафиева]], [[Хаетбегим Кадамшоева]], [[Мамлакат Нахангова]]&lt;br /&gt;{{ту|Түркия}} [[Бедрийе Тахир Гёкмен]], [[Нейла Атеш]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульширин Алиджанова]], [[Аннагуль Аннакулиева]], [[Бягуль Нурмырадова]], [[Мяхри Пиргулыева]], [[Людмила Константиновна Глазовская]], [[Майя Шахбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Украина}} [[Степан Петрович Гига]], [[Назарий Назарович Яремчук]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Сплит порты]], [[Загреб ботаникалық бағы]]&lt;br /&gt;{{ту|Эстония}} [[Кярдла кратері]], [[Виру батпағы]]	
|130
|-
|}

== Әділқазылар алқасы ==
# {{u|Batyrbek.kz}}
# {{u|Nurtenge}}
# {{u|Nurken}}
# {{u|1nter pares}}

== Қорытынды==
*

[[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]]</text>
      <sha1>8m0cacndm3tzddc1dnjlbgy507ctkki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611978</id>
      <parentid>3611977</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қатысушылар */</comment>
      <origin>3611978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19620" sha1="r7530msn581xnm79nj3nxrsm3zj2304" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі.

Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру.

|body = 

== Ережелері ==
* Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес).
* Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады:
** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс.
** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды).
** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек.
** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет.
** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет.
** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс.
** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.).
** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі.

== Не туралы жазуға болады? ==
Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. 

== Мақалалар тізімі ==
&lt;small&gt;''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''&lt;/small&gt;
&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
{{div col|3}}
[[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] 

[[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]]

{{div col end}}

Қосалқы байқаулар:
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы.

&lt;/center&gt;
&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;

== Жүлделі сыйлықтар ==
Жалпы жүлде қоры ? еуро.

|footer = 
}}

== Қатысушылар ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Қатысушы
! Мақала
! Мақала саны
! Ұпай
|-
||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]]
|{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]], [[Лучегор]], [[Көміртау]]&lt;br&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]], [[Қызылүңгір]], [[Таранбазар]], [[Гава (Қырғызстан)]], [[Ұйғырабат]], [[Жаңамақта]], [[Тамшы]], [[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]&lt;br&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]&lt;br&gt;{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]], [[Оңтүстікукраина]], [[Ақтөбе (Николаев облысы)]]
|30
|
|-
||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
|{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]], [[Давань]], [[Қырғызстан аудандары]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]], [[Соңғы қоңырау]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Мубариз Ағакерим оғлы Ибрагимов]], [[Бакудағы наурыз оқиғалары (1918)]], [[Шуша шайқасы (2020)]], [[Jiva (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Албания}} [[Алис (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Симон Ованнисян]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Lelek]]
|66
|
|-
|[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] 
|{{ту|Албания}} [[Сазани (арал)|Сазани]], [[Албания Ривьерасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Ереван мемлекеттік қуыршақ театры]], [[Вагарш Вагаршян]]&lt;br /&gt;{{ту|Аустрия}} [[Инсбрук трамвайы]], [[Аустрия пошта жинақ банкісінің ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Кербалаи Сефихан Карабаги]], [[Мир Мохсун Навваб]]&lt;br /&gt;{{ту|Башқұртстан}} [[Файзи Гасқаров атындағы халық би ансамблі]], [[Салават Юлаев ескерткіші (Уфа)|Салават Юлаев ескерткіші]]&lt;br /&gt;{{ту|Беларусь}} [[Докшицы]], [[Дубровно]], [[Лепель]], [[Миоры]], [[Дисна (қала)|Дисна]], [[Новолукомль]], [[Новополоцк]], [[Беларуськалий]], [[Буда-Кошелёво]], [[Орша]], [[Полоцк]], [[Поставы]], [[Сенно]], [[Толочин]], [[Чашники]], [[Василевичи]], [[Ветка]], [[Гомель]], [[Добруш]], [[Ельск]], [[Житковичи]], [[Жлобин]], [[Калинковичи]], [[Мозырь]], [[Наровля]], [[Петриков]], [[Речица]], [[Рогачёв]], [[Светлогорск (Беларусь)|Светлогорск]], [[Туров]], [[Хойники]], [[Чечерск]], [[Гродно]], [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]], [[Волковыск]], [[Дятлово]], [[Ивье]], [[Лида]],	[[Мосты]], [[Новогрудок]], [[Островец]], [[Ошмяны]], [[Свислочь]], [[Скидель]], [[Слоним]], [[Сморгонь]], [[Щучин]], [[Березино]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Вилейка]], [[Воложин]], [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]], [[Жодино]], [[Заславль]], [[Клецк]], [[Копыль]]&lt;br /&gt;{{ту|Болгария}} [[Варнадағы Римдік моншалар]], [[Ұлттық Кеңес ғимараты (Болгария)|Ұлттық Кеңес ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Грузия}} [[Георгий Леонидзе атындағы Грузин әдебиеті мемлекеттік мұражайы]], [[Мукузани (шарап)|Мукузани]]&lt;br /&gt;{{ту|Грекия}} [[Ха шатқалы]], [[Ежелгі Спартадағы әйелдер]]&lt;br /&gt;{{ту|Мажарстан}} [[Шюмег қорғаны]], [[Будапешт геологиялық мұражайы]]&lt;br /&gt;{{ту|Косово}} [[Косово климаты]], [[Ругова шатқалы]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Элина Абай қызы]], [[Кулуипа Кондучалова]], [[Сабира Кумушалиева]], [[Кулбубу Мадемилова]], [[Айсұлу Токамбаева]], [[Ольга Мануйлова]]&lt;br /&gt;{{ту|Латвия}} [[Петерис Васкс]], [[Марина Ребека]]&lt;br /&gt;{{ту|Литва}} [[Литва халық музыкасы]], [[Йонас Мекас]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Нурхон Юлдашходжаева]], [[Ядгар Насриддинова]], [[Тоджихон Шодиева]], [[Турсуной Ахунова]], [[Мукаррам Тургунбаева]], [[Халима Насырова]], [[Лола Юлдашева]], [[Мунаджат Юлчиева]], [[Тахмина Раджабова]], [[Ситора Фармонова]], [[Шахзода Матчанова]], [[Қарақалпақстан Конституциясы]], [[Ауғанстан-Өзбекстан шекарасы]], [[Тәжікстан-Өзбекстан шекарасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Польша}} [[Поляк институты және Сикорский мұражайы]], [[Барбара Брыльска]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Санников жері (роман)]], [[Рускеала (тау саябағы)]]&lt;br /&gt;{{ту|Румыния}} [[Кэлин Джорджеску]]&lt;br /&gt;{{ту|Сербия}} [[Медиана (археологиялық орын)|Медиана]], [[Соко Град]]&lt;br /&gt;{{ту|Словакия}} [[Милан Растислав Штефаниктің кесенесі]], [[Любовня бекінісі]]&lt;br /&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[Мохпайкар Ерова]], [[Саодат Амиршоева]], [[Ойнихол Бобоназарова]], [[Гулрухсор Сафиева]], [[Хаетбегим Кадамшоева]], [[Мамлакат Нахангова]]&lt;br /&gt;{{ту|Түркия}} [[Бедрийе Тахир Гёкмен]], [[Нейла Атеш]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульширин Алиджанова]], [[Аннагуль Аннакулиева]], [[Бягуль Нурмырадова]], [[Мяхри Пиргулыева]], [[Людмила Константиновна Глазовская]], [[Майя Шахбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Украина}} [[Степан Петрович Гига]], [[Назарий Назарович Яремчук]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Сплит порты]], [[Загреб ботаникалық бағы]]&lt;br /&gt;{{ту|Эстония}} [[Кярдла кратері]], [[Виру батпағы]]	
|130
|-
|}

== Әділқазылар алқасы ==
# {{u|Batyrbek.kz}}
# {{u|Nurtenge}}
# {{u|Nurken}}
# {{u|1nter pares}}

== Қорытынды==
*

[[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]]</text>
      <sha1>r7530msn581xnm79nj3nxrsm3zj2304</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611979</id>
      <parentid>3611978</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T12:17:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қатысушылар */</comment>
      <origin>3611979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19681" sha1="ms7dtxwv6tx38sme4ptxdg4hc7nt5gs" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{WAM
|header = [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Уики-көктем — 2026]] &lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[Сурет:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|500px]]&lt;/div&gt;
|subheader = 
«'''Уики-көктем — 2026'''» — 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында өтетін '''[[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]]''' Уикипедияға мақала жазу халықаралық жобасының қазақстандық бөлігі.

Жобаның мақсаты мен міндеті — Орталық және Шығыс Еуропа және Орталық Азия Уикипедияларының әртүрлі тілдік бөлімдері арасындағы ынтымақтастықты жақсарту, көршілес елдер туралы өз білімдерін арттыру және басқа тілдердегі Уикипедия мазмұнын Қазақстан туралы біліммен толықтыру.

|body = 

== Ережелері ==
* Байқауға кез келген тіркелген қатысушы қатыса алады (тіркелу уақыты маңызды емес).
* Байқауда келесі талаптарға сай мақалалар ғана қатыстырылады:
** Мақала қазақ тілінде, 2026 жылдың 4 сәуірі мен 31 мамыры аралығында жазылуы тиіс.
** Мақала тақырыбы төменде келтірілген мақалалар тізімінен алынуы тиіс (өзге тақырыптағы мақалалар қатыстырылмайды).
** Мақала авторы өзіңіз болуыңыз керек.
** Мақала көлемі кем дегенде 2500 байттан және 200 сөзден тұруы қажет.
** Мақаланың [[Уикипедия:Маңыздылық|маңызы]] жоғары әрі келтірілген мәліметтер [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер|сенімді дереккөздермен]] расталуы қажет.
** Мақала машиналық аударма болмауы тиіс.
** Мақалада айтарлықтай кемшіліктер туралы үлгілер болмауы керек (мысалы, {{tl|Unreferenced}}, {{tl|Бейтараптық}}, {{tl|Wikify}} және т.б.).
** Жоғарыда аталған талаптар орындалған жағдайда 1 немесе 3 ұпай беріледі.

== Не туралы жазуға болады? ==
Төменде көрсетілген елдер туралы кез келген мақала жаза аласыз, бастысы Уикипедия ережелеріне сай келуі қажет. Сонымен қатар, мақала жазуға тақырыпты төмендегі тізімдерден алсаңыз болады. 

== Мақалалар тізімі ==
&lt;small&gt;''{{y}} белгісі тізімде көрсетілген мақалалардың қазақ тілді бөлімде бар екендігін білдіреді''&lt;/small&gt;
&lt;/big&gt;'''&lt;/center&gt;
{{div col|3}}
[[Сурет:Flag of Albania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Albania| Албания — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Armenia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Armenia|Армения — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Austria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Austria|Аустрия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Azerbaijan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Azerbaijan|Әзербайжан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bashkortostan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Башқұртстан — Жазуға арналған мақалалар]] 

[[Сурет:Flag of Belarus.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Belarus|Беларусь — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Bulgaria.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bulgaria|Болгария — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Georgia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Georgia|Грузия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Greece.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Greece|Грекия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Hungary.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Hungary|Мажарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kazakhstan|Қазақстан  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kosovo.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kosovo|Косово  — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Kyrgyzstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Kyrgyzstan|Қырғызстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Crimean Tatar people.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Crimean Tatar|Қырым татарлары — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Latvia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Latvia|Латвия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Lithuania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Lithuania|Литва — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of North Macedonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Macedonia|Солтүстік Македония — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Uzbekistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Uzbekistan|Өзбекстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Poland.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Poland|Польша — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Russia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Russian Federation|Ресей — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Romania.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Romanian|Румыния — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of the Republika Srpska.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Republika Srpska|Серб Республикасы — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Serbia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Serbia|Сербия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Slovakia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Slovakia|Словакия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tajikistan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tajikistan|Тәжікстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Tatarstan.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Tatarstan|Татарстан — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Turkey.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Turkey|Түркия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Ukraine.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Ukraine|Украина — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Croatia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Croatia|Хорватия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Erzya Flag.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Erzya|Эрзя — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Esperanto.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Esperantujo|Эсперантия — Жазуға арналған мақалалар]]

[[Сурет:Flag of Estonia.svg|40px]] — [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Estonia|Эстония — Жазуға арналған мақалалар]]

{{div col end}}

Қосалқы байқаулар:
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Women|CEE Women]] — аймақтағы әйелдер туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE Youth|CEE Youth]] — аймақтағы жастар туралы мақалалар жазу жобасы.
# [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/CEE for Human Rights|CEE for Human Rights]] — аймақтағы адам құқықтары туралы мақалалар жазу жобасы.

&lt;/center&gt;
&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;

== Жүлделі сыйлықтар ==
Жалпы жүлде қоры ? еуро.

|footer = 
}}

== Қатысушылар ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;left&quot;
! Қатысушы
! Мақала
! Мақала саны
! Ұпай
|-
||[[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]]
|{{ту|Ресей}} [[Байкөл (қала)]], [[Төменгі Ангар әуежайы]], [[Үст-Барғозин]], [[Максимовка (Ресей)]], [[Цнал]], [[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]], [[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]], [[Лучегор]], [[Көміртау]]&lt;br&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Емгекшіл]], [[Қазарман әуежайы]], [[Еркештам]], [[Ысхақ Раззақов әуежайы]], [[Бірінші Мамыр ауданы]], [[Қарқара (Қырғызстан)]], [[Көпіребазар]], [[Қызылүңгір]], [[Таранбазар]], [[Гава (Қырғызстан)]], [[Ұйғырабат]], [[Жаңамақта]], [[Тамшы]], [[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]&lt;br&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[East Air]], [[Душанбе Плазасы]], [[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]], [[Хожант Халықаралық әуежайы]]&lt;br&gt;{{ту|Украина}} [[Черкассы Халықаралық әуежайы]], [[Оңтүстікукраина]], [[Ақтөбе (Николаев облысы)]]
|30
|
|-
||[[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
|{{ту|Түркия}} [[Мераль Акшенер]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульшат Сахыевна Маммедова]], [[Акджа Таджиевна Нурбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Абдулла Қадыри]], [[Мухаммад Юсуф]], [[Уткир Хашимов]], [[Фархад және Шырын]], [[Өткен күндер]], [[Екі есік арасы]], [[Ескендір дуалы]], [[Шум бала]], [[Әлемнің істері]], [[Темір түзіктері]], [[Тәуелсіздік күні (Өзбекстан)]], [[Өзбекстан тарихы]], [[Өзбекстан облыстары]], [[Өзбекстан саяси партиялары]], [[Өзбекстан Қарулы күштері]], [[Өзбекстан Конституциясы]], [[Ойлау]], [[Өзбекстан ұлттық энциклопедиясы]], [[Өзбекстандағы білім]], [[Өзбекстан автомобиль нөмірлері индексі]], [[Өзбек латын әліпбиі]], [[Яйра Умаровна Абдулаева]], [[Дильбар Сабитовна Абдулазизова]], [[Мунаввара Абдуллаева]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Алыкул Осмонов]], [[Молдо Шамырканұлы Кылыч]], [[Молдо Эрназарұлы Нияз]], [[Барпы Алыкулов]], [[Жаңыл Мырза]], [[Жусуп Турусбеков]], [[Винера Калыбековна Раимбачаева]], [[Мукай Элебаев]], [[Сагымбай Орозбакұлы]], [[Осмонаалы Сыдыкұлы]], [[Байдылда Сарногоев]], [[Исхак Раззакұлы Раззаков]], [[Касымалы Жантөшев]], [[Қалыгүл әулие]], [[Алмамбет (кейіпкер)]], [[Нурмолдо Нарқұлұлы]], [[Тайлақ батыр]], [[Жеңіжоқ Көкөұлы Өтө]], [[Касымалы Баялыұлы]], [[Семетей (кейіпкер)]], [[Алғашқы ұстаз (кітап)]], [[Жәмила (хикаят)]], [[Құрманбек эпосы]], [[Сынған қылыш]], [[Ұзақ жол (кітап)]], [[Ажар (хикаят)]], [[Қоқан хандығының Қырғызстанды жаулап алуы]], [[Қырғызстан тарихы]], [[Давань]], [[Қырғызстан аудандары]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Владимир Соловьёвпен кеш]], [[Соңғы қоңырау]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Мубариз Ағакерим оғлы Ибрагимов]], [[Бакудағы наурыз оқиғалары (1918)]], [[Шуша шайқасы (2020)]], [[Jiva (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Албания}} [[Алис (әнші)]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Симон Ованнисян]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Lelek]]
|66
|
|-
|[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] 
|{{ту|Албания}} [[Сазани (арал)|Сазани]], [[Албания Ривьерасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Армения}} [[Ереван мемлекеттік қуыршақ театры]], [[Вагарш Вагаршян]]&lt;br /&gt;{{ту|Аустрия}} [[Инсбрук трамвайы]], [[Аустрия пошта жинақ банкісінің ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Әзербайжан}} [[Кербалаи Сефихан Карабаги]], [[Мир Мохсун Навваб]]&lt;br /&gt;{{ту|Башқұртстан}} [[Файзи Гасқаров атындағы халық би ансамблі]], [[Салават Юлаев ескерткіші (Уфа)|Салават Юлаев ескерткіші]]&lt;br /&gt;{{ту|Беларусь}} [[Докшицы]], [[Дубровно]], [[Лепель]], [[Миоры]], [[Дисна (қала)|Дисна]], [[Новолукомль]], [[Новополоцк]], [[Беларуськалий]], [[Буда-Кошелёво]], [[Орша]], [[Полоцк]], [[Поставы]], [[Сенно]], [[Толочин]], [[Чашники]], [[Василевичи]], [[Ветка]], [[Гомель]], [[Добруш]], [[Ельск]], [[Житковичи]], [[Жлобин]], [[Калинковичи]], [[Мозырь]], [[Наровля]], [[Петриков]], [[Речица]], [[Рогачёв]], [[Светлогорск (Беларусь)|Светлогорск]], [[Туров]], [[Хойники]], [[Чечерск]], [[Гродно]], [[Берёзовка (Беларусь)|Берёзовка]], [[Волковыск]], [[Дятлово]], [[Ивье]], [[Лида]],	[[Мосты]], [[Новогрудок]], [[Островец]], [[Ошмяны]], [[Свислочь]], [[Скидель]], [[Слоним]], [[Сморгонь]], [[Щучин]], [[Березино]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Вилейка]], [[Воложин]], [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]], [[Жодино]], [[Заславль]], [[Клецк]], [[Копыль]]&lt;br /&gt;{{ту|Болгария}} [[Варнадағы Римдік моншалар]], [[Ұлттық Кеңес ғимараты (Болгария)|Ұлттық Кеңес ғимараты]]&lt;br /&gt;{{ту|Грузия}} [[Георгий Леонидзе атындағы Грузин әдебиеті мемлекеттік мұражайы]], [[Мукузани (шарап)|Мукузани]]&lt;br /&gt;{{ту|Грекия}} [[Ха шатқалы]], [[Ежелгі Спартадағы әйелдер]]&lt;br /&gt;{{ту|Мажарстан}} [[Шюмег қорғаны]], [[Будапешт геологиялық мұражайы]]&lt;br /&gt;{{ту|Косово}} [[Косово климаты]], [[Ругова шатқалы]]&lt;br /&gt;{{ту|Қырғызстан}} [[Элина Абай қызы]], [[Кулуипа Кондучалова]], [[Сабира Кумушалиева]], [[Кулбубу Мадемилова]], [[Айсұлу Токамбаева]], [[Ольга Максимилиановна Мануйлова|Ольга Мануйлова]]&lt;br /&gt;{{ту|Латвия}} [[Петерис Васкс]], [[Марина Ребека]]&lt;br /&gt;{{ту|Литва}} [[Литва халық музыкасы]], [[Йонас Мекас]]&lt;br /&gt;{{ту|Өзбекстан}} [[Нурхон Юлдашходжаева]], [[Ядгар Насриддинова]], [[Тоджихон Шодиева]], [[Турсуной Ахунова]], [[Мукаррам Тургунбаева]], [[Халима Насырова]], [[Лола Юлдашева]], [[Мунаджат Юлчиева]], [[Тахмина Раджабова]], [[Ситора Фармонова]], [[Шахзода Матчанова]], [[Қарақалпақстан Конституциясы]], [[Ауғанстан-Өзбекстан шекарасы]], [[Тәжікстан-Өзбекстан шекарасы]]&lt;br /&gt;{{ту|Польша}} [[Поляк институты және Сикорский мұражайы]], [[Барбара Брыльска]]&lt;br /&gt;{{ту|Ресей}} [[Санников жері (роман)]], [[Рускеала (тау саябағы)]]&lt;br /&gt;{{ту|Румыния}} [[Кэлин Джорджеску]]&lt;br /&gt;{{ту|Сербия}} [[Медиана (археологиялық орын)|Медиана]], [[Соко Град]]&lt;br /&gt;{{ту|Словакия}} [[Милан Растислав Штефаниктің кесенесі]], [[Любовня бекінісі]]&lt;br /&gt;{{ту|Тәжікстан}} [[Мохпайкар Ерова]], [[Саодат Амиршоева]], [[Ойнихол Бобоназарова]], [[Гулрухсор Сафиева]], [[Хаетбегим Кадамшоева]], [[Мамлакат Нахангова]]&lt;br /&gt;{{ту|Түркия}} [[Бедрийе Тахир Гёкмен]], [[Нейла Атеш]]&lt;br /&gt;{{ту|Түрікменстан}} [[Гульширин Алиджанова]], [[Аннагуль Аннакулиева]], [[Бягуль Нурмырадова]], [[Мяхри Пиргулыева]], [[Людмила Константиновна Глазовская]], [[Майя Шахбердыева]]&lt;br /&gt;{{ту|Украина}} [[Степан Петрович Гига]], [[Назарий Назарович Яремчук]]&lt;br /&gt;{{ту|Хорватия}} [[Сплит порты]], [[Загреб ботаникалық бағы]]&lt;br /&gt;{{ту|Эстония}} [[Кярдла кратері]], [[Виру батпағы]]	
|130
|-
|}

== Әділқазылар алқасы ==
# {{u|Batyrbek.kz}}
# {{u|Nurtenge}}
# {{u|Nurken}}
# {{u|1nter pares}}

== Қорытынды==
*

[[Санат:Жоба:Уики-көктем|2026]]</text>
      <sha1>ms7dtxwv6tx38sme4ptxdg4hc7nt5gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бір Ауыл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>779773</id>
    <revision>
      <id>3612334</id>
      <parentid>3611391</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T10:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:&quot;Бір_Ауыл&quot;_ойынының_кейіпкерлері.jpg|&quot;Бір_Ауыл&quot;_ойынының_кейіпкерлері.jpg]]» дегенді аластады, бұны [[Ортаққор]]дың қатысушысы [[commons:User:Túrelio|Túrelio]] [[commons:File:&quot;Бір_Ауыл&quot;_ойынының_кейіпкерлері.jpg|жойған]], себебі: [[:c:COM:L|Copyr</comment>
      <origin>3612334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10896" sha1="m2rwn6hwu2g90ahvmnj001h7n3nkr1j" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}}
'''«Бір Ауыл»''' — қазақстандық әлеуметтік-психологиялық үстел ойыны. Ойын қазақ халқының мәдени болмысы, фольклорлық және әлеуметтік архетиптеріне негізделген. Негізгі тақырыбы — бір ауыл ішінде адамдардың өзара қарым-қатынасы, сенім мен күдік, ортақ шешім қабылдау және жеке мүдделердің қақтығысы.

Ойын ерекше рөлдер жүйесі мен қосымша «Датым Бар» оқиға карталары арқылы ерекшеленеді.

== Жалпы мәлімет ==

* '''Жанры:''' әлеуметтік-психологиялық ойын
* '''Ойыншылар саны:''' 8-20 адам
* '''Жас ерекшелігі:''' 12+
* '''Ойын ұзақтығы:''' шамамен 30-40 минут
* '''Жүргізуші:''' Жырау 
* '''Негізгі тіл:''' қазақ тілі
* '''Ерекшелігі:''' қазақ халқының мәдени архетиптері, түн/күн фазалары, «Датым Бар» карталары

[[Сурет:&quot;Бір Ауыл&quot; ойынының презентациясы.jpg|нобай|AKTOWN командасы &quot;Бір Ауыл&quot; ойынының офлайн презентациясында]]

== Тарихы және әзірленуі ==
'''Бір Ауыл''' ойыны AKTOWN шығармашылық бірлестігі тарапынан әзірленіп, Қазақстан Республикасының '''Ақтау қаласында''' пайда болған.

Ойынның алғашқы ресми таныстырылымы '''2025 жылы 6 ақпанда''' өтті. Таныстырылым барысында ойын механикасы, рөлдер жүйесі және мәдени тұжырымдамасы көпшілікке ұсынылды.

Жоба мәдени бастама ретінде жасалып, қазақ тіліндегі заманауи үстел ойындарын дамытуға бағытталған.

== Ойынның мақсаты ==
Ойынның негізгі мақсаты — ауыл ішіндегі жасырын қауіптерді анықтау немесе керісінше, оларды жасырын түрде басымдыққа жеткізу. Әр рөлдің өзіне тән міндеттері мен жеңіс шарттары бар, сол себепті ойын тек командалық емес, '''жеке сценарийлермен де''' аяқталуы мүмкін.

Қара халық пен қорғаушылардың мақсаты – ауылды сатқындардан тазарту.

Сатқындардың мақсаты – ауылды өз қолдарына алу.

Ерекше кейіпкерлердің мақсаты – жеке ниеттерін жүзеге асыру.

== Құрамы ==

=== Рөлдер карталары ===
Ойынның негізгі колодасында '''10 рөл картасы''' бар. Әр партияда Жырау ойыншылар санына қарай карталардың бір бөлігін ғана пайдаланады.

'''Рөлдер құрамы:'''

* '''[[Албасты]]''' – 3-айналымнан бастап, кейін әр 2 айналым сайын бір ойыншының үстіне түсіп, қорқытып бастырады. Нәтижесінде құрбан болған ойыншы 1 күн бойы сөйлей алмайды, бірақ талқылау барысында ымдап, дауыс бере алады;
* '''[[Жезтырнақ]]''' – Әр 3 айналым сайын бір ойыншыны өлтіреді. Дос-дұшпан деп ажыратпайды;
* '''Бас Сатқын''' – Сатқындардың басшысы, шешім қабылдаушы;
* '''Сатқын''' – Түнде ауылға қарсы әрекет етіп, біртіндеп ауыл тұрғындарын өлтіреді;
* '''Батыр''' – Түнде бір адамды тексере алады. Егер тексерген адамы сатқын болса, келесі түні оның жанын алады. Егер қателессе, өз өмірін қатерге тігеді;
* '''Бақсы''' –Түнде бір адамды қорғап, қауіп-қатерден сақтайды. Егер Жезтырнақ таңдаған адамды қорғап қалса, ол аман қалады;
* '''Баян Сұлу''' – 3-раундқа дейін сүйіктісін таңдайды. Егер сүйіктісі өлсе немесе ауылдан қуылса, оның орнына өзі құрбан болады. Ал өз сүйіктісіне күмәнданып, ауылдан қууға дауыс берсе, тірі қалады;
* '''[[Алдаркөсе]]''' – Айлакер. Кез-келген рөлді иеленіп, барлығын шатастыра алады. Егер күндізгі кеңесте барлық қатысушылар (бірде-бірі қалмай) Алдаркөсеге қарсы дауыс берсе және Алдаркөсе осылайша ойыннан шықса, ол жеңіске жетеді;
* '''Көшпенді''' – Ауылға 3 түнге келген қонақ. Қара халықпен бірге сатқындарды табуға көмектеседі;
* '''Қара Халық''' – Қарапайым ауыл тұрғындары. Түнде ұйықтайды да, күндіз талқылап,  дауыс береді.

[[Сурет:&quot;Датым Бар&quot; карталары.jpg|нобай|&quot;Датым Бар&quot; карталары]]

=== «Датым Бар» карталары ===
'''«Датым Бар»''' — ойынға қосымша енгізілген, оқиғалар желісіне '''тағдырдың араласуын''' сипаттайтын оқиға карталарының жеке колодасы. Бұл карталар ойын барысында сыртқы фактор ретінде әсер етеді және белгілі бір айналымда немесе шартта іске қосылады. 

Карталар:

* талқылауға шектеу қоюы мүмкін;
* дауыс беру тәртібін өзгертуі мүмкін;
* түнгі әрекеттерге әсер етуі мүмкін;
* мәдени-әлеуметтік немесе символдық оқиғаларды бейнелейді.

'''Мысалдары:'''

* '''“Хан Бұйрығы” –''' Сізге Абылай Ханнан елші келді. Сізге міндетті түрде Түркістан қаласына келу керек. Жолға дайындалыңыз, сіз бүгінгі кеңеске қатыспайсыз (кеңеске араласпайсыз, дауыс бере алмайсыз).
* '''“Ақиқат орнасын” –''' Ауылды тексеру үшін жіберген хан жасағы ертең ауылға келеді. Ертеңгі күні сен өзіңнің кім екеніңді ашуың керек.
* '''“Түнгі күзет” –''' Бүгінгі түні сен батырдың орнына күзетке шығып, ауылдың бір тұрғынын тексере аласың.
* '''“Айтыскер” –''' Бүгінгі күні сен кез келген адамды таңдап айтыса аласың. Кеңесте сізден басқа ешкім сөз таластыра алмайды, дауыс бергенде тек сіз айтқан ақпаратқа жүгініп дауыс бере алады.

Егер ойында 10 қатысушыға дейін болса, әр күн сайын, ал 10 қатысушыдан көп болса, әр жұп айналым сайын, яғни 2,4,6-шы түн өткеннен кейін бірінші “Датым бар” деп айтқан адам ортадан бір картаны алып, дауыстап оқиды. Бұл карталар кейде халыққа, кейде Сатқындарға көмектесіп, ойынға хаос қосады. 

Шынайы өмірде тағдыр адамның жоспарын сынағандай, “Датым Бар” карталары ойын бағытын күрт өзгертіп, бәрін бақылауда ұстап отырмыз деп ойлайтын ойыншылар үшін сынақ ретінде келеді. Тағдыр контекстінде бұл колода әділдік пен әділетсіздіктің, үміт пен үрейдің, мүмкіндік пен шектеудің символы.

== Ойын барысы ==

=== Дайындық кезеңі ===

# Жүргізуші (Жырау) таңдалады
# Рөлдер карталары араластырылып, әр ойыншыға бір-бірден жабық түрде таратылады
# Жырау ережелерді түсіндіреді
# Ойыншылар кезекпен өздерін таныстырады

----

=== Фазалар ===

==== Түн (Түн) ====

* Барлық ойыншылар көзін жұмады
* Жырау белгілі бір рөлдерді кезекпен оятады
* Әр рөл өз әрекетін орындайды

==== Күн (Күн) ====

* Барлығы көзін ашады
* Жырау түнгі оқиғалардың нәтижесін хабарлайды
* Ойыншылар арасында ашық талқылау басталады
* Ойыншылар өз рөлін ашуы немесе жасыруы мүмкін

==== Дауыс беру ====

* Әр ойыншы бір күдіктіні көрсетеді
* Көп дауыс жинаған ойыншы ойыннан шығарылады

== Жеңіс шарттары ==
Ойын бірнеше сценарий бойынша аяқталуы мүмкін:

* '''Ауылдың жеңісі:''' барлық сатқын рөлдер жойылса
* '''Сатқындардың жеңісі:''' сатқындар саны немесе ықпалы бойынша басымдыққа жетсе
* '''Жеке жеңістер:''' кейбір ерекше рөлдер өз жеке шартын орындаса

Бұл жүйе ойынды сызықтық емес және болжап болмайтын етеді.</text>
      <sha1>m2rwn6hwu2g90ahvmnj001h7n3nkr1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наки сумо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>780614</id>
    <revision>
      <id>3612211</id>
      <parentid>3599473</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bkozhykov</username>
        <id>180197</id>
      </contributor>
      <origin>3612211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4036" sha1="jrimk4z48eip4za5dqx79sxwte4bsld" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}}

[[Сурет:Nakizumo-asakusa-2013.jpg|нобай|314x314 нүкте|Жылаған сәбилер күресі(2013)]]
'''Наки сумо''' немесе '''Жылаған сәбилер күресі''' . 泣き相撲, сөзбе-сөз «''Жылағандар сумосы''») — [[Жапония|Жапонияның]] әртүрлі қалаларындағы храмдарда жыл сайын өткізілетін дәстүрлі фестиваль. Фестиваль барысында бір жасқа дейінгі сәбилерді екі [[сумо]] балуанының қолына береді; олар бет-әлпетін құбылтып, түрлі дыбыстар шығарып, баланы жылатуға тырысады. Бірінші болып немесе қаттырақ жылаған сәби «жекпе-жекте» жеңімпаз деп саналады. «Наки сумо» шараларының ішіндегі ең танымалы — [[Токио|Токиодағы]] [[Сэнсо-дзи]] храмында өтетін фестиваль.

== Тарихы және өткізу тәртібі ==
Наки сумо фестивалі Жапонияда шамамен 400 жылдан бері өткізіліп келеді. Жапон нанымдары бойынша, сәбидің жылауы жын-перілерді үркітеді, ал неғұрлым қатты жыласа, соғұрлым балаға [[Құдай|құдайлар]] күш-қуат берген және ол дені сау болады деп есептеледі. Фестиваль жыл сайын көктемдегі «[[Алтын апта]]&lt;nowiki/&gt;» кезінде өткізіледі, бұл көктемнің шарықтау шегін білдіреді. Фестивальдің өтуі Жапонияның ұлттық мерекесі — [[Балалар күні|Балалар күнімен]] тұспа-тұс келеді.

Жарыс барысында дәстүрлі белбеу таққан екі сумошы бір-біріне қарама-қарсы тұрып, қолдарында сәбилерді ұстайды. Төреші қызметін атқаратын абыздың белгісі бойынша, сумошылар түрлі қимылдар жасап, дыбыстар шығарып, сәбилерді жылатуға тырысады. Егер сәби сумошының әрекетіне жауап бермесе, онда жын кейпіндегі маска киген төреші де оны қорқытуы мүмкін. Жарыс ата-аналардың келісімімен өткізіледі.

== Мәдени маңызы ==

Наки сумо фестивалі жапон халқының бала тәрбиесіне, денсаулық пен амандыққа қатысты дәстүрлі көзқарастарын көрсетеді. Бұл шара жергілікті тұрғындар мен туристердің қызығушылығын тудырып, ұлттық мәдени мұраны насихаттауға ықпал етеді. Қазіргі таңда фестиваль ежелгі дәстүрлерді сақтай отырып, Жапонияның ерекше мәдени іс-шараларының бірі ретінде танылып отыр. Көптеген ата-аналар бұл рәсімге балаларын қатыстыруды сәбиге бақыт пен ұзақ ғұмыр тілейтін игі ырым деп қабылдайды.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=251FxYX7jWo Жылаған сәбилер күресі(видео)]

* [https://www.amusingplanet.com/2015/06/sumo-wrestlers-scare-babies-at-nakizumo.html &quot;Наки сумо&quot; фестивальдан фото]

{{Санатсыз мақала}}</text>
      <sha1>jrimk4z48eip4za5dqx79sxwte4bsld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612248</id>
      <parentid>3612211</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Bkozhykov|Bkozhykov]] ([[User talk:Bkozhykov|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3599473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3120" sha1="rkc2jxpcct9oa14vkuac2vs19vjxept" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2026}}

[[Сурет:Nakizumo-asakusa-2013.jpg|нобай|314x314 нүкте|Жылаған сәбилер күресі(2013)]]
'''Наки сумо''' немесе '''Жылаған сәбилер күресі''' . 泣き相撲, сөзбе-сөз «''Жылағандар сумосы''») — [[Жапония|Жапонияның]] әртүрлі қалаларындағы храмдарда жыл сайын өткізілетін дәстүрлі фестиваль. Фестиваль барысында бір жасқа дейінгі сәбилерді екі [[сумо]] балуанының қолына береді; олар бет-әлпетін құбылтып, түрлі дыбыстар шығарып, баланы жылатуға тырысады. Бірінші болып немесе қаттырақ жылаған сәби «жекпе-жекте» жеңімпаз деп саналады. «Наки сумо» шараларының ішіндегі ең танымалы — [[Токио|Токиодағы]] [[Сэнсо-дзи]] храмында өтетін фестиваль.

== Тарихы және өткізу тәртібі ==
Наки сумо фестивалі Жапонияда шамамен 400 жылдан бері өткізіліп келеді. Жапон нанымдары бойынша, сәбидің жылауы жын-перілерді үркітеді, ал неғұрлым қатты жыласа, соғұрлым балаға [[Құдай|құдайлар]] күш-қуат берген және ол дені сау болады деп есептеледі. Фестиваль жыл сайын көктемдегі «[[Алтын апта]]&lt;nowiki/&gt;» кезінде өткізіледі, бұл көктемнің шарықтау шегін білдіреді. Фестивальдің өтуі Жапонияның ұлттық мерекесі — [[Балалар күні|Балалар күнімен]] тұспа-тұс келеді.

Жарыс барысында дәстүрлі белбеу таққан екі сумошы бір-біріне қарама-қарсы тұрып, қолдарында сәбилерді ұстайды. Төреші қызметін атқаратын абыздың белгісі бойынша, сумошылар түрлі қимылдар жасап, дыбыстар шығарып, сәбилерді жылатуға тырысады. Егер сәби сумошының әрекетіне жауап бермесе, онда жын кейпіндегі маска киген төреші де оны қорқытуы мүмкін. Жарыс ата-аналардың келісімімен өткізіледі.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=251FxYX7jWo Жылаған сәбилер күресі(видео)]

* [https://www.amusingplanet.com/2015/06/sumo-wrestlers-scare-babies-at-nakizumo.html &quot;Наки сумо&quot; фестивальдан фото]

{{Санатсыз мақала}}</text>
      <sha1>rkc2jxpcct9oa14vkuac2vs19vjxept</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780876</id>
    <revision>
      <id>3612032</id>
      <parentid>3611615</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3612032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="280043" sha1="0rwev0opo74liat4ijv2mx9vqhx8gox" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-05-30'''.

{| class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
! N
! Бет
! Қаралу саны
|-
| data-sort-value=&quot;1&quot; | 1
| [[КешYOU]]
| data-sort-value=&quot;1881&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1 881]
|-
| data-sort-value=&quot;2&quot; | 2
| [[Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;975&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 975]
|-
| data-sort-value=&quot;3&quot; | 3
| [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
| data-sort-value=&quot;336&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 336]
|-
| data-sort-value=&quot;4&quot; | 4
| [[Арнайы:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;309&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 309]
|-
| data-sort-value=&quot;5&quot; | 5
| [[Кәмшат Жолдыбаева]]
| data-sort-value=&quot;300&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 300]
|-
| data-sort-value=&quot;6&quot; | 6
| [[Мөлдір Әуелбекова]]
| data-sort-value=&quot;274&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 274]
|-
| data-sort-value=&quot;7&quot; | 7
| [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
| data-sort-value=&quot;241&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 241]
|-
| data-sort-value=&quot;8&quot; | 8
| [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]]
| data-sort-value=&quot;208&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 208]
|-
| data-sort-value=&quot;9&quot; | 9
| [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
| data-sort-value=&quot;201&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 201]
|-
| data-sort-value=&quot;10&quot; | 10
| [[Жоба:Уики-көктем 2026]]
| data-sort-value=&quot;201&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 201]
|-
| data-sort-value=&quot;11&quot; | 11
| [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]]
| data-sort-value=&quot;167&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 167]
|-
| data-sort-value=&quot;12&quot; | 12
| [[Уикипедия:Форум]]
| data-sort-value=&quot;118&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 118]
|-
| data-sort-value=&quot;13&quot; | 13
| [[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]]
| data-sort-value=&quot;106&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 106]
|-
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| [[Күнделік.кз]]
| data-sort-value=&quot;101&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 101]
|-
| data-sort-value=&quot;15&quot; | 15
| [[Әділет (партия)]]
| data-sort-value=&quot;100&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 100]
|-
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| [[Абай Құнанбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;98&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 98]
|-
| data-sort-value=&quot;17&quot; | 17
| [[Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;90&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 90]
|-
| data-sort-value=&quot;18&quot; | 18
| [[Қазақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 88]
|-
| data-sort-value=&quot;19&quot; | 19
| [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
| data-sort-value=&quot;75&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 75]
|-
| data-sort-value=&quot;20&quot; | 20
| [[Арғын]]
| data-sort-value=&quot;74&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 74]
|-
| data-sort-value=&quot;21&quot; | 21
| [[Алаш партиясының бағдарламасы]]
| data-sort-value=&quot;71&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 71]
|-
| data-sort-value=&quot;22&quot; | 22
| [[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
| data-sort-value=&quot;70&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 70]
|-
| data-sort-value=&quot;23&quot; | 23
| [[Айқын Төлепберген]]
| data-sort-value=&quot;66&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 66]
|-
| data-sort-value=&quot;24&quot; | 24
| [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;63&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 63]
|-
| data-sort-value=&quot;25&quot; | 25
| [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;62&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 62]
|-
| data-sort-value=&quot;26&quot; | 26
| [[Шыңғыс хан]]
| data-sort-value=&quot;62&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 62]
|-
| data-sort-value=&quot;27&quot; | 27
| [[Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 61]
|-
| data-sort-value=&quot;28&quot; | 28
| [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
| data-sort-value=&quot;61&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 61]
|-
| data-sort-value=&quot;29&quot; | 29
| [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59]
|-
| data-sort-value=&quot;30&quot; | 30
| [[Заттыбек Көпбосынұлы]]
| data-sort-value=&quot;57&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 57]
|-
| data-sort-value=&quot;31&quot; | 31
| [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
| data-sort-value=&quot;54&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 54]
|-
| data-sort-value=&quot;32&quot; | 32
| [[Ахмет Байтұрсынұлы]]
| data-sort-value=&quot;54&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 54]
|-
| data-sort-value=&quot;33&quot; | 33
| [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53]
|-
| data-sort-value=&quot;34&quot; | 34
| [[Шәмші Қалдаяқов]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 53]
|-
| data-sort-value=&quot;35&quot; | 35
| [[Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 52]
|-
| data-sort-value=&quot;36&quot; | 36
| [[Бауыржан Момышұлы]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51]
|-
| data-sort-value=&quot;37&quot; | 37
| [[Қазақша жыл санау]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 51]
|-
| data-sort-value=&quot;38&quot; | 38
| [[Қоңырат]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 50]
|-
| data-sort-value=&quot;39&quot; | 39
| [[Кіші жүз]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 50]
|-
| data-sort-value=&quot;40&quot; | 40
| [[Алаш партиясы]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 50]
|-
| data-sort-value=&quot;41&quot; | 41
| [[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 48]
|-
| data-sort-value=&quot;42&quot; | 42
| [[Ғани Мұратбаев]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 48]
|-
| data-sort-value=&quot;43&quot; | 43
| [[Қазақ хандары]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 48]
|-
| data-sort-value=&quot;44&quot; | 44
| [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 48]
|-
| data-sort-value=&quot;45&quot; | 45
| [[Мұхтар Шаханов]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 47]
|-
| data-sort-value=&quot;46&quot; | 46
| [[Уикипедия:Telegram]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 47]
|-
| data-sort-value=&quot;47&quot; | 47
| [[Әл-Фатиха сүресі]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 47]
|-
| data-sort-value=&quot;48&quot; | 48
| [[Алтын Орда]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 47]
|-
| data-sort-value=&quot;49&quot; | 49
| [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47]
|-
| data-sort-value=&quot;50&quot; | 50
| [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
| data-sort-value=&quot;47&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47]
|-
| data-sort-value=&quot;51&quot; | 51
| [[Баланы қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 46]
|-
| data-sort-value=&quot;52&quot; | 52
| [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 46]
|-
| data-sort-value=&quot;53&quot; | 53
| [[Мемлекет астаналары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 45]
|-
| data-sort-value=&quot;54&quot; | 54
| [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 44]
|-
| data-sort-value=&quot;55&quot; | 55
| [[Туыстық атаулары]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;56&quot; | 56
| [[Қазақ әліпбиі]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 43]
|-
| data-sort-value=&quot;57&quot; | 57
| [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%95%D0%A4%D0%90_%D0%A7%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 43]
|-
| data-sort-value=&quot;58&quot; | 58
| [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 43]
|-
| data-sort-value=&quot;59&quot; | 59
| [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 41]
|-
| data-sort-value=&quot;60&quot; | 60
| [[Обсессия (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 41]
|-
| data-sort-value=&quot;61&quot; | 61
| [[Орыс әскери кемесі, сігіл ары!]]
| data-sort-value=&quot;41&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D1%81_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%96%2C_%D1%81%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D1%80%D1%8B%21 41]
|-
| data-sort-value=&quot;62&quot; | 62
| [[Ыбырай Алтынсарин]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 40]
|-
| data-sort-value=&quot;63&quot; | 63
| [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40]
|-
| data-sort-value=&quot;64&quot; | 64
| [[Мүшел жас]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 40]
|-
| data-sort-value=&quot;65&quot; | 65
| [[Бұзаубас]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 39]
|-
| data-sort-value=&quot;66&quot; | 66
| [[Әлімұлы]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39]
|-
| data-sort-value=&quot;67&quot; | 67
| [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 39]
|-
| data-sort-value=&quot;68&quot; | 68
| [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 39]
|-
| data-sort-value=&quot;69&quot; | 69
| [[Албан руы]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 39]
|-
| data-sort-value=&quot;70&quot; | 70
| [[Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 38]
|-
| data-sort-value=&quot;71&quot; | 71
| [[Павлония]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 38]
|-
| data-sort-value=&quot;72&quot; | 72
| [[:Санат:Оңтүстік Америка өзендері|Санат:Оңтүстік Америка өзендері]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 38]
|-
| data-sort-value=&quot;73&quot; | 73
| [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 37]
|-
| data-sort-value=&quot;74&quot; | 74
| [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 37]
|-
| data-sort-value=&quot;75&quot; | 75
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37]
|-
| data-sort-value=&quot;76&quot; | 76
| [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 36]
|-
| data-sort-value=&quot;77&quot; | 77
| [[Қожа Ахмет Ясауи]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 36]
|-
| data-sort-value=&quot;78&quot; | 78
| [[Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 35]
|-
| data-sort-value=&quot;79&quot; | 79
| [[Махамбет Өтемісұлы]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;80&quot; | 80
| [[Қазақстан аудандары]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;81&quot; | 81
| [[Табын]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 35]
|-
| data-sort-value=&quot;82&quot; | 82
| [[Абылай хан]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35]
|-
| data-sort-value=&quot;83&quot; | 83
| [[Мұстафа Шоқай]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 35]
|-
| data-sort-value=&quot;84&quot; | 84
| [[ALEM (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 34]
|-
| data-sort-value=&quot;85&quot; | 85
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34]
|-
| data-sort-value=&quot;86&quot; | 86
| [[Жалпақтал]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 34]
|-
| data-sort-value=&quot;87&quot; | 87
| [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 34]
|-
| data-sort-value=&quot;88&quot; | 88
| [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 34]
|-
| data-sort-value=&quot;89&quot; | 89
| [[Үлгі:Cite web]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3ACite_web 34]
|-
| data-sort-value=&quot;90&quot; | 90
| [[Ақ Орда (мемлекет)]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 34]
|-
| data-sort-value=&quot;91&quot; | 91
| [[Сақтар]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 34]
|-
| data-sort-value=&quot;92&quot; | 92
| [[Әмір Темір]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 34]
|-
| data-sort-value=&quot;93&quot; | 93
| [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 33]
|-
| data-sort-value=&quot;94&quot; | 94
| [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 33]
|-
| data-sort-value=&quot;95&quot; | 95
| [[Әлемнің жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 33]
|-
| data-sort-value=&quot;96&quot; | 96
| [[Жеті ата]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 33]
|-
| data-sort-value=&quot;97&quot; | 97
| [[Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;98&quot; | 98
| [[Сіргелі]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 33]
|-
| data-sort-value=&quot;99&quot; | 99
| [[Жошы хан]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 33]
|-
| data-sort-value=&quot;100&quot; | 100
| [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;101&quot; | 101
| [[Саяси қуғын-сүргін]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD 33]
|-
| data-sort-value=&quot;102&quot; | 102
| [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32]
|-
| data-sort-value=&quot;103&quot; | 103
| [[Жыныстық қатынас]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 32]
|-
| data-sort-value=&quot;104&quot; | 104
| [[Міржақып Дулатұлы]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32]
|-
| data-sort-value=&quot;105&quot; | 105
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 32]
|-
| data-sort-value=&quot;106&quot; | 106
| [[АҚШ штаттарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32]
|-
| data-sort-value=&quot;107&quot; | 107
| [[Уикипедия:Видео сабақтар]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32]
|-
| data-sort-value=&quot;108&quot; | 108
| [[Жанар Хамитова]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 31]
|-
| data-sort-value=&quot;109&quot; | 109
| [[Дзержинск (Минск облысы)]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 31]
|-
| data-sort-value=&quot;110&quot; | 110
| [[:Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары|Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;111&quot; | 111
| [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31]
|-
| data-sort-value=&quot;112&quot; | 112
| [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 31]
|-
| data-sort-value=&quot;113&quot; | 113
| [[Жылқы малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31]
|-
| data-sort-value=&quot;114&quot; | 114
| [[Шанышқылы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;115&quot; | 115
| [[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;116&quot; | 116
| [[Жамбыл облысы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;117&quot; | 117
| [[Наймандар]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 30]
|-
| data-sort-value=&quot;118&quot; | 118
| [[Асқазан аурулары]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;119&quot; | 119
| [[Құрбандық]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;120&quot; | 120
| [[Сәкен Сейфуллин]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 30]
|-
| data-sort-value=&quot;121&quot; | 121
| [[Кенесары хан]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 29]
|-
| data-sort-value=&quot;122&quot; | 122
| [[Ғабдолла Шалқарұлы Қаржаубаев]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;123&quot; | 123
| [[Халықаралық балалар күні]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 29]
|-
| data-sort-value=&quot;124&quot; | 124
| [[Алматы облысы]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;125&quot; | 125
| [[Жаппас]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 29]
|-
| data-sort-value=&quot;126&quot; | 126
| [[Ұлы жүз]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 29]
|-
| data-sort-value=&quot;127&quot; | 127
| [[Жанар Дұғалова]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29]
|-
| data-sort-value=&quot;128&quot; | 128
| [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 29]
|-
| data-sort-value=&quot;129&quot; | 129
| [[Қазақстан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;130&quot; | 130
| [[Жасанды интеллект]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 29]
|-
| data-sort-value=&quot;131&quot; | 131
| [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC 28]
|-
| data-sort-value=&quot;132&quot; | 132
| [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;133&quot; | 133
| [[Қабанбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 28]
|-
| data-sort-value=&quot;134&quot; | 134
| [[Осман империясы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;135&quot; | 135
| [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27]
|-
| data-sort-value=&quot;136&quot; | 136
| [[Қасым хан]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;137&quot; | 137
| [[Қайрат Нұртас]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 27]
|-
| data-sort-value=&quot;138&quot; | 138
| [[Төртқара]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 27]
|-
| data-sort-value=&quot;139&quot; | 139
| [[Дулат]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 27]
|-
| data-sort-value=&quot;140&quot; | 140
| [[Ысты]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;141&quot; | 141
| [[Табылды Досымов]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 27]
|-
| data-sort-value=&quot;142&quot; | 142
| [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;143&quot; | 143
| [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 27]
|-
| data-sort-value=&quot;144&quot; | 144
| [[Өт айдайтын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 27]
|-
| data-sort-value=&quot;145&quot; | 145
| [[Қарақалпақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;146&quot; | 146
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;147&quot; | 147
| [[Қазақ газеті]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;148&quot; | 148
| [[Адай]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 26]
|-
| data-sort-value=&quot;149&quot; | 149
| [[Қыз Жібек]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 26]
|-
| data-sort-value=&quot;150&quot; | 150
| [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;151&quot; | 151
| [[Уикипедия:Қауым порталы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;152&quot; | 152
| [[Абай жолы (роман)]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26]
|-
| data-sort-value=&quot;153&quot; | 153
| [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 26]
|-
| data-sort-value=&quot;154&quot; | 154
| [[Әбенов Зияда Әбенұлы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4%D0%B0_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;155&quot; | 155
| [[Қазақстан жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;156&quot; | 156
| [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 26]
|-
| data-sort-value=&quot;157&quot; | 157
| [[Ұлы Отан соғысы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;158&quot; | 158
| [[Ресей]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 26]
|-
| data-sort-value=&quot;159&quot; | 159
| [[Қазақстан туы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;160&quot; | 160
| [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26]
|-
| data-sort-value=&quot;161&quot; | 161
| [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;162&quot; | 162
| [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;163&quot; | 163
| [[Ұлт-азаттық көтерілістер]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 25]
|-
| data-sort-value=&quot;164&quot; | 164
| [[Қазақстан елтаңбасы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;165&quot; | 165
| [[Серке газеті]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;166&quot; | 166
| [[Оғыз мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;167&quot; | 167
| [[Жүсіпбек Аймауытов]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;168&quot; | 168
| [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;169&quot; | 169
| [[Байбақты]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;170&quot; | 170
| [[Аңырақай шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;171&quot; | 171
| [[Оянған өлке (роман)]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25]
|-
| data-sort-value=&quot;172&quot; | 172
| [[Жәнібек хан]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25]
|-
| data-sort-value=&quot;173&quot; | 173
| [[Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25]
|-
| data-sort-value=&quot;174&quot; | 174
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;175&quot; | 175
| [[Көңіл шай]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 24]
|-
| data-sort-value=&quot;176&quot; | 176
| [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;177&quot; | 177
| [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 24]
|-
| data-sort-value=&quot;178&quot; | 178
| [[Қадыр Мырза Әлі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;179&quot; | 179
| [[Қуық түбі безінің қабынуы]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;180&quot; | 180
| [[Қаракерей]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 24]
|-
| data-sort-value=&quot;181&quot; | 181
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;182&quot; | 182
| [[Ұлы Жібек жолы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;183&quot; | 183
| [[Жазылбек Қуанышбаев]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;184&quot; | 184
| [[Тарақты]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;185&quot; | 185
| [[Көзімнің қарасы...]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 23]
|-
| data-sort-value=&quot;186&quot; | 186
| [[Аналды секс]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 23]
|-
| data-sort-value=&quot;187&quot; | 187
| [[Қазақтың боғауыз сөздері]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;188&quot; | 188
| [[Әт-Тәкуир сүресі]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;189&quot; | 189
| [[Үйсін мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;190&quot; | 190
| [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;191&quot; | 191
| [[Ерке Есмахан]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 23]
|-
| data-sort-value=&quot;192&quot; | 192
| [[Құрбан айт]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 23]
|-
| data-sort-value=&quot;193&quot; | 193
| [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;194&quot; | 194
| [[Жаныс]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 23]
|-
| data-sort-value=&quot;195&quot; | 195
| [[Айқап]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 23]
|-
| data-sort-value=&quot;196&quot; | 196
| [[Халықаралық балаларды қорғау күні]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;197&quot; | 197
| [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 23]
|-
| data-sort-value=&quot;198&quot; | 198
| [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 23]
|-
| data-sort-value=&quot;199&quot; | 199
| [[Қорқыт ата]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 23]
|-
| data-sort-value=&quot;200&quot; | 200
| [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 23]
|-
| data-sort-value=&quot;201&quot; | 201
| [[Хақназар хан]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23]
|-
| data-sort-value=&quot;202&quot; | 202
| [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23]
|-
| data-sort-value=&quot;203&quot; | 203
| [[Қайтадан (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 23]
|-
| data-sort-value=&quot;204&quot; | 204
| [[Қыпшақтар]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 23]
|-
| data-sort-value=&quot;205&quot; | 205
| [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;206&quot; | 206
| [[Санжар Керімбай]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 22]
|-
| data-sort-value=&quot;207&quot; | 207
| [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 22]
|-
| data-sort-value=&quot;208&quot; | 208
| [[Асан қайғы Сәбитұлы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;209&quot; | 209
| [[Арыстан баб кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;210&quot; | 210
| [[Қалқаман Айымғазыұлы Сарин]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 22]
|-
| data-sort-value=&quot;211&quot; | 211
| [[Шарын шатқалы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;212&quot; | 212
| [[Қытай]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22]
|-
| data-sort-value=&quot;213&quot; | 213
| [[Маңғыстау облысы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;214&quot; | 214
| [[Андрей Иванович Устенко]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 22]
|-
| data-sort-value=&quot;215&quot; | 215
| [[Sadraddin]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 22]
|-
| data-sort-value=&quot;216&quot; | 216
| [[Жеті жарғы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;217&quot; | 217
| [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;218&quot; | 218
| [[Қой малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;219&quot; | 219
| [[Шөмекей]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;220&quot; | 220
| [[Орталық стадион (Алматы)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BD_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;221&quot; | 221
| [[Төре]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 21]
|-
| data-sort-value=&quot;222&quot; | 222
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;223&quot; | 223
| [[Жоламан Тіленшіұлы бастаған көтеріліс]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 21]
|-
| data-sort-value=&quot;224&quot; | 224
| [[Адам баласы (фильм, 2006)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2006%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;225&quot; | 225
| [[Қазақ батырлар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;226&quot; | 226
| [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;227&quot; | 227
| [[Уикипедия:Таныстыру]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 21]
|-
| data-sort-value=&quot;228&quot; | 228
| [[Сарыүйсін]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;229&quot; | 229
| [[Қазақстан 2030]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 21]
|-
| data-sort-value=&quot;230&quot; | 230
| [[Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 21]
|-
| data-sort-value=&quot;231&quot; | 231
| [[Бүркіт]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 21]
|-
| data-sort-value=&quot;232&quot; | 232
| [[Қазақ ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;233&quot; | 233
| [[Қазақтар]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;234&quot; | 234
| [[Шахмұрат Мүтәліп]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 21]
|-
| data-sort-value=&quot;235&quot; | 235
| [[Сұңғыла]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 21]
|-
| data-sort-value=&quot;236&quot; | 236
| [[Етеккір]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;237&quot; | 237
| [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;238&quot; | 238
| [[Сырым Датұлы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;239&quot; | 239
| [[Түйелер]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;240&quot; | 240
| [[Уикипедия:Жүктеу]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 21]
|-
| data-sort-value=&quot;241&quot; | 241
| [[Кердері]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;242&quot; | 242
| [[Екінші Мемлекеттік Дума]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 21]
|-
| data-sort-value=&quot;243&quot; | 243
| [[Қорықтар]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 21]
|-
| data-sort-value=&quot;244&quot; | 244
| [[Құралайдың салқыны]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;245&quot; | 245
| [[Келінжан]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;246&quot; | 246
| [[Қарауыл руы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;247&quot; | 247
| [[Шығыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;248&quot; | 248
| [[Криштиану Роналду]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 20]
|-
| data-sort-value=&quot;249&quot; | 249
| [[Жалайыр]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 20]
|-
| data-sort-value=&quot;250&quot; | 250
| [[Қазақ хандығының құрылуы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;251&quot; | 251
| [[Алланың есімдері]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;252&quot; | 252
| [[Ясин сүресі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;253&quot; | 253
| [[Қаракесек (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;254&quot; | 254
| [[Жағалбайлы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;255&quot; | 255
| [[Kapital.kz]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kapital.kz 20]
|-
| data-sort-value=&quot;256&quot; | 256
| [[Қазыбек би]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 20]
|-
| data-sort-value=&quot;257&quot; | 257
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 20]
|-
| data-sort-value=&quot;258&quot; | 258
| [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 20]
|-
| data-sort-value=&quot;259&quot; | 259
| [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;260&quot; | 260
| [[Әйтеке би]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 20]
|-
| data-sort-value=&quot;261&quot; | 261
| [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;262&quot; | 262
| [[Қимақ қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;263&quot; | 263
| [[Qazsport]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazsport 20]
|-
| data-sort-value=&quot;264&quot; | 264
| [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;265&quot; | 265
| [[Есет Көтібарұлы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;266&quot; | 266
| [[Алматы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;267&quot; | 267
| [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;268&quot; | 268
| [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20]
|-
| data-sort-value=&quot;269&quot; | 269
| [[Жеті қазына]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 20]
|-
| data-sort-value=&quot;270&quot; | 270
| [[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;271&quot; | 271
| [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;272&quot; | 272
| [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;273&quot; | 273
| [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;274&quot; | 274
| [[Жамбыл Жабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;275&quot; | 275
| [[Өзін-өзі өлтіру]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 19]
|-
| data-sort-value=&quot;276&quot; | 276
| [[Әбіш Кекілбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;277&quot; | 277
| [[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;278&quot; | 278
| [[Шежіре]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 19]
|-
| data-sort-value=&quot;279&quot; | 279
| [[Ілияс Жансүгіров]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;280&quot; | 280
| [[Байғыз]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D0%B7 19]
|-
| data-sort-value=&quot;281&quot; | 281
| [[Қожа]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;282&quot; | 282
| [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;283&quot; | 283
| [[Ақмешіт әулие үңгірі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;284&quot; | 284
| [[Дулат Исабеков]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;285&quot; | 285
| [[Қырғыз руы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;286&quot; | 286
| [[Құран]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;287&quot; | 287
| [[Қайрат (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;288&quot; | 288
| [[Арсенал (футбол клубы, Лондон)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;289&quot; | 289
| [[Аша Матай]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9 19]
|-
| data-sort-value=&quot;290&quot; | 290
| [[Эйфель мұнарасы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;291&quot; | 291
| [[Батыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;292&quot; | 292
| [[Тәуекел Мүслім]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 19]
|-
| data-sort-value=&quot;293&quot; | 293
| [[Ақбөкен]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;294&quot; | 294
| [[Түйе малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;295&quot; | 295
| [[Жеңіс Ермағанбетқызы Ысқақова]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%AB%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;296&quot; | 296
| [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;297&quot; | 297
| [[Ілияс Омаров]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;298&quot; | 298
| [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 19]
|-
| data-sort-value=&quot;299&quot; | 299
| [[Америка Құрама Штаттары]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;300&quot; | 300
| [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;301&quot; | 301
| [[Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;302&quot; | 302
| [[Ертіс]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 18]
|-
| data-sort-value=&quot;303&quot; | 303
| [[Қаңлылар]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 18]
|-
| data-sort-value=&quot;304&quot; | 304
| [[Ақбілек (роман)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;305&quot; | 305
| [[Тұрар Рысқұлов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;306&quot; | 306
| [[Тама]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;307&quot; | 307
| [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;308&quot; | 308
| [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;309&quot; | 309
| [[Көлсай көлдері]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;310&quot; | 310
| [[Соқырішек]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 18]
|-
| data-sort-value=&quot;311&quot; | 311
| [[Сұлтан Бейбарыс]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 18]
|-
| data-sort-value=&quot;312&quot; | 312
| [[Кіші Кордяга]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;313&quot; | 313
| [[Арыстанбаб]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 18]
|-
| data-sort-value=&quot;314&quot; | 314
| [[Шымыр]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 18]
|-
| data-sort-value=&quot;315&quot; | 315
| [[IC 544]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=IC_544 18]
|-
| data-sort-value=&quot;316&quot; | 316
| [[Жуалы ауданы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;317&quot; | 317
| [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;318&quot; | 318
| [[Ұлпан (роман)]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18]
|-
| data-sort-value=&quot;319&quot; | 319
| [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;320&quot; | 320
| [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;321&quot; | 321
| [[Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 18]
|-
| data-sort-value=&quot;322&quot; | 322
| [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;323&quot; | 323
| [[Химиялық элементтер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;324&quot; | 324
| [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;325&quot; | 325
| [[Бесеудің хаты]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;326&quot; | 326
| [[Моғолстан]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18]
|-
| data-sort-value=&quot;327&quot; | 327
| [[Орбұлақ шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;328&quot; | 328
| [[Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;329&quot; | 329
| [[Шығыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;330&quot; | 330
| [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;331&quot; | 331
| [[Фариза Оңғарсынова]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;332&quot; | 332
| [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;333&quot; | 333
| [[Әлем елдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;334&quot; | 334
| [[Батыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;335&quot; | 335
| [[I Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;336&quot; | 336
| [[Ұйықтатын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;337&quot; | 337
| [[Руслан Тай]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 17]
|-
| data-sort-value=&quot;338&quot; | 338
| [[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;339&quot; | 339
| [[Франция қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;340&quot; | 340
| [[Отырар]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;341&quot; | 341
| [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;342&quot; | 342
| [[Қарғын (роман)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;343&quot; | 343
| [[Қарақытай мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;344&quot; | 344
| [[Орталық Азия]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 17]
|-
| data-sort-value=&quot;345&quot; | 345
| [[Ғұндар]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;346&quot; | 346
| [[Бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 17]
|-
| data-sort-value=&quot;347&quot; | 347
| [[Қазақстан мерекелері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;348&quot; | 348
| [[Пари Сен-Жермен]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B8_%D0%A1%D0%B5%D0%BD-%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;349&quot; | 349
| [[Бекет Мырзағұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;350&quot; | 350
| [[Ақмола облысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;351&quot; | 351
| [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 17]
|-
| data-sort-value=&quot;352&quot; | 352
| [[Тас дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;353&quot; | 353
| [[Суан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;354&quot; | 354
| [[Ботай мәдениеті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;355&quot; | 355
| [[Педагогика]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;356&quot; | 356
| [[Білім инновациялық лицейлері]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;357&quot; | 357
| [[Миялы (Атырау облысы)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%28%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;358&quot; | 358
| [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;359&quot; | 359
| [[Байұлы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;360&quot; | 360
| [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16]
|-
| data-sort-value=&quot;361&quot; | 361
| [[Жезқазған]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;362&quot; | 362
| [[Батыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;363&quot; | 363
| [[Жыл күндерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;364&quot; | 364
| [[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;365&quot; | 365
| [[Беріш]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 16]
|-
| data-sort-value=&quot;366&quot; | 366
| [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;367&quot; | 367
| [[Ғашық жүрек]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 16]
|-
| data-sort-value=&quot;368&quot; | 368
| [[Қаракесек (Әлімұлы)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;369&quot; | 369
| [[Луис Энрике]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D1%83%D0%B8%D1%81_%D0%AD%D0%BD%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B5 16]
|-
| data-sort-value=&quot;370&quot; | 370
| [[Сунақ]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;371&quot; | 371
| [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;372&quot; | 372
| [[Шекті]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;373&quot; | 373
| [[Хабир Мұхаррамұлы Пазиков]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;374&quot; | 374
| [[Mononegavirales]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Mononegavirales 16]
|-
| data-sort-value=&quot;375&quot; | 375
| [[Қарагөз (трагедия)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;376&quot; | 376
| [[Германия]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16]
|-
| data-sort-value=&quot;377&quot; | 377
| [[Қызылорда облысы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;378&quot; | 378
| [[Сахабалар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;379&quot; | 379
| [[Лионель Месси]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;380&quot; | 380
| [[Ақтабан шұбырынды]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;381&quot; | 381
| [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;382&quot; | 382
| [[Жодино]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE 15]
|-
| data-sort-value=&quot;383&quot; | 383
| [[Қазтуған Сүйінішұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;384&quot; | 384
| [[Түргеш қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;385&quot; | 385
| [[Бесікке салу]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;386&quot; | 386
| [[Ислам]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15]
|-
| data-sort-value=&quot;387&quot; | 387
| [[Футболдан әлем чемпионаты]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;388&quot; | 388
| [[Мұрат Болатұлы Бисенбин]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;389&quot; | 389
| [[Төлеген Айышұлы Хасанов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;390&quot; | 390
| [[Рим империясы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B8%D0%BC_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;391&quot; | 391
| [[Жұмбақтас]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 15]
|-
| data-sort-value=&quot;392&quot; | 392
| [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;393&quot; | 393
| [[Исатай Тайманұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;394&quot; | 394
| [[Орта жүз]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15]
|-
| data-sort-value=&quot;395&quot; | 395
| [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;396&quot; | 396
| [[Домалақ ана]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;397&quot; | 397
| [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 15]
|-
| data-sort-value=&quot;398&quot; | 398
| [[Таз руы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;399&quot; | 399
| [[Салауат]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 15]
|-
| data-sort-value=&quot;400&quot; | 400
| [[Баланы ұшықтау]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;401&quot; | 401
| [[Е класты күшейткіш]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95_%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88 15]
|-
| data-sort-value=&quot;402&quot; | 402
| [[Тарих-и Рашиди]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85-%D0%B8_%D0%A0%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%B4%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;403&quot; | 403
| [[Бәйтерек (монумент)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;404&quot; | 404
| [[Астана]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;405&quot; | 405
| [[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;406&quot; | 406
| [[Портал:Шолу]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;407&quot; | 407
| [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;408&quot; | 408
| [[Қырғызстан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;409&quot; | 409
| [[Оралхан Бөкей]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;410&quot; | 410
| [[Ноғай ордасы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;411&quot; | 411
| [[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;412&quot; | 412
| [[Жетіру]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 15]
|-
| data-sort-value=&quot;413&quot; | 413
| [[Қазақша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;414&quot; | 414
| [[Есім хан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;415&quot; | 415
| [[Шапырашты]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;416&quot; | 416
| [[Ұшқан ұя]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;417&quot; | 417
| [[Хвича Кварацхелия]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0_%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D1%85%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;418&quot; | 418
| [[Қожа. Жаңа саяхат]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%B0%D1%82 15]
|-
| data-sort-value=&quot;419&quot; | 419
| [[Анықтауыш]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 15]
|-
| data-sort-value=&quot;420&quot; | 420
| [[Пысықтауыш]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 15]
|-
| data-sort-value=&quot;421&quot; | 421
| [[Соколов-Сарыбай тау-кен байыту өндірістік бірлестігі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2-%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83-%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%82%D1%83_%D3%A9%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;422&quot; | 422
| [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;423&quot; | 423
| [[Жошы хан кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;424&quot; | 424
| [[Қаршыға]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;425&quot; | 425
| [[Асқар Алтай]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 15]
|-
| data-sort-value=&quot;426&quot; | 426
| [[Ағылшын тілі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;427&quot; | 427
| [[Ғұсыл]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB 14]
|-
| data-sort-value=&quot;428&quot; | 428
| [[Вирустар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;429&quot; | 429
| [[Бұрындық хан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;430&quot; | 430
| [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;431&quot; | 431
| [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;432&quot; | 432
| [[Солтүстік Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;433&quot; | 433
| [[Оғыздар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;434&quot; | 434
| [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;435&quot; | 435
| [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B0%D1%88_%28%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BD%2C_2019%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;436&quot; | 436
| [[Қызыл жебе (роман)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;437&quot; | 437
| [[Нұрлан Баянғалиұлы Әлімжанов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;438&quot; | 438
| [[Алаша (ру)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;439&quot; | 439
| [[Әміре Қашаубаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;440&quot; | 440
| [[Қ]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 14]
|-
| data-sort-value=&quot;441&quot; | 441
| [[Әділет (партия, 2002)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%2C_2002%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;442&quot; | 442
| [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;443&quot; | 443
| [[Жетімдер руы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;444&quot; | 444
| [[Атырау]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;445&quot; | 445
| [[Тараз]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 14]
|-
| data-sort-value=&quot;446&quot; | 446
| [[Адай көтерілісі (1870)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;447&quot; | 447
| [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;448&quot; | 448
| [[Мата атаулары мен түрлері]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;449&quot; | 449
| [[Қатысушы:1nter pares]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 14]
|-
| data-sort-value=&quot;450&quot; | 450
| [[Танымал қазақтардың тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;451&quot; | 451
| [[Тәуекел хан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;452&quot; | 452
| [[Ителгі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;453&quot; | 453
| [[Ошақты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;454&quot; | 454
| [[Қызға қырық үйден тыйым]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 14]
|-
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;456&quot; | 456
| [[Қазақстан Құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;457&quot; | 457
| [[Үркер (роман)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%80_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;458&quot; | 458
| [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;459&quot; | 459
| [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;460&quot; | 460
| [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;461&quot; | 461
| [[Қаңлы (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;462&quot; | 462
| [[Тоғыз-құмалақ]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;463&quot; | 463
| [[Қазақстан газеттері тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;464&quot; | 464
| [[Ноғай-Қазақ]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9-%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;465&quot; | 465
| [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;466&quot; | 466
| [[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;467&quot; | 467
| [[Сайын Мұратбеков]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;468&quot; | 468
| [[Ботбай]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;469&quot; | 469
| [[Сөз таптары]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;470&quot; | 470
| [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;471&quot; | 471
| [[Жануарлар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;472&quot; | 472
| [[Төле би]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 13]
|-
| data-sort-value=&quot;473&quot; | 473
| [[Райымбек батыр]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;474&quot; | 474
| [[Каспий теңізі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;475&quot; | 475
| [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;476&quot; | 476
| [[Шымкент]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 13]
|-
| data-sort-value=&quot;477&quot; | 477
| [[Қауіпсіздік техникасы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;478&quot; | 478
| [[Моңғолия]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 13]
|-
| data-sort-value=&quot;479&quot; | 479
| [[Қырғи қабақ соғысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;480&quot; | 480
| [[Құнанбай Өскенбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;481&quot; | 481
| [[Өзбекстан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;482&quot; | 482
| [[Ән-Ниса сүресі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;483&quot; | 483
| [[I Ахмет]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82 13]
|-
| data-sort-value=&quot;484&quot; | 484
| [[Жай сөйлем және оның түрлері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;485&quot; | 485
| [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;486&quot; | 486
| [[Саржан Қасымұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;487&quot; | 487
| [[Тәуке хан]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;488&quot; | 488
| [[Ас беру]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 13]
|-
| data-sort-value=&quot;489&quot; | 489
| [[Әпке (драма)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;490&quot; | 490
| [[Ортаққор]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;491&quot; | 491
| [[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;492&quot; | 492
| [[Балқаш]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 13]
|-
| data-sort-value=&quot;493&quot; | 493
| [[Шалкиіз Тіленшіұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;494&quot; | 494
| [[:Санат:Қазақстан актрисалары|Санат:Қазақстан актрисалары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;495&quot; | 495
| [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;496&quot; | 496
| [[Бесжылдық жоспар (КСРО)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80_%28%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;497&quot; | 497
| [[Алаш Орда]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;498&quot; | 498
| [[Зат есім]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 13]
|-
| data-sort-value=&quot;499&quot; | 499
| [[Көшпенділер (трилогия)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 500
| [[Байлар-Жандар]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;501&quot; | 501
| [[Қарахан мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;502&quot; | 502
| [[Досқан Қалиұлы Жолжақсынов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;503&quot; | 503
| [[Зар Заман ақындары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;504&quot; | 504
| [[Керей (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;505&quot; | 505
| [[Еркектің жыныстық мүшесі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;506&quot; | 506
| [[Вагиналды секс]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 13]
|-
| data-sort-value=&quot;507&quot; | 507
| [[Көне түркі жазбалары]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;508&quot; | 508
| [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 13]
|-
| data-sort-value=&quot;509&quot; | 509
| [[Бәйдібек Қарашаұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;510&quot; | 510
| [[Төртуыл]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D1%83%D1%8B%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;511&quot; | 511
| [[Ерке сылқым (күй)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;512&quot; | 512
| [[Майкл Джексон]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;513&quot; | 513
| [[Аборт]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 13]
|-
| data-sort-value=&quot;514&quot; | 514
| [[2026 жыл]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;515&quot; | 515
| [[Халық қаһарманы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;516&quot; | 516
| [[Көңіл айту]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 13]
|-
| data-sort-value=&quot;517&quot; | 517
| [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13]
|-
| data-sort-value=&quot;518&quot; | 518
| [[Казталов ауданы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;519&quot; | 519
| [[Кемел Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;520&quot; | 520
| [[Қыран]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;521&quot; | 521
| [[:Санат:Алфавит бойынша тұлғалар|Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;522&quot; | 522
| [[Портал:Африка/Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;523&quot; | 523
| [[Биология]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 13]
|-
| data-sort-value=&quot;524&quot; | 524
| [[Семей полигоны]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;525&quot; | 525
| [[Кете (ру)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;526&quot; | 526
| [[Есентемір]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;527&quot; | 527
| [[Zheka Fatbelly]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zheka_Fatbelly 12]
|-
| data-sort-value=&quot;528&quot; | 528
| [[Ғұмар Қараш]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 12]
|-
| data-sort-value=&quot;529&quot; | 529
| [[Мінсіз қызметі үшін медалі (Қазақстан)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;530&quot; | 530
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;531&quot; | 531
| [[Қола дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;532&quot; | 532
| [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;533&quot; | 533
| [[Қайыңды (көл)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;534&quot; | 534
| [[Шығай хан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;535&quot; | 535
| [[Құтадғу білік]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;536&quot; | 536
| [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;537&quot; | 537
| [[:Санат:Аргентина өзендері|Санат:Аргентина өзендері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;538&quot; | 538
| [[Асқар Сүлейменов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;539&quot; | 539
| [[Қасым Қайсенов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;540&quot; | 540
| [[Тұсаукесер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;541&quot; | 541
| [[Есіл]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 12]
|-
| data-sort-value=&quot;542&quot; | 542
| [[Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;543&quot; | 543
| [[Оңтүстік Америка]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;544&quot; | 544
| [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;545&quot; | 545
| [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;546&quot; | 546
| [[Жыныстық акт]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;547&quot; | 547
| [[Ұйқы безі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;548&quot; | 548
| [[Ханзада Жумонг (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;549&quot; | 549
| [[Едіге]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 12]
|-
| data-sort-value=&quot;550&quot; | 550
| [[Жетісу облысы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;551&quot; | 551
| [[Бәбісек]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B1%D1%96%D1%81%D0%B5%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;552&quot; | 552
| [[Жүсіп Ақшораев]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;553&quot; | 553
| [[Қанжығалы руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;554&quot; | 554
| [[Жұрнақ]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;555&quot; | 555
| [[Есекжем]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;556&quot; | 556
| [[Ақжарма (Сырдария ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0_%28%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;557&quot; | 557
| [[Ғұндар мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;558&quot; | 558
| [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%95%D0%A4%D0%90_%D0%A7%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B_2025%2F26 12]
|-
| data-sort-value=&quot;559&quot; | 559
| [[Ілияс Есенберлин]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;560&quot; | 560
| [[Қымыз]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 12]
|-
| data-sort-value=&quot;561&quot; | 561
| [[Атырау облысы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;562&quot; | 562
| [[Сүгір Әліұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D3%98%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;563&quot; | 563
| [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;564&quot; | 564
| [[Солтүстік Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;565&quot; | 565
| [[Қарақұрт]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;566&quot; | 566
| [[Қазақстан Республикасының заңдары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;567&quot; | 567
| [[Жапония]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12]
|-
| data-sort-value=&quot;568&quot; | 568
| [[Сиқым]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;569&quot; | 569
| [[Уикимедиа қоры]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;570&quot; | 570
| [[Жаңа экономикалық саясат]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;571&quot; | 571
| [[Қыпшақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;572&quot; | 572
| [[Сабақтас құрмалас сөйлем]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;573&quot; | 573
| [[Мажарстан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;574&quot; | 574
| [[Еріншектер Елі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;575&quot; | 575
| [[Пэ Су Джи]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%8D_%D0%A1%D1%83_%D0%94%D0%B6%D0%B8 12]
|-
| data-sort-value=&quot;576&quot; | 576
| [[Әл-Кәфирун сүресі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;577&quot; | 577
| [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;578&quot; | 578
| [[Қырғыз-қайсақ]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;579&quot; | 579
| [[Айша бибі кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;580&quot; | 580
| [[Көңіл толқыны (күй)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;581&quot; | 581
| [[Даун синдромы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;582&quot; | 582
| [[31 мамыр]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=31_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;583&quot; | 583
| [[Сарайшық]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;584&quot; | 584
| [[Үйсін руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;585&quot; | 585
| [[Ырғызбай ата кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;586&quot; | 586
| [[Фариза Ескермес]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;587&quot; | 587
| [[Түменбай Қуандық]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;588&quot; | 588
| [[Домбыра]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;589&quot; | 589
| [[Ақтөбе]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12]
|-
| data-sort-value=&quot;590&quot; | 590
| [[Шеркеш]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 12]
|-
| data-sort-value=&quot;591&quot; | 591
| [[Қарағанды облысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;592&quot; | 592
| [[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;593&quot; | 593
| [[Атығай]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;594&quot; | 594
| [[Азан шақырып ат қою]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 11]
|-
| data-sort-value=&quot;595&quot; | 595
| [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;596&quot; | 596
| [[Әл-Кәусәр сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;597&quot; | 597
| [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;598&quot; | 598
| [[Ұйғырлар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;599&quot; | 599
| [[Алтын Қыран ордені]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;600&quot; | 600
| [[Исатай-Махамбет көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;601&quot; | 601
| [[:Санат:Бразилия өзендері|Санат:Бразилия өзендері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;602&quot; | 602
| [[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;603&quot; | 603
| [[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;604&quot; | 604
| [[Құлшығаш]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88 11]
|-
| data-sort-value=&quot;605&quot; | 605
| [[Ақтамберді Сарыұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;606&quot; | 606
| [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;607&quot; | 607
| [[Катонқарағай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;608&quot; | 608
| [[Африка]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;609&quot; | 609
| [[Ауғанстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;610&quot; | 610
| [[Қайып хан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;611&quot; | 611
| [[Төреғали Төреəліұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;612&quot; | 612
| [[Бесін намазы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;613&quot; | 613
| [[Менің атым Қожа (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;614&quot; | 614
| [[Жақайым]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 11]
|-
| data-sort-value=&quot;615&quot; | 615
| [[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;616&quot; | 616
| [[Қажымұқан Мұңайтпасов (стадион, Шымкент)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2_%28%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BD%2C_%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;617&quot; | 617
| [[Тана]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;618&quot; | 618
| [[Қамар сұлу]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;619&quot; | 619
| [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;620&quot; | 620
| [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;621&quot; | 621
| [[Қазақ жүздері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;622&quot; | 622
| [[Құрмет ордені]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;623&quot; | 623
| [[Түркістан Уәлаятының Газеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B0%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%93%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;624&quot; | 624
| [[Әмеңгер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;625&quot; | 625
| [[Алшын]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;626&quot; | 626
| [[:Санат:Алфавит бойынша футболшылар|Санат:Алфавит бойынша футболшылар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;627&quot; | 627
| [[Астана LRT]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 11]
|-
| data-sort-value=&quot;628&quot; | 628
| [[Филипп Исаевич Голощёкин]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;629&quot; | 629
| [[:Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар|Санат:Үлгісін дәлдеу қажет аяқталмаған мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;630&quot; | 630
| [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;631&quot; | 631
| [[Ауыл шаруашылығы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;632&quot; | 632
| [[Диуани лұғат ат-түрк]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B0%D1%82-%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;633&quot; | 633
| [[Елтаңба]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;634&quot; | 634
| [[Алакөл (көл)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;635&quot; | 635
| [[Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленген тұлғалар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;636&quot; | 636
| [[Қан мен тер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;637&quot; | 637
| [[Филология]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;638&quot; | 638
| [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;639&quot; | 639
| [[Сүйіндік (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;640&quot; | 640
| [[Салқам Жәңгір хан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;641&quot; | 641
| [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;642&quot; | 642
| [[Ән-Нәбә сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D3%99%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;643&quot; | 643
| [[Шерзат Болаттың өлімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;644&quot; | 644
| [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9E%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;645&quot; | 645
| [[Қазақстанның жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;646&quot; | 646
| [[Солтүстік Америка]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;647&quot; | 647
| [[Қазақстанның бұқаралық ақпарат құралдары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;648&quot; | 648
| [[Ұлыбритания]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;649&quot; | 649
| [[Тобықты]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| [[Әл-хамду ли-Лләһ]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%83_%D0%BB%D0%B8-%D0%9B%D0%BB%D3%99%D2%BB 11]
|-
| data-sort-value=&quot;651&quot; | 651
| [[Қан топтары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;652&quot; | 652
| [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;653&quot; | 653
| [[Гүлбахрам Байбосынова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;654&quot; | 654
| [[Алаш қозғалысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;655&quot; | 655
| [[ACE (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ACE_%28Ninety_One%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;656&quot; | 656
| [[Жаһандану]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;657&quot; | 657
| [[Сөз тіркесі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;658&quot; | 658
| [[Еркебұлан Әбілханұлы Қайназар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;659&quot; | 659
| [[Барселона (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;660&quot; | 660
| [[Біржан Қожағұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;661&quot; | 661
| [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;662&quot; | 662
| [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;663&quot; | 663
| [[Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;664&quot; | 664
| [[Омар Жәлелұлы Темірбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;665&quot; | 665
| [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;666&quot; | 666
| [[Eurovision ән байқауы 2026]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Eurovision_%D3%99%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%8B_2026 10]
|-
| data-sort-value=&quot;667&quot; | 667
| [[ZaQ (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;668&quot; | 668
| [[Бірінші Мемлекеттік Дума]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;669&quot; | 669
| [[Бақытжан Әшімәліұлы Әлпейісов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;670&quot; | 670
| [[Жоқтау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;671&quot; | 671
| [[Шағатай хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;672&quot; | 672
| [[Үндістан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;673&quot; | 673
| [[Аустралия]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 10]
|-
| data-sort-value=&quot;674&quot; | 674
| [[Үстеу]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;675&quot; | 675
| [[Тақиялы періште]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;676&quot; | 676
| [[Уикипедия:Санаттар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;677&quot; | 677
| [[Ұлытау облысы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;678&quot; | 678
| [[Ақан сері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;679&quot; | 679
| [[Диуани хикмет]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;680&quot; | 680
| [[Қазақ шежіресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;681&quot; | 681
| [[Жер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;682&quot; | 682
| [[Абзал Темірғалиұлы Құспан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;683&quot; | 683
| [[Жатыр аурулары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;684&quot; | 684
| [[Желшешек]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;685&quot; | 685
| [[Қызылорда]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;686&quot; | 686
| [[Тәңіршілдік]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;687&quot; | 687
| [[Сүре]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;688&quot; | 688
| [[Ернар Айдар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;689&quot; | 689
| [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;690&quot; | 690
| [[Бақтыораз Бейсекбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;691&quot; | 691
| [[Ninety One]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Ninety_One 10]
|-
| data-sort-value=&quot;692&quot; | 692
| [[Мұхаммед Хайдар Дулати]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;693&quot; | 693
| [[Орда (музыкалық топ)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;694&quot; | 694
| [[Орынкүл Орманқызы Тәжиева]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BA%D2%AF%D0%BB_%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;695&quot; | 695
| [[Қазақстан географиясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;696&quot; | 696
| [[Жусан иісі (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;697&quot; | 697
| [[АҚШ президенттерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;698&quot; | 698
| [[Көкемарал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;699&quot; | 699
| [[Андас]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;700&quot; | 700
| [[Рамадан (ру)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D1%83%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;701&quot; | 701
| [[Жиембет жырау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;702&quot; | 702
| [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;703&quot; | 703
| [[Шылау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;704&quot; | 704
| [[Хикаят]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;705&quot; | 705
| [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;706&quot; | 706
| [[Қазақ билері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;707&quot; | 707
| [[Уикипедия:Жедел тізімдеу]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;708&quot; | 708
| [[Ақтөбе өңірлік университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;709&quot; | 709
| [[Әмеңгерлік]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;710&quot; | 710
| [[Өсімдіктер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;711&quot; | 711
| [[Бүйі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;712&quot; | 712
| [[Тоқа Темір]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;713&quot; | 713
| [[Мұрат Абдуламитұлы Әбенов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;714&quot; | 714
| [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;715&quot; | 715
| [[Шиқан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;716&quot; | 716
| [[Төлеңгіттер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;717&quot; | 717
| [[Қазақстандағы саяси партиялар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;718&quot; | 718
| [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;719&quot; | 719
| [[Ықылас Дүкенұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%94%D2%AF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;720&quot; | 720
| [[Кенелер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;721&quot; | 721
| [[Шайтанкөл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;722&quot; | 722
| [[Тайқазан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;723&quot; | 723
| [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;724&quot; | 724
| [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;725&quot; | 725
| [[1904 жыл]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1904_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;726&quot; | 726
| [[Бейсенбай Кенжебаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;727&quot; | 727
| [[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;728&quot; | 728
| [[Орда Ежен хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;729&quot; | 729
| [[Құстар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;730&quot; | 730
| [[BALA (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;731&quot; | 731
| [[Зейнеп Ахметова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;732&quot; | 732
| [[Ысық]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%8B%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;733&quot; | 733
| [[Бақытсыз Жамал]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 10]
|-
| data-sort-value=&quot;734&quot; | 734
| [[Жыртқыш құстар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;735&quot; | 735
| [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;736&quot; | 736
| [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;737&quot; | 737
| [[КешYou]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88You 10]
|-
| data-sort-value=&quot;738&quot; | 738
| [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;739&quot; | 739
| [[Кетбұға]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;740&quot; | 740
| [[Төлен Әбдік]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;741&quot; | 741
| [[Қазақстанның 1920-1940 жылдардағы қоғамдық-саяси жағдайы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_1920-1940_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;742&quot; | 742
| [[Септік жалғау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;743&quot; | 743
| [[Майна]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;744&quot; | 744
| [[Ұрыс хан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;745&quot; | 745
| [[Жүсіп Баласағұни]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;746&quot; | 746
| [[Талас ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;747&quot; | 747
| [[Алтын Орда хандарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;748&quot; | 748
| [[Киіз үй]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;749&quot; | 749
| [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;750&quot; | 750
| [[Әли Тасқынұлы Оқапов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%9B%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;751&quot; | 751
| [[Қарқаралы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;752&quot; | 752
| [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;753&quot; | 753
| [[Христиандық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;754&quot; | 754
| [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;755&quot; | 755
| [[Баян-Өлгей аймағы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;756&quot; | 756
| [[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;757&quot; | 757
| [[Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;758&quot; | 758
| [[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;759&quot; | 759
| [[Моңғол империясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;760&quot; | 760
| [[Елдос Тоқтарбай]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%81_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;761&quot; | 761
| [[Қоқан хандығы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;762&quot; | 762
| [[Жанқылыш]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%88 9]
|-
| data-sort-value=&quot;763&quot; | 763
| [[Жұбан Молдағалиев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;764&quot; | 764
| [[Есік Алтын адамы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;765&quot; | 765
| [[Құранда аталған пұттар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D2%B1%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;766&quot; | 766
| [[Құрмалас сөйлем]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;767&quot; | 767
| [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;768&quot; | 768
| [[Рауғаш]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%88 9]
|-
| data-sort-value=&quot;769&quot; | 769
| [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;770&quot; | 770
| [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;771&quot; | 771
| [[Мұңал рулары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;772&quot; | 772
| [[Матвей Евгеньевич Сафонов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%B9_%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%B0%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;773&quot; | 773
| [[Желтоқсан көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;774&quot; | 774
| [[Қазақ энциклопедиясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;775&quot; | 775
| [[Ат әбзелдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D3%99%D0%B1%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;776&quot; | 776
| [[Үш Жүз партиясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;777&quot; | 777
| [[Жалғау]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;778&quot; | 778
| [[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;779&quot; | 779
| [[Саңырауқұлақтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;780&quot; | 780
| [[Екінті намазы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;781&quot; | 781
| [[Уақ]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;782&quot; | 782
| [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;783&quot; | 783
| [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;784&quot; | 784
| [[Әл-Уақиға сүресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;785&quot; | 785
| [[Қазақстан телеарналары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;786&quot; | 786
| [[Мәңгілік бала бейне]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;787&quot; | 787
| [[Азия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;788&quot; | 788
| [[Алашұлы тобы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;789&quot; | 789
| [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;790&quot; | 790
| [[Еуропа өзендері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;791&quot; | 791
| [[Әл-Мулк сүресі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D1%83%D0%BB%D0%BA_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;792&quot; | 792
| [[Өтте тас байлану]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;793&quot; | 793
| [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;794&quot; | 794
| [[Қаһар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;795&quot; | 795
| [[Баланы шомылдыру]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;796&quot; | 796
| [[Масқар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;797&quot; | 797
| [[Тырнақша]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;798&quot; | 798
| [[Франция]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;799&quot; | 799
| [[Иса Байзақов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 800
| [[Ұлттар Лигасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;801&quot; | 801
| [[Телескоп]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF 9]
|-
| data-sort-value=&quot;802&quot; | 802
| [[Қандыағаш]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88 9]
|-
| data-sort-value=&quot;803&quot; | 803
| [[Жарқанаттар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;804&quot; | 804
| [[Математика]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;805&quot; | 805
| [[Көксерек (әңгіме)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;806&quot; | 806
| [[Қаһарман Бабағұлов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;807&quot; | 807
| [[Османлы сұлтандарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;808&quot; | 808
| [[Қыз Жібек (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;809&quot; | 809
| [[Тұмар ханша]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;810&quot; | 810
| [[Қараш (Байұлы)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%28%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;811&quot; | 811
| [[Ешкі малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;812&quot; | 812
| [[Мәлік Ғабдуллин]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;813&quot; | 813
| [[Шығанақ Берсиев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;814&quot; | 814
| [[Қазақстандағы шайбалы хоккей]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;815&quot; | 815
| [[Жыландар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;816&quot; | 816
| [[Үгедей хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;817&quot; | 817
| [[Балбырауын (күй)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;818&quot; | 818
| [[Ислам Әлмаханұлы Әбішев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;819&quot; | 819
| [[Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;820&quot; | 820
| [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;821&quot; | 821
| [[Үкі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BA%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;822&quot; | 822
| [[Көсемше]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;823&quot; | 823
| [[Теміреткі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;824&quot; | 824
| [[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;825&quot; | 825
| [[Тоқтар Серіков]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;826&quot; | 826
| [[Айбек Айдарұлы Барыс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;827&quot; | 827
| [[Шара Баймолдақызы Жиенқұлова]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;828&quot; | 828
| [[Әскери аурухана]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;829&quot; | 829
| [[Қостанай облысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;830&quot; | 830
| [[Зарина Кармен]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;831&quot; | 831
| [[Әскери коммунизм саясаты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;832&quot; | 832
| [[Apple Inc.]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Apple_Inc. 9]
|-
| data-sort-value=&quot;833&quot; | 833
| [[Дала уәлаятының газеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%83%D3%99%D0%BB%D0%B0%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;834&quot; | 834
| [[Шілдехана]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;835&quot; | 835
| [[:Сурет:Қазақстан картасы.png|Сурет:Қазақстан картасы.png]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B.png 9]
|-
| data-sort-value=&quot;836&quot; | 836
| [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;837&quot; | 837
| [[Естен тану]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;838&quot; | 838
| [[:Санат:Аспаптар|Санат:Аспаптар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;839&quot; | 839
| [[Астана қаласының бас мешіті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;840&quot; | 840
| [[Будапешт]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%88%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;841&quot; | 841
| [[ChatGPT]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ChatGPT 9]
|-
| data-sort-value=&quot;842&quot; | 842
| [[Уикипедия:Ережелер мен нұсқаулар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;843&quot; | 843
| [[Тасаттық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;844&quot; | 844
| [[Тәуелдік жалғау]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;845&quot; | 845
| [[Сүгір жырау Бегендікұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;846&quot; | 846
| [[:Санат:Барселона ФК ойыншылары|Санат:Барселона ФК ойыншылары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%A4%D0%9A_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;847&quot; | 847
| [[Уикипедия:Форум/Техникалық]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%A2%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;848&quot; | 848
| [[Африка өзендері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;849&quot; | 849
| [[Мастопатия]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;850&quot; | 850
| [[:Санат:Боливия өзендері|Санат:Боливия өзендері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;851&quot; | 851
| [[Сұлтанахмет Қоңырқожаұлы Қожықов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;852&quot; | 852
| [[Ауыз әдебиеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;853&quot; | 853
| [[Тахир хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;854&quot; | 854
| [[Гауһартас (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;855&quot; | 855
| [[Қошмұхамбет Дүйсебайұлы Кемеңгеров]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;856&quot; | 856
| [[Нағашы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 9]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>0rwev0opo74liat4ijv2mx9vqhx8gox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Орта кәсіптік оқу орыны</title>
    <ns>10</ns>
    <id>781753</id>
    <revision>
      <id>3612236</id>
      <parentid>3610693</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Madi Dos</username>
        <id>18369</id>
      </contributor>
      <origin>3612236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2330" sha1="0k6bgymid7lj26jh69ouhvxw7hk12ry" xml:space="preserve">
{{Infobox
| bodyclass   = vcard
| abovestyle  = background-color: #E6E6FA; color: black; font-size: 110%;
| aboveclass  = fn org
| above       = {{{Атауы|{{{атауы|{{PAGENAME}}}}}}}}
| subheader   = {{{Шынайы_атауы|{{{шынайы_атауы|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P1448}}}}}}}}

| image       = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{Сурет|{{{сурет|}}}}}}|size={{{Сурет_өлшемі|{{{сурет_өлшемі|250px}}}}}}}}
| caption     = {{{Сурет_тақырыбы|{{{сурет_тақырыбы|}}}}}}

| headerstyle = background-color: #E6E6FA;

| label1  = Бұрынғы атаулары
| data1   = {{{Бұрынғы_атаулары|{{{бұрынғы_атаулары|}}}}}}

| label2  = Негізі қаланған жылы
| data2   = {{{Негізі_қаланған|{{{негізі_қаланған|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P571}}}}}}}}

| label3  = Жабылған жылы
| data3   = {{{Жабылған_жылы|{{{жабылған_жылы|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P576}}}}}}}}

| label4  = Түрі
| data4   = {{{Түрі|{{{түрі|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P31}}}}}}}}

| label5  = Басшысы
| data5   = {{{Басшысы|{{{басшысы|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P1037}}}}}}}}

| label6  = Оқытушылар саны
| data6   = {{{Оқытушылар_саны|{{{оқытушылар_саны|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P1128}}}}}}}}

| label7  = Студенттер саны
| data7   = {{{Студенттер_саны|{{{студенттер_саны|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P2196}}}}}}}}

| label8  = Мемлекет
| data8   = {{{Ел|{{{ел|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P17}}}}}}}}

| label9  = Орналасуы (Қала, Аймақ)
| data9   = {{{Орналасуы|{{{орналасуы|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P131}}}}}}}}

| label10 = Мекенжайы
| data10  = {{{Мекенжайы|{{{мекенжайы|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P6375}}}}}}}}

| label11 = Ресми сайты
| data11  = {{{Сайты|{{{сайты|{{#invoke:Wikidata|formatStatements|property=P856}}}}}}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Құжаттама}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0k6bgymid7lj26jh69ouhvxw7hk12ry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бақытжан Бұқарбай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781892</id>
    <revision>
      <id>3611997</id>
      <parentid>3611494</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Daniyal.aidarov5</username>
        <id>119690</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3611997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7231" sha1="9760qq29vs9t54j8jld2wd95p6l4yst" xml:space="preserve">'''Бақытжан Бұқарбай''' ([[27 наурыз]] [[1987 жыл|1987]]) — баспагер, жазушы, саясаттанушы, суретші AmalBooks баспасының негізін қалаушы.&lt;ref&gt;https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4873365-kandidat-proekta-100-novyh-lits.html&lt;/ref&gt; Қазақ әдебиетіне нон-фикшн жанрын әкелген қаламгер.

== Өмірбаяны ==
[[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін]] «саясаттану» мамандығы бойынша тәмамдаған (2009), сол жерден әлеуметтік ғылымдар магистрі дәрежесін алған (2011).

2009 жылы «Қазақстан кәсіпкерлері қауымдастығы» вице-президентінің көмекшісі болды.

2009–2011 жылдар аралығында [[Хабар (агенттік)|«Хабар» агенттігінде]] бейнематериалдар бойынша редактор және интернет жобалар редакциясының редакторы қызметтерін атқарған.

2009–2010 жылдар аралығында Vox Populi журналының шолушысы болды.

2011–2012 жылдар аралығында [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтында]] ғылыми қызметкер болды. Сол жерде 2012–2013 жылдары әлеуметтік-саяси зерттеулер бөлімінің меңгерушісі, 2013–2014 жылдары аға ғылыми қызметкер қызметін атқардыі.

2014 жылы «Оңтүстік Астана» телерадио компаниясы» АҚ арнайы жобалар редакциясының әлеуметтік жобалар редакторы.

2015 жылы – [[Ақтау]] қаласы әкімінің штаттан тыс кеңесшісі. Алматы қаласы «Ақпарат және талдау орталығы» ШЖҚ КМК әлеуметтанулық зерттеулер бөлімінің меңгерушісі.

2020–2023 жылдар аралығында [[Forbes Kazakhstan]] журналының қазақша нұсқасының тұңғыш бас редакторы.&lt;ref&gt;https://mail.kz/kz/news/economic/bakytzhan-bukarbai-forbes-tin-kazaksha-nuskasynyn-bas-redaktory-boldy&lt;/ref&gt;

Қазақ тілін дамытуға бағытталған жобалардың авторы. Солардың ішінде өзіндік оқыту әдістемесі қалыптасқан BAS QOSU жобасы (2014–2018) шеңберінде мыңнан астам адам қазақ тілін үйреніп шықты. Жобаға қазақ тілін үйренуге оннан астам елдің азаматтары қатысты.&lt;ref&gt;https://kstnews.kz/newspaper/16795/&lt;/ref&gt;

2016 жылдан бері AmalBooks баспасының негізін қалаушысы және жетекшісі.&lt;ref&gt;https://aikyn.kz/265407/bak-ytzhan-bu-k-arbay--amalbooks-baspasynyn--negizin-k-alaushy--baspager--avtor-k-azak-tyn--u-k-yptylyg-yna-suysinipti&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.marwin.kz/izdatelstvo/amalbooks/&lt;/ref&gt; 

== Шығармашылығы ==
Бақытжан Бұқарбай бірнеше кітаптың авторы:

* «Алматы сегодня» (2010);
* «Қарулы қақтығыстардағы ақпараттық технологиялар: әлемдік тәжірибе және келешегі» (2012);
* «Қазақстан-2050» терминологиялық анықтамалығы (2014);
* «Күміс кітап» (2016) – қазақ тілінде нон-фикшн жанрында жазылған алғашқы туынды;&lt;ref&gt;https://massaget.kz/zhaaly/kums-ktap-jaryikka-shyiktyi-43234/&lt;/ref&gt;
* «Настольная книга казахского бизнесмена» (2018);
* «Күнкөрістен кет, байлыққа жет!» (2018);&lt;ref&gt;https://egemen.kz/article/344469-korkem-adebiette-tunyq-tarbie-dgatyr&lt;/ref&gt;
* «Prezident» (2020);
* «Қарызсыз қазақ» (2020);&lt;ref&gt;https://ruh.kz/qaryzsyz-qazaq-en-kop-satylgan-5-kitap_15848/&lt;/ref&gt;
* «Бір жылда қалай баспаналы болдым?» (2022);&lt;ref&gt;https://almaty.tv/kz/news/obschestvo/1624-bir-dgylda-kalay-baspanaly-boldym-almatyda-bakytdgan-bukarbaydyn-kitaby-dgaryk-kordi&lt;/ref&gt;
* «Марғұлан. Бизнес пен өмір туралы» (2023).&lt;ref&gt;https://informburo.kz/kaz/tanym/bai-ari-baqytty-bolgynyz-kele-me-biznes-turaly-qazaqsa-uzdik-kitaptar&lt;/ref&gt;

Суретші ретінде екі жеке көрмесін өткізді:

* «Өмір шеңбері» тұңғыш жеке көрмесі, Алматы, 2014;
* Шұбаркөл көмір кен орнының отыз жылдығына арналған графика жұмыстарының көрмесі, Астана, Алматы, Шымкент, 2015.

== Марапаттары ==
Журналистерге тағайындалатын «Нұр Сұңқар» республикалық сыйлығының (2013), баспа, радио, интернет-журналистика саласындағы жетістіктері үшін берілетін қазақстандық Ұлттық «URKER» сыйлығының (2021) лауреаты. Қазақстан Республикасы президентінің атынан алғыс хат (2012, 2022) алған.

ҚСЗИ 25 жылдығына орай мерекелік медалімен (2018), қоғамдық келісім мен жалпыұлттық бірлікті нығайтуға қосқан үлесі үшін Қазақстан халық ассамблеясының «Мейірім» медалімен және [[Халық алғысы медалі|«Халық алғысы» медалімен]] (екеуі де 2020 жылы) марапатталған. [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медалімен]] наградталған (2026).

== Жеке тұлғасы ==
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін меңгерген. Үйленген, екі қыз тәрбиелеп отыр.

Хоббиі – эррористика, қолтаңба қойылған кітаптар мен автографтар коллекциясын жинау. Ғылыми қызығушылығы – креативті индустриялар.

Баспасынан шыққан кейбір кітаптары даулы болып, қоғамда пікірталас тудырды.&lt;ref&gt;https://informburo.kz/kaz/kogam/baqytzan-buqarbai-tarixtagy-ashhy-satterdi-qabyldagyn-kelmeui-olar-bolmady-degen-soz-emes&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>9760qq29vs9t54j8jld2wd95p6l4yst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Минск облысы</title>
    <ns>10</ns>
    <id>781895</id>
    <revision>
      <id>3612196</id>
      <parentid>3611845</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="833" sha1="8vbjkotf97j9pejdwhnjkrnvkzjnm7j" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Минск облысы
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Минск облысы]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8vbjkotf97j9pejdwhnjkrnvkzjnm7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612339</id>
      <parentid>3612196</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="oy7en5pppgv07xqhy3pnidrtdw6mqkw" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты     = Минск облысы
|state   = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
|тақырып = [[Минск облысы]]
|сурет   = 
|үсті    = 
|бөлім1  = Қалалары
|тізім1  = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} [[Логойск]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oy7en5pppgv07xqhy3pnidrtdw6mqkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борисов (қала)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781946</id>
    <revision>
      <id>3612185</id>
      <parentid>3610845</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12328" sha1="gz7h8gd6u79web2orog62tm0ciyns70" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Борисов
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Бары́саў}}
 |сурет                   = Square in Barysaŭ.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Barysaŭ.svg
 |ту                      = Flag of Barysaŭ.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =14 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =30 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Борисов ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1102	
 |алғашқы дерек           = 1102	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 46	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 173
 |климаты                 = қоңыржай континентальды
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 133 700
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 177
 |пошта индексі           = 222120
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Barysaŭ
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Борисов''' ({{lang-be|Бары́саў}})  — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Борисов ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Борисов қаласының халқы 133 700 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Қала Березина өзенінің бойында, [[Минск]] қаласынан 70 км қашықтықта орналасқан және Мәскеу-Минск-Варшава тас жолының бойында орналасқандықтан, географиялық және көліктік тұрғыдан қолайлы орналасқан. Борисов сонымен қатар Бабруйск және Вилейкамен республикалық маңызы бар автомобиль жолдарымен байланысты. Қала арқылы Борисовты Минск және Мәскеумен байланыстыратын теміржол желісі өтеді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1163-Borisov.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Борисовский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Борисов туралы алғашқы деректер 1102 жылға жатады және Литва шежіресінде кездеседі, онда Полоцк князі Борис Всеславович Ятвингтерге қарсы жорықтан оралып, Березина өзенінің сол жағалауында қала құрып, оны өз атымен атаған. ХIII ғасырдың ортасына қарай Борисов өзінің тиімді географиялық орналасуының арқасында ең маңызды сауда және қолөнер орталықтарының бірі болды, ал ғасырдың соңына қарай ол Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді.

1563 жылы Борисов Литваның Ұлы Герцогы Сигизмундтан Магдебург құқықтарын алды, бұл қалаға өзін-өзі басқару құқығын берді және оны феодалдық міндеттемелерден босатты. Көптеген соғыстардың нәтижесінде қала бірнеше рет қиратылып, тоналды. Польша-Литва Достастығы мен Ресей арасындағы соғыс кезінде (1654-1667) қаланы кезекпен орыс және Польша-Литва Достастығы әскерлері басып алды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Борисов Ресей империясының құрамына кіріп, округтік қалаға айналды. 

1917 жылдың қарашасында Борисовта кеңес билігі орнады, бірақ 1918 жылға қарай қаланы неміс әскерлері басып алды. 1918 жылдың желтоқсанында Қызыл Армия қалаға кірді, ал Борисов Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының құрамына кірді, кейінірек, 1919 жылы 27 ақпанда ол Литва-Белорус Кеңестік Социалистік Республикасының құрамына кірді. 1919-1920 жылдары Кеңес-Польша соғысының нәтижесінде Борисовты поляк әскерлері басып алды. Рига бейбітшілік келісімінің (1921) шарттарына сәйкес, Беларусь аумағы Беларусь КСР мен Польша арасында бөлінді. 1924 жылдан бастап қала аудан орталығы болды.

Ұлы Отан соғысы басталғаннан бері Борисов қанды шайқастардың орны болды. Беларусь стратегиялық қорғаныс операциясы кезінде 1-ші Мәскеу дивизиясының әскерлері 1941 жылдың 30 маусымынан 10 шілдесіне дейін қала үшін шайқасты. Борисов 1944 жылы 1 шілдеде Багратион операциясы кезінде нацистік басқыншылардан азат етілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=37_Borisov|title=История развития - Борисов|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

1991 жылдан бастап, КСРО ыдырағаннан кейін, Борисов [[Беларусь]] Республикасының құрамына кірді.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Борисов — Минск облысындағы ірі өнеркәсіптік қала. Қалада 42 зауыт пен кәсіпорындар, 16 бірлескен кәсіпорын орналасқан. Қаланың өнеркәсіптік әлеуеті айтарлықтай, оны машина жасау және металл өңдеу, аспап жасау, химия, ағаш өңдеу, фармацевтика, хрусталь шыны бұйымдары, пластмассалар, сіріңкелер және басқа да көптеген салалардағы 40 кәсіпорын ұсынады.

Борисовтың білім беру жүйесіне 18 орта мектеп, үш гимназия, үш орта мамандандырылған оқу орны (политехникалық колледж, медициналық колледж, колледж - БНТУ филиалы), үш кәсіптік мектеп, музыка, көркемсурет, хореография мектебі және кадет мектебі кіреді.&lt;br /&gt;
Қаланың негізгі спорт нысандарынан екі стадион, үш жүзу бассейні, 14 ату тирі және сегіз спорт алаңы бар. Қаланың өзінің БАТЭ Борисов футбол командасы бар. Команда Беларусь Премьер-лигасында 15 рет жеңіске жетті және УЕФА Кубогы мен УЕФА Чемпиондар Лигасында бақ сынасты.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/borisov/|title=Борисов|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
*'''Борисов өлкетану мұражайы''' — мұражайда Борисов облысының халқы, мәдениеті және дамуы туралы баяндайтын тарихи артефактілер мен құжаттардың коллекциялары көрсетілген.
*'''«Борисов Арена»''' — Борисовта орналасқан заманауи, жаңадан салынған футбол стадионы және спорт аренасы.
*'''Қасиетті Успен Борисоглебский монастырі''' — Беларусьтегі ең көне монастырьлардың бірі, оның тарихи құндылығы XII ғасырға жатады.
*'''Парк Палас энд Гарденс''' — жаяу серуендеу немесе пикник үшін жаяу жүру жолдары, субұрқақтар және бақтары бар әдемі саябақ.
*'''Әулие Константин мен Елена шіркеуі''' — тарихи кірпіштен салынған шіркеу және Борисовтың ең көрнекті жерлерінің бірі, ол өзінің ерекше стилі мен сәулет өнерінің арқасында танымал туристік орын.
*'''Борисов хайуанаттар бағы''' — бұл хайуанаттар бағында 3000-нан астам жануар, соның ішінде сирек кездесетін түрлер бар.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-borisov.htm|title=Карта Борисова|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-05-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Orthodox Church in Barysaŭ.jpg|Воскресенск шіркеуі, 1874
Railway Station in Barysaŭ.jpg|Темір жол вокзалы
Museum in Barysaŭ.jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы
Барысаў. Барысаў-Арэна (10).jpg|Борисов Арена
002 123 Борисов, 01-05-2004.jpg|Қала панорамасы
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>gz7h8gd6u79web2orog62tm0ciyns70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адам баласы (фильм, 2006)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781964</id>
    <revision>
      <id>3612054</id>
      <parentid>3611104</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T01:48:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <origin>3612054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26015" sha1="gaoqcbmya0s0jchcepwhrkh6f8kppom" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Адам баласы
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|Children of Men}}
 |Суреті           = Children of men ver4.jpg
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[Шытырман оқиғалы фильм|шытырман оқиғалы]]&lt;br&gt;[[Драма (жанр)|драма]]&lt;br&gt;[[Ғылыми фантастикалық фильм|ғылыми фантастика]]&lt;br&gt;[[Триллер (жанр)|триллер]]&lt;br&gt;[[антиутопия]]
 |Режиссёрі        = [[Альфонсо Куарон]]
 |Продюсері        = [[Марк Абрахам]]&lt;br&gt;[[Эрик Ньюман]]&lt;br&gt;Хилари Шор&lt;br&gt;[[Иэн Смит]]&lt;br&gt;[[Тони Смит (менеджер)|Тони Смит]]
 |Сазгері          = [[Джон Тавенер]]
 |Қоюшы суретші    = [[Джеффри Керкленд]]
 |Негізі           = [[Филлис Дороти Джеймс]]тің осы аттас романы
 |Сценарийші       = Альфонсо Куарон&lt;br&gt;Тимоти Дж. Секстон&lt;br&gt;Дэвид Арата&lt;br&gt;Марк Фергус&lt;br&gt;Хоук Остби
 |Актерлер         = [[Клайв Оуэн]]&lt;br&gt;[[Джулианна Мур]]&lt;br&gt;[[Майкл Кейн]]
 |Операторы        = [[Эммануэль Любецки]]
 |Компания         = [[Universal Pictures]]
 |Дистрибьютор     = 
 |Ұзақтығы         = 109 минут&lt;ref&gt;{{cite web|title=''CHILDREN OF MEN'' (15)|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/children-men-1|work=[[Universal Pictures|Universal Studios]]|publisher=[[British Board of Film Classification]]|date=2006-09-15|accessdate=2014-05-30|lang=en}}&lt;/ref&gt;
 |Бюджеті          = 76 000 000 [[АҚШ доллары|доллар]]&lt;ref name=&quot;mojo&quot; /&gt;
 |Түсім            = 70 455 770 [[АҚШ доллары|доллар]]&lt;ref name=mojo&gt;{{mojo title|childrenofmen|Адам баласы}}&lt;/ref&gt;
 |Мемлекет         = {{GBR}}&lt;br&gt;{{USA}}&lt;br&gt;{{JPN}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Children of Men (2006)|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b6cfc9d|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160220072216/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8b6cfc9d|url-status=dead|archivedate=2016-02-20|publisher=[[British Film Institute]]|accessdate=2020-04-23|lang=en}}&lt;/ref&gt;
 |Тілі             = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Жыл              = 2006
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = 
 |imdb_id          = 0206634
 |Сайты            = 
 |Ортаққор         = 
}}
'''«Адам баласы»''' ({{Lang-en|Children of Men}}) — [[2006 жыл кинода|2006 жылғы]] [[Антиутопия|антиутопиялық]] [[Атыс-шабыс фильм|атыс-шабыс]] [[триллер]],&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allmovie.com/movie/children-of-men-v326222|title=Children of Men (2006) - Alfonso Cuarón|website=[[AllMovie]]|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/63743-CHILDREN-OFMEN?sid=572d308d-a791-4cfa-87fc-e7a6568e2cde|title=AFI Catalog - Children of Men|website=[[American Film Institute]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-12-06|archivedate=2023-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230930164841/https://catalog.afi.com/Film/63743-CHILDREN-OFMEN?sid=572d308d-a791-4cfa-87fc-e7a6568e2cde|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2006/sep/22/juliannemoore.thriller|title=Children of Men review – explosively violent future-nightmare thriller|first=Peter|last=Bradshaw|author-link=Peter Bradshaw|work=[[The Guardian]]|date=2006-09-22|access-date=|archive-url=|archive-date=|url-status=live|accessdate=2024-01-11|archivedate=2023-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231123164135/https://www.theguardian.com/film/2006/sep/22/juliannemoore.thriller|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.eastman.org/children-men|title=Children of Men|website=[[George Eastman Museum]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=dead|accessdate=2019-09-30|archivedate=2020-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200717225918/https://www.eastman.org/children-men|lang=en}}&lt;/ref&gt; режиссер әрі сценарийдің соавторы [[Альфонсо Куарон]]ның алтыншы толықметражды фильмі. [[Филлис Дороти Джеймс]]тің 1992 жылғы «{{Iw|Адам баласы|3=en|4=The Children of Men}}&lt;nowiki/&gt;» романына негізделген сценарийді бес жазушы бірігіп жазған, ал [[Клайв Оуэн]] титрде көрсетілмеген үлес қосқан.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Фильмдегі оқиға 2027 жылы, екі онжылдыққа созылған жаппай [[Адам|адамзат]]тық [[бедеулік]] қоғамды күйреу шегіне жеткізген кезде өрбиді. [[Баспана іздеуші]]&lt;nowiki/&gt;лер Ұлыбританиядан пана іздейді, алайда үкімет тарапынан олар ұсталып, депортациялауға ұшырайды. Клайв Оуэн хаос ортасында қалған босқын қыз Киге ({{Iw|Клэйр-Хоуп Ашити|3=en|4=Clare-Hope Ashitey}}) құтылуға көмектесетін мемлекеттік қызметкер Тео Фаронның рөлін сомдайды. Фильмде сонымен қатар [[Джулианна Мур]], [[Чиветель Эджиофор]], [[Пэм Феррис]], [[Чарли Ханнэм]] және [[Майкл Кейн]] түскен.

Фильмнің тұсаукесері 2006 жылғы 3 қыркүйекте [[63-ші Венеция кинофестивалі]]нде өтті, онда ол басты награда — «[[Алтын арыстан]]&lt;nowiki/&gt;» жүлдесі үшін режиссер [[Цзя Чжанкэ]]нің «[[Натюрморт (фильм)|Натюрморт]]&lt;nowiki/&gt;» картинасымен бәсекелесті.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Фильмді [[Universal Pictures]] компаниясы 2006 жылғы 22 қыркүйекте Ұлыбританияда, ал 2006 жылғы 25 желтоқсанда АҚШ-та прокатқа шығарды.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ian Mohr|url=http://www.variety.com/article/VR1117956691.html?categoryid=1082&amp;cs=1|title='Men' takes a bigger bow|subtitle=Sci fi thriller expands to over 1,200 locations|publisher=[[Variety]]|date=2007-01-04|access-date=2012-12-05|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012193833/http://www.variety.com/article/VR1117956691.html?categoryid=1082&amp;cs=1|archive-date=2007-10-12}}&lt;/ref&gt; Дистрибьютор тарапынан марапаттар маусымы кезінде шектеулі көрсетілім мен нақты маркетингтік стратегияның мүлдем болмағанына қарамастан,&lt;ref&gt;{{cite news|date=2006-12-12|last=Hoberman|first=J.|title=Don't Believe the (Lack of) Hype|journal=[[The Village Voice]]|url=https://www.villagevoice.com/2006/12/12/dont-believe-the-lack-of-hype/|access-date=2020-09-17|archive-date=2023-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230209071122/https://www.villagevoice.com/2006/12/12/dont-believe-the-lack-of-hype/|url-status=live|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/features/children-men-alfonso-cuaron|title=Children of Men: Why Alfonso Cuarón's anti-Blade Runner looks more relevant than ever|last=Dalton|first=Stephen|date=2019-02-18|website=BFI.org.uk|access-date=|accessdate=2020-09-17|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=2016-12-26|last=Riesman|first=Abraham|title=Future Shock|journal=[[Vulture.com]]|url=https://www.vulture.com/2016/12/children-of-men-alfonso-cuaron-c-v-r.html|access-date=2020-09-17|lang=en}}&lt;/ref&gt; «Адам баласы» фильмі сыншылардың жоғары бағасына ие болды және сценарийі, операторлық жұмысы, көркемдік жетекшілігі мен бір кадрмен түсірілген жаңашыл экшн-сахналары үшін танылды. Туынды «[[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы|Үздік бейімделген сценарий]]&lt;nowiki/&gt;», «[[Үздік операторлық жұмыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]]&lt;nowiki/&gt;» және «[[Үздік монтаж үшін Оскар сыйлығы|Үздік монтаж]]&lt;nowiki/&gt;» номинациялары бойынша 3 [[Оскар (2007)|«Оскар» сыйлығы]]на ұсынылды. Сонымен қатар ол 3 [[BAFTA (2007)|BAFTA сыйлығы]]на ұсынылып, «[[Үздік операторлық жұмыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]]&lt;nowiki/&gt;» және «[[Қоюшы суретшінің үздік жұмысы үшін BAFTA сыйлығы|Қоюшы суретшінің үздік жұмысы]]&lt;nowiki/&gt;» марапаттарын жеңіп алды, сондай-ақ 3 [[Сатурн (сыйлық, 2007)|«Сатурн» сыйлығы]]на ұсынылып, «[[Үздік ғылыми-фантастикалық фильм үшін Сатурн сыйлығы|Үздік ғылыми-фантастикалық фильм]]&lt;nowiki/&gt;» аталымында үздік шықты. 2016 жылы бұл туынды бүкіл әлемнен жиналған 117 киносыншы [[BBC нұсқасы бойынша ХХІ ғасырдағы ең керемет 100 фильм|XXI ғасырдың ең үздік]] туындылары деп таныған 100 фильмнің ішінде 13-орынға жайғасты.

Фильмнің сюжеті әдеби нұсқасынан айтарлықтай ерекшеленеді; экрандау барысында тек кейіпкерлер ғана пайдаланылып, ал оқиғалар желісі мүлдем басқа бағытта өрбиді. Картина 76 000 000 [[АҚШ доллары|доллар]] бюджетімен небары 70 000 000 доллар жинап, кассада сәтсіздікке ұшырады, бірақ әлемнің жетекші киносыншыларының оң бағасын алды.

== Сюжеті ==
[[2027 жыл]]. Жаппай [[бедеулік]] адамзатты тығырыққа тіреді — соңғы сәбидің дүниеге келгеніне 18 жыл өткен. Бүкіл әлемді хаос жайлаған, тек мемлекетті әскери лагерьге айналдырған [[Ұлыбритания]] ғана тәртіпті сақтап тұр. [[Заңсыз иммиграция|Заңсыз иммигрант]]тар елге кіруге тырысқанымен, оларды ұстап, торға қамайды, аралдан депортациялайды және атып тастайды.

Тео Фарон — бұрынғы саяси белсенді, ұлының өлімі мен әйелімен ажырасудан кейін айналада болып жатқан оқиғаларға мүлдем бей-жай қарайды. «Балықтар» [[Лаңкестік ұйым|террорлық ұйымы]]ның мүшелері Теоны ұрлап әкетеді. Террористер жетекшілерінің бірі, Теоның бұрынғы әйелі Джулиан Тейлор оған шекарадағы тексерістен айналып өтіп, елден кетуі керек жас босқын қыз Кидің еркін жүріп-туру рұқсат қағазы үшін 5000 фунт ұсынады. Немере ағасы Найджелдің көмегімен Тео құжаттарды қолға түсіреді. Алайда, алынған рұқсат қағазы Киге тек Теомен бірге ғана жүріп-тұруға мүмкіндік береді.
Джулиан өзінің серіктестерінің қолынан қаза тапқаннан кейін, Ки Теоға өзінің басты құпиясын ашады — ол жүкті екен. Джулиан оны қазіргі тығырықтан шығудың жолын іздеп жүрген жұмбақ ғалымдар тобы — «Адамзат» жобасына жеткізбекші болған еді.
«Балықтар» ұйымы баланы саяси құрал ретінде пайдалануды жоспарлап отырғанын білген соң, Ки, Тео және акушер Мириам лаңкестер лагерінен қашып шығады. Мириам «Адамзат» жобасының кемесімен кездесу геттоға айналған босқындар лагері — Бексхилл қаласының маңындағы теңізде белгіленгенін түсіндіреді. Теоның ескі досы, бұрынғы саяси карикатурист Джаспер олардың қалаға заңсыз [[гастарбайтер]]лер кейпінде өтуін ұйымдастырады. Кидің ізіне түскен лаңкестер Джасперді өлтіріп кетеді.

Тео мен Ки Бексхиллге кірген сәтте, Кидің толғағы басталады. Мириам шекарашылардың назарын басқа жаққа аудару үшін өзін діни фанат етіп көрсетіп, тұтқындалады. Бексхиллдегі қараусыз қалған үйлердің бірінде Ки қыз бала дүниеге әкеледі. Олардың жасырынған жері әшкереленіп қалғанымен, Маричка есімді қарт үй иесі оларға сыртқа шығуға көмектеседі. Осы кезде жеткен «Балықтар» тобы басты кейіпкерлерді қолға түсіреді, алайда басталған көше шайқастары мен хаос кезінде Тео қашып үлгереді. Ол британ әскері қоршауға алған көпқабатты ғимарат ішінен Киді тауып алады. Бірақ Джулианның орнына «Балықтар» лаңкестік ұйымының жаңа жетекшісі болған Люк Теоны атып, жаралап үлгереді. Жаңа туған нәрестені көргенде, сарбаздар мен көтерілісшілер бір сәт атысты тоқтатып, қашқындарды өткізіп жібереді.

Шайқас қайта басталғанда, Тео Маричканы, ал оның көмегімен қайықты тауып алады. Дәл «Адамзат» жобасының кемесі тұман арасынан көрінген сәтте, жараланған Тео көп қан жоғалтудан есінен танып қалады. Бала мен Кидің одан арғы тағдыры белгісіз болып қала береді. Алайда фильмнің соңғы титрлері жүріп жатқанда бала күлкісі естіледі, ал туынды жақсылыққа деген үміт сыйлайтын санскрит тіліндегі эпилогпен аяқталады.

== Рөлдерде ==
* [[Оуэн, Клайв|Клайв Оуэн]] — ''Теодор Фарон'', бұрынғы саяси белсенді.
* {{iw|Клэр-Хоуп Ашити||en|Clare-Hope Ashitey}} — ''Ки'', соңғы 18 жылда Жер бетінде жүкті болғаны белгілі жалғыз әйел, қара нәсілді қыз.
* [[Джулианна Мур]] — ''Джулиан Тейлор'', «Балықтар» террорлық тобының жетекшісі, Теоның бұрынғы әйелі.
* [[Майкл Кейн]] — ''Джаспер Палмер'', Теоның досы, бұрынғы саяси карикатурист.
* [[Чиветел Эджиофор]] — ''Люк''
* [[Чарли Ханнэм]] — ''Патрик''
* [[Пэм Феррис]] — ''Мириам''
* [[Питер Маллан]] — ''Сид''
* [[Дэнни Хьюстон]] — ''Найджел'', Теоның немере ағасы.
* [[Оана Пелля]] — ''Маричка''
* [[Пол Шарма]] — ''Иэн''
* [[Яцек Коман]] — ''Томаш''
* [[Темина Санни]] — ''Зара''

== Түсірілім тобы ==
* Режиссері: [[Альфонсо Куарон]]
* Продюсерлері: Марк Абрахам (''Marc Abraham''), Эрик Ньюман (''Eric Newman''), Хилари Шор (''Hilary Shor''), Иэйн Смит (''Iain Smith''), Тони Смит (''Tony Smith'')
* Атқарушы продюсерлері: Армян Бернштейн (''Armyan Bernstein''), Томас Блисс (''Thomas A. Bliss'')
* Сценарий авторлары: [[Альфонсо Куарон]], Дэвид Арата (''David Arata''), Тимоти Секстон (''Timothy J. Sexton''), Марк Fergus (''Mark Fergus''), Хок Остби (''Hawk Ostby'')
:: [[Филлис Дороти Джеймстің]] осы аттас романы бойынша
* Операторы: [[Эммануэль Любецки]]
* Композиторы: [[Джон Тавенер]]
* Монтаж: [[Альфонсо Куарон]], Алекс Родригес (''Alex Rodríguez'')

[[Universal Pictures]] кинокомпаниясының өнімі (бюджеті 76 млн доллар). Тұсаукесері [[2006 жыл кино|2006 жылдың]] [[3 қыркүйек|3 қыркүйегінде]] [[Венеция кинофестивалі|Венеция кинофестивалінде]] өтті. Экрандарға [[22 қыркүйек|22 қыркүйектен]] бастап шықты ([[Ұлыбритания]] және [[Ирландия]]).

== Саундтрегі ==
# «[[Hush (Билли Джо Роялдың әні)|Hush]]» &lt;small&gt;([[Deep Purple]])&lt;/small&gt; — 4:25
# «Witness (1 Hope)» &lt;small&gt;([[Roots Manuva]])&lt;/small&gt; — 4:14
# «Tomorrow Never Knows» &lt;small&gt;([[Джуниор Паркер]])&lt;/small&gt; — 3:30
# «Sleepy Shores» &lt;small&gt;([[Майкл Прайс]])&lt;/small&gt; — 2:52
# «[[In the Court of the Crimson King|The Court of the Crimson King]]» &lt;small&gt;([[King Crimson]])&lt;/small&gt; — 4:49
# «Backward» &lt;small&gt;([[Kode9]], [[Spaceape]])&lt;/small&gt; — 4:33
# «Wait» &lt;small&gt;([[The Kills]])&lt;/small&gt; — 4:47
# «There Is an Ocean» &lt;small&gt;([[Донован (музыкант)|Донован]])&lt;/small&gt; — 4:47
# «[[Ruby Tuesday]]» &lt;small&gt;([[Франко Баттиато]])&lt;/small&gt; — 3:37
# «Money Honey» &lt;small&gt;([[Warrior Queen]], [[Кевин Мартин (музыкант)|Кевин Мартин]])&lt;/small&gt; — 3:46
# «Arbeit Macht Frei» &lt;small&gt;([[The Libertines]])&lt;/small&gt; — 1:15
# «Indian Stomp» &lt;small&gt;([[Cyrus]])&lt;/small&gt; — 3:29
# «Bring on the Lucie (Freda Peeple)» &lt;small&gt;([[Джон Леннон]])&lt;/small&gt; — 4:13
# «Running the World» &lt;small&gt;([[Джарвис Кокер]])&lt;/small&gt; — 4:43
# «[[Хиросима құрбандарына жылау]]» &lt;small&gt;([[Кшиштоф Пендерецкий]])&lt;/small&gt;

== Шығарылымы ==
* Фильмнің [[Ұлыбритания]]дағы прокаты 2006 жылғы 22 қыркүйекте басталды.
* Фильмнің [[Қазақстан]]дағы прокаты 2006 жылғы 19 қазанда басталды.
* Фильмнің [[АҚШ]]-тағы прокаты [[Рождество]] мерекесіне орай 2006 жылғы 25 желтоқсанда басталды.

== Марапаттары мен номинациялары ==
Марапаттардың толық тізімін [http://www.imdb.com/title/tt0206634/awards IMDb.com] сайтынан қараңыз.
* 2007 — «[[Оскар (2007)|Оскар]]» сыйлығының 3 номинациясы: «Үздік бейімделген сценарий» (Альфонсо Куарон, Тимоти Дж. Секстон, Дэвид Арата, Марк Фергус, Хоук Остби), «Үздік монтаж» (Альфонсо Куарон, Алекс Родригес), «Үздік операторлық жұмыс» (Эммануэль Любецки)
* 2007 — [[BAFTA (2007)|BAFTA]]-ның 2 марапаты: «Үздік операторлық жұмыс» (Эммануэль Любецки), «Қоюшы суретшінің үздік жұмысы» (Джеффри Керкленд, Джим Клэй, Дженнифер Уильямс), сондай-ақ «[[BAFTA үздік визуалды эффектілер|Үздік визуалды эффектілер]]» номинациясы (Фрейзер Черчилль, Тим Уэббер, Майк Эймс, Пол Корболд)
* 2007 — «[[Сатурн (сыйлық, 2007)|Сатурн]]» сыйлығының «Үздік ғылыми-фантастикалық фильм» марапаты, сондай-ақ 2 номинация: «Үздік режиссер» (Альфонсо Куарон), «Үздік ер адам рөлі» (Клайв Оуэн)
* 2006 — [[63-ші Венеция кинофестивалі|Венеция кинофестивалінің]] екі жүлдесі: *Бірегей техникалық үлес үшін «Алтын Озелла»* (Эммануэль Любецки), *«Laterna Magica»* (Альфонсо Куарон), сондай-ақ *«Алтын Арыстан»* номинациясы (Альфонсо Куарон)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.childrenofmen.net/ Фильмнің ресми сайты]{{ref-en}}
* [https://www.apple.com/trailers/universal/childrenofmen/ Фильмнің жарнамалық трейлері]
* [https://web.archive.org/web/20060628002553/http://kino-express.ru/stills/children_of_men Фильм галереясы]
* [http://www.calendarlive.com/movies/cl-et-children19dec19,0,2371870.story?coll=cl-movies Фильмді жасаушылардың LA Times газетіне берген сұхбатында]
* [http://nymag.com/movies/profiles/25584/index.html Клайв Оуэннің New York Magazine журналына берген сұхбаты]

'''Пікірлер'''
* {{cite web|author=Роман Волобуев|url=https://www.afisha.ru/movie/177183/?reviewid=152868|title=О фильме «Дитя человеческое»|lang=ru|website=Афиша.ру|publisher=|date=2006-10-18|access-date=2020-02-07|ref=Волобуев}}
* {{публикация|статья|автор=Валерий Кичин|заглавие=Пока еще кино|подзаголовок=Венецианский киноконкурс пророчит нам ужасы|ссылка=https://rg.ru/2006/09/07/kino.html|издание=[[Российская газета]]|место=|издательство=|год=2006|месяц=09|день=07|номер=4164|страницы=|ref=Кичин}}
* {{cite web|author=Роман Корнеев|url=http://www.kinokadr.ru/articles/2006/10/22/childrenofmen.shtml|title=Дитя человеческое: Если бы люди всей земли|lang=ru|website=«Кинокадр»|publisher=|date=2006-10-22|access-date=2020-02-07|ref=Корнеев}}
* {{cite web|author=Roger Ebert|author-link=Эберт, Роджер|url=https://www.rogerebert.com/reviews/children-of-men-2007|title=Children of Men|website=RogerEbert.com|lang=en|date=2007-10-04|access-date=2012-12-01|ref=Ebert}}

[[Санат:2006 жылғы Ұлыбритания фильмдері]]
[[Санат:2006 жылғы АҚШ фильмдері]]
[[Санат:2006 жылғы қиял-ғажайып фильмдер]]
[[Санат:Антиутопиялық фильмдер]]
[[Санат:2000 жылдардағы антиутопиялық фильмдер]]
[[Санат:Ұлыбританияның антиутопиялық фильмдері]]
[[Санат:Ұлыбританияның драмалық фильмдері]]
[[Санат:АҚШ драмалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлыбританияның ғылыми-фантастикалық фильмдері]]
[[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлыбританияның шытырман оқиғалы фильмдері]]
[[Санат:АҚШ шытырман оқиғалы фильмдері]]
[[Санат:Ұлыбританияның триллер фильмдері]]
[[Санат:АҚШ триллер фильмдері]]
[[Санат:АҚШ постапокалиптикалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлыбритания романдарының экрандалуы]]
[[Санат:Pinewood студиясында түсірілген фильмдер]]
[[Санат:Ғылыми-фантастикалық триллер фильмдері]]
[[Санат:Альфонсо Куарон сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]]
[[Санат:2006 жылғы Жапония фильмдері]]
[[Санат:Иммигранттар туралы фильмдер]]
[[Санат:Неонуар фильмдер]]</text>
      <sha1>gaoqcbmya0s0jchcepwhrkh6f8kppom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тимур Мифтахұлы Жантикин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781997</id>
    <revision>
      <id>3612029</id>
      <parentid>3611908</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары */</comment>
      <origin>3612029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6727" sha1="26q9qjaka02ga5irxyumzp1khv4qjuq" xml:space="preserve">{{Тұлға|Есімі=Тимур Жантикин|Шынайы есімі=Жантикин Тимур Мифтахұлы|Сурет=|ені=|Сурет атауы=|Туған кездегі есімі=Тимур Мифтахұлы Жантикин|Толық есімі=Жантикин Тимур Мифтахұлы|Туған күні=7 наурыз 1954|Туған жері=Алматы, Қазақ КСР, КСРО|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{KAZ}}|Ұлты=қазақ|Мансабы=ғалым, мемлекеттік қайраткер|Белсенді жылдары=1976 жылдан|Білімі=Новосибирск мемлекеттік университеті|Мамандығы=физика және қолданбалы математика|Не үшін белгілі=Қазақстанның атом энергетикасы саласын дамытуға қосқан үлесі|Партиясы=|Әкесі=|Анасы=|Жұбайы=|Серігі=|Балалары=|Отбасы=|Марапаттары=Ресей Федерациясы Үкіметінің ғылым және техника саласындағы сыйлығының лауреаты (1997); «Құрмет» ордені; медальдар|Қолтаңбасы=|Сайты=|Басқалары=Физика-математика ғылымдарының кандидаты (1987)|Commons=}}

'''Жантикин Тимур Мифтахұлы''' (7 наурыз 1954 жыл, Алматы) — қазақстандық ғалым, физика-математика ғылымдарының кандидаты, мемлекеттік қайраткер. Қазақстан Республикасының атом энергетикасы саласындағы жетекші мамандарының бірі. 2025 жылдың 25 сәуірінен бастап Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігі төрағасының орынбасары қызметін атқарады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Жантикин Тимур Мифтахұлы|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/atom-energiyasy/about/structure/people/51336}}&lt;/ref&gt;.

1976 жылы Новосибирск мемлекеттік университетін «Физика және қолданбалы математика» мамандығы бойынша бітірген. 1987 жылы «Кейбір интерметаллидтер мен аморфты темір қорытпаларының радиациялық зақымдануының Мессбауэр спектроскопиясы» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғаған.

Еңбек жолын Қазақстан Ғылым академиясының Ядролық физика институтында бастап, кейін атом энергетикасы саласындағы түрлі басшылық қызметтерді атқарды. Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің төрағасы, Атом энергиясы комитетінің төрағасы, «Қазақстандық атом электр станциялары» АҚ бас директоры қызметтерін атқарған.

== Өмірбаяны ==

=== Білімі  ===
Новосибирск мемлекеттік университетін (1976)&amp;nbsp; &quot;Физика және қолданбалы математика&quot; мамандығы бойынша тәмамдаған. 

Физика-математика ғылымдарының кандидаты, диссертация тақырыбы: &quot;Кейбір интерметаллидтер мен аморфты темір қорытпаларының радиациялық зақымдануының Мессбауэр спектроскопиясы &quot;(1987)

=== Қызметі ===
Қазақстан Ғылым Академиясы ядролық физика институтының аға зертханашысы, инженері, кіші ғылыми қызметкері (1976-1992);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің бөлім бастығы, бас директорының орынбасары (1992-1995);

Қазақстан Республикасының МН-АН жанындағы Атом энергиясы агенттігінің бас директоры (10.1995-03.1999);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы комитетінің төрағасы (ғылым және жоғары білім министрлігі, 10.1999 - ХЭИТ, 12.2000 - ЭМРМ) (03.1999);

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Атом энергиясы комитетінің төрағасы (03.2010-07.05.2012);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің төрағасы (22.05.2012-12.2013);

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Атом энергиясы комитеті төрағасының орынбасары (12.2013-2014);

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Атом және энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті төрағасының орынбасары (2014-2016);

&quot;Қазақстандық атом электр станциялары&quot; АҚ Бас директоры (2016-25.04. 2025);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігі төрағасының орынбасары (25.04.2025 бастап).

=== '''Басқа лауазымдар''' ===
&quot;Қазатомөнеркәсіп&quot; ЖАҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (1999-2001);

Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың Интеграциялық Комитеті жанындағы Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Кеңестің мүшесі

== Марапаттары ==
* Ресей Федерациясы Үкіметінің ғылым және техника саласындағы Сыйлығының лауреаты (1997)
* &quot;Құрмет&quot; ордені, медальдар

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>26q9qjaka02ga5irxyumzp1khv4qjuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612030</id>
      <parentid>3612029</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3612030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6729" sha1="q99bwd1omzpkf79hdkagzjzu8i9yfi1" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Тұлға|Есімі=Тимур Жантикин|Шынайы есімі=Жантикин Тимур Мифтахұлы|Сурет=|ені=|Сурет атауы=|Туған кездегі есімі=Тимур Мифтахұлы Жантикин|Толық есімі=Жантикин Тимур Мифтахұлы|Туған күні=07.03.1954|Туған жері=Алматы, Қазақ КСР, КСРО|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы={{KAZ}}|Ұлты=қазақ|Мансабы=ғалым, мемлекеттік қайраткер|Белсенді жылдары=1976 жылдан|Білімі=Новосибирск мемлекеттік университеті|Мамандығы=физика және қолданбалы математика|Не үшін белгілі=Қазақстанның атом энергетикасы саласын дамытуға қосқан үлесі|Партиясы=|Әкесі=|Анасы=|Жұбайы=|Серігі=|Балалары=|Отбасы=|Марапаттары=Ресей Федерациясы Үкіметінің ғылым және техника саласындағы сыйлығының лауреаты (1997); «Құрмет» ордені; медальдар|Қолтаңбасы=|Сайты=|Басқалары=Физика-математика ғылымдарының кандидаты (1987)|Commons=}}

'''Жантикин Тимур Мифтахұлы''' (7 наурыз 1954 жыл, Алматы) — қазақстандық ғалым, физика-математика ғылымдарының кандидаты, мемлекеттік қайраткер. Қазақстан Республикасының атом энергетикасы саласындағы жетекші мамандарының бірі. 2025 жылдың 25 сәуірінен бастап Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігі төрағасының орынбасары қызметін атқарады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Жантикин Тимур Мифтахұлы|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/atom-energiyasy/about/structure/people/51336}}&lt;/ref&gt;.

1976 жылы Новосибирск мемлекеттік университетін «Физика және қолданбалы математика» мамандығы бойынша бітірген. 1987 жылы «Кейбір интерметаллидтер мен аморфты темір қорытпаларының радиациялық зақымдануының Мессбауэр спектроскопиясы» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғаған.

Еңбек жолын Қазақстан Ғылым академиясының Ядролық физика институтында бастап, кейін атом энергетикасы саласындағы түрлі басшылық қызметтерді атқарды. Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің төрағасы, Атом энергиясы комитетінің төрағасы, «Қазақстандық атом электр станциялары» АҚ бас директоры қызметтерін атқарған.

== Өмірбаяны ==

=== Білімі  ===
Новосибирск мемлекеттік университетін (1976)&amp;nbsp; &quot;Физика және қолданбалы математика&quot; мамандығы бойынша тәмамдаған. 

Физика-математика ғылымдарының кандидаты, диссертация тақырыбы: &quot;Кейбір интерметаллидтер мен аморфты темір қорытпаларының радиациялық зақымдануының Мессбауэр спектроскопиясы &quot;(1987)

=== Қызметі ===
Қазақстан Ғылым Академиясы ядролық физика институтының аға зертханашысы, инженері, кіші ғылыми қызметкері (1976-1992);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің бөлім бастығы, бас директорының орынбасары (1992-1995);

Қазақстан Республикасының МН-АН жанындағы Атом энергиясы агенттігінің бас директоры (10.1995-03.1999);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы комитетінің төрағасы (ғылым және жоғары білім министрлігі, 10.1999 - ХЭИТ, 12.2000 - ЭМРМ) (03.1999);

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Атом энергиясы комитетінің төрағасы (03.2010-07.05.2012);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігінің төрағасы (22.05.2012-12.2013);

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Атом энергиясы комитеті төрағасының орынбасары (12.2013-2014);

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Атом және энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті төрағасының орынбасары (2014-2016);

&quot;Қазақстандық атом электр станциялары&quot; АҚ Бас директоры (2016-25.04. 2025);

Қазақстан Республикасы Атом энергиясы агенттігі төрағасының орынбасары (25.04.2025 бастап).

=== '''Басқа лауазымдар''' ===
&quot;Қазатомөнеркәсіп&quot; ЖАҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (1999-2001);

Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың Интеграциялық Комитеті жанындағы Атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Кеңестің мүшесі

== Марапаттары ==
* Ресей Федерациясы Үкіметінің ғылым және техника саласындағы Сыйлығының лауреаты (1997)
* &quot;Құрмет&quot; ордені, медальдар

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>q99bwd1omzpkf79hdkagzjzu8i9yfi1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Beknurlyg</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782005</id>
    <revision>
      <id>3611980</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:41:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3611980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="9z6mbgwhd9rimgjpx9bzairr7swsrfx" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Beknurlyg}}

-- [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылауы]]) 17:41, 2026 ж. мамырдың 31 (+05)</text>
      <sha1>9z6mbgwhd9rimgjpx9bzairr7swsrfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782006</id>
    <revision>
      <id>3611983</id>
      <timestamp>2026-05-31T12:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Театр қайраткері  |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова  |Шынайы есімі        =   |Сурет               =    |Сурет атауы         =   |Туған кездегі есімі =   |Лақап аты           =   |Туған күні          = 20.2.1978  |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан...</comment>
      <origin>3611983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2452" sha1="1wjg5npnca6jyyw4gbozbgeoe6l49zb" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>1wjg5npnca6jyyw4gbozbgeoe6l49zb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611984</id>
      <parentid>3611983</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар|Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="055vb2iacp4frcr9o88gykakqs4jdz9" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]</text>
      <sha1>055vb2iacp4frcr9o88gykakqs4jdz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611985</id>
      <parentid>3611984</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар|Алфавит бойынша актрисалар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2632" sha1="2y4fo8nofkm4bxvqorb6vhrzlbfpv7a" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]</text>
      <sha1>2y4fo8nofkm4bxvqorb6vhrzlbfpv7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611986</id>
      <parentid>3611985</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан актрисалары|Қазақстан актрисалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2689" sha1="3d9845vzkvy3kz6wmuvgsj9nqro3qc3" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]</text>
      <sha1>3d9845vzkvy3kz6wmuvgsj9nqro3qc3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611987</id>
      <parentid>3611986</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:XXI ғасыр актрисалары|XXI ғасыр актрисалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2742" sha1="mxhwnz2akyxvpe78duxtm7g9rjxj4ps" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]</text>
      <sha1>mxhwnz2akyxvpe78duxtm7g9rjxj4ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611988</id>
      <parentid>3611987</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері|Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="6feimtgj1q6ewr7acsmahoezr5luewv" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]</text>
      <sha1>6feimtgj1q6ewr7acsmahoezr5luewv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611989</id>
      <parentid>3611988</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері|Қазақстан тележүргізушілері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2899" sha1="skwwyrpzsbz0979it4vawmdkfma2846" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]</text>
      <sha1>skwwyrpzsbz0979it4vawmdkfma2846</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611990</id>
      <parentid>3611989</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары|Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3057" sha1="4iivt0pxaxgifz6b3lkfdvoy3u6j5hz" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>4iivt0pxaxgifz6b3lkfdvoy3u6j5hz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611992</id>
      <parentid>3611990</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <origin>3611992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="4l907c1gqfqhoman9b5j72fvajlme2w" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
Күнсұлу Тұрғынбекқызы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданындағы]] [[Тауағаш]] ауылында дүниеге келді.

1995—1999 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр-көркемсурет институтының]] театр факультетін бітірген.

Академияда оқып жүргенде «Қазақ радиосында» жартылай уақыт диктор болып жұмыс істеп, «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасындағы «Таңшолпан» ақпаратты-музыкалық бағдарламасының тележүргізушісі болды.

1999 жылы [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Жас көрермендер театрының]] труппасына қабылданды.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып еңбек етіп келеді.

== Сахнадағы басты рөлдері ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>4l907c1gqfqhoman9b5j72fvajlme2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611993</id>
      <parentid>3611992</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сахнадағы басты рөлдері */</comment>
      <origin>3611993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8218" sha1="f4y1jt3ejorxveq5jia5tg3kdzrvahy" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
Күнсұлу Тұрғынбекқызы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданындағы]] [[Тауағаш]] ауылында дүниеге келді.

1995—1999 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр-көркемсурет институтының]] театр факультетін бітірген.

Академияда оқып жүргенде «Қазақ радиосында» жартылай уақыт диктор болып жұмыс істеп, «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасындағы «Таңшолпан» ақпаратты-музыкалық бағдарламасының тележүргізушісі болды.

1999 жылы [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Жас көрермендер театрының]] труппасына қабылданды.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып еңбек етіп келеді.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» пьесасында Қарлығаш;
* «Пай-пай, жас жұбайлар» қойылымында Зәуре;
* «Көгілдір такси» қойылымында Мәриям және басқа да рөлдер.

=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. [[Әубәкір Сыдықұлы Рахимов|Ә. Рахимов]]);
* Т. Нұрмағанбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Әмина;
* М. Задорновтың «Күйеуіңді сат» комедиясында Елена (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Одержимый» қойылымында Балқаш (реж. [[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Е. Обаев]]);
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Ұлжалғас Қопбайқызы (реж. А. Кәкішева);
* Н. Гогольдің «Женитьбе» қойылымында Агафья Тихоновна (реж. В. Захаров);
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымындағы Кемпір (реж. [[Болат Манашұлы Атабаев|Б. Атабаев]]);
* М. Кәрімнің «Ай тұтылған түн» қойылымындағы Таңқабике;
* [[Иранбек Оразбаев|И. Ғайыптың]] «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Әйгерім (реж. О. Кенебаев);
* Ж. Ерғалиевтің «Түсіме өмір кіреді» метафизикалық драмасында Полицей (реж. Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медалі]] (2025 жыл 20 мамыр) — ''ұлттық мәдениетті дамыту мен насихаттауға қосқан ерекше үлесі, мәдениет саласындағы көрнекті жетістіктері және Қазақстан Республикасы алдындағы сіңірген еңбегі үшін.''
* Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі (2017 жыл 28 қараша).
* Халықаралық театр фестиваліндегі «Ең үздік әйел бейнесі» жүлдесі (2007).
* [[Шолпан Исабекқызы Жандарбекова|Ш. Жандарбековаға]] арналған «Театр көктемі – 2011» және [[Сәбира Майқанова|С. Майқановаға]] арналған «Театр көктемі – 2012» театр фестивальдерінің лауреаты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>f4y1jt3ejorxveq5jia5tg3kdzrvahy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611994</id>
      <parentid>3611993</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары */</comment>
      <origin>3611994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8554" sha1="n6w4xgn3203lvgowwafmidonxk5zp6j" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 20.2.1978
 |Туған жері          = [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1999 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
 | {{Қазақстан мәдениетінің үздігі}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Күнсұлу Тұрғынбекқызы Шаяхметова''' ([[20 ақпан]] [[1978 жыл|1978]], [[Тауағаш]] ауылы, [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — Қазақ кино, театр және дубляж актрисасы.

== Өмірбаяны ==
Күнсұлу Тұрғынбекқызы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]], [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданындағы]] [[Тауағаш]] ауылында дүниеге келді.

1995—1999 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр-көркемсурет институтының]] театр факультетін бітірген.

Академияда оқып жүргенде «Қазақ радиосында» жартылай уақыт диктор болып жұмыс істеп, «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасындағы «Таңшолпан» ақпаратты-музыкалық бағдарламасының тележүргізушісі болды.

1999 жылы [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Жас көрермендер театрының]] труппасына қабылданды.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып еңбек етіп келеді.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры|Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» пьесасында Қарлығаш;
* «Пай-пай, жас жұбайлар» қойылымында Зәуре;
* «Көгілдір такси» қойылымында Мәриям және басқа да рөлдер.

=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. [[Әубәкір Сыдықұлы Рахимов|Ә. Рахимов]]);
* Т. Нұрмағанбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Әмина;
* М. Задорновтың «Күйеуіңді сат» комедиясында Елена (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Одержимый» қойылымында Балқаш (реж. [[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Е. Обаев]]);
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Ұлжалғас Қопбайқызы (реж. А. Кәкішева);
* Н. Гогольдің «Женитьбе» қойылымында Агафья Тихоновна (реж. В. Захаров);
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымындағы Кемпір (реж. [[Болат Манашұлы Атабаев|Б. Атабаев]]);
* М. Кәрімнің «Ай тұтылған түн» қойылымындағы Таңқабике;
* [[Иранбек Оразбаев|И. Ғайыптың]] «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Әйгерім (реж. О. Кенебаев);
* Ж. Ерғалиевтің «Түсіме өмір кіреді» метафизикалық драмасында Полицей (реж. Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* [[Ерен еңбегі үшін медалі|«Ерен еңбегі үшін» медалі]] (2025 жыл 20 мамыр) — ''ұлттық мәдениетті дамыту мен насихаттауға қосқан ерекше үлесі, мәдениет саласындағы көрнекті жетістіктері және Қазақстан Республикасы алдындағы сіңірген еңбегі үшін.''&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/prezident-kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-nagradalarymen-marapattau-turaly-zharlykka-kol-koydy-2044337 Президент Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен марапаттау туралы Жарлыққа қол қойды]&lt;/ref&gt;
* Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі (2017 жыл 28 қараша).
* Халықаралық театр фестиваліндегі «Ең үздік әйел бейнесі» жүлдесі (2007).
* [[Шолпан Исабекқызы Жандарбекова|Ш. Жандарбековаға]] арналған «Театр көктемі – 2011» және [[Сәбира Майқанова|С. Майқановаға]] арналған «Театр көктемі – 2012» театр фестивальдерінің лауреаты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Есіл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>n6w4xgn3203lvgowwafmidonxk5zp6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782007</id>
    <revision>
      <id>3611998</id>
      <timestamp>2026-05-31T13:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Театр қайраткері  |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева  |Шынайы есімі        =   |Сурет               =    |Сурет атауы         =   |Туған кездегі есімі =   |Лақап аты           =   |Туған күні          = 3.10.1977  |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], Түркістан облысы|О...</comment>
      <origin>3611998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2407" sha1="oinfcpgs427l1v6nl6i4gd0ga229tyu" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>oinfcpgs427l1v6nl6i4gd0ga229tyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3611999</id>
      <parentid>3611998</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Төле би ауданында туғандар|Төле би ауданында туғандар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3611999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2473" sha1="863gaddqvgrmzhvbck05fg60w919kw9" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]</text>
      <sha1>863gaddqvgrmzhvbck05fg60w919kw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612000</id>
      <parentid>3611999</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3612000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2806" sha1="pjyrtdfs8mf1dycattcru3rb81lzevf" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]</text>
      <sha1>pjyrtdfs8mf1dycattcru3rb81lzevf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612001</id>
      <parentid>3612000</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары|Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2964" sha1="d0m5i57kb38uiyuzzlalt9tx4jt4fxj" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>d0m5i57kb38uiyuzzlalt9tx4jt4fxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612002</id>
      <parentid>3612001</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3612002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3059" sha1="6ilgfcqwzg2jvexri2xntehmi2u7a50" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>6ilgfcqwzg2jvexri2xntehmi2u7a50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612003</id>
      <parentid>3612002</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3612003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2964" sha1="d0m5i57kb38uiyuzzlalt9tx4jt4fxj" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>d0m5i57kb38uiyuzzlalt9tx4jt4fxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612004</id>
      <parentid>3612003</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4626" sha1="1fzf5bfsu3q9nzya7evqgamay33u55w" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
Айзада Таңатарқызы 1977 жылы 3 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Төле би ауданы]], [[Мәдени]] ауылында дүниеге келді. Ол [[Дулат|дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.

1994-1998 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және өнер институтындағы]] театр факультетінің музыкалық драма бөлімінде оқыды.

1998 жылы Астанадағы [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының]] труппасына қабылданды.

2007 жылы [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясында]] оқытушы болып істеді.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып келеді.

2006 жылы «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасынан көрсетілген «Қымызхана» телебағдарламасына түсті.

== Сахнадағы басты рөлдері ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>1fzf5bfsu3q9nzya7evqgamay33u55w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612007</id>
      <parentid>3612004</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сахнадағы басты рөлдері */</comment>
      <origin>3612007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7920" sha1="ltn99f9wx5845s3ijrtoanjtqgnwwq5" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
Айзада Таңатарқызы 1977 жылы 3 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Төле би ауданы]], [[Мәдени]] ауылында дүниеге келді. Ол [[Дулат|дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.

1994-1998 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және өнер институтындағы]] театр факультетінің музыкалық драма бөлімінде оқыды.

1998 жылы Астанадағы [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының]] труппасына қабылданды.

2007 жылы [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясында]] оқытушы болып істеді.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып келеді.

2006 жылы «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасынан көрсетілген «Қымызхана» телебағдарламасына түсті.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымында Өсекші әйел (реж. Б. Атабаев);
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. А. Рахимов);
* Т. Нұрмағамбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Зүлейха (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Жаужүрек» қойылымында Елизавета;
* М. Сәрсекенің «Такова жизнь» қойылымында Қаңғыбас әйел (реж. О. Кенебаев);
* А. Әмзеұлының «Қара кемпір» қойылымында Келін (реж. Е. Обаев);
* А. Рахимовтің «Свидетельство на преступление» қойылымында Ұзынетек;
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Нұрсұлу (реж. А. Рахимов);
* Ү. Ғажыбековтің «Аршин мал алан» мюзиклінде Гүлчахра (реж. Т. Әл-Тарази);
* Н. Гогольдің «Үйлену» қойылымында Арина (реж. В. Захаров);
* Шахимарден мен Қ. Ысқақтың «Қазақтар» қойылымында Михр ханым;
* Р. Мұқанованың «Ангел с дьявольским лицом» қойылымында Ұзынғайша;
* Иран-Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Нұрғаным (реж. О. Кенебаев);
* Т. Әбдіковтің «Великий и Вор» қойылымында Журналист (реж. Е. Обаев, Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.**

=== [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» қойылымында Жібек (реж. Ә. Мәмбетов);
* «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» қойылымында Баян (реж. Ә. Мәмбетов);
* М. Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобыланды» қойылымында Құртқа (реж. Б. Ұзақов);
* «Еңлік – Кебек» қойылымында Еңлік;
* Қ. Шаңғытбаев пен Қ. Байсейітовтің «Беу, қыздар-ай!» қойылымында Жансұлу (реж. Б. Ұзақов);
* Әнес Сарайдың «Балуан Шолақ» қойылымында Татьяна (реж. Н. Жұманиязов);
* Ф. Эрвенің «Мадемуазель Нитуш» қойылымында Дениза;
* С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісі» қойылымында Нигора;
* Ж. Файзидің «Башмағым» қойылымында Сәруар және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>ltn99f9wx5845s3ijrtoanjtqgnwwq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612008</id>
      <parentid>3612007</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары */</comment>
      <origin>3612008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8305" sha1="hftwhc9t88aeouzaq2zbdeybuxcjt3k" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
Айзада Таңатарқызы 1977 жылы 3 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Төле би ауданы]], [[Мәдени]] ауылында дүниеге келді. Ол [[Дулат|дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан.

1994-1998 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және өнер институтындағы]] театр факультетінің музыкалық драма бөлімінде оқыды.

1998 жылы Астанадағы [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының]] труппасына қабылданды.

2007 жылы [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясында]] оқытушы болып істеді.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып келеді.

2006 жылы «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасынан көрсетілген «Қымызхана» телебағдарламасына түсті.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымында Өсекші әйел (реж. Б. Атабаев);
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. А. Рахимов);
* Т. Нұрмағамбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Зүлейха (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Жаужүрек» қойылымында Елизавета;
* М. Сәрсекенің «Такова жизнь» қойылымында Қаңғыбас әйел (реж. О. Кенебаев);
* А. Әмзеұлының «Қара кемпір» қойылымында Келін (реж. Е. Обаев);
* А. Рахимовтің «Свидетельство на преступление» қойылымында Ұзынетек;
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Нұрсұлу (реж. А. Рахимов);
* Ү. Ғажыбековтің «Аршин мал алан» мюзиклінде Гүлчахра (реж. Т. Әл-Тарази);
* Н. Гогольдің «Үйлену» қойылымында Арина (реж. В. Захаров);
* Шахимарден мен Қ. Ысқақтың «Қазақтар» қойылымында Михр ханым;
* Р. Мұқанованың «Ангел с дьявольским лицом» қойылымында Ұзынғайша;
* Иран-Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Нұрғаным (реж. О. Кенебаев);
* Т. Әбдіковтің «Великий и Вор» қойылымында Журналист (реж. Е. Обаев, Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.**

=== [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» қойылымында Жібек (реж. Ә. Мәмбетов);
* «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» қойылымында Баян (реж. Ә. Мәмбетов);
* М. Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобыланды» қойылымында Құртқа (реж. Б. Ұзақов);
* «Еңлік – Кебек» қойылымында Еңлік;
* Қ. Шаңғытбаев пен Қ. Байсейітовтің «Беу, қыздар-ай!» қойылымында Жансұлу (реж. Б. Ұзақов);
* Әнес Сарайдың «Балуан Шолақ» қойылымында Татьяна (реж. Н. Жұманиязов);
* Ф. Эрвенің «Мадемуазель Нитуш» қойылымында Дениза;
* С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісі» қойылымында Нигора;
* Ж. Файзидің «Башмағым» қойылымында Сәруар және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерекелік медалі (2016).
* «Театр көктемі» дәстүрлі театр фестивалінің бірнеше дүркін жүлдегері.
* [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018 жыл 14 желтоқсан).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>hftwhc9t88aeouzaq2zbdeybuxcjt3k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612009</id>
      <parentid>3612008</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T13:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8753" sha1="mz6vc35w4gtttpo0ukb4p5phjszdgxs" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               =  
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 3.10.1977
 |Туған жері          = [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, тележүргізуші
 |Белсенді жылдары    = 1998 жылдан бастап
 |Амплуа              = 
 |Театр               = [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]]&lt;br /&gt; [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]]
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
 | {{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
}}
 |imdb_id             =  
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Айзада Таңатарқызы Сатыбалдиева''' ([[3 қазан]] [[1977 жыл|1977]], [[Мәдени]] ауылы, [[Төле би ауданы]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кино және театр актрисасы, тележүргізуші. [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018).

== Өмірбаяны ==
Айзада Таңатарқызы 1977 жылы 3 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Төле би ауданы]], [[Мәдени]] ауылында дүниеге келді. Ол [[Дулат|дулат]] тайпасының [[Сиқым]] руынан шыққан&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Ә.Дәуітбеков|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Сиқым Тоғатай шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Шымкент|баспасы= ЖШС Кітап|жыл= 2015|томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn= 978-601-7404-68-0|тиражы= }}
&lt;/ref&gt;.

1994-1998 жылдары [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және өнер институтындағы]] театр факультетінің музыкалық драма бөлімінде оқыды.

1998 жылы Астанадағы [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық драма театрының]] труппасына қабылданды.

2007 жылы [[Қазақ ұлттық өнер академиясы|Қазақ ұлттық өнер академиясында]] оқытушы болып істеді.

2009 жылдан бастап [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының]] актрисасы болып келеді.

2006 жылы «[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]]» телеарнасынан көрсетілген «Қымызхана» телебағдарламасына түсті.

== Сахнадағы басты рөлдері ==
=== [[Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры|М. Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры]] ===
* М. Әуезовтің «Қарагөз» қойылымында Өсекші әйел (реж. Б. Атабаев);
* М. Әуезовтің «Қилы заман» қойылымында Ана (реж. А. Рахимов);
* Т. Нұрмағамбетовтің «Қожанасыр тірі екен» комедиясында Зүлейха (реж. О. Кенебаев);
* Д. Исабековтің «Жаужүрек» қойылымында Елизавета;
* М. Сәрсекенің «Такова жизнь» қойылымында Қаңғыбас әйел (реж. О. Кенебаев);
* А. Әмзеұлының «Қара кемпір» қойылымында Келін (реж. Е. Обаев);
* А. Рахимовтің «Свидетельство на преступление» қойылымында Ұзынетек;
* С. Асылбекұлының «Империядағы кеш» қойылымында Нұрсұлу (реж. А. Рахимов);
* Ү. Ғажыбековтің «Аршин мал алан» мюзиклінде Гүлчахра (реж. Т. Әл-Тарази);
* Н. Гогольдің «Үйлену» қойылымында Арина (реж. В. Захаров);
* Шахимарден мен Қ. Ысқақтың «Қазақтар» қойылымында Михр ханым;
* Р. Мұқанованың «Ангел с дьявольским лицом» қойылымында Ұзынғайша;
* Иран-Ғайыптың «Мен ішпеген у бар ма?» реквиемінде Нұрғаным (реж. О. Кенебаев);
* Т. Әбдіковтің «Великий и Вор» қойылымында Журналист (реж. Е. Обаев, Е. Нұрсұлтан) және басқа да рөлдер.**

=== [[Қалибек Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры|Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ ұлттық музыкалық драма театры]] ===
* Ғ. Мүсіреповтің «Қыз Жібек» қойылымында Жібек (реж. Ә. Мәмбетов);
* «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» қойылымында Баян (реж. Ә. Мәмбетов);
* М. Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобыланды» қойылымында Құртқа (реж. Б. Ұзақов);
* «Еңлік – Кебек» қойылымында Еңлік;
* Қ. Шаңғытбаев пен Қ. Байсейітовтің «Беу, қыздар-ай!» қойылымында Жансұлу (реж. Б. Ұзақов);
* Әнес Сарайдың «Балуан Шолақ» қойылымында Татьяна (реж. Н. Жұманиязов);
* Ф. Эрвенің «Мадемуазель Нитуш» қойылымында Дениза;
* С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісі» қойылымында Нигора;
* Ж. Файзидің «Башмағым» қойылымында Сәруар және басқа да рөлдер.

== Марапаттары ==
* «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» мерекелік медалі (2016).
* «Театр көктемі» дәстүрлі театр фестивалінің бірнеше дүркін жүлдегері.
* [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] (2018 жыл 14 желтоқсан).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Төле би ауданында туғандар]]
[[Санат:Алфавит бойынша актрисалар]]
[[Санат:Қазақстан актрисалары]]
[[Санат:XXI ғасыр актрисалары]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері]]
[[Санат:Қазақстан тележүргізушілері]]
[[Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары]]</text>
      <sha1>mz6vc35w4gtttpo0ukb4p5phjszdgxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алексей Иванович Неклюдов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782008</id>
    <revision>
      <id>3612011</id>
      <timestamp>2026-05-31T14:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер  | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын |  швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;  | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов  | Шынайы есімі         =   | Суреті...</comment>
      <origin>3612011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5602" sha1="ibpah8jxlrrbitr8d7zomtkzingqk6n" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 жылдың қаңтарынан 1964 жылдың 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ibpah8jxlrrbitr8d7zomtkzingqk6n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612012</id>
      <parentid>3612011</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5584" sha1="trmazmtzio6qru0i5zz0abetrsuh95b" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>trmazmtzio6qru0i5zz0abetrsuh95b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612014</id>
      <parentid>3612012</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері|КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5695" sha1="28lhxey2nouzqkzgx2524cw9tn6n12z" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]</text>
      <sha1>28lhxey2nouzqkzgx2524cw9tn6n12z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612015</id>
      <parentid>3612014</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары|Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5824" sha1="iquidntgdfxppf5mc8zff4xsbhz1xv8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]</text>
      <sha1>iquidntgdfxppf5mc8zff4xsbhz1xv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612016</id>
      <parentid>3612015</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:15:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары|КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5934" sha1="lkv6wpr0vsl9l74zcdcyz3oy5x6568v" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>lkv6wpr0vsl9l74zcdcyz3oy5x6568v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612017</id>
      <parentid>3612016</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары|КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6044" sha1="8nnwpf71l6suq0pwzpe76dbzwc4l8eh" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>8nnwpf71l6suq0pwzpe76dbzwc4l8eh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612018</id>
      <parentid>3612017</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары|КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6154" sha1="psypgiqicuyzxsn9qvqsmz2nch1osw8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>psypgiqicuyzxsn9qvqsmz2nch1osw8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612019</id>
      <parentid>3612018</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6278" sha1="gab9rks7j3ysehvngggy9q2d3ki3bgp" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]</text>
      <sha1>gab9rks7j3ysehvngggy9q2d3ki3bgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612020</id>
      <parentid>3612019</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6402" sha1="lsyz4wah7fmlnpga2iwwtz9811dobdu" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]</text>
      <sha1>lsyz4wah7fmlnpga2iwwtz9811dobdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612021</id>
      <parentid>3612020</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6545" sha1="0ap2ie0d4zfakd0cfkptbbgbsoxu3qw" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]</text>
      <sha1>0ap2ie0d4zfakd0cfkptbbgbsoxu3qw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612022</id>
      <parentid>3612021</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6664" sha1="pw4o44mi881l6obmxj4qztagasys412" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>pw4o44mi881l6obmxj4qztagasys412</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612023</id>
      <parentid>3612022</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6783" sha1="o8bzwvcorwhjs1jqu3afyjfs2nnlbvc" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>o8bzwvcorwhjs1jqu3afyjfs2nnlbvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612024</id>
      <parentid>3612023</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6902" sha1="b8rqqsruiw3fpq5wk76vsysltfinmdf" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>b8rqqsruiw3fpq5wk76vsysltfinmdf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612025</id>
      <parentid>3612024</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары|КОКП XIX съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6970" sha1="h1ch6fd4af8oxesjzk42qxckjoqf1v3" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>h1ch6fd4af8oxesjzk42qxckjoqf1v3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612026</id>
      <parentid>3612025</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары|КОКП XXII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7039" sha1="n0j6zy0was5abpw4fxgifrin75j2zhe" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>n0j6zy0was5abpw4fxgifrin75j2zhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612027</id>
      <parentid>3612026</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары|КОКП XXIII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7109" sha1="5u9v0qbbdqraj4ch3aumrn543fkjdkh" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]</text>
      <sha1>5u9v0qbbdqraj4ch3aumrn543fkjdkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612028</id>
      <parentid>3612027</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T14:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:БК(б)П XVIII конференциясының делегаттары|БК(б)П XVIII конференциясының делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7197" sha1="iscltdc6vgsw1y2fm5pnu5nbletgqh8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Алексей Иванович Неклюдов
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы
 | Ту                   = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2                  = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады      = сәуір 1965
 | Басқаруын аяқтады    = 10 қыркүйек 1969
 | Ізашары              = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]
 | Ізбасары             = [[Александр Константинович Протозанов|Александр Протозанов]]
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 6 мамыр 1959
 | Басқаруын аяқтады_2  = қаңтар 1963
 | Ізашары_2            = [[Георгий Алексеевич Козлов|Георгий Козлов]]
 | Ізбасары_2           = [[Алексей Семенович Колебаев|Алексей Колебаев]]&lt;br /&gt; ''1963 ж. қаңтарынан 1964 ж. 28 желтоқсанына дейін — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан ауылдық облыстық комитетінің бірінші хатшысы болды''
 | Титулы_3             = Қазақстан К(б)П Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_3                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_3                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_3    = 1950
 | Басқаруын аяқтады_3  = 1954
 | Ізашары_3            = [[Иван Егорович Шмельков|Иван Шмельков]]
 | Ізбасары_3           = [[Александр Николаевич Козлов|Александр Козлов]]
 | Титулы_4             = Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшысы
 | Ту_4                 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Ту2_4                = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg
 | Басқара бастады_4    = 1940
 | Басқаруын аяқтады_4  = 1946
 | Ізашары_4            = ''белгісіз''
 | Ізбасары_4           = ''белгісіз''
 | Туған күні           = 25.3.1906
 | Туған жері           = Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 4.6.1996
 | Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Ресей]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]]
 | Білімі               = 1. Ленинград суасты жүзу мектебі&lt;br /&gt; 2. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]]
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
 | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} 
}}
}}
'''Алексей Иванович Неклюдов''' ([[25 наурыз]] [[1906 жыл|1906]], Сокол ауылы, Рязан губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[4 маусым]] [[1996 жыл|1996]], [[Мәскеу]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы (1959–1964, 1965–1969).

== Өмірбаяны ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:КОКП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері]]
[[Санат:Кәсіпорындар мен ұйымдардағы БЛКЖО комитеттерінің хатшылары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан КП Балқаш қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]]
[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]]
[[Санат:БК(б)П XVIII конференциясының делегаттары]]</text>
      <sha1>iscltdc6vgsw1y2fm5pnu5nbletgqh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Potd/2026-06-01</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782009</id>
    <revision>
      <id>3612036</id>
      <timestamp>2026-05-31T18:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>[[commons:Template:Potd/2026-06-01|POTD 2026-06-01]]: filename only</comment>
      <origin>3612036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="c9fcj5q9ps7cxrgwwrymwfjcbargz7w" xml:space="preserve">Vista de Florencia desde Piazzale Michelangelo, Italia, 2022-09-18, DD 212-214 HDR.jpg&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c9fcj5q9ps7cxrgwwrymwfjcbargz7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үшінші ғаламшардың сыры</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782010</id>
    <revision>
      <id>3612037</id>
      <timestamp>2026-05-31T18:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мультфильм  |Атауы            = Үшінші ғаламшардың сыры  |Шынайы атауы     = {{lang-ru|Тайна третьей планеты}}  |Сурет            =   |Ені              =   |Сурет тақырыбы   =   |Түрі             = бояумен салынған  |Жанры            = шытырман оқиғалы [[фантастика]]  |Режиссёрі        = Роман Абелевич Кача...</comment>
      <origin>3612037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4134" sha1="syeuzd9caes5iw8oofjkuf2r3forh1q" xml:space="preserve">{{Мультфильм
 |Атауы            = Үшінші ғаламшардың сыры
 |Шынайы атауы     = {{lang-ru|Тайна третьей планеты}}
 |Сурет            = 
 |Ені              = 
 |Сурет тақырыбы   = 
 |Түрі             = бояумен салынған
 |Жанры            = шытырман оқиғалы [[фантастика]]
 |Режиссёрі        = [[Роман Абелевич Качанов|Роман Качанов]]
 |Сценарийдің авторы=[[Кир Булычёв]]
 |Қоюшы суретші    = [[Наталья Вячеславовна Орлова|Наталья Орлова]]
 |Дыбыстағандар    = 
 |Композиторы      = [[Александр Сергеевич Зацепин|Александр Зацепин]]
 |Мультипликаторлары=Антонина Алёшина&lt;br&gt;Владимир Арбеков&lt;br&gt;Юрий Батанин&lt;br&gt;Марина Восканьянц&lt;br&gt;Владимир Зарубин&lt;br&gt;Виолетта Колесникова&lt;br&gt;Иосиф Куроян&lt;br&gt;Рената Миренкова&lt;br&gt;Ольга Орлова&lt;br&gt;Александр Панов&lt;br&gt;Марина Рогова&lt;br&gt;Владимир Шевченко
 |Операторы        = Теодор Бунимович&lt;br /&gt;Светлана Кощеева
 |Дыбыс операторы  = Борис Фильчиков
 |Студия           = [[Союзмультфильм]]
 |Мемлекет         = {{Байрақ|КСРО}}
 |Дистрибьюторы    = 
 |Тілі             = [[орыс тілі]]
 |Ұзақтығы         = 50 минут
 |Премьера         = 1981
 |Бюджеті          = 
 |Түсім            = 
 |imdb_id          = 0211653
 |bcdb_link        = 
 |allrovi          = 
 |rottentomatoes   = 
 |Сайты            = 
}}
'''«Үшінші ғаламшардың сыры»''' — 1981 жылы шыққан кеңестік толықметражды фантастикалық [[мультфильм]]. [[Кир Булычёв]]тің «Алисаның саяхаты» повесі (1974) желісімен түсірілді.

2012 жылы ол 100 жылдағы 100 үздік ресейлік мультфильм тізіміне енген болатын.&lt;ref&gt;[https://www.mirf.ru/news/nahodka-zolotaya-sotnya-otechestvennyh-multfilmov Находка: 100 лучших отечественных мультфильмов]&lt;/ref&gt;

«[[Мир фантастики]]» журналы 2024 жылы шыққан санында бұл фильмді Алиса Селезнёваға арналған кинотуындылардың ішінде бірінші орынға орналастырды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mirf.ru/kino/alisa-seleznyova-vse-filmy/ |title=Все фильмы про Алису Селезнёву — от худшего к лучшему |access-date=2024-05-15 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418172419/https://www.mirf.ru/kino/alisa-seleznyova-vse-filmy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
== Дыбыстағандар ==
* Ольга Громова — ''[[Алиса Селезнёва]]''
* Всеволод Ларионов — профессор Селезнёв
* Юрий Волынцев — капитан Зелёный
* [[Василий Борисович Ливанов|Василий Ливанов]] — Громозека
* Григорий Шпигель — ғарыштық пират У
* Пётр Вишняков — ғарыштық пират Глот / профессор Верховцев
* Владимир Кенигсон — Говорун атты құс
* Владимир Дружников
* Юрий Андреев
* Рина Зелёная — Коляның әжесі

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
* {{youtube|c3xBDD4EXLA|Тайна третьей планеты}}

[[Санат:КСРО мультфильмдері]]
[[Санат:1981 жылғы мультфильмдер]]</text>
      <sha1>syeuzd9caes5iw8oofjkuf2r3forh1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Питер Рэтклифф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782011</id>
    <revision>
      <id>3612040</id>
      <timestamp>2026-05-31T18:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/147873117|Рэтклифф, Питер]]» бетінен аударылып түзілді</comment>
      <origin>3612040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7577" sha1="bjuoqm0rqbjd9btk9503i9le30s7956" xml:space="preserve">
'''Питер''' '''Рэтклифф''' (''Peter John Ratcliffe''; [[14 мамыр]] [[1954]], Моркам, Англия) — британдық ғалым-медик және жасушаның оттегіні сезу (''oxygen sensing''), және [[Гипоксия|гипоксияға]] маманданған молекулалық биолог&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.joh.cam.ac.uk/professor-sir-peter-ratcliffe-give-years-linacre-lecture|title=Professor Sir Peter Ratcliffe to give this year’s Linacre Lecture {{!}} StJohns&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|accessdate=2018-11-12|archivedate=2019-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009071608/https://www.joh.cam.ac.uk/professor-sir-peter-ratcliffe-give-years-linacre-lecture}}&lt;/ref&gt;. Оксфордтық Target Discovery Institute (TDI) директоры және ондағы Людвиг онкологиялық зерттеулер институтының мүшесі, сондай-ақ Francis Crick Institute клиникалық зерттеулер директоры; Лондон Корольдік қоғамының және Ұлыбритания AMH мүшесі (екеуі де — 2002 жылдан бері). Рыцарь-бакалавр (2014).

2019 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы [[Уильям Кэлин|Уильям Дж. Кейлин кіші]] және [[Грегг Семенза|Грегг Л. Семензамен]] бірлесіп «жасушалардың оттегінің қолжетімділігін қалай сезінетіні және оған қалай бейімделетіні туралы ашқан жаңалықтары үшін» берілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019|accessdate=2019-10-07|archivedate=2020-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200523072803/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаян ==
Ол Солтүстік Ланкаширде өсті. Гонвилл-энд-Киз колледжінде медицинаны оқыды. Клиникалық дайындығын Лондондағы ең көне аурухана — Әулие Бартоломью ауруханасында аяқтады. 1978 жылы ол Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery дәрежесін алды  Содан кейін Лондондағы аспирантура ауруханаларында жұмыс істеді, содан кейін Оксфордта нефрология бойынша білім алды, бірақ содан кейін молекулалық биология бойынша қайта даярлықтан өтті, ал 1990 жылы ''Wellcome Trust қорының'' аға ғылыми қызметкері ретінде Оксфордта гипоксия биология зертханасын құрды, оны 20 жылдан астам басқарды. 1987 жылы ол Кембридж университетінде ''медицина ғылымдарының докторы'' дәрежесін алды. 1996 жылдан бастап профессор, ал 2003 жылдан (4?) 2016 жылға дейін Оксфорд университетінде Наффилд профессоры ''(Nuffield Professor)'' болды. Қазіргі уақытта Оксфорд Target Discovery институтының (TDI) директоры және ондағы Людвиг онкологиялық зерттеулер институтының мүшесі, 2016 жылдан бастап ол сонымен қатар Francis Crick Institute  клиникалық зерттеулер директоры қызметін атқарады.

EMBO мүшесі (2006), [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] шетелдік құрметті мүшесі (2007).

== Марапаттар ==

* Louis-Jeantet Prize for Medicine (2009)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2009-en/professeur-peter-j-ratcliffe/|title=Professor Peter J. RATCLIFFE&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|accessdate=2018-11-12|archivedate=2018-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015114614/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2009-en/professeur-peter-j-ratcliffe/}}&lt;/ref&gt;
* Халықаралық Гайрднер сыйлығы, Канада (2010)
* Лондон Корольдік дәрігерлер колледжінің Baly Medal (2011)
* Аттас қордың Pasarow Award (2012)
* Grand Prix scientifique de la Fondation Lefoulon-Delalande, Франция институты (2012)
* Jakob-Herz-Preis[нем.], германдық Эрланген — Нюрнберг университеті (2013)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uk-erlangen.de/forschung-und-lehre/forschungsnachrichten/ansicht/detail/prof-dr-peter-j-ratcliffe-erhaelt-jakob-herz-preis-2013/|title=Uni-Klinikum Erlangen|accessdate=2018-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191011204022/http://www.uk-erlangen.de/forschung-und-lehre/forschungsnachrichten/ansicht/detail/prof-dr-peter-j-ratcliffe-erhaelt-jakob-herz-preis-2013/|archivedate=2019-10-11}}&lt;/ref&gt;
* Уайли қорының Уайли сыйлығы (2014)
* Негізгі медициналық зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығы (Ласкер сыйлығы)) (2016)
* Лондон Корольдік Қоғамының Buchanan Medal (2017)
* Мэссри сыйлығы (2018)
* [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2019, [[Уильям Кэлин|У. Кэлин]] және [[Грегг Семенза|Г. Семензамен]] бірге)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==

* [http://www.magd.ox.ac.uk/member-of-staff/peter-ratcliffe/ Магдален колледжі, Оксфорд]
* [https://web.archive.org/web/20180104073359/http://www.ludwigcancerresearch.org/location/oxford-branch/peter-ratcliffe-lab Людвиг онкологиялық зерттеулер институты]
* [https://www.crick.ac.uk/research/find-a-researcher/peter-ratcliffe Фрэнсис Крик институты]
* [https://www.crick.ac.uk/news/2015-12-17-clinical-research-director Крик клиникалық зерттеулер директорын тағайындады] (2015 жылғы 17 желтоқсан)
[[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Кембридж университеті түлектері]]
[[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]]
[[Санат:Молекулярлық биологтар]]
[[Санат:Лондон университеті түлектері]]
[[Санат:Тірі тұлғалар]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>bjuoqm0rqbjd9btk9503i9le30s7956</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612042</id>
      <parentid>3612040</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T18:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3612042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9275" sha1="odkthr50u6wdws5kii0nonvznv4l0m1" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Питер Рэтклифф
 |Шынайы есімі        = Peter John Ratcliffe
 |Суреті              = Peter_J._Ratcliffe_(cropped).jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 14.5.1954
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Моркам|Моркамда}}, [[Сити-оф-Ланкастер]], [[Ланкашир]], [[Ланкашир]], [[Англия]], [[Ұлыбритания]]
 |Азаматтығы          = {{UK}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[гипоксия]]
 |Жұмыс орны          = [[Оксфорд университеті]]&lt;br&gt;
[[Фрэнсис Крик институты]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Гонвилл-энд-Киз колледжі]] (1978)
[[Ланкастер корольдік грамматика мектебі]]&lt;br&gt;
[[Бартс және Лондон медицина және стоматология мектебі]]&lt;br&gt;
[[Лондон университеті]]&lt;br&gt;
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = 
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2019)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = [https://www.ndm.ox.ac.uk/team/peter-ratcliffe ndm.ox.ac.uk/principal]
 |Commons             = 
}}
'''Питер Рэтклифф''' (''Peter John Ratcliffe''; [[14 мамыр]] [[1954]], Моркам, Англия) — британдық ғалым-медик және жасушаның оттегіні сезу (''oxygen sensing''), және [[Гипоксия|гипоксияға]] маманданған молекулалық биолог&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.joh.cam.ac.uk/professor-sir-peter-ratcliffe-give-years-linacre-lecture|title=Professor Sir Peter Ratcliffe to give this year’s Linacre Lecture {{!}} StJohns&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|accessdate=2018-11-12|archivedate=2019-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009071608/https://www.joh.cam.ac.uk/professor-sir-peter-ratcliffe-give-years-linacre-lecture}}&lt;/ref&gt;. Оксфордтық Target Discovery Institute (TDI) директоры және ондағы Людвиг онкологиялық зерттеулер институтының мүшесі, сондай-ақ Francis Crick Institute клиникалық зерттеулер директоры; Лондон Корольдік қоғамының және Ұлыбритания AMH мүшесі (екеуі де — 2002 жылдан бері). Рыцарь-бакалавр (2014).

2019 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы [[Уильям Кэлин|Уильям Дж. Кейлин кіші]] және [[Грегг Семенза|Грегг Л. Семензамен]] бірлесіп «жасушалардың оттегінің қолжетімділігін қалай сезінетіні және оған қалай бейімделетіні туралы ашқан жаңалықтары үшін» берілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019|accessdate=2019-10-07|archivedate=2020-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200523072803/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2019/summary/}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаян ==
Ол Солтүстік Ланкаширде өсті. Гонвилл-энд-Киз колледжінде медицинаны оқыды. Клиникалық дайындығын Лондондағы ең көне аурухана — Әулие Бартоломью ауруханасында аяқтады. 1978 жылы ол Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery дәрежесін алды  Содан кейін Лондондағы аспирантура ауруханаларында жұмыс істеді, содан кейін Оксфордта нефрология бойынша білім алды, бірақ содан кейін молекулалық биология бойынша қайта даярлықтан өтті, ал 1990 жылы ''Wellcome Trust қорының'' аға ғылыми қызметкері ретінде Оксфордта гипоксия биология зертханасын құрды, оны 20 жылдан астам басқарды. 1987 жылы ол Кембридж университетінде ''медицина ғылымдарының докторы'' дәрежесін алды. 1996 жылдан бастап профессор, ал 2003 жылдан (4?) 2016 жылға дейін Оксфорд университетінде Наффилд профессоры ''(Nuffield Professor)'' болды. Қазіргі уақытта Оксфорд Target Discovery институтының (TDI) директоры және ондағы Людвиг онкологиялық зерттеулер институтының мүшесі, 2016 жылдан бастап ол сонымен қатар Francis Crick Institute  клиникалық зерттеулер директоры қызметін атқарады.

EMBO мүшесі (2006), [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] шетелдік құрметті мүшесі (2007).

== Марапаттар ==
* Louis-Jeantet Prize for Medicine (2009)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2009-en/professeur-peter-j-ratcliffe/|title=Professor Peter J. RATCLIFFE&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;|accessdate=2018-11-12|archivedate=2018-10-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015114614/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2009-en/professeur-peter-j-ratcliffe/}}&lt;/ref&gt;
* Халықаралық Гайрднер сыйлығы, Канада (2010)
* Лондон Корольдік дәрігерлер колледжінің Baly Medal (2011)
* Аттас қордың Pasarow Award (2012)
* Grand Prix scientifique de la Fondation Lefoulon-Delalande, Франция институты (2012)
* Jakob-Herz-Preis[нем.], германдық Эрланген — Нюрнберг университеті (2013)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.uk-erlangen.de/forschung-und-lehre/forschungsnachrichten/ansicht/detail/prof-dr-peter-j-ratcliffe-erhaelt-jakob-herz-preis-2013/|title=Uni-Klinikum Erlangen|accessdate=2018-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191011204022/http://www.uk-erlangen.de/forschung-und-lehre/forschungsnachrichten/ansicht/detail/prof-dr-peter-j-ratcliffe-erhaelt-jakob-herz-preis-2013/|archivedate=2019-10-11}}&lt;/ref&gt;
* Уайли қорының Уайли сыйлығы (2014)
* Негізгі медициналық зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығы (Ласкер сыйлығы)) (2016)
* Лондон Корольдік Қоғамының Buchanan Medal (2017)
* Мэссри сыйлығы (2018)
* [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] (2019, [[Уильям Кэлин|У. Кэлин]] және [[Грегг Семенза|Г. Семензамен]] бірге)

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.magd.ox.ac.uk/member-of-staff/peter-ratcliffe/ Магдален колледжі, Оксфорд]
* [https://web.archive.org/web/20180104073359/http://www.ludwigcancerresearch.org/location/oxford-branch/peter-ratcliffe-lab Людвиг онкологиялық зерттеулер институты]
* [https://www.crick.ac.uk/research/find-a-researcher/peter-ratcliffe Фрэнсис Крик институты]
* [https://www.crick.ac.uk/news/2015-12-17-clinical-research-director Крик клиникалық зерттеулер директорын тағайындады] (2015 жылғы 17 желтоқсан)
[[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Ұлыбритания)]]
[[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Кембридж университеті түлектері]]
[[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]]
[[Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері]]
[[Санат:Молекулярлық биологтар]]
[[Санат:Лондон университеті түлектері]]
[[Санат:Тірі тұлғалар]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>odkthr50u6wdws5kii0nonvznv4l0m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:B.beibit87/зертхана</title>
    <ns>2</ns>
    <id>782012</id>
    <revision>
      <id>3612047</id>
      <timestamp>2026-05-31T19:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>B.beibit87</username>
        <id>128640</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} &lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;</comment>
      <origin>3612047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99" xml:space="preserve">{{Қатысушы зертханасы}}
&lt;!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ  --&gt;</text>
      <sha1>sx2mfm8leaa29h3j3c8znck2igrom99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Темір хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782013</id>
    <revision>
      <id>3612066</id>
      <timestamp>2026-06-01T04:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]  Шыққан тегі  «Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» дерект...</comment>
      <origin>3612066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5655" sha1="sezgmy0qm80o9ehdg9caw5bllnjpi8q" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

Шыққан тегі

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

Билігі

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

Ұрпақтары

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

Шежіресі

Шыңғыс хан
↓
Жошы
↓
Тұқа-Темір
↓
Қай Темір
↓
Абай
↓
Нұмқан
↓
Құтлық Темір
↓
Темір бек
↓
Темір Құтлық
↓
Тимур хан 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>sezgmy0qm80o9ehdg9caw5bllnjpi8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612067</id>
      <parentid>3612066</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5660" sha1="arpr06ksivblwwn2onz1frsb46d9xvs" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

Билігі

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

Ұрпақтары

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

Шежіресі

Шыңғыс хан
↓
Жошы
↓
Тұқа-Темір
↓
Қай Темір
↓
Абай
↓
Нұмқан
↓
Құтлық Темір
↓
Темір бек
↓
Темір Құтлық
↓
Тимур хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>arpr06ksivblwwn2onz1frsb46d9xvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612068</id>
      <parentid>3612067</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5666" sha1="jln4097hpjifqkkun3dp59ch7kvwn4c" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

Ұрпақтары

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

Шежіресі

Шыңғыс хан
↓
Жошы
↓
Тұқа-Темір
↓
Қай Темір
↓
Абай
↓
Нұмқан
↓
Құтлық Темір
↓
Темір бек
↓
Темір Құтлық
↓
Тимур хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>jln4097hpjifqkkun3dp59ch7kvwn4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612069</id>
      <parentid>3612068</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5672" sha1="ne8jl6tfa71sem2j4epyxkzn8qzuyhk" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

Шежіресі

Шыңғыс хан
↓
Жошы
↓
Тұқа-Темір
↓
Қай Темір
↓
Абай
↓
Нұмқан
↓
Құтлық Темір
↓
Темір бек
↓
Темір Құтлық
↓
Тимур хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ne8jl6tfa71sem2j4epyxkzn8qzuyhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612070</id>
      <parentid>3612069</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5678" sha1="hu0yx8ggwoypn875lkewngb8wq38jvb" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==

Шыңғыс хан
↓
Жошы
↓
Тұқа-Темір
↓
Қай Темір
↓
Абай
↓
Нұмқан
↓
Құтлық Темір
↓
Темір бек
↓
Темір Құтлық
↓
Тимур хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>hu0yx8ggwoypn875lkewngb8wq38jvb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612071</id>
      <parentid>3612070</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3612071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5651" sha1="55hr9sstjtnt2giymvpxmc7ovxzf0dm" xml:space="preserve">Темір (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>55hr9sstjtnt2giymvpxmc7ovxzf0dm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612072</id>
      <parentid>3612071</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5659" sha1="pk38om92nulpfetp04w457j6jn612ct" xml:space="preserve">'Темір хан (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>pk38om92nulpfetp04w457j6jn612ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612073</id>
      <parentid>3612072</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5664" sha1="sizeqhuo578vgbfqbmq02o2dzbngbb1" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.[1]

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>sizeqhuo578vgbfqbmq02o2dzbngbb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612074</id>
      <parentid>3612073</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5971" sha1="909sm46enrn0mbamyq9zc2dfsnfabdw" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді. &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>909sm46enrn0mbamyq9zc2dfsnfabdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612075</id>
      <parentid>3612074</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5970" sha1="7vz4r4cwxlo0rst7kyt83zkcxsbdij6" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.[2]

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>7vz4r4cwxlo0rst7kyt83zkcxsbdij6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612076</id>
      <parentid>3612075</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6176" sha1="nhcj8lpdplelubjosdowcjz4lcajkbb" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.[3]

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>nhcj8lpdplelubjosdowcjz4lcajkbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612077</id>
      <parentid>3612076</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6204" sha1="a1zr1iy1mv18dtohy390la83eb8rv8u" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt;

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.[4]

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>a1zr1iy1mv18dtohy390la83eb8rv8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612078</id>
      <parentid>3612077</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6253" sha1="g3nmo1su7lsszgqcp03jsj4swjvo0ni" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt;

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>g3nmo1su7lsszgqcp03jsj4swjvo0ni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612079</id>
      <parentid>3612078</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6352" sha1="jsxczz59oz8r17jd1mhfzl7u0pv66q7" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt;

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.[6]

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>jsxczz59oz8r17jd1mhfzl7u0pv66q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612080</id>
      <parentid>3612079</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T04:58:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6534" sha1="t51bop88mjnux3q7a835iakxw50lq1o" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды.

Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt;

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>t51bop88mjnux3q7a835iakxw50lq1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612083</id>
      <parentid>3612080</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6533" sha1="1f7r14c4jczgol3exkrqj9f9bfrr7z8" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt;

Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>1f7r14c4jczgol3exkrqj9f9bfrr7z8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612084</id>
      <parentid>3612083</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6532" sha1="r3kky4q33rod5widcs4qgyzlgkhmiif" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==

1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>r3kky4q33rod5widcs4qgyzlgkhmiif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612085</id>
      <parentid>3612084</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6531" sha1="88p5sji43gyriyekry7c7fg5qcgs5ak" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді.

Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>88p5sji43gyriyekry7c7fg5qcgs5ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612086</id>
      <parentid>3612085</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6530" sha1="l4fbobcgh1ga0y5lcbx2lsmp3k8r35u" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды.

Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>l4fbobcgh1ga0y5lcbx2lsmp3k8r35u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612087</id>
      <parentid>3612086</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6529" sha1="fec6jp2bhglinl1k8zfdrglj5dedf2w" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды.

Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>fec6jp2bhglinl1k8zfdrglj5dedf2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612088</id>
      <parentid>3612087</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6528" sha1="b7q1tdwgvlizi0t1fc6n1wwffgw1ixe" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді.

Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>b7q1tdwgvlizi0t1fc6n1wwffgw1ixe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612089</id>
      <parentid>3612088</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6527" sha1="99ccokfkt2s39zb71w4g2cexhool5p4" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==

Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>99ccokfkt2s39zb71w4g2cexhool5p4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612090</id>
      <parentid>3612089</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6526" sha1="4n98de46w4m153992xs1toymusqke94" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt;

Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>4n98de46w4m153992xs1toymusqke94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612091</id>
      <parentid>3612090</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6525" sha1="cfc52avt5r7tireq62z13j8arnolosc" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*Шыңғыс хан
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>cfc52avt5r7tireq62z13j8arnolosc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612092</id>
      <parentid>3612091</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3612092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6529" sha1="2c1ecvu3gtd2cgvnltky08gblj9rfp2" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*Жошы
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>2c1ecvu3gtd2cgvnltky08gblj9rfp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612093</id>
      <parentid>3612092</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3612093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6549" sha1="8saajk2tl9q0q52zy57grry79seqe8u" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*Тұқа-Темір
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>8saajk2tl9q0q52zy57grry79seqe8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612094</id>
      <parentid>3612093</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3612094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="7k8e97r8r5wco0xx5odfnk5ldhba70s" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — 1410 жылдан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>7k8e97r8r5wco0xx5odfnk5ldhba70s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612096</id>
      <parentid>3612094</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6557" sha1="nb9qf7hiffubosq6geobctsneuji4l6" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан 1412 жылға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>nb9qf7hiffubosq6geobctsneuji4l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612097</id>
      <parentid>3612096</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6561" sha1="49miixwjitf0ddffs2uemc5t2zxqkhx" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін Алтын Орданың ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>49miixwjitf0ddffs2uemc5t2zxqkhx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612098</id>
      <parentid>3612097</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:06:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6565" sha1="f2yji2yj8tenodkc9vyvndd6jmflnrv" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==

«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>f2yji2yj8tenodkc9vyvndd6jmflnrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612099</id>
      <parentid>3612098</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6564" sha1="dzzpgnfitmuwnhvo8u345dkumwaoy6b" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Тимур — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>dzzpgnfitmuwnhvo8u345dkumwaoy6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612100</id>
      <parentid>3612099</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6564" sha1="3nomhu8rtgjygiprxp0q3sx6gshomnq" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге Шәдібек ханды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>3nomhu8rtgjygiprxp0q3sx6gshomnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612101</id>
      <parentid>3612100</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6568" sha1="4hladk8f0dzvdq9iuv9zpcr48hlk3ro" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беглербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>4hladk8f0dzvdq9iuv9zpcr48hlk3ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612102</id>
      <parentid>3612101</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6568" sha1="kdtm9p6any19i04k241646tjxypee7m" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — Темір Құтлық ханның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>kdtm9p6any19i04k241646tjxypee7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612103</id>
      <parentid>3612102</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6572" sha1="ro2kw0iou4eenjsrmdeuq2dl764lqys" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған Пұладтың туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ro2kw0iou4eenjsrmdeuq2dl764lqys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612104</id>
      <parentid>3612103</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6594" sha1="9ixlai67x3ylereb4ud3bgwkyd5pfi7" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Тимурдың Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9ixlai67x3ylereb4ud3bgwkyd5pfi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612105</id>
      <parentid>3612104</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6594" sha1="9tjh90kumzyey26mz81jhzd0sgggddx" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішкентай Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9tjh90kumzyey26mz81jhzd0sgggddx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612106</id>
      <parentid>3612105</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрпақтары */</comment>
      <origin>3612106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6586" sha1="466xwrmnvj5luds8c6z4sac57x9s8z3" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>466xwrmnvj5luds8c6z4sac57x9s8z3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612107</id>
      <parentid>3612106</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3612107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6613" sha1="tvexxt7j03d15ncm2tnd9id58uwxxxj" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>tvexxt7j03d15ncm2tnd9id58uwxxxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612108</id>
      <parentid>3612107</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сілтемелер */</comment>
      <origin>3612108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6652" sha1="261r3b8zor3js6g9piq9e4ay78x15jl" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>261r3b8zor3js6g9piq9e4ay78x15jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612110</id>
      <parentid>3612108</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шыққан тегі */</comment>
      <origin>3612110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6674" sha1="4vrw7nf2dhioz148g8lj5e3k623lsqv" xml:space="preserve">'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>4vrw7nf2dhioz148g8lj5e3k623lsqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612112</id>
      <parentid>3612110</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10092" sha1="dwxcqzybxz0y8796t7wldqynjoz5dt4" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>dwxcqzybxz0y8796t7wldqynjoz5dt4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612114</id>
      <parentid>3612112</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10109" sha1="d553t6vfwjwh3xpwb2tfcm5gxj39v89" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>d553t6vfwjwh3xpwb2tfcm5gxj39v89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612115</id>
      <parentid>3612114</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10125" sha1="2fo23y9e9hcoh91odc3wf3wbvn8onqz" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>2fo23y9e9hcoh91odc3wf3wbvn8onqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612116</id>
      <parentid>3612115</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10142" sha1="o59e8iszopkpqcb96t6dxkv5z727hd5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>o59e8iszopkpqcb96t6dxkv5z727hd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612117</id>
      <parentid>3612116</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10169" sha1="hxr90a1uejgokoidpgizti1hcrjj2sr" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = 
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>hxr90a1uejgokoidpgizti1hcrjj2sr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612118</id>
      <parentid>3612117</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10179" sha1="hthjfqmayecx4tilmd4d0fs4mtt0b3h" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>hthjfqmayecx4tilmd4d0fs4mtt0b3h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612119</id>
      <parentid>3612118</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10207" sha1="bozu44oampqwfgjmm2bftwrxpsp3err" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>bozu44oampqwfgjmm2bftwrxpsp3err</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612120</id>
      <parentid>3612119</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:19:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10266" sha1="kcj4f64c62cc9x8by8nsnidorrglb6s" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>kcj4f64c62cc9x8by8nsnidorrglb6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612121</id>
      <parentid>3612120</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10296" sha1="iqawuqk0f2wczkkr978mox80bns8wsr" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>iqawuqk0f2wczkkr978mox80bns8wsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612123</id>
      <parentid>3612121</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10300" sha1="och4pf32tmqhm4moo50cibpxcpzmvls" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>och4pf32tmqhm4moo50cibpxcpzmvls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612124</id>
      <parentid>3612123</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10304" sha1="75oz9qg3vo7k6ujwmsu0n9tnd34qmxf" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>75oz9qg3vo7k6ujwmsu0n9tnd34qmxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612125</id>
      <parentid>3612124</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10338" sha1="j7dj0k9yeu4eqyd9fpdinco0azl7s8b" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>j7dj0k9yeu4eqyd9fpdinco0azl7s8b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612126</id>
      <parentid>3612125</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10365" sha1="8vjaxcc9pdwnn1ei1oosal2p2vl4sig" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Тимурды айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Пұладты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Пұлад пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Тимур даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Пұладты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Пұлад Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Тимурды таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Тимурдың арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Тимур дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Тимур Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Тимур ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>8vjaxcc9pdwnn1ei1oosal2p2vl4sig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612127</id>
      <parentid>3612126</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10365" sha1="5umho1r1ykoawf2twifqd8mtfjgi4zm" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керім Бердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Тимур қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Тимур хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>5umho1r1ykoawf2twifqd8mtfjgi4zm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612128</id>
      <parentid>3612127</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10364" sha1="ryi0p0bvuhy22mqjlv4eb9qooqigtej" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керімбердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Тимурға Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ryi0p0bvuhy22mqjlv4eb9qooqigtej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612129</id>
      <parentid>3612128</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10364" sha1="43qbd5ups6a35rrmx38wrd5l9cmrune" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек Едіге [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керімбердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>43qbd5ups6a35rrmx38wrd5l9cmrune</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612130</id>
      <parentid>3612129</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10368" sha1="3xwyopkzsi2ihh4oj472ttdd7qwslj7" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ Тоқтамыстың ұлы Керімбердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>3xwyopkzsi2ihh4oj472ttdd7qwslj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612131</id>
      <parentid>3612130</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10396" sha1="nwatq91dkkkpmilsv5o2dussd6rdxff" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы Керімбердінің Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>nwatq91dkkkpmilsv5o2dussd6rdxff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612132</id>
      <parentid>3612131</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10428" sha1="afrs0vlbu5g0232rp4mzzsiyyg4enh7" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Тимур 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>afrs0vlbu5g0232rp4mzzsiyyg4enh7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612133</id>
      <parentid>3612132</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10428" sha1="0zthqztqlbvj3yrxjbparrq44rp6vwb" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы Жалал әд-Динмен шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>0zthqztqlbvj3yrxjbparrq44rp6vwb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612134</id>
      <parentid>3612133</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10458" sha1="qfsg4n8v2vsiskqfm6xipk4fyrpdmv7" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеладдин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>qfsg4n8v2vsiskqfm6xipk4fyrpdmv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612135</id>
      <parentid>3612134</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10458" sha1="6euxcbjnz91fuv0y2l2iod681pjvs7s" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = Болат хан
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>6euxcbjnz91fuv0y2l2iod681pjvs7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612136</id>
      <parentid>3612135</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10502" sha1="9dg9njf9hh0qe0eynvtahw0e8k9na2v" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = Жәлеләддин хан
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9dg9njf9hh0qe0eynvtahw0e8k9na2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612137</id>
      <parentid>3612136</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10506" sha1="crc4yugb27ahf5ux8qvfkrkbrzu6r65" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>crc4yugb27ahf5ux8qvfkrkbrzu6r65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612138</id>
      <parentid>3612137</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10510" sha1="mzzh95jy5javpu5rdr5pt7zztrpd4up" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Жошы әулеті&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>mzzh95jy5javpu5rdr5pt7zztrpd4up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612139</id>
      <parentid>3612138</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10514" sha1="pf6impu1bcvezison22gm4uoaucwihh" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Жошы әулеті]]&lt;br /&gt;Тоқа Темір әулеті
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>pf6impu1bcvezison22gm4uoaucwihh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612140</id>
      <parentid>3612139</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10518" sha1="6d2unz88d6w03xogan8ojwc6zv3eg8c" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Жошы әулеті]]&lt;br /&gt;[[Тоқа Темір әулеті]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = Темір Құтлық хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>6d2unz88d6w03xogan8ojwc6zv3eg8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612141</id>
      <parentid>3612140</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10522" sha1="m98x70iwtbq7ovwi3oisobg2lxmdm3g" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Алтын Орда ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Жошы әулеті]]&lt;br /&gt;[[Тоқа Темір әулеті]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = [[Темір Құтлық хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>m98x70iwtbq7ovwi3oisobg2lxmdm3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612142</id>
      <parentid>3612141</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10526" sha1="9ne0z8s113skiff1a4vzn0h8d1igwkh" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]] ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Жошы әулеті]]&lt;br /&gt;[[Тоқа Темір әулеті]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = [[Темір Құтлық хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шыққан тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9ne0z8s113skiff1a4vzn0h8d1igwkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612148</id>
      <parentid>3612142</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шығу тегі */</comment>
      <origin>3612148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10522" sha1="o4v799d20yo7e40nr16z815alb3sjb7" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = монарх
 | Қазақша есімі        = Темір хан
 | Шынайы есімі         =  تمور خان
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.12, p.257.gif
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]] ханы
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 1410
 | Басқаруын аяқтады    = 1412
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Болат хан (Алтын Орда)|Болат хан]]
 | Ізбасары             = [[Жәлеләддин хан]]
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             = 
 | Бірігіп басқарушы1   = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады     = 
 | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады   = 
 | регент1              = 
 | регент1Басқара бастады      = 
 | регент1Басқаруын аяқтады    = 
 | регент2              = 
 | регент2Басқара бастады      = 
 | регент2Басқаруын аяқтады    = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[ислам]]
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = [[Жошы әулеті]]&lt;br /&gt;[[Тоқа Темір әулеті]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                = [[Темір Құтлық хан]]
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = Кішік Мұхаммед
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Темір хан''' (қыпшақша: تمور خان; түркі және парсы тілдерінде: تیمور خان ابن تیمور قتلغ) — [[1410 жыл]]дан [[1412 жыл]]ға дейін [[Алтын Орда]]ның ханы болған. Ол хандықтың құлдырау кезеңінде билік жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Morby |first1=John |title=Dynasties of the World |date=18 September 2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-178007-3 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191780073.001.0001/acref-9780191780073-e-191 |language=en |chapter=Qipchaq Khanate}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
«Муизз әл-ансаб» және «Тауарих-и гузида-йи нусрат-нама» деректеріне сәйкес, Темір — [[Темір Құтлық хан]]ның ұлы және өзінен бұрын хан болған [[Болат хан (Алтын Орда)|Болаттың]] туған бауыры болған.&lt;ref&gt;Tizengauzen 2006: 436; Vohidov 2006: 46; Howorth 1880: 291, even if erroneously treating Tīmūr as the nephew of Shādī Beg and Pūlād; Gaev 2002: 54; Sabitov 2008: 286; Počekaev 2010: 190, 192.&lt;/ref&gt;

== Билігі ==
1407 жылдың соңында аса ықпалды беклербек [[Едіге]] [[Шәдібек хан]]ды тақтан алмастыру қажет болған кезде, ол бұрынғы хан Темір Құтлықтың ұлдарына жүгінді. Алайда қырсық әрі айтқанынан қайтпайтын адам ретінде белгілі болған үлкен ұлы Темірді айналып өтіп, оның орнына кіші ұлы Болатты хан етіп отырғызды. Үш жылдан кейін, Болат пен Едіге Мәскеуді ала алмай сәтсіздікке ұшырап, сондай-ақ [[Тоқтамыс хан|Тоқтамыстың]] ұлы [[Керімберді хан|Керімбердінің]] Сарайда қысқа мерзімге билікті басып алуынан кейін олардың беделі әлсіреді. Осындай жағдайда бұрын тақтан шеттетілген Темір даулы оқиғалар нәтижесінде хан болды. Бір дерек бойынша, ол төңкеріс жасап, Болатты тақтан түсіріп, беделінен айырылған Едігені қашуға мәжбүр еткен. Осылайша Темір 1410 жылдың соңы немесе 1411 жылдың басында хан атанды.&lt;ref&gt;Počekaev 2010: 192.&lt;/ref&gt; Басқа бір дерек бойынша, Болат Тоқтамыстың тағы бір ұлы [[Жәлеләддин хан|Жәлеләддинмен]] шайқаста қаза тапқан. Алайда Жалал әд-Дин билікті өз қолына ала алмады, сондықтан Едіге Темірді таққа отырғызған. Кейін Едіге мен Темірдің арасы бұзылып, Едіге қашуға мәжбүр болған.&lt;ref&gt;Pilipčuk and Sabitov 2016: 111, 116-117.&lt;/ref&gt;

Өзінің үлкен ұлы Нұр әд-Диннің де қарсылығына ұшыраған Едіге тағы бір ұлы Сұлтан-Махмұдпен (Тоқтамыстың қызы Жаниканың ұлы) бірге Хорезмге қашып барды. Хорезмді Едігенің тағы бір ұлы — Мүбәрак Шах басқарып отырған еді. Жаңа хан Темір дереу қашқындарды қуғындау үшін әскер аттандырды. Әскерді жаңа беглербек Текне мен әмір Ғазан басқарды. Хан әскері Едігенің күштерін жеңіп, оны шамамен алты ай қоршауда ұстады. Осы уақыт ішінде бірнеше қанды шайқас болды. Алайда осы оқиғалар жүріп жатқан кезде Темірге Тоқтамыстың ұлдары — Жалал әд-Дин, Сұлтан Хұсайын және Мұхаммед шабуыл жасады. Олар ханды Сарайдан қуып шығып, ағайындылардың үлкені Жалал әд-Дин таққа отырды. Осы кезде Темір Хорезмдегі өз әскерімен қосылып, Жалал әд-Динге қарсы жорық жасауға тырысты. Бірақ оның көптеген жақтастары жау жағына өтіп кеткендіктен, жағдайы күрт нашарлады. Ақырында Темір қашуға әрекеттенді. Алайда оның әмірі Ғазан Жалал әд-Диннің жағына шықты. Ғазан Жалал әд-Диннің қарындасына үйленген болатын. Ол Текне беглербегін мас қылып, өзінің қызметшісі Жан Қожаны Темір ханды өлтіруге жұмсады. Осылайша Темір хан 1411 жылдың соңы немесе 1412 жылдың басында қастандықпен өлтірілді.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 176; Počekaev 2010: 192-193; Reva 2016: 710-711; Tizengauzen 2006: 264.&lt;/ref&gt;

== Ұрпақтары ==
Темірдің Едігенің қыздарының біріне үйленгені айтылады.&lt;ref&gt;Seleznëv 2009: 186; Tizengauzen 2006: 263, although the source, Naṭanzī, might be conflating the brothers Pūlād and Tīmūr into one khan (he does not mention Pūlād).&lt;/ref&gt; Оның белгілі жалғыз ұлы — Мұхаммед, тарихта Кіші Мұхаммед (Күчүк Мұхаммед, «Кішік Мұхаммед») деген атпен танылған. Ол 1434–1459 жылдары Алтын Орданың ханы болды және кейінгі Алтын Орда хандарының, сондай-ақ Астрахан хандығының билеушілерінің, тіпті кейінірек Мауераннахрдағы кейбір әулеттердің арғы атасы саналады.

== Шежіресі ==
*[[Шыңғыс хан]]
*[[Жошы хан|Жошы]]
*[[Тоқа Темір]]
*Қай Темір
*Абай
*Нұмқан
*Құтлық Темір
*Темір бек
*Темір Құтлық
*Темір хан
== Сілтемелер ==
{{Алтын Орда хандары}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>o4v799d20yo7e40nr16z815alb3sjb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роджер Эберт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782014</id>
    <revision>
      <id>3612081</id>
      <timestamp>2026-06-01T04:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TalgatSnow</username>
        <id>143530</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Кинематограф   |есімі                  = Роджер Эберт   |шынайы есімі           = {{lang-en|Roger Joseph Ebert}}   |сурет                  = Roger Ebert cropped.jpg   |сурет ені              = 250   |сурет атауы            = Роджер Эберт (2006 жыл)   |туған кездегі есімі    = Роджер Джозеф Эберт   |туған күні             = 18.06.1942   |туған ж...</comment>
      <origin>3612081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11393" sha1="j1cvg2nlesqnay5oe6xn799pcx5w7ly" xml:space="preserve">{{Кинематограф
  |есімі                  = Роджер Эберт
  |шынайы есімі           = {{lang-en|Roger Joseph Ebert}}
  |сурет                  = Roger Ebert cropped.jpg
  |сурет ені              = 250
  |сурет атауы            = Роджер Эберт (2006 жыл)
  |туған кездегі есімі    = Роджер Джозеф Эберт
  |туған күні             = 18.06.1942
  |туған жері             = [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     = 04.04.2013
  |қайтыс болған жері     = {{қайтысболғанжері|Чикаго|Чикагода}}, [[Иллинойс]], [[АҚШ]]
  |мамандығы              = киносыншы, кино тарихшысы, [[журналист]], {{сценарийші|АҚШ}}, [[жазушы]]
  |азаматтығы             = {{Байрақ|АҚШ}}
  |белсенді жылдары       = [[1967 жыл|1967]] — [[2013 жыл|2013]]
  |жұбайы                 = {{marriage|Чез Хаммел-Смит|1992|2013}}
  |марапаттары            = [[Пулитцер сыйлығы]] (1975)
  |imdb_id                = 0248154
  |қолтаңбасы             = Roger Ebert signature.png
  |сайты                  = https://rogerebert.com
  |ортаққор               = Roger Ebert
}}
'''Роджер Джозеф Эберт''' ({{lang-en|Roger Joseph Ebert}}; {{Туғанкүні|18|6|1942}}, [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]], [[Иллинойс]] — {{Қайтысболғанкүні|4|4|2013}}, [[Чикаго]], [[Иллинойс]]) — америкалық киносыншы, кино тарихшысы, эссеист, сценарийші және жазушы.

Ол 1967 жылдан бастап өмірден өткенге дейін «[[Chicago Sun-Times]]» газетінде қызмет етті. Эберт өзіне тән жазу стилімен және [[популизм]] мен [[гуманизм]] құндылықтарына негізделген сыншыл көзқарастарымен танымал болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zak |first=Dan |date=April 5, 2013 |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/roger-ebert-lover-of-life-taught-me-to-write/2013/04/05/131daa82-9d76-11e2-a2db-efc5298a95e1_story.html |title=Roger Ebert, lover of life, taught me to write |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=April 29, 2020 |archive-date=November 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105235654/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/roger-ebert-lover-of-life-taught-me-to-write/2013/04/05/131daa82-9d76-11e2-a2db-efc5298a95e1_story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Оның тартымды әрі қарапайым тілмен жазылған прозасы күрделі кинематографиялық және аналитикалық идеяларды қалың көрерменге түсінікті етіп жеткізе білді.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zeitchik |first=Steven |date=April 5, 2013 |url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-05-la-et-mn-roger-ebert-reviews-film-newspapers-changed-20130405-story.html |title=Five unexpected ways Roger Ebert changed film journalism |newspaper=[[Los Angeles Times]] |access-date=April 29, 2020 |archive-date=August 6, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806203342/https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-05-la-et-mn-roger-ebert-reviews-film-newspapers-changed-20130405-story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Эберт қалың бұқараның ықыласына бөлене алатын шетелдік және тәуелсіз фильмдерді үнемі қолдап, [[Вернер Херцог]], [[Эррол Моррис]] және [[Спайк Ли]] сияқты режиссерлердің, сондай-ақ алғашқы кәсіби рецензиясын өзі жазған [[Мартин Скорсезе]]нің бағын ашты.

1975 жылы Эберт сын саласындағы еңбегі үшін [[Пулитцер сыйлығы]]н иеленген тарихтағы тұңғыш киносыншы атанды. «Chicago Sun-Times» тілшісі Нил Стейнберг Эбертті «елдегі ең көрнекті әрі ықпалды киносыншы болғаны даусыз» деп сипаттаса,&lt;ref name=SunTimesObit&gt;{{cite news |last=Steinberg |first=Neil |authorlink=Neil Steinberg|title=Roger Ebert dies at 70 after battle with cancer |url=http://www.suntimes.com/17320958-761/roger-ebert-dies-at-70-after-battle-with-cancer.html |newspaper=[[Chicago Sun-Times]] |date=April 4, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216070113/http://www.suntimes.com/17320958-761/roger-ebert-dies-at-70-after-battle-with-cancer.html |archive-date=December 16, 2014}}&lt;/ref&gt; «[[Los Angeles Times]]» басылымынан Кеннет Туран оны «Америкадағы ең танымал киносыншы» деп атады.&lt;ref name=&quot;LA Times death Turan&quot;&gt;{{cite news |last=Turan |first=Kenneth |authorlink=Kenneth Turan |title=Remembrance: Roger Ebert, film's hero to the end |url=http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-roger-ebert-appreciation-20130405,0,669989.story |newspaper=[[Los Angeles Times]] |date=April 4, 2013 |access-date=April 5, 2013 |archive-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427071136/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-roger-ebert-appreciation-20130405,0,669989.story |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ал «[[The New York Times]]» газетінің пайымдауынша: «Оның пікірлерінің қуаты мен көркемдігі кино сынын америкалық мәдениеттің басты ағымына айналдырды. Ол киносүйер қауымға не көру керектігін айтып қана қоймай, көрген нәрсесі туралы қалай ойлау керектігін де үйретті».&lt;ref name=NYTObit&gt;{{cite news| author=Douglas Martin| title=Roger Ebert Dies at 70; a Critic for the Common Man| date=April 4, 2013| work=[[The New York Times]]| url=https://www.nytimes.com/2013/04/05/movies/roger-ebert-film-critic-dies.html}}&lt;/ref&gt;

Мансабының басында Эберт Расс Мейердің «Қуыршақтар аңғарының сыртында» (1970) фильмінің сценарийін бірлесіп жазды. 1975 жылдан бастап бірнеше онжылдық бойы Эберт пен «[[Chicago Tribune]]» сыншысы Джин Сискель PBS арнасындағы «Sneak Previews» бағдарламасын, кейіннен коммерциялық теледидарда әртүрлі атаумен шыққан «At the Movies» шоуларын бірге жүргізіп, кинорецензия жанрын теледидарда жалпыұлттық деңгейде танымал етуге зор үлес қосты. Екі сыншы фильмдерді талқылау кезінде жиі сөз жарыстырып, бір-бірін әзілмен қағытып отыратын. Олар екеуі де бір фильмге оң баға бергенде қолданылатын «екі бас бармақ жоғары» (two thumbs up) деген тіркесті ойлап тауып, оны сауда белгісі ретінде тіркеді. 1999 жылы Сискель ми ісігінен қайтыс болғаннан кейін, Эберт бағдарламаны әртүрлі жүргізушілермен, ал 2000 жылдан бастап Ричард Роупермен бірге жалғастырды. 1996 жылы Эберт өткен шақтағы ұлы фильмдер туралы эсселер сериясын жариялай бастады; оның алғашқы жүз туындысы «The Great Movies» деген атпен жарық көрді. Кейіннен ол тағы екі том шығарды, ал төртінші томы оның өмірден өткенінен кейін жарияланды. 1999 жылы ол Иллинойс штатының Шампейн қаласында «Overlooked Film Festival» (Ескерусіз қалған фильмдер фестивалі) негізін қалады.

2002 жылы Эбертке [[Қалқанша без|қалқанша]] және [[Сілекей безі|сілекей без]]дерінің қатерлі ісігі деген диагноз қойылды. Емдеу барысында 2006 жылы оның төменгі жағының бір бөлігін алып тастауға тура келді, бұл оның бет-әлпетін қатты өзгертіп, қалыпты сөйлеу және тамақтану қабілетінен айырды. Соған қарамастан, оның жазу қабілетіне ештеңе әсер еткен жоқ және ол 2013 жылы қайтыс болғанға дейін интернетте де, баспасөзде де жиі мақала жариялауын тоқтатқан жоқ. Оның 2002 жылы ашылған «[[RogerEbert.com]]» веб-сайты әлі күнге дейін оның жазбаларының мұрағаты ретінде жұмыс істеп тұр. Ричард Корлисс ол туралы: «Роджер өзінен кейін кино, әдебиет, саясат саласындағы қажымас білгірліктің және оның 2011 жылғы автобиографиясының атауымен айтқанда, &quot;Өмірдің өзі&quot; (Life Itself) атты үлкен мұра қалдырды», — деп жазды.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Corliss |first=Richard |date=April 4, 2013 |title=Roger Ebert: Farewell to a Film Legend and Friend |url=https://entertainment.time.com/2013/04/04/roger-ebert-farewell-to-a-film-legend-and-friend/ |magazine=[[Time]] |access-date=February 12, 2023 |archive-date=February 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212155437/https://entertainment.time.com/2013/04/04/roger-ebert-farewell-to-a-film-legend-and-friend/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2014 жылы бұл автобиография негізінде дәл сондай атаумен деректі фильм түсіріліп, ол сыншылардың жоғары бағасына ие болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:АҚШ киносыншылары]]
[[Санат:АҚШ тележүргізушілері]]
[[Санат:АҚШ журналистері]]
[[Санат:Кино тарихшылары]]
[[Санат:АҚШ жазушылары]]
[[Санат:Пулитцер сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қалқанша безінің қатерлі ісігінен қайтыс болғандар]]</text>
      <sha1>j1cvg2nlesqnay5oe6xn799pcx5w7ly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612333</id>
      <parentid>3612081</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TalgatSnow</username>
        <id>143530</id>
      </contributor>
      <origin>3612333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46567" sha1="inndtcido5q78f0uf8a6bs1lac1xivj" xml:space="preserve">{{Кинематограф
  |есімі                  = Роджер Эберт
  |шынайы есімі           = {{lang-en|Roger Joseph Ebert}}
  |сурет                  = Roger Ebert cropped.jpg
  |сурет ені              = 250
  |сурет атауы            = Роджер Эберт (2006 жыл)
  |туған кездегі есімі    = Роджер Джозеф Эберт
  |туған күні             = 18.06.1942
  |туған жері             = [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     = 04.04.2013
  |қайтыс болған жері     = {{қайтысболғанжері|Чикаго|Чикагода}}, [[Иллинойс]], [[АҚШ]]
  |мамандығы              = киносыншы, кино тарихшысы, [[журналист]], {{сценарийші|АҚШ}}, [[жазушы]]
  |азаматтығы             = {{Байрақ|АҚШ}}
  |белсенді жылдары       = [[1967 жыл|1967]] — [[2013 жыл|2013]]
  |жұбайы                 = {{marriage|Чез Хаммел-Смит|1992|2013}}
  |марапаттары            = [[Пулитцер сыйлығы]] (1975)
  |imdb_id                = 0248154
  |қолтаңбасы             = Roger Ebert signature.png
  |сайты                  = https://rogerebert.com
  |ортаққор               = Roger Ebert
}}
'''Роджер Джозеф Эберт''' ({{lang-en|Roger Joseph Ebert}}; {{Туғанкүні|18|6|1942}}, [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]], [[Иллинойс]] — {{Қайтысболғанкүні|4|4|2013}}, [[Чикаго]], [[Иллинойс]]) — америкалық киносыншы, кино тарихшысы, эссеист, сценарийші және жазушы.

Ол 1967 жылдан бастап өмірден өткенге дейін {{iw|Chicago Sun-Times|«Chicago Sun-Times»|en|Chicago Sun-Times}} газетінде қызмет етті. Эберт өзіне тән жазу стилімен және [[популизм]] мен [[гуманизм]] құндылықтарына негізделген сыншыл көзқарастарымен танымал болды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zak |first=Dan |date=April 5, 2013 |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/roger-ebert-lover-of-life-taught-me-to-write/2013/04/05/131daa82-9d76-11e2-a2db-efc5298a95e1_story.html |title=Roger Ebert, lover of life, taught me to write |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=April 29, 2020 |archive-date=November 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105235654/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/roger-ebert-lover-of-life-taught-me-to-write/2013/04/05/131daa82-9d76-11e2-a2db-efc5298a95e1_story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Оның тартымды әрі қарапайым тілмен жазылған прозасы күрделі кинематографиялық және аналитикалық идеяларды қалың көрерменге түсінікті етіп жеткізе білді.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zeitchik |first=Steven |date=April 5, 2013 |url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-05-la-et-mn-roger-ebert-reviews-film-newspapers-changed-20130405-story.html |title=Five unexpected ways Roger Ebert changed film journalism |newspaper=[[Los Angeles Times]] |access-date=April 29, 2020 |archive-date=August 6, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806203342/https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-xpm-2013-apr-05-la-et-mn-roger-ebert-reviews-film-newspapers-changed-20130405-story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Эберт қалың бұқараның ықыласына бөлене алатын шетелдік және тәуелсіз фильмдерді үнемі қолдап, [[Вернер Херцог]], [[Эррол Моррис]] және [[Спайк Ли]] сияқты режиссерлердің, сондай-ақ алғашқы кәсіби рецензиясын өзі жазған [[Мартин Скорсезе]]нің бағын ашты.

1975 жылы Эберт сын саласындағы еңбегі үшін [[Пулитцер сыйлығы]]н иеленген тарихтағы тұңғыш киносыншы атанды. «Chicago Sun-Times» тілшісі Нил Стейнберг Эбертті «елдегі ең көрнекті әрі ықпалды киносыншы болғаны даусыз» деп сипаттаса,&lt;ref name=SunTimesObit&gt;{{cite news |last=Steinberg |first=Neil |title=Roger Ebert dies at 70 after battle with cancer |url=http://www.suntimes.com/17320958-761/roger-ebert-dies-at-70-after-battle-with-cancer.html |newspaper=[[Chicago Sun-Times]] |date=April 4, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216070113/http://www.suntimes.com/17320958-761/roger-ebert-dies-at-70-after-battle-with-cancer.html |archive-date=December 16, 2014}}&lt;/ref&gt; «[[Los Angeles Times]]» басылымынан Кеннет Туран оны «Америкадағы ең танымал киносыншы» деп атады.&lt;ref name=&quot;LA Times death Turan&quot;&gt;{{cite news |last=Turan |first=Kenneth |title=Remembrance: Roger Ebert, film's hero to the end |url=http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-roger-ebert-appreciation-20130405,0,669989.story |newspaper=[[Los Angeles Times]] |date=April 4, 2013 |access-date=April 5, 2013 |archive-date=April 27, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427071136/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-et-mn-roger-ebert-appreciation-20130405,0,669989.story |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ал «[[The New York Times]]» газетінің пайымдауынша: «Оның пікірлерінің қуаты мен көркемдігі кино сынын америкалық мәдениеттің басты ағымына айналдырды. Ол киносүйер қауымға не көру керектігін айтып қана қоймай, көрген нәрсесі туралы қалай ойлау керектігін де үйретті».&lt;ref name=NYTObit&gt;{{cite news| author=Douglas Martin| title=Roger Ebert Dies at 70; a Critic for the Common Man| date=April 4, 2013| work=[[The New York Times]]| url=https://www.nytimes.com/2013/04/05/movies/roger-ebert-film-critic-dies.html}}&lt;/ref&gt;

Мансабының басында Эберт Расс Мейердің {{iw|Қуыршақтар аңғарының арғы жағында (фильм, 1970)|«Қуыршақтар аңғарының арғы жағында»|en|Beyond the Valley of the Dolls}} (1970) фильмінің сценарийін бірлесіп жазды. 1975 жылдан бастап бірнеше онжылдық бойы Эберт пен «[[Chicago Tribune]]» сыншысы Джин Сискель PBS арнасындағы {{iw|Sneak Previews||en|Sneak Previews}} бағдарламасын, кейіннен коммерциялық теледидарда әртүрлі атаумен шыққан «At the Movies» шоуларын бірге жүргізіп, кинорецензия жанрын теледидарда жалпыұлттық деңгейде танымал етуге зор үлес қосты. Екі сыншы фильмдерді талқылау кезінде жиі сөз жарыстырып, бір-бірін әзілмен қағытып отыратын. Олар екеуі де бір фильмге оң баға бергенде қолданылатын «екі бас бармақ жоғары» (two thumbs up) деген тіркесті ойлап тауып, оны сауда белгісі ретінде тіркеді. 1999 жылы Сискель ми ісігінен қайтыс болғаннан кейін, Эберт бағдарламаны әртүрлі жүргізушілермен, ал 2000 жылдан бастап Ричард Роупермен бірге жалғастырды. 1996 жылы Эберт өткен шақтағы ұлы фильмдер туралы эсселер сериясын жариялай бастады; оның алғашқы жүз туындысы «The Great Movies» деген атпен жарық көрді. Кейіннен ол тағы екі том шығарды, ал төртінші томы оның өмірден өткенінен кейін жарияланды. 1999 жылы ол Иллинойс штатының Шампейн қаласында {{iw|Ebertfest||en|Ebertfest}} (бастапқыда The Overlooked Film Festival) негізін қалады.

2002 жылы Эбертке [[Қалқанша без|қалқанша]] және [[Сілекей безі|сілекей без]]дерінің қатерлі ісігі деген диагноз қойылды. Емдеу барысында 2006 жылы оның төменгі жағының бір бөлігін алып тастауға тура келді, бұл оның бет-әлпетін қатты өзгертіп, қалыпты сөйлеу және тамақтану қабілетінен айырды. Соған қарамастан, оның жазу қабілетіне ештеңе әсер еткен жоқ және ол 2013 жылы қайтыс болғанға дейін интернетте де, баспасөзде де жиі мақала жариялауын тоқтатқан жоқ. Оның 2002 жылы ашылған «[[RogerEbert.com]]» веб-сайты әлі күнге дейін оның жазбаларының мұрағаты ретінде жұмыс істеп тұр. Ричард Корлисс ол туралы: «Роджер өзінен кейін кино, әдебиет, саясат саласындағы қажымас білгірліктің және оның 2011 жылғы автобиографиясының атауымен айтқанда, &quot;Өмірдің өзі&quot; (Life Itself) атты үлкен мұра қалдырды», — деп жазды.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Corliss |first=Richard |date=April 4, 2013 |title=Roger Ebert: Farewell to a Film Legend and Friend |url=https://entertainment.time.com/2013/04/04/roger-ebert-farewell-to-a-film-legend-and-friend/ |magazine=[[Time]] |access-date=February 12, 2023 |archive-date=February 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212155437/https://entertainment.time.com/2013/04/04/roger-ebert-farewell-to-a-film-legend-and-friend/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2014 жылы бұл автобиография негізінде дәл сондай атаумен деректі фильм түсіріліп, ол сыншылардың жоғары бағасына ие болды.

== Өмірбаяны ==
=== Ерте жылдары және білімі ===
Роджер Джозеф Эберт 1942 жылы 18 маусымда [[Иллинойс]] штатының [[Урбана (Иллинойс)|Урбана]] қаласында дүниеге келген. Ол есепші Аннабел мен электрик Уолтер Гарри Эберттің жалғыз баласы еді.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-company-men-2011 |first=Roger |last=Ebert |title=What do you make at work, Daddy? |newspaper=[[Chicago Sun-Times]] |via=[[RogerEbert.com]] |date=January 19, 2011 |access-date=April 23, 2022 |archive-date=April 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424123531/https://www.rogerebert.com/reviews/the-company-men-2011 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол [[Католицизм|католик]] дінінде тәрбиеленіп, Урбанадағы Әулие Мария бастауыш мектебіне барды және шіркеуде қызметші бала болды.&lt;ref name=ChicagoMag&gt;{{cite magazine |first=Carol |last=Felsenthal |date=December 2005 |url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/December-2005/A-Life-in-the-Movies/index.php?cp=1&amp;si=0 |title=A Life In The Movies |magazine=Chicago Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20110823172045/http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/December-2005/A-Life-in-the-Movies/index.php?cp=1&amp;si=0 |archive-date=August 23, 2011 |access-date=April 6, 2013}}&lt;/ref&gt;

Оның әкесі жағынан ата-әжесі [[Германия]]дан келген иммигранттар болса,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20020412/REVIEWS/204120305/1023 |title=Maryam Movie Review &amp; Film Summary |date=April 12, 2002 |last=Ebert |first=Roger | website=[[RogerEbert.com]] |access-date=January 2, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316065612/http://www.rogerebert.com/reviews/maryam-2002 |archive-date=March 16, 2017}}&lt;/ref&gt; анасы жағынан тегі [[ирландықтар]] және [[голландтар]] еді.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Roger|last=Ebert|url=http://www.rogerebert.com/rogers-journal/oh-say-can-you-wear|date=May 13, 2010|website=[[RogerEbert.com]]|title=Oh, say, can you wear?|access-date=January 3, 2017|archive-date=January 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170103094319/http://www.rogerebert.com/rogers-journal/oh-say-can-you-wear|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.suntimes.com/ebert/2013/02/what_was_my_aunt_martha_trying.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130226041411/http://blogs.suntimes.com/ebert/2013/02/what_was_my_aunt_martha_trying.html |url-status=dead |archive-date=February 26, 2013 |title=What was my Aunt Martha trying to ask me? |author=Ebert, Roger |date=February 22, 2013 |website=Roger Ebert's Journal }}&lt;/ref&gt; Оның кино әлемінен ең алғашқы естелігі — ата-анасының оны [[ағайынды Маркстар]]дың қатысуымен шыққан {{iw|Ипподромдағы бір күн (фильм, 1937)|«Ипподромдағы бір күн»|en|A Day at the Races (film)}} фильміне алып баруы болды.&lt;ref name=NPR&gt;{{cite news| title=Roger Ebert: A 'Life' Still Being Lived, and Fully| author=Melissa Block | work=National Public Radio| url=https://www.npr.org/2011/09/13/140437328/ebert-a-life-still-being-lived-and-fully}}&lt;/ref&gt; Ол өзінің естелігінде [[Гекльберри Финнің басынан кешкендері]] шығармасын «өмірімде оқыған алғашқы нағыз кітабым және әлі күнге дейін ең үздігі» деп жазды.&lt;ref&gt;{{cite book| title=Life Itself: A Memoir| author=Roger Ebert| page=11}}&lt;/ref&gt;

Ол жазушылық жолын үйінің жертөлесінде өз қолымен басып шығаратын The Washington Street News газетінен бастады.&lt;ref name=NYTObit/&gt; Сондай-ақ, сол тұстағы ғылыми-фантастикалық фанзиндерге (әуесқой журналдарға) пікір хаттар жолдап, кейіннен Stymie атты жеке журналының негізін қалады.&lt;ref name=NYTObit/&gt; Небәрі 15 жасында {{iw|The News-Gazette (Champaign-Urbana)|The News-Gazette|en|The News-Gazette (Champaign-Urbana)}} басылымына жұмысқа тұрып, Урбана орта мектебінің спорттық шараларын қамтитын спорт тілшісі болды.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Life Itself: A Memoir |last=Ebert |first=Roger |location=New York |publisher=Grand Central Publishing |page=30}}&lt;/ref&gt; Ол Урбана орта мектебінде оқып жүргенде, бітіретін жылы сынып президенті әрі мектептің The Echo газетінің бас редакторы міндетін атқарды. 1958 жылы Иллинойс орта мектептері қауымдастығы ұйымдастырған шешендік өнер сайысында радиожаңалықтар форматын имитациялайтын «радиоарқылы сөйлеу» бағыты бойынша штат чемпионатында жеңіске жетті.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ihsa.org/SportsActivities/IndividualEvents/RecordsHistory.aspx?url=/data/ie/records/index.htm |title=Roger Ebert in the IHSA list of state speech champions, 1957–58 |publisher=Ihsa.org |access-date=April 5, 2013 |archive-date=February 16, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216235334/http://ihsa.org/SportsActivities/IndividualEvents/RecordsHistory.aspx?url=/data/ie/records/index.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Эберт {{iw|Иллинойс университеті (Урбана-Шампейн)|Иллинойс университетіне (Урбана-Шампейн)|en|University of Illinois Urbana-Champaign}} ерте қабылданған студент ретінде оқуға түсті; ол орта мектептегі сабақтарын аяқтай жүріп, университеттегі алғашқы курсын да қатар оқып шықты. 1960 жылы Урбана орта мектебін бітірген соң,&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |title=Milestones in the life of Roger Ebert |url=http://www.news-gazette.com/news/local/2013-04-05/milestones-life-roger-ebert.html |work=The News-Gazette |location=Champaign, IL |date=April 5, 2013 |access-date=January 20, 2019 |archive-date=January 21, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064858/http://www.news-gazette.com/news/local/2013-04-05/milestones-life-roger-ebert.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; осы Иллинойс университетінде білімін жалғастырып, 1964 жылы журналистика бағыты бойынша бакалавр дәрежесін иеленді.&lt;ref name=NYTObit/&gt; Университет қабырғасында жүргенде Эберт {{iw|The Daily Illini||en|The Daily Illini}} газетінде тілші болып жұмыс істеді, әрі News-Gazette басылымындағы қызметін де қатар алып жүріп, бітіретін жылы студенттік газеттің бас редакторы болды. Студенттік жылдарында ол Phi Delta Theta студенттік бірлестігінің мүшесі және Америка Құрама Штаттары студенттік баспасөз қауымдастығының президенті қызметін атқарды. Оның қаламынан шыққан ең алғашқы кинорецензиялардың бірі 1961 жылдың қазан айында The Daily Illini газетінде жарық көрген {{iw|Тәтті өмір (фильм, 1960)|«Тәтті өмір»|en|La Dolce Vita}} фильміне арналды.

Эберт ағылшын тілі кафедрасының магистратурасында бір семестр оқып, кейін Ротари стипендиясымен {{iw|Кейптаун университеті|Кейптаун университетінде|en|University of Cape Town}} бір жыл білім алды. Кейптауннан оралған соң, Иллинойстағы аспирантурада тағы екі семестр оқыды. Содан кейін [[Чикаго университеті]]нің аспирантурасына қабылданып, Чикагоға көшуге дайындала бастады. Докторлық диссертациясын жазу барысында өзін асырау үшін оған жұмыс қажет еді. Ол бұған дейін де аталған басылымға фрилансер ретінде материалдарын, соның ішінде жазушы Брендан Биэннің өлімі туралы мақаласын сатып жүргендіктен, редактор Герман Коган өзін жұмысқа алады деп үміттеніп, {{iw|Chicago Daily News||en|Chicago Daily News}} газетіне өтініш берді.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite book |title=Life Itself: A Memoir |last=Ebert |first=Roger |location=New York |publisher=Grand Central Publishing |page=139}}&lt;/ref&gt;

Алайда Коган Эбертті Chicago Sun-Times газетінің бас редакторы Джим Хогқа жіберді, ол 1966 жылы Эбертті тілші әрі мақалалар авторы ретінде жұмысқа алды. Ол бір жыл бойы жалпы бағыттағы тілші болып қызмет атқара жүріп, Чикаго университетіндегі докторлық курстарға да қатысып тұрды. 1967 жылдың сәуірінде киносыншы Элеанор Кин Sun-Times газетінен кеткеннен кейін, редактор Роберт Зонка бұл міндетті Эбертке жүктеді.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ebert named film critic |newspaper=[[Chicago Sun-Times]] |date=April 5, 1967 |page=57}}&lt;/ref&gt; Газета басшылығы жас киносыншының {{iw|Түлек (фильм, 1967)|«Түлек»|en|The Graduate}} сияқты туындыларды, сондай-ақ [[Жан-Люк Годар]] мен [[Франсуа Трюффо]]ның еңбектерін талдап, жазғанын қалады.

1968 жылдан бастап Эберт Чикаго университетіне шақырылған лектор ретінде қызмет етіп, Грэм атындағы үздіксіз либералды және кәсіби зерттеулер мектебінде кино өнері туралы кешкі курс жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 5, 2013 |title=Roger Ebert, X'70, film critic and longtime Graham School lecturer, 1942–2013 |url=https://news.uchicago.edu/article/2013/04/05/roger-ebert-x-70-film-critic-and-longtime-graham-school-lecturer-1942-2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161227130527/https://news.uchicago.edu/article/2013/04/05/roger-ebert-x-70-film-critic-and-longtime-graham-school-lecturer-1942-2013 |archive-date=December 27, 2016 |access-date=December 26, 2016 |website=UChicagoNews |publisher=University of Chicago |location=Chicago, Illinois}}&lt;/ref&gt; Бірақ аспирантурадағы оқу жүктемесі мен киносыншылық жұмысты қатар алып жүру тым қиынға соқты. Содан кейін Эберт өзін толықтай кино сыны саласына арнау үшін Чикаго университетіндегі оқуын тоқтатты.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Life Itself: A Memoir |last=Ebert |first=Roger |location=New York |publisher=Grand Central Publishing |page=142}}&lt;/ref&gt;

=== Мансабы ===
[[Сурет:Russ Meyer and Roger Ebert by Roger Ebert.jpg|thumb|right|Эберт (оң жақта) Расс Мейермен бірге, 1970 жыл]]
Эберттің {{iw|Chicago Sun-Times||en|Chicago Sun-Times}} газетіндегі алғашқы киносыны былай басталды: Жорж Лотнердің {{iw|Галия (фильм, 1966)|«Галия»|en|Galia (film)}} фильмі бәріміздің анамыз — мұхиттың асқақ кадрларымен басталып, сонымен аяқталады. Алайда осы екі аралықта жағаға ұрып жатқан толқынның [[Франциялық жаңа толқын|француз жаңа толқыны]] екені анық байқалады».&lt;ref&gt;{{cite news| author=Roger Ebert| date=April 7, 1967| title=Gaila| work=Chicago Sun Times| url=https://www.rogerebert.com/reviews/galia-1967}}&lt;/ref&gt; Ол бұл күндерді былай еске алады: «Зонка маған бұл жұмысты бергеннен кейін, бір күн ішінде Роберт Уоршоудың The Immediate Experience кітабын оқып шықтым». Ол осы еңбектен мынадай тұжырым түйеді: «сыншы теория мен идеологияны, теология мен саясатты ысырып қойып, өзін тікелей әсерге аша білуі керек».&lt;ref name=ImmediateExperience&gt;{{cite book| author=Roger Ebert| title=Life Itself: A Memoir| date=2011| page=154}}&lt;/ref&gt; Осы жылы ол [[Нью-Йорк кинофестивалі]]нде атақты киносыншы [[Полин Кейл]]мен алғаш рет кездеседі. Оған өзінің бірнеше мақаласын жібергеннен кейін, Полин Эбертке бұл дүниелерді «бүгінгі таңда америкалық газеттерде жарық көріп жатқан ең үздік киносын» деп бағалайды.&lt;ref name=ChicagoMag /&gt; Ол Кейлдің өз жұмыс әдісі туралы: «Мен киноға барамын, оны тамашалаймын, содан кейін өз-өзімнен маған не болғанын, бұл туындының маған қалай әсер еткенін сұраймын» деп айтқанын еске алады.&lt;ref name=ImmediateExperience/&gt;

Эберттің кәсіби тұрғыдан қалыптасуына [[Ингмар Бергман]]ның «[[Персона (фильм)|Персона]]» фильміне жазған рецензиясы үлкен әсер етті.&lt;ref&gt;{{cite news| last=Ebert| first=Roger| date=November 7, 1967| title=Persona| work=Chicago Sun-Times| url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-persona-1966| access-date=April 8, 2024| archive-date=November 16, 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20161116124240/http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-persona-1966| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ол бас редакторға туындыны толық түсіндіріп бере алмайтындықтан, оған қалай сыни шолу жасау керектігін білмей тұрғанын айтады. Сонда редакторы оған: «Сен оны түсіндіруге міндетті емессің, тек көргеніңді сипаттап берсең жеткілікті», — деп жауап берген екен.&lt;ref&gt;{{cite news| last=Ebert| first=Roger| date=January 7, 2001| title=Great Movies: Persona| work=Chicago Sun-Times| url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-persona-1966| access-date=April 8, 2024| archive-date=November 16, 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20161116124240/http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-persona-1966| url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ол [[Артур Пенн]]нің {{iw|Бонни мен Клайд (фильм, 1967)|«Бонни мен Клайд»|en|Bonnie and Clyde (film)}} туындысын алғашқылардың бірі болып қолдап, оны «Америка киносы тарихындағы айтулы белес, шынайылық пен шеберліктің озық үлгісі» деп бағалады. Ол [[Мартин Скорсезе]]нің ең алғашқы туындысы {{iw|Менің есігімді кім қағып тұр? (фильм, 1967)|«Менің есігімді кім қағып тұр?»|en|Who's That Knocking at My Door}} (1967 жылы алғаш рет «Мен бірінші шақырамын» деген атаумен шыққан) фильміне рецензия жазып, жас режиссерді болашақта «Америклық [[Федерико Феллини|Феллини]]» болуы мүмкін деп болжады.&lt;ref name=&quot;Who'sThat&quot;&gt;{{Cite news |last=Ebert |first=Roger |date=November 17, 1967 |title=I Call First/ Who's That Knocking at My Door? |work=Chicago Sun-Times |url=https://www.rogerebert.com/reviews/i-call-first--whos-that-knocking-at-my-door-1967 |access-date=July 30, 2022 |archive-date=December 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227045136/https://www.rogerebert.com/reviews/i-call-first--whos-that-knocking-at-my-door-1967 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Эберт Расс Мейердің {{iw|Қуыршақтар аңғарының арғы жағында (фильм, 1970)|«Қуыршақтар аңғарының арғы жағында»|en|Beyond the Valley of the Dolls}} фильмінің сценарийін бірлесіп жазды және кейде бұл туындыға өзінің қатысы барын айтып әзілдейтін. Прокатқа шыққан тұста фильм сәтсіз деп танылғанымен, кейіннен [[культті фильм|культтік фильм]]ге айналды.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/beyond-the-valley-of-the-dolls-1980 |title=Beyond the Valley of the Dolls |work=Chicago Sun-Times |first=Roger |last=Ebert |access-date=September 3, 2012 |date=January 1, 1970 |archive-date=December 30, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181230054847/https://www.rogerebert.com/reviews/beyond-the-valley-of-the-dolls-1980 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Эберт пен Мейер сондай-ақ {{iw|Жоғары! (фильм, 1976)|«Жоғары!»|en|Up! (film)}}, {{iw|Ультра-бикештер аңғарының астында (фильм, 1979)|«Ультра-бикештер аңғарының астында»|en|Beneath the Valley of the Ultra-Vixens}} және басқа де фильмдерді түсірді, сонымен қатар [[Sex Pistols]] тобы туралы түсірілімі сәтсіз аяқталған {{iw|Бэмбиді кім өлтірді? (фильм)|«Бэмбиді кім өлтірді?»|en|Who Killed Bambi? (film)}} фильмінің жұмысына араласты. 2010 жылдың сәуірінде Эберт өзінің блогында «Ұлыбританиядағы анархия» деген атпен де белгілі осы «Бэмбиді кім өлтірді?» фильмінің сценарийін жариялады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.suntimes.com/ebert/2010/04/who_killed_bambi_-_a_screenpla.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429015727/http://blogs.suntimes.com/ebert/2010/04/who_killed_bambi_-_a_screenpla.html |url-status=dead |archive-date=April 29, 2010 |last=Ebert |first=Roger |title='Who Killed Bambi?'&amp;nbsp;– A screenplay |website=[[Chicago Sun-Times]] |date=April 25, 2010 }}&lt;/ref&gt;

Эберт 1972 жылы өткен 33-ші [[Венеция кинофестивалі|Венеция халықаралық кинофестиваліні]]ң қазылар алқасының мүшесі болды.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1972-07-23 |title=Ebert and Reed To Judge Venice Film Festival |url=https://www.newspapers.com/article/the-houston-chronicle-roger-ebert-and-re/181448823/ |access-date=2025-09-21 |work=The Houston Chronicle |pages=21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ebert |first=Roger |date=1972-09-19 |title=US films warmly received but Venice fest disappointing |url=https://www.newspapers.com/article/the-boston-globe-us-films-warmly-receive/181449019/ |access-date=2025-09-20 |work=The Boston Globe |pages=38}}&lt;/ref&gt;

1975 жылы Эберт сын бағыты бойынша [[Пулитцер сыйлығы]]н иеленді.&lt;ref name=&quot;Salt Lake Tribune death&quot;&gt;{{cite news |last=Rousseau |first=Caryn |title=Roger Ebert, first movie critic to win Pulitzer, dies at 70 |url=http://www.sltrib.com/sltrib/entertainment2/56107300-223/ebert-movie-siskel-chicago.html.csp |newspaper=[[The Salt Lake Tribune]] |date=April 4, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160130005857/http://www.sltrib.com/sltrib/entertainment2/56107300-223/ebert-movie-siskel-chicago.html.csp |archive-date=January 30, 2016 }}&lt;/ref&gt; Осы жеңісінен кейін оған [[The New York Times]] және [[The Washington Post]] басылымдары жұмыс ұсынды, бірақ ол [[Чикаго]]дан кеткісі келмегендіктен, екі ұсыныстан да бас тартты. Дәл соның алдында, сол жылы ол [[Chicago Tribune]] газетінің тілшісі {{iw|Джин Сискел|Джин Сискелмен|en|Gene Siskel}} бірге апта сайынғы фильмдерге шолу жасайтын {{iw|Sneak Previews|«Opening Soon at a Theater Near You»|en|Sneak Previews}} (кейіннен «Sneak Previews») атты телевизиялық шоуды бірлесіп жүргізе бастады.&lt;ref name=NYTObit/&gt; Бұл жұп өздерінің «басбармақ жоғары/басбармақ төмен» деген бағалау әдісімен кеңінен танымал болды. Олар тіпті «Екі басбармақ жоғары» (Two Thumbs Up) деген тіркесті өздерінің сауда белгісі ретінде ресми түрде тіркеп алды.

Сискел мен Эберт дуэті ел арасында өте танымал болғаны соншалық, олар Американың ең танымал түнгі ток-шоуларына ([[Дэвид Леттерман]], [[Джонни Карсон]], [[Опра Уинфри]], [[Джей Лено]] және [[Конан О'Брайен]] бағдарламаларына) ондаған рет қонақ ретінде шақырылды. Сискел мен Эбертті кейде «киносынның деңгейін түсірді» деп айыптаушылар болды. Мысалы, Ричард Корлисс {{iw|Film Comment||en|Film Comment}} журналында бұл бағдарламаны «кинотеатрда тұратын және үнемі салғыласып жүретін екі жігіт басты рөлде ойнайтын ситком» деп атады.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Corliss |first=Richard |date=March–April 1990 |title=All Thumbs: Or, Is There a Future For Film Criticism? |work=Film Comment |url=https://www.filmcomment.com/article/richard-corliss-all-thumbs-or-is-there-a-future-for-film-criticism/}}&lt;/ref&gt; Бұған жауап ретінде Эберт бұл шоудың терең академиялық сын емес екенін мойындады, бірақ олардың пікірталастары өскелең ұрпақты кино туралы дербес ой қорытуға талпындыратынын айтты

1996 жылы {{iw|W. W. Norton &amp; Company||en|W. W. Norton &amp; Company}} баспасының өтінішімен Эберт кино туралы жазылған үздік мәтіндердің антологиясын құрастырып, ол Roger Ebert's Book of Film: From Tolstoy to Tarantino, the Finest Writing From a Century of Film деген атпен жарық көрді. Оған Луиза Брукс пен Дэвид Томсон сияқты авторлардың түрлі бағыттағы еңбектері енді. Осыдан кейін ол өзі жұмыс істейтін газет редакторының қолдауымен өткендегі үздік туындыларға арналған көлемді мақалалар сериясын бастады. Бұл айдарды ол  «[[Касабланка (фильм)|Касабланка]]» фильмінен бастады,&lt;ref&gt;{{cite news| author=Roger Ebert| title=Great Movies: Casablanca| date=September 15, 1996| url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-casablanca-1942}}&lt;/ref&gt; ал кейіннен бұл эсселер жинақталып, бірнеше томдық The Great Movies (алғашқы томы 2002 жылы шықты) кітабы болып басылды. Төртінші томы оның өмірден өткенінен кейін жарық көрді.

Сонымен қатар, 1999 жылы Эберт өзінің туған өлкесі Шампейнде (Иллинойс) еленбей қалған туындыларға арналған {{iw|Ebertfest||en|Ebertfest}} (бастапқыда The Overlooked Film Festival) кинофестивалінің негізін қалады.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ebertfest.com/about.html |title=About EbertFest |website=[[Ebertfest: Roger Ebert's Film Festival|Roger Ebert's Film Festival]] |access-date=January 2, 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229103019/http://www.ebertfest.com/about.html |archive-date=December 29, 2016 }}&lt;/ref&gt;
{{Кесек
|Түзеу     = right
|Фон       = LemonChiffon
|Ені       = 200px
|Атауы     = Эберттің сүйікті фильмдері
|Мәтіні    = &lt;small&gt;
* «[[2001: Ғарыш одиссеясы]]»
* «[[Агирре, құдайдың қаһары]]»
* «[[Апокалипсис бүгін]]»
* «[[Азамат Кейн]]»
* «[[Тәтті өмір]]»
* «[[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]]»
* «[[Құтырған бұқа]]»
* «[[Токио хикаясы]]»
* «[[Өмір ағашы (фильм)|Өмір ағашы]]»
* «[[Вертиго (фильм)|Вертиго]]»
&lt;hr /&gt;
[[Sight &amp; Sound]] сауалнамасы (2012)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/voter/142 Roger Ebert] {{Wayback|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/voter/142 |date=20210614133208 }} // [[Британия кинематография институты]]&lt;/ref&gt;
}}
1999 жылдың ақпанында Эберттің әріптесі Джин Сискел ми ісігінен қайтыс болды.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://newspapers.com/clip/58107353/in-tribute-legendary-film-reviewer/|title=In tribute: Legendary film reviewer leaves thumbprint on a nation of moviegoers|date=March 27, 1999|work=The Star Press|access-date=June 17, 2022|via=Newspapers.com|archive-date=May 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220505132306/https://www.newspapers.com/clip/58107353/in-tribute-legendary-film-reviewer/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=February 21, 1999 |title=Gene Siskel, Half of a Famed Movie-Review Team, Dies at 53 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1999/02/21/nyregion/gene-siskel-half-of-a-famed-movie-review-team-dies-at-53.html |access-date=June 17, 2022 |archive-date=September 4, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904210034/https://www.nytimes.com/1999/02/21/nyregion/gene-siskel-half-of-a-famed-movie-review-team-dies-at-53.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол ауруына қарамастан, соңғы күндеріне дейін жұмысын тоқтатпай, киносынды өзінің өмірлік миссиясы санады. Сискелдің қазасынан кейін бағдарлама атауы Roger Ebert &amp; the Movies деп өзгертіліп, оған [[Мартин Скорсезе]] бастаған бірнеше қонақ жүргізуші кезекпен қатысты.&lt;ref name=Scorsese&gt;{{Cite web|last=Ebert &amp; Scorsese|title=Best films of the 90s|date=February 27, 2000|url=http://www.rogerebert.com/rogers-journal/ebert-and-scorsese-best-films-of-the-1990s|access-date=June 17, 2022|archive-date=August 28, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828102353/https://www.rogerebert.com/rogers-journal/ebert-and-scorsese-best-films-of-the-1990s|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Эберт өзінің жақын досы әрі «ең жақсы жауы» болған әріптесін үлкен құрметпен еске алды. Ол Сискелдің өте ақылды, тапқыр әрі нағыз кәсіби маман болғанын атап өтіп, сырт көзге үнемі салғыласып жүргенімен, олардың арасындағы шынайы сыйластық пен бауырмалдықтың өте терең болғанын жазды. Сондай-ақ ол Сискелдің сұхбаттарын әрдайым «Сен өмірде не нәрсеге нақты сенесің?» деген сұрақпен аяқтағанды ұнататынын еске алды.&lt;ref&gt;{{cite web| title=Siskel &amp; Ebert: Remembering Gene Siskel| website=[[YouTube]]| date=February 27, 1999| url=https://www.youtube.com/watch?v=PvlTSxhWGqY}}&lt;/ref&gt;

2000 жылдың қыркүйегінде бағдарламаның тұрақты жүргізушісі болып {{iw|Ричард Роупер||en|Richard Roeper}} бекітіліп, шоу атауы Ebert &amp; Roeper деп өзгертілді.&lt;ref name=NYTObit/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.newspapers.com/clip/88631117/tampa-bay-times/ |title=Columnist to become foil to Roger Ebert |work=Tampa Bay Times |date=July 14, 2000 |access-date=May 18, 2022 |via=Newspapers.com |archive-date=May 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518173243/https://www.newspapers.com/clip/88631117/tampa-bay-times/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Дәл осы жылы Эберт [[Ақ үй (АҚШ)|Ақ үй]]де АҚШ Президенті [[Билл Клинтон]] қараған фильмдер туралы сұхбат жүргізді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://siskelebert.org/?p=7506 |title=The Bill Clinton Interview 2000 |website=siskelebert.org |access-date=July 17, 2020 |archive-date=July 12, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712032728/https://siskelebert.org/?p=7506 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

2002 жылы Эбертке [[сілекей безі]]нің обыры диагнозы қойылды. 2006 жылы жасалған отадан кейін ол сөйлеу және тамақтану қабілетінен айырылды. 2007 жылы өзінің кинофестивалі қарсаңында ол сырт келбетінің өзгергенін көрсететін суретін жариялап,  «[[Құтырған бұқа]]» фильміндегі сөзді мысалға келтірді: «Мен енді сүйкімді жігіт емеспін. (Бұрын да сондай болғанмын дей алмаймын. Біздің Сискелмен дуэтіміздің басты тартымдылығы — телеарнаға мүлдем сәйкес келмейтін сырт келбетімізде еді)». Ол сөйлей алмайтынына қарамастан фестивальге міндетті түрде қатысатынын айтып: «Кем дегенде, сөйлей алмайтындықтан, әр фильмнің неліктен «еленбей қалғанын» немесе өз уақытында «Қуыршақтар аңғарының арғы жағында» фильмін не үшін жазғанымды түсіндіруден құтылдым», — деп әзілдеді.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Roger Ebert: I ain't a pretty boy no more and so what? |date=April 24, 2007 |url=https://signalvnoise.com/posts/391-roger-ebert-i-aint-a-pretty-boy-no-more-and-so-what}}&lt;/ref&gt;

2008 жылы дауысынан айырылған Эберт өз ойын жеткізу үшін блог жүргізуге көшті. 2011 жылы ол өзінің балалық шағын, мансабын, маскүнемдік пен обыр ауруымен күресін және достық қарым-қатынастарын баяндаған Life Itself атты мемуарын жарыққа шығарды.&lt;ref name=NPR/&gt;

2013 жылдың 7 наурызында Эберт өзінің соңғы ауқымды эссесін {{iw|Нараяма туралы аңыз (фильм, 1958)|«Нараяма туралы аңыз»|en|The Ballad of Narayama (1958 film)}} фильміне арнап жариялады.&lt;ref&gt;{{cite news| author=Roger Ebert| title=The elderly are left on a mountain to die| date=March 7, 2013| url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-the-ballad-of-narayama-1958}}&lt;/ref&gt; Ал оның көзі тірісінде шыққан ең соңғы кинорецензиясы 2013 жылдың 27 наурызында жарық көрген «[[Қонақ (фильм)|Қонақ]]» фильміне жазылды.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.rogerebert.com/reviews/the-host-2013| title=Don't listen to inner voices from other planets| work=Chicago Sun-Times| date=March 27, 2013| first=Roger|last=Ebert| accessdate=June 22, 2022|via=[[RogerEbert.com]]|archive-date=June 22, 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20220622133900/https://www.rogerebert.com/reviews/the-host-2013|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Өмірден өтерінен екі күн бұрын блогында жариялаған соңғы жазбасында ол ауруының қайта асқынғанын айтып, жұмыстан уақытша демалыс алатынын мәлімдеді.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Announcing a 'Leave of Presence,' Ebert Says He's Reducing His Workload| date=April 3, 2013| author=Dave Itzkoff| work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;div style=&quot;margin:0;margin-top: 10px; padding: 10px; font-size:98%; border: 1px solid #BFC4C6; line-height: 1.35em;&quot;&gt;{{reflist|2}}&lt;/div&gt;
{{дереккөздер}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:АҚШ киносыншылары]]
[[Санат:АҚШ тележүргізушілері]]
[[Санат:АҚШ журналистері]]
[[Санат:Кино тарихшылары]]
[[Санат:АҚШ жазушылары]]
[[Санат:Пулитцер сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қалқанша безінің қатерлі ісігінен қайтыс болғандар]]</text>
      <sha1>inndtcido5q78f0uf8a6bs1lac1xivj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Taldau - National Report</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782015</id>
    <revision>
      <id>3612111</id>
      <timestamp>2026-06-01T05:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3612111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="3gdrj30ru5eou5z71wyf332geebg5n1" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Taldau - National Report}}

-- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]])  10:14, 2026 ж. маусымның 1 (+05)</text>
      <sha1>3gdrj30ru5eou5z71wyf332geebg5n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Балтышақ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782017</id>
    <revision>
      <id>3612146</id>
      <timestamp>2026-06-01T05:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: Балтышақ — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.[1]  Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойға...</comment>
      <origin>3612146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="k7vuznht9o1cvx02a6hk8416cdc5ay9" xml:space="preserve">Балтышақ — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.[1]

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.[2]

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті,[3] ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды.[4]

Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады.[5][6] Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды.[7]

Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>k7vuznht9o1cvx02a6hk8416cdc5ay9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612147</id>
      <parentid>3612146</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T05:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="2rc9yuap8vuqgcqyp0mf5laa5uqbzi4" xml:space="preserve">Балтышақ — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды.

Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды.

Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>2rc9yuap8vuqgcqyp0mf5laa5uqbzi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612155</id>
      <parentid>3612147</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="ipxzrng4ildim6crb0469ha9xzm8ofd" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды.

Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды.

Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>ipxzrng4ildim6crb0469ha9xzm8ofd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612156</id>
      <parentid>3612155</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2251" sha1="9m6976b93ye1ybzmw933d0i0m54q928" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9m6976b93ye1ybzmw933d0i0m54q928</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612157</id>
      <parentid>3612156</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="p47p6y0n7ylxn3e8m0dsdzt9tumgo0o" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;


Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>p47p6y0n7ylxn3e8m0dsdzt9tumgo0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612158</id>
      <parentid>3612157</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2771" sha1="9ntr3j0j7i9hp05ihd7xjvuqompg5x8" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>9ntr3j0j7i9hp05ihd7xjvuqompg5x8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612160</id>
      <parentid>3612158</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алтын Орда билері|Алтын Орда билері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2820" sha1="hfv3sgpqvbndmn947c3fcu3p0pdxaac" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>hfv3sgpqvbndmn947c3fcu3p0pdxaac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612161</id>
      <parentid>3612160</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3086" sha1="c0nqx0dbcwnnjk2pupalwr8u2y3513t" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;


== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>c0nqx0dbcwnnjk2pupalwr8u2y3513t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612162</id>
      <parentid>3612161</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3085" sha1="9irtgid3zgxn1ly3fqi5santi8fji4q" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Көк Орданың (Алтын Орданың шығыс бөлігінің) билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>9irtgid3zgxn1ly3fqi5santi8fji4q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612163</id>
      <parentid>3612162</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3061" sha1="j95up6mvqafcmmz66nc20n2ky3zoc7v" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі Ұрыс ханға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>j95up6mvqafcmmz66nc20n2ky3zoc7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612164</id>
      <parentid>3612163</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3065" sha1="tcwl7j1u1g7z8ylukge0epu7b1pv0pu" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы Темір-Мәлік ханның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>tcwl7j1u1g7z8ylukge0epu7b1pv0pu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612165</id>
      <parentid>3612164</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3069" sha1="1o1ua1ujrf3vjf412msumvusdvxzrqg" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен Едігенің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>1o1ua1ujrf3vjf412msumvusdvxzrqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612166</id>
      <parentid>3612165</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3073" sha1="jgvqs5c0q02se4qvr9gnbjpixt9b2h7" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге Әмір Темір қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>jgvqs5c0q02se4qvr9gnbjpixt9b2h7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612167</id>
      <parentid>3612166</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3077" sha1="612sk2eoyi2v6z7pfukk5qjwjzhav2b" xml:space="preserve">'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>612sk2eoyi2v6z7pfukk5qjwjzhav2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612169</id>
      <parentid>3612167</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4687" sha1="rd5f41iuzohrzo3zb2lqzxhzxjen8l4" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        =
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Діні                 =
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             =
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>rd5f41iuzohrzo3zb2lqzxhzxjen8l4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612170</id>
      <parentid>3612169</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4704" sha1="l3z3ttstiyenvc7xnef1ifb0q8uby8l" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Діні                 =
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             =
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>l3z3ttstiyenvc7xnef1ifb0q8uby8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612171</id>
      <parentid>3612170</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4715" sha1="ows4ecn12aowefzsq1764i4w5asxxbm" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             =
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>ows4ecn12aowefzsq1764i4w5asxxbm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612172</id>
      <parentid>3612171</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4733" sha1="245qq3av27x3l1ijpfajl1mb7fv9kwi" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Беклербек
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             =
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>245qq3av27x3l1ijpfajl1mb7fv9kwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612173</id>
      <parentid>3612172</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4746" sha1="fjbnrrjl3ovoota3w3x2rtktq8xxdtw" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Беклербек
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Маңғыт
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>fjbnrrjl3ovoota3w3x2rtktq8xxdtw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612174</id>
      <parentid>3612173</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4806" sha1="nuilpmnwbijryg5iy37myo4h5ir2br5" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Беклербек
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Монарх               = Темірмәлік хан
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Маңғыт
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>nuilpmnwbijryg5iy37myo4h5ir2br5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612175</id>
      <parentid>3612174</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T06:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4810" sha1="jfd0ds5edd52o2693jd9lheq2ggmhb0" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Балтышақ
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Атауы                = 
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = Беклербек
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Монарх               = [[Темірмәлік хан]]
 | Діні                 = ислам
 | Азаматтығы           = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия             = Маңғыт
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               =
 | Балалары             =
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Балтышақ''' — маңғыт тайпасынан шыққан ірі әмір. Ол Алтын Орданың шығыс бөлігінің билеушісі [[Ұрыс хан]]ға және оның ұлдарына қызмет еткен. Иса мен [[Едіге]]нің әкесі болған.&lt;ref name=&quot;Trepatvlov_2002&quot;&gt;{{кітап|автор=Трепавлов В. В.|тақырыбы=История Ногайской Орды|баспа=М.: Восточная литература|жыл=2002|бет=752|isbn=5-02-018193-1|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Ұрыс ханның қызметінде жүрген кезінде Балтышақ жоғары лауазымдарға жете қойған жоқ. Оның мансабы [[Темір Мәлік хан]]ның тұсында өрлей бастады. Бұл хан азғын мінезімен танылғандықтан, одан көптеген беделді адамдар, соның ішінде беклербек Қазаншы да теріс айналды. Соның нәтижесінде 1378 жылы Балтышақ беклербек болып тағайындалды. Осылайша ол Шыңғыс әулетінен шыққан хандар жанындағы маңғыт беклербектерінің ұзақ тізбегіндегі алғашқы тұлға болды.&lt;ref name=&quot;Grekov_1950&quot;&gt;{{кітап|автор=Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.|тақырыбы=Золотая Орда и её падение|баспа=М.-Л.: Издательство АН СССР|жыл=1950|бет=478|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

Оның үлкен ұлы Иса да Көк Орда хандарына қызмет етті, ал кенже ұлы Едіге [[Әмір Темір]] қолдаған Тоқтамыстың жағында болды. Темір-Мәлік Тоқтамысқа қарсы соғыста шайқассыз жеңілді. Өйткені оның әскерінің көп бөлігі ханның азғын мінез-құлқына шыдамай, Тоқтамыс жағына өтіп кеткен еді. Балтышақ ханмен бірге тұтқынға түсті. Оған Тоқтамысқа қызмет ету ұсынылды, бірақ ол одан бас тартып, өзін өлім жазасына кесуді сұрады. Сондай-ақ өзінің қожайынымен бірге жерленуін өтінді. Бұл өтініші орындалды. Осы кезде оның екі ұлы — Иса мен Едіге — Тоқтамыстың айналасында жүрген болатын.&lt;ref name=&quot;Zhalayiri&quot;&gt;{{кітап|автор=Кадыр-Али-бек|тақырыбы=Сборник летописей (Джами ат-таварих)|баспа=Казань: Изд-во Казанского ун-та|жыл=1854|бет=162|тілі=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>jfd0ds5edd52o2693jd9lheq2ggmhb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Галтыыын</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782018</id>
    <revision>
      <id>3612168</id>
      <timestamp>2026-06-01T06:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Welcome|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3612168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="jty9d2dbi0fwd3onw72zn5vh0e029uh" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Галтыыын}}

-- [[Қатысушы:Erboldilyara|Сариев Ербол]] ([[Қатысушы талқылауы:Erboldilyara|талқылауы]] 11:45, 2026 ж. маусымның 1 (+05)</text>
      <sha1>jty9d2dbi0fwd3onw72zn5vh0e029uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Темірмәлік хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782019</id>
    <redirect title="Темір Мәлік хан" />
    <revision>
      <id>3612177</id>
      <timestamp>2026-06-01T06:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Sagzhan [[Темірмәлік хан]] бетін [[Темір Мәлік хан]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3612177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="45ornz87einu1cj0aruybi6y1myayjy" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Темір Мәлік хан]]</text>
      <sha1>45ornz87einu1cj0aruybi6y1myayjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крупки</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782020</id>
    <revision>
      <id>3612193</id>
      <timestamp>2026-06-01T07:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы.   == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Минск облысы қалалары]]</comment>
      <origin>3612193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="859w3jwn0e1znezgcecp65cv6otq0u8" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>859w3jwn0e1znezgcecp65cv6otq0u8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612195</id>
      <parentid>3612193</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="je9h0amwsh6w25plg53ifgctbv8dqod" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>je9h0amwsh6w25plg53ifgctbv8dqod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612199</id>
      <parentid>3612195</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485" sha1="t6idgxfoxopo1qcntwwa1l8ce6fxo6a" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>t6idgxfoxopo1qcntwwa1l8ce6fxo6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612204</id>
      <parentid>3612199</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3612204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="862" sha1="oznz7l9ls8ws72v63koeaxlbbk86tjl" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>oznz7l9ls8ws72v63koeaxlbbk86tjl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612210</id>
      <parentid>3612204</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="qqv0eeo7x0renm9vx6yzcfq8nddos01" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>qqv0eeo7x0renm9vx6yzcfq8nddos01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612215</id>
      <parentid>3612210</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3612215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="1cml2nekyb9eztvn5aq1bntnh7zagn9" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>1cml2nekyb9eztvn5aq1bntnh7zagn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612221</id>
      <parentid>3612215</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2810" sha1="ovpfskuof5o5dpqxp6iqw1rqhk9xhkl" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>ovpfskuof5o5dpqxp6iqw1rqhk9xhkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612225</id>
      <parentid>3612221</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3796" sha1="q150sojevje3etfz74tyu00ln3sbr3m" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>q150sojevje3etfz74tyu00ln3sbr3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612226</id>
      <parentid>3612225</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4522" sha1="bg3gz2lioff5sagwfktj9oplpikljvf" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>bg3gz2lioff5sagwfktj9oplpikljvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612227</id>
      <parentid>3612226</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4708" sha1="jpoxdb1zyrqsd6lzbtowtwhwxxqd162" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>jpoxdb1zyrqsd6lzbtowtwhwxxqd162</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612272</id>
      <parentid>3612227</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4997" sha1="ec2rwrbhzrgffwxn4qh5mua9a18g8jj" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>ec2rwrbhzrgffwxn4qh5mua9a18g8jj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612273</id>
      <parentid>3612272</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5151" sha1="r3t847f5c3d9jgbbfhm6ee0l6r5cje2" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>r3t847f5c3d9jgbbfhm6ee0l6r5cje2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612274</id>
      <parentid>3612273</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5626" sha1="fsgjemuh1n8fhboqasv1lu5fvfhqxk4" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>fsgjemuh1n8fhboqasv1lu5fvfhqxk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612275</id>
      <parentid>3612274</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="edut3sz8j9kwng5tdpr9c4019to6d5r" xml:space="preserve">'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>edut3sz8j9kwng5tdpr9c4019to6d5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612276</id>
      <parentid>3612275</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3612276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8168" sha1="mb3bxqgd0mx8x62emuhaaantyo78r6z" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>mb3bxqgd0mx8x62emuhaaantyo78r6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612277</id>
      <parentid>3612276</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3612277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8265" sha1="9msybhvg3q0nsoyvbih3wsjsnez8yvt" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>9msybhvg3q0nsoyvbih3wsjsnez8yvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612278</id>
      <parentid>3612277</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8290" sha1="81pxm72od1n8ofmc5yqz86wnxqkj5it" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>81pxm72od1n8ofmc5yqz86wnxqkj5it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612279</id>
      <parentid>3612278</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8315" sha1="8l3kiwn3reriftc1hjbzysuhex06z37" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>8l3kiwn3reriftc1hjbzysuhex06z37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612280</id>
      <parentid>3612279</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8342" sha1="qshn57fgtpfyxkmwqr13s4vuen6d5v7" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>qshn57fgtpfyxkmwqr13s4vuen6d5v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612281</id>
      <parentid>3612280</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8410" sha1="l8rr94jef0f3lg4wzjqam01buwyvynp" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>l8rr94jef0f3lg4wzjqam01buwyvynp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612282</id>
      <parentid>3612281</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8436" sha1="11oxemulpqqvxv9nije9mky5su20wrp" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>11oxemulpqqvxv9nije9mky5su20wrp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612283</id>
      <parentid>3612282</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8466" sha1="eyoa7deserngubgpkit1656yw3rjdii" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>eyoa7deserngubgpkit1656yw3rjdii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612284</id>
      <parentid>3612283</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8539" sha1="759mh6qkl4v32sqb1ce7smxos48ywct" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;


&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>759mh6qkl4v32sqb1ce7smxos48ywct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612285</id>
      <parentid>3612284</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3612285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8636" sha1="f575qe2yuww2ziq6yai0vtsva9zkm03" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 30.jpg

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>f575qe2yuww2ziq6yai0vtsva9zkm03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612286</id>
      <parentid>3612285</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3612286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8734" sha1="kqlk2ica33ivcfj82pqaevtrtaqllga" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 30.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 43.jpg

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>kqlk2ica33ivcfj82pqaevtrtaqllga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612287</id>
      <parentid>3612286</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3612287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8831" sha1="4itbxbyszmd9hlgvgq7x6yy3bgu9lpa" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 30.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 43.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 23.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>4itbxbyszmd9hlgvgq7x6yy3bgu9lpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612288</id>
      <parentid>3612287</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3612288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="8nsptgseivf6k1nlv05vdrc9h6ef0vm" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Крупки
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Крупкі}}
 |сурет                   = Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 22.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Герб Крупок.svg
 |ту                      = Флаг Крупок.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =19 |lat_sec =30 
  |lon_dir =E |lon_deg =29 |lon_min =08 |lon_sec =10 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Крупки ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 1575	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 28,7	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 174 ± 1 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 8 276
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1796
 |пошта индексі           = 222001
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Krupki
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Крупки''' ({{lang-be|Крупкі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Крупки ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 
2026 жылғы жағдай бойынша Крупки қаласының халқы 8 276 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Ол [[Минск]] қаласынан 120 шақырым жердегі Бобр өзенінің аңғарында орналасқан. Минск-Орша учаскесіне қызмет көрсететін «Новая жизнь» теміржол стансасы қаланың оңтүстік шетіне іргелес орналасқан. R19 тас жолы (Крупки-Толочин) Крепки арқылы өтіп, Клады ауылының маңында 12 шақырым жердегі М1 (Брест-Минск) тас жолына қосылады. Автожолдар мен теміржол байланыстары қаланы [[Минск]], [[Орша]], [[Борисов (қала)|Борисов]], [[Смолевичи]], [[Толочин]] және [[Березино]]мен байланыстырады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9333-Krupki.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Крупский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Крупки қонысы жазбаша дереккөздерде алғаш рет 1593 жылы 25 ақпанда Трифон Коробейниковтың «Мәскеуден Иерусалимге екінші сапар» атты еңбегінде айтылған. 1613 жылы Крупки Николай Радзивилл Сиротканың тапсырысымен Амстердамда картограф Т.Маковский жариялаған Литва Ұлы Герцогтігінің картасында пайда болды. 1627 жылы князь Симон Самуэль Сангушко Крупки қаласын және оның 60 үйін әйелі Елена Корвин-Гасевскаяға сыйға тартты.

1793 жылы, Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін, Крупки Ресей империясының Могилев губерниясының Сенненский ауданының Бобрская болысының құрамына кірді.
1917 жылы Крупкиде жұмысшылар мен шаруалар депутаттарының жергілікті кеңесі құрылды. Төрт жыл бойы Крупки РСФСР құрамында болды, ал Беларусь шекарасы қазіргі Крупки ауданының аумағы арқылы өтті. 1924 жылы 17 шілдеде Крупки Крупки ауданының орталығына айналды. 1938 жылы 20 ақпанда Крупки Минск облысының құрамына кірді, ал 27 қыркүйекте оған қалалық қоныс мәртебесі берілді.&lt;br /&gt;
1941 жылы соғыс басталғаннан кейін Крупки ауданын нацистік басқыншылар басып алды. Соғыс кезінде мұнда екі мыңнан астам адам қаза тапты. 1942 жылы ауданда шамамен 6000 партизан қатысқан маңызды партизандық қозғалыс дамыды. Крупки ауданы Багратион операциясы кезінде үш күн ішінде басқыншылардан толығымен азат етілді.

1991 жылы Крупкиге қала мәртебесі берілді, ал 1999 жылы оның елтаңбасы бекітілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=44_Krupki|title=История развития - Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Өнеркәсіп салаларына ағаш өңдеу, зығыр фабрикалары, орман шаруашылығы және жеміс-жидек пен көкөністі қайта өңдеу кіреді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-krupki.htm|title=Карта Крупок|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

Крупкиде Кеңес Одағының Батырлары А.Ф.Колесова мен У.М.Мартинкевичке ескерткіштер, сондай-ақ Кеңес Одағының екі рет Батыры атағын алған ұшқыш-ғарышкер В.В.Коваленконың бюсті орнатылды. ХХ ғасырдың басында модерн стилінде кірпіштен салынған кешен сақталған.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/krupki/|title=Крупки|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 30.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 43.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 37.jpg
Крупки, Крупский район, Минская область. Беларусь 27.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>8nsptgseivf6k1nlv05vdrc9h6ef0vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Алтын Орда беклербектері</title>
    <ns>10</ns>
    <id>782021</id>
    <revision>
      <id>3612197</id>
      <timestamp>2026-06-01T07:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Навигациялық кесте |аты = Алтын Орда беклербектері |state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt; |сурет =  |тақырып = Алтын Орда беклербектері |үсті =  |titlestyle        = background:#C6C9FF |groupstyle = background:#C6C9FF |abovestyle = background:#C6C9FF |oddstyle =  |бөлім1 =  |тізім1 = {{nobr|Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа...</comment>
      <origin>3612197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="672" sha1="6n0tifnql6yh4fw52xtt5yw0ymkflqn" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа Найман]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6n0tifnql6yh4fw52xtt5yw0ymkflqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612200</id>
      <parentid>3612197</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="774hyw40xfpvf7kqcltg4lxoxjw276z" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа Найман]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>774hyw40xfpvf7kqcltg4lxoxjw276z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612201</id>
      <parentid>3612200</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="719" sha1="nazwxswayf3u3dn7aq81bskkigfxefr" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nazwxswayf3u3dn7aq81bskkigfxefr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612203</id>
      <parentid>3612201</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="0gpda9rk5vbagneb5v1xkhznnwt83g2" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gpda9rk5vbagneb5v1xkhznnwt83g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612207</id>
      <parentid>3612203</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="r160wt6hachby5e3h47zhhn7u4mh0hb" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r160wt6hachby5e3h47zhhn7u4mh0hb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612208</id>
      <parentid>3612207</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="rohzf16u5hdlibe25875u72dvcrq0ja" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rohzf16u5hdlibe25875u72dvcrq0ja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612209</id>
      <parentid>3612208</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="1plbyxxyt37lw2xgf5y6plqw1zfwk8r" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1plbyxxyt37lw2xgf5y6plqw1zfwk8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612212</id>
      <parentid>3612209</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="883" sha1="ghif7guhia3jie9px87irrzdbibogae" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ghif7guhia3jie9px87irrzdbibogae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612213</id>
      <parentid>3612212</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="6sye68d8ntustkicn5s1raeg36ku9p9" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6sye68d8ntustkicn5s1raeg36ku9p9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612217</id>
      <parentid>3612213</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="dq6blx5lh9keso2b9tu31x7u1fxj90f" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dq6blx5lh9keso2b9tu31x7u1fxj90f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612218</id>
      <parentid>3612217</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="991" sha1="kwo1d8gso57o0st8xbulf7kq6fuk0wk" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kwo1d8gso57o0st8xbulf7kq6fuk0wk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612219</id>
      <parentid>3612218</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1029" sha1="8avnnf59dtxaxm7iavivt26yuxv3saa" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы (беклербек)|Қазаншы]]]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8avnnf59dtxaxm7iavivt26yuxv3saa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612220</id>
      <parentid>3612219</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="1apyk3yjtyd6y2np74fdr671cp2xkj2" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы (беклербек)|Қазаншы]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1apyk3yjtyd6y2np74fdr671cp2xkj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612222</id>
      <parentid>3612220</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1062" sha1="40q5g11i8m9ltol8miy1ofon75m7i45" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы (беклербек)|Қазаншы]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}} {{nobr|[[Мансұр би]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>40q5g11i8m9ltol8miy1ofon75m7i45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612223</id>
      <parentid>3612222</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="felz9zoov00ju8yfgenaq0kp3fm6bps" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы (беклербек)|Қазаншы]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}} {{nobr|[[Мансұр би]] •}} {{nobr|[[Наурыз би]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>felz9zoov00ju8yfgenaq0kp3fm6bps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612224</id>
      <parentid>3612223</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T07:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1130" sha1="2aud6lrwou2idxpdz91tpvegw5vsz1a" xml:space="preserve">{{Навигациялық кесте
|аты = Алтын Орда беклербектері
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|сурет = 
|тақырып = Алтын Орда беклербектері
|үсті = 
|titlestyle        = background:#C6C9FF
|groupstyle = background:#C6C9FF
|abovestyle = background:#C6C9FF
|oddstyle = 
|бөлім1 = 
|тізім1 = {{nobr|[[Ноғай]] •}} {{nobr|[[Бек Темір]] •}} {{nobr|[[Елбасар]] •}} {{nobr|[[Құтлық Темір]] •}} {{nobr|[[Исатай Қият]] •}} {{nobr|[[Моғұл Бұқа]] •}} {{nobr|[[Құтлұқ Бұқа (беклербек)|Құтлұқ Бұқа]] •}} {{nobr|[[Мамай (беклербек)|Мамай]] •}} {{nobr|[[Қазаншы (беклербек)|Қазаншы]] •}} {{nobr|[[Едіге]] •}} {{nobr|[[Мансұр би]] •}} {{nobr|[[Наурыз би]] •}} {{nobr|[[Темір би]] •}}
|бөлім2 = 
|тізім2 = 
|бөлім3 =
|тізім3 =    
|асты = 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Санат:Навигациялық үлгілер:Монархтар]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2aud6lrwou2idxpdz91tpvegw5vsz1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Теңіз Бұқа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782022</id>
    <revision>
      <id>3612290</id>
      <timestamp>2026-06-01T08:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: Теңіз-Бұға (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.  == Шығу тегі == Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық...</comment>
      <origin>3612290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="qqyaid73mqspfcbwszc5ru60iqzpbd1" xml:space="preserve">Теңіз-Бұға (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.

== Шығу тегі ==
Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық әмір әрі наместник болған, ал атасы Исатай-қият хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>qqyaid73mqspfcbwszc5ru60iqzpbd1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612291</id>
      <parentid>3612290</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="iulbyzfnk2ufcxg9ssy9t7f01n26n83" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.

== Шығу тегі ==
Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық әмір әрі наместник болған, ал атасы Исатай-қият хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>iulbyzfnk2ufcxg9ssy9t7f01n26n83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612292</id>
      <parentid>3612291</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1986" sha1="hrrrg5ited0uaczwhgk4tg482pl6umw" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық әмір әрі наместник болған, ал атасы Исатай-қият хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>hrrrg5ited0uaczwhgk4tg482pl6umw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612293</id>
      <parentid>3612292</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2208" sha1="2qj9er29xvt4xpjgs1c61bap3z65jmo" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық әмір әрі наместник болған, ал атасы Исатай-қият хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>2qj9er29xvt4xpjgs1c61bap3z65jmo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612294</id>
      <parentid>3612293</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:42:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шығу тегі */</comment>
      <origin>3612294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2208" sha1="3l22vt66gp1rbsu7hrn8cp6kb9820u0" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз-Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі Жыр-Құтлық әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>3l22vt66gp1rbsu7hrn8cp6kb9820u0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612295</id>
      <parentid>3612294</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шығу тегі */</comment>
      <origin>3612295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2210" sha1="tccwtulaq7npp8yly36o6dsdpaenyez" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] хан Өзбек тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>tccwtulaq7npp8yly36o6dsdpaenyez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612296</id>
      <parentid>3612295</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шығу тегі */</comment>
      <origin>3612296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="0uolft4jb59845285wchby18qn6lh9c" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>0uolft4jb59845285wchby18qn6lh9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612297</id>
      <parentid>3612296</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2218" sha1="kg0z2a60lqogk7i96jb8z0ekftobirp" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — XIV ғасырдың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>kg0z2a60lqogk7i96jb8z0ekftobirp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612298</id>
      <parentid>3612297</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2222" sha1="di5ecvqn4wjd62hifh8q2aii73u7gjk" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>di5ecvqn4wjd62hifh8q2aii73u7gjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612299</id>
      <parentid>3612298</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3612299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="r75bnmhakmku29fqobkvl943usmcm1f" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол Тұқай-Темір әулетінің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>r75bnmhakmku29fqobkvl943usmcm1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612300</id>
      <parentid>3612299</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2284" sha1="jbr578iwi4ynd6qtv0jow6u28jspq0k" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі Қара Ноғай тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>jbr578iwi4ynd6qtv0jow6u28jspq0k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612301</id>
      <parentid>3612300</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2288" sha1="aj19srxt2uflsy3mmycrb00uhkv4gkf" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы Сығанақ қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>aj19srxt2uflsy3mmycrb00uhkv4gkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612303</id>
      <parentid>3612301</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="pktxp46b2ocm9vfwsdrziowo2cf0onc" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы [[Сығанақ]] қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз-Бұға өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>pktxp46b2ocm9vfwsdrziowo2cf0onc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612305</id>
      <parentid>3612303</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="8ym1glfmjipbavhdeaky1dwp3f5wj6s" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы [[Сығанақ]] қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз Бұқа өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Орыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>8ym1glfmjipbavhdeaky1dwp3f5wj6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612307</id>
      <parentid>3612305</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="dx7hpmt42ngi0e2hcovd4bohvty5zjh" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы [[Сығанақ]] қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз Бұқа өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік Ұрыс ханның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>dx7hpmt42ngi0e2hcovd4bohvty5zjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612308</id>
      <parentid>3612307</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="il7wpxwc3lly28t1vkzojikv8m3kglq" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы [[Сығанақ]] қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз Бұқа өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз-Бұғаның өлімінен кейін өңірдегі билік [[Ұрыс хан]]ның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>il7wpxwc3lly28t1vkzojikv8m3kglq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612309</id>
      <parentid>3612308</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билігі */</comment>
      <origin>3612309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="f0ioyrasrquzb2e7aznb1r7rbzqyeo3" xml:space="preserve">'''Теңіз Бұқа''' (1361 жылы қайтыс болған) — [[XIV ғасыр]]дың ортасында өмір сүрген қият тайпасынан шыққан ықпалды ортағасырлық әмір, Алтын Орданың шығыс қанатының (Көк Орданың) билеушісі.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4275 |title=Сыгнак — столица Белой Орды |author=Абильсеитов Г. |website=Национальный исторический портал «E-history.kz» |date=2014-11-18 |access-date=2026-06-01 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Шығу тегі ==
Теңіз Бұға қияттардың ақсүйек әулетінен шыққан. Оның әкесі [[Жыр Құтлы]] әмір әрі ұлысбек болған, ал атасы [[Исатай Қият]] [[Өзбек хан]] тұсындағы ең беделді беклербектердің бірі еді. Теңіз-Бұға Алтын Орданың батыс бөлігінің іс жүзіндегі билеушісі болған атақты түменбасы Мамайдың немере ағайыны болатын.

== Билігі ==
Ол орталығы [[Сығанақ]] қаласы болған аймақтарды басқарды. Жошы ұлысындағы орталық билік әлсіреп, 1360-жылдардағы «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталғаннан кейін, Теңіз Бұқа өз атынан билік жүргізу үшін таққа қуыршақ хандарды отырғызуға тырысты. Ол [[Тоқа Темір әулеті]]нің өкілі [[Қара Ноғай]] тарапынан тақтан тайдырылып, өлтірілді. Теңіз Бұқаның өлімінен кейін өңірдегі билік [[Ұрыс хан]]ның қолына өтті.&lt;ref&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия Джучидов в XIII-XVIII веках |орын=Астана |год=2008 |страницы=45-48 |isbn=9965-833-01-3}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
{{Ақ Орда хандары}}</text>
      <sha1>f0ioyrasrquzb2e7aznb1r7rbzqyeo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Толқын Азатбек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782023</id>
    <revision>
      <id>3612306</id>
      <timestamp>2026-06-01T08:48:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ғалым  |Есімі               =  Толқын Азатбек  |Шынайы есімі        =   |Суреті              =     |Сурет ені           =   |Сурет тақырыбы      =   |Туған күні          = 07.04.1976    |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.  |Қайтыс болған күні  =   |Қайтыс болған жері  =   |Азаматтығы          = {...</comment>
      <origin>3612306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4242" sha1="232yzh06l17860awbgac91hvyycuc6a" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Толқын Азатбек
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 07.04.1976  
 |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Қазақ мемлекеттік экономика университеті.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Толқын Азатбек''' — экономика ғылымының докторы ([[2011 жыл|2011]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1976 жыл|1976]] жылы 7 сәуірде [[Алматы]] қаласында туған.&lt;br&gt;

Қазақ мемлекеттік экономика университетін ([[1994 жыл|1994]]-[[1998 жыл|98]]) бітірген. 1998-[[2002 жыл|2002]] жылдары Қазақ мемлекеттік экономика университетінде кафедра оқутышысы, [[1999 жыл|1999]]-[[2005 жыл|2005]] жылдары ҚРБҒМ [[Экономика Институты|Экономика институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 2005-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде факультет деканының орынбасары, доцент. 

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты бəсеке, бəсекеге қабілеттілік, монополиялық билік, бəсекелік қатынастар, инновациялар, кəсіпкерлік, инвестициялар.&lt;br&gt;
&quot;Ұлттық экономикадағы монополистік билік жəне антимонополиялық реттеу: теориясы, əдіснамасы, тетіктері&quot; деген тақырып бойынша докторлық диссертация қорғаған. &lt;br&gt;
48 ғылыми еңбектің авторы, 4 мақаласы шетелдік ғылыми басылымда шыққан.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.

== Марапаттары ==
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022).&lt;ref&gt;[https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/14a32258-85d8-4b42-ae1e-250bb48570db.pdf Азатбек Толкын.]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>232yzh06l17860awbgac91hvyycuc6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612310</id>
      <parentid>3612306</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <origin>3612310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4243" sha1="04msi3vx06qzcrrgfys6e7yy3e2m4c5" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Толқын Азатбек
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 07.04.1976  
 |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Қазақ мемлекеттік экономика университеті.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Толқын Азатбек''' — экономика ғылымының докторы ([[2011 жыл|2011]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1976 жыл|1976]] жылы 7 сәуірде [[Алматы]] қаласында туған.&lt;br&gt;

Қазақ мемлекеттік экономика университетін ([[1994 жыл|1994]]-[[1998 жыл|98]]) бітірген. 1998-[[2002 жыл|2002]] жылдары Қазақ мемлекеттік экономика университетінде кафедра оқутышысы, [[1999 жыл|1999]]-[[2005 жыл|2005]] жылдары ҚРБҒМ [[Экономика Институты|Экономика институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 2005-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде факультет деканының орынбасары, доцент. 

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты бəсеке, бəсекеге қабілеттілік, монополиялық билік, бəсекелік қатынастар, инновациялар, кəсіпкерлік, инвестициялар.&lt;br&gt;
&quot;Ұлттық экономикадағы монополистік билік жəне антимонополиялық реттеу: теориясы, əдіснамасы, тетіктері&quot; деген тақырып бойынша докторлық диссертация қорғаған. &lt;br&gt;
48 ғылыми еңбектің авторы, 4 мақаласы шетелдік ғылыми басылымда шыққан.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.

== Марапаттары ==
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022).&lt;ref&gt;[https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/14a32258-85d8-4b42-ae1e-250bb48570db.pdf Азатбек Толқын.]&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>04msi3vx06qzcrrgfys6e7yy3e2m4c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612311</id>
      <parentid>3612310</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <origin>3612311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4110" sha1="gkkaecwofjha7f3n3u9z1oq9gen104l" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Толқын Азатбек
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 07.04.1976  
 |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Қазақ мемлекеттік экономика университеті.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Толқын Азатбек''' — экономика ғылымының докторы ([[2011 жыл|2011]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1976 жыл|1976]] жылы 7 сәуірде [[Алматы]] қаласында туған.&lt;br&gt;

Қазақ мемлекеттік экономика университетін ([[1994 жыл|1994]]-[[1998 жыл|98]]) бітірген. 1998-[[2002 жыл|2002]] жылдары Қазақ мемлекеттік экономика университетінде кафедра оқутышысы, [[1999 жыл|1999]]-[[2005 жыл|2005]] жылдары ҚРБҒМ [[Экономика Институты|Экономика институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 2005-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде факультет деканының орынбасары, доцент. 

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты бəсеке, бəсекеге қабілеттілік, монополиялық билік, бəсекелік қатынастар, инновациялар, кəсіпкерлік, инвестициялар.&lt;br&gt;
&quot;Ұлттық экономикадағы монополистік билік жəне антимонополиялық реттеу: теориясы, əдіснамасы, тетіктері&quot; деген тақырып бойынша докторлық диссертация қорғаған. &lt;br&gt;
48 ғылыми еңбектің авторы, 4 мақаласы шетелдік ғылыми басылымда шыққан.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.

== Марапаттары ==
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>gkkaecwofjha7f3n3u9z1oq9gen104l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612312</id>
      <parentid>3612311</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <origin>3612312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4249" sha1="g9as05dp8t58ujza2q7esh0lilivvjq" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Толқын Азатбек
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 07.04.1976  
 |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Қазақ мемлекеттік экономика университеті.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Толқын Азатбек''' — экономика ғылымының докторы ([[2011 жыл|2011]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1976 жыл|1976]] жылы 7 сәуірде [[Алматы]] қаласында туған.&lt;br&gt;

Қазақ мемлекеттік экономика университетін ([[1994 жыл|1994]]-[[1998 жыл|98]]) бітірген. 1998-[[2002 жыл|2002]] жылдары Қазақ мемлекеттік экономика университетінде кафедра оқутышысы, [[1999 жыл|1999]]-[[2005 жыл|2005]] жылдары ҚРБҒМ [[Экономика Институты|Экономика институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 2005-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде факультет деканының орынбасары, доцент. 

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты бəсеке, бəсекеге қабілеттілік, монополиялық билік, бəсекелік қатынастар, инновациялар, кəсіпкерлік, инвестициялар.&lt;br&gt;
&quot;Ұлттық экономикадағы монополистік билік жəне антимонополиялық реттеу: теориясы, əдіснамасы, тетіктері&quot; деген тақырып бойынша докторлық диссертация қорғаған. &lt;br&gt;
48 ғылыми еңбектің авторы, 4 мақаласы шетелдік ғылыми басылымда шыққан.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022).&lt;ref&gt;[https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/14a32258-85d8-4b42-ae1e-250bb48570db.pdf Азатбек Толқын.]&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>g9as05dp8t58ujza2q7esh0lilivvjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612313</id>
      <parentid>3612312</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары|Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4350" sha1="jceieqqoakyti1ohqz55trmzl52ebpv" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Толқын Азатбек
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 07.04.1976  
 |Туған жері          = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}} қаласы.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Экономика 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Экономика ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор   
 |Альма-матер         = Қазақ мемлекеттік экономика университеті.
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022). 
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Толқын Азатбек''' — экономика ғылымының докторы ([[2011 жыл|2011]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1976 жыл|1976]] жылы 7 сәуірде [[Алматы]] қаласында туған.&lt;br&gt;

Қазақ мемлекеттік экономика университетін ([[1994 жыл|1994]]-[[1998 жыл|98]]) бітірген. 1998-[[2002 жыл|2002]] жылдары Қазақ мемлекеттік экономика университетінде кафедра оқутышысы, [[1999 жыл|1999]]-[[2005 жыл|2005]] жылдары ҚРБҒМ [[Экономика Институты|Экономика институты]]нда кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, 2005-[[2006 жыл|06]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде факультет деканының орынбасары, доцент. 

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты бəсеке, бəсекеге қабілеттілік, монополиялық билік, бəсекелік қатынастар, инновациялар, кəсіпкерлік, инвестициялар.&lt;br&gt;
&quot;Ұлттық экономикадағы монополистік билік жəне антимонополиялық реттеу: теориясы, əдіснамасы, тетіктері&quot; деген тақырып бойынша докторлық диссертация қорғаған. &lt;br&gt;
48 ғылыми еңбектің авторы, 4 мақаласы шетелдік ғылыми басылымда шыққан.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* Экономика бойынша талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік ғылыми стипендия иегері (2010-2012);
* &quot;Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы&quot; (2016);
* [[Болашақ (стипендия)|Болашақ стипендия]] иегері (2022).&lt;ref&gt;[https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/14a32258-85d8-4b42-ae1e-250bb48570db.pdf Азатбек Толқын.]&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]]</text>
      <sha1>jceieqqoakyti1ohqz55trmzl52ebpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жыр Құтлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782024</id>
    <revision>
      <id>3612314</id>
      <timestamp>2026-06-01T08:56:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) би...</comment>
      <origin>3612314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="o8j0s2uct2edda8t2jziqe4pzek9zw9" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

Өмірбаяны

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді.

Салдары

Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

Тарихи деректердегі мәліметтер

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

Әдебиеттер

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>o8j0s2uct2edda8t2jziqe4pzek9zw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612315</id>
      <parentid>3612314</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3612315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4221" sha1="g8im65fpjaddhci6ixsw5qbps860iov" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді.

Салдары

Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

Тарихи деректердегі мәліметтер

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

Әдебиеттер

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>g8im65fpjaddhci6ixsw5qbps860iov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612316</id>
      <parentid>3612315</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="fr4fd5q0yptfuyhasvil9520z1ec8xa" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді.

Салдары

Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

Тарихи деректердегі мәліметтер

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

Әдебиеттер

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>fr4fd5q0yptfuyhasvil9520z1ec8xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612317</id>
      <parentid>3612316</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы */</comment>
      <origin>3612317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4210" sha1="7eobbvl3t9fo6kq1m3evucz74m6mxz1" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

Тарихи деректердегі мәліметтер

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

Әдебиеттер

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>7eobbvl3t9fo6kq1m3evucz74m6mxz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612318</id>
      <parentid>3612317</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы */</comment>
      <origin>3612318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4216" sha1="4z4gqvrgvbtmyjjqe5yqli58kc8q5dp" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

Әдебиеттер

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>4z4gqvrgvbtmyjjqe5yqli58kc8q5dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612319</id>
      <parentid>3612318</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихи деректердегі мәліметтер */</comment>
      <origin>3612319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4222" sha1="poq6kv0p4itbc3d01kairmqx9spp0pw" xml:space="preserve">Жир-Құтлық (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>poq6kv0p4itbc3d01kairmqx9spp0pw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612320</id>
      <parentid>3612319</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4220" sha1="2ul2zjvkajo1v1uxsa4iz0h140a2nxf" xml:space="preserve">Жыр Құтлы (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген моңғолдың қият тайпасынан шыққан бекбек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>2ul2zjvkajo1v1uxsa4iz0h140a2nxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612321</id>
      <parentid>3612320</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4195" sha1="g1r688tvppda2h88u1am4eap11zjnta" xml:space="preserve">Жыр Құтлы (тат. Җир-Котлы, қаз. Жир-Құтлық) — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>g1r688tvppda2h88u1am4eap11zjnta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612322</id>
      <parentid>3612321</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4138" sha1="eluh424env51dsy2hnkmfdixrk3j6gh" xml:space="preserve">Жыр Құтлы — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>eluh424env51dsy2hnkmfdixrk3j6gh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612323</id>
      <parentid>3612322</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4144" sha1="dxgl34erbjghorm80c9pt3nbufrak0v" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.</text>
      <sha1>dxgl34erbjghorm80c9pt3nbufrak0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612324</id>
      <parentid>3612323</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T08:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Алтын Орда билері|Алтын Орда билері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="nk12oj1t3q3zlufetdcpxg5b4z6u0ii" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>nk12oj1t3q3zlufetdcpxg5b4z6u0ii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612326</id>
      <parentid>3612324</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3612326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4385" sha1="a5b9lqhv9lm4un0fb7f6a0g8z31nzm0" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.&lt;ref name=&quot;Sabitov_2009&quot;&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.

[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>a5b9lqhv9lm4un0fb7f6a0g8z31nzm0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612327</id>
      <parentid>3612326</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Әдебиеттер */</comment>
      <origin>3612327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4440" sha1="22kjec2nfe4hknlnpuz5e7rdrglo18v" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.&lt;ref name=&quot;Sabitov_2009&quot;&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>22kjec2nfe4hknlnpuz5e7rdrglo18v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612328</id>
      <parentid>3612327</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3612328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5003" sha1="a7obzdycsuknrxxrknilng7nv65tzrn" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.&lt;ref name=&quot;Sabitov_2009&quot;&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.&lt;ref name=&quot;Zhalairi&quot;&gt;{{кітап |автор=Қадырғали Жалайыр |тақырыбы=Жәми ат-таварих |жыл=1969 |беттер=112 |үзінді=Сол бүлікте Орыс хан өз әскерімен Алатауға кетті. Ол уақытта Жәнібек ханнан кейін бүкіл ұлысқа би болған Қыйат Исатайдың ұлы Жир-Құтлық еді. Орыс хан Жир-Құтлықты өлтірді. Бәрі Орыс ханның үлкендігін мойындады}}&lt;/ref&gt;

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>a7obzdycsuknrxxrknilng7nv65tzrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612329</id>
      <parentid>3612328</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы */</comment>
      <origin>3612329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5527" sha1="10vpf1ydnkyunxm9gheh0o40lmhezdk" xml:space="preserve">'''Жыр Құтлы''' — XIV ғасырдағы Алтын Орданың (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). Ұлы дүрбелеңнің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы Мамайдың туған нағашысы еді.&lt;ref name=&quot;Sabitov_2009&quot;&gt;{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==

Жир-Құтлық қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — Өзбек хан тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір Исатай.

Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жир-Құтлық қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, Сырдарияның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді.

Жәнібек хан билігі кезінде және Алтын Ордадағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жир-Құтлық аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.&lt;ref name=&quot;Zhalairi&quot;&gt;{{кітап |автор=Қадырғали Жалайыр |тақырыбы=Жәми ат-таварих |жыл=1969 |беттер=112 |үзінді=Сол бүлікте Орыс хан өз әскерімен Алатауға кетті. Ол уақытта Жәнібек ханнан кейін бүкіл ұлысқа би болған Қыйат Исатайдың ұлы Жир-Құтлық еді. Орыс хан Жир-Құтлықты өлтірді. Бәрі Орыс ханның үлкендігін мойындады}}&lt;/ref&gt;

== Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы ==

1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тұқа-Темір әулетінен шыққан Ұрыс ханның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді.

Жир-Құтлық Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты.

Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады.

Жир-Құтлықтың ұлы Теңіз-Бұға Сырдария бойында әкесінің қабірінің үстіне зәулім кесене тұрғызды, бұл нысан көшпенділер үшін маңызды географиялық бағдарға айналды&lt;ref name=&quot;Yudin_2001&quot;&gt;{{кітап |автор=Юдин В. П. |тақырыбы=О строительстве мавзолея Кыйата Джир-Кутлу на Сырдарье |жыл=2001 |беттер=89}}&lt;/ref&gt;.

== Тарихи деректердегі мәліметтер ==

* «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жир-Құтлық туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жир-Құтлық күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады.
* Жами ат-тауарих (Қадырғали Жалайыридің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді.

== Әдебиеттер ==

* Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010.
* Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009.
* Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010.
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Алтын Орда билері]]</text>
      <sha1>10vpf1ydnkyunxm9gheh0o40lmhezdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782025</id>
    <revision>
      <id>3612330</id>
      <timestamp>2026-06-01T09:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ғалым  |Есімі               =  Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова  |Шынайы есімі        =   |Суреті              =     |Сурет ені           =   |Сурет тақырыбы      =   |Туған күні          = 08.11.1960    |Туған жері          = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Шиелі ауданы|Шиелі ауданында}}, [[Бәйгеқұм]] бекет...</comment>
      <origin>3612330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="551tyno08v7dxx94a17l27kqwubv7s4" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 08.11.1960  
 |Туған жері          = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Шиелі ауданы|Шиелі ауданында}}, [[Бәйгеқұм]] бекеті.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Тарих 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Тарих ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор  
 |Альма-матер         = [[Қазақ ұлттық университеті]].
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2018);
* Алғыс хат, ЕҰУ &quot;Л.Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова''' — тарих ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1960 жыл|1960]] жылы 8 қарашада [[Қызылорда облысы]], [[Шиелі ауданы]], [[Бәйгеқұм]] бекетінде туған.&lt;br&gt;

[[Қазақ ұлттық университеті]]н бітірген ([[1983 жыл|1983]]). [[1985 жыл|1985]]-[[2010 жыл|2010]] жылдары [[Арқалық педагогикалық университеті|Арқалық]], [[Павлодар педагогикалық университеті|Павлодар]] мемлекеттік педадгогикалық институттарында оқытушы, доцент болып істеді. 2010 жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент. 

== Ғылыми бағыты ==
&quot;Қазақстан өндірістік-техникалық интеллигенциясының тарихнамасы (1917-1991 жж.)&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
Негізгі ғылыми бағыты: Отан тарихы, тарихнама, деректану жəне тарихи зерттеу əдістері, интеллигенция тарихы, тарихнамасы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* &quot;[[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]]&quot; (2018);
* Алғыс хат, ЕҰУ &quot;Л.Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).&lt;ref&gt;[https://enu.kz/kz/portfolio/f4c690a8e53ebbdbc0f07cc05eddabd55f540f2a9dff Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова.]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің оқытушылары]]</text>
      <sha1>551tyno08v7dxx94a17l27kqwubv7s4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612331</id>
      <parentid>3612330</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]; ±[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің оқытушылары]]→[[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]] ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3612331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4171" sha1="ajsj7zi9lwnp02a4900k57pbu4l30rp" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 08.11.1960  
 |Туған жері          = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Шиелі ауданы|Шиелі ауданында}}, [[Бәйгеқұм]] бекеті.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Тарих 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Тарих ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор  
 |Альма-матер         = [[Қазақ ұлттық университеті]].
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2018);
* Алғыс хат, ЕҰУ &quot;Л.Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова''' — тарих ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1960 жыл|1960]] жылы 8 қарашада [[Қызылорда облысы]], [[Шиелі ауданы]], [[Бәйгеқұм]] бекетінде туған.&lt;br&gt;

[[Қазақ ұлттық университеті]]н бітірген ([[1983 жыл|1983]]). [[1985 жыл|1985]]-[[2010 жыл|2010]] жылдары [[Арқалық педагогикалық университеті|Арқалық]], [[Павлодар педагогикалық университеті|Павлодар]] мемлекеттік педадгогикалық институттарында оқытушы, доцент болып істеді. 2010 жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент. 

== Ғылыми бағыты ==
&quot;Қазақстан өндірістік-техникалық интеллигенциясының тарихнамасы (1917-1991 жж.)&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
Негізгі ғылыми бағыты: Отан тарихы, тарихнама, деректану жəне тарихи зерттеу əдістері, интеллигенция тарихы, тарихнамасы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* &quot;[[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]]&quot; (2018);
* Алғыс хат, ЕҰУ &quot;Л.Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).&lt;ref&gt;[https://enu.kz/kz/portfolio/f4c690a8e53ebbdbc0f07cc05eddabd55f540f2a9dff Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова.]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]</text>
      <sha1>ajsj7zi9lwnp02a4900k57pbu4l30rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612332</id>
      <parentid>3612331</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T09:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Салиха</username>
        <id>17167</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары */</comment>
      <origin>3612332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4195" sha1="mxz6yz4dlylvvshfdig2e6xyeviamio" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               =  Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 08.11.1960  
 |Туған жері          = [[Қызылорда облысы]], {{туғанжері|Шиелі ауданы|Шиелі ауданында}}, [[Бәйгеқұм]] бекеті.
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Тарих 
 |Жұмыс орны          = [[Еуразия ұлттық университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = Тарих ғылымдарының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор  
 |Альма-матер         = [[Қазақ ұлттық университеті]].
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2018);
* Алғыс хат, ЕҰУ &quot;Л.Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова''' — тарих ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]).

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1960 жыл|1960]] жылы 8 қарашада [[Қызылорда облысы]], [[Шиелі ауданы]], [[Бәйгеқұм]] бекетінде туған.&lt;br&gt;

[[Қазақ ұлттық университеті]]н бітірген ([[1983 жыл|1983]]). [[1985 жыл|1985]]-[[2010 жыл|2010]] жылдары [[Арқалық педагогикалық университеті|Арқалық]], [[Павлодар педагогикалық университеті|Павлодар]] мемлекеттік педадгогикалық институттарында оқытушы, доцент болып істеді. 2010 жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде доцент. 

== Ғылыми бағыты ==
&quot;Қазақстан өндірістік-техникалық интеллигенциясының тарихнамасы (1917-1991 жж.)&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
Негізгі ғылыми бағыты: Отан тарихы, тарихнама, деректану жəне тарихи зерттеу əдістері, интеллигенция тарихы, тарихнамасы.&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
* &quot;[[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]]&quot; (2018);
* Алғыс хат (министрлік); ЕҰУ &quot;Л. Гумилев&quot; медалі (2021);
* Қазақстан Республикасы Ғылым және Жоғары білім министрлігінің Құрмет грамотасы (2024).&lt;ref&gt;[https://enu.kz/kz/portfolio/f4c690a8e53ebbdbc0f07cc05eddabd55f540f2a9dff Бибіхадиша Жүрсінқызы Әбжаппарова.]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Тарих ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Еуразия ұлттық университеті оқытушылары]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]</text>
      <sha1>mxz6yz4dlylvvshfdig2e6xyeviamio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Muqash Dariya</title>
    <ns>3</ns>
    <id>782026</id>
    <revision>
      <id>3612335</id>
      <timestamp>2026-06-01T10:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3612335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="hd7q2jln0w9fa6njn6toyhkzrzg9evy" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Muqash Dariya}}

-- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]])  15:39, 2026 ж. маусымның 1 (+05)</text>
      <sha1>hd7q2jln0w9fa6njn6toyhkzrzg9evy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Логойск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782027</id>
    <revision>
      <id>3612337</id>
      <timestamp>2026-06-01T11:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Минск облысы қалалары]]</comment>
      <origin>3612337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="338" sha1="e6iqndjds6qjs24bfpkxk7x9psh07wt" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>e6iqndjds6qjs24bfpkxk7x9psh07wt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612338</id>
      <parentid>3612337</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="gckabndhf6fllnjigrd6xrxypp95x4h" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>gckabndhf6fllnjigrd6xrxypp95x4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612340</id>
      <parentid>3612338</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="3a6tl6aa7uzu0p4nyerrounfq1mz40d" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>3a6tl6aa7uzu0p4nyerrounfq1mz40d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612341</id>
      <parentid>3612340</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3612341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="866" sha1="a3vwwh1h7sahkdzwtx0qt3xv9lviqvd" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>a3vwwh1h7sahkdzwtx0qt3xv9lviqvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612342</id>
      <parentid>3612341</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="neph13wy88gm8nn5f5g747ea8wdulfa" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>neph13wy88gm8nn5f5g747ea8wdulfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612343</id>
      <parentid>3612342</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1699" sha1="33rzmh6ls6b63uhqbm6ryrshfh5wd8m" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>33rzmh6ls6b63uhqbm6ryrshfh5wd8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612344</id>
      <parentid>3612343</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2237" sha1="bdxdc9x6imkj2lrytxdx4jyteaqa8ts" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>bdxdc9x6imkj2lrytxdx4jyteaqa8ts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612345</id>
      <parentid>3612344</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2782" sha1="3dj9xwixvrj7n1r3458mocmy0jwpyz8" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>3dj9xwixvrj7n1r3458mocmy0jwpyz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612346</id>
      <parentid>3612345</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="88ygra7sb7oturrn1a2khkqfefsprur" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>88ygra7sb7oturrn1a2khkqfefsprur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612347</id>
      <parentid>3612346</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3612347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="6coaxuanbdspsvbpqcty85c6k1obxeo" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>6coaxuanbdspsvbpqcty85c6k1obxeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612348</id>
      <parentid>3612347</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4764" sha1="edxjcpqrnum3718n3demfn8e5kjgmo7" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>edxjcpqrnum3718n3demfn8e5kjgmo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612349</id>
      <parentid>3612348</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3612349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5916" sha1="b5a89rokxh08rqh8et7cxaahyana86k" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>b5a89rokxh08rqh8et7cxaahyana86k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612350</id>
      <parentid>3612349</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6055" sha1="6ypbgukxu9fokks3fwxjvagiks0jjyf" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>6ypbgukxu9fokks3fwxjvagiks0jjyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612351</id>
      <parentid>3612350</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3612351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6304" sha1="6bd0bxnymu19mni2gbhx5w894i09pdh" xml:space="preserve">'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>6bd0bxnymu19mni2gbhx5w894i09pdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612352</id>
      <parentid>3612351</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3612352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8714" sha1="63y64euq6lw8456gnec0r395ko88dhz" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>63y64euq6lw8456gnec0r395ko88dhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612353</id>
      <parentid>3612352</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3612353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8760" sha1="f2jx7uuvc2cy3np6zosm051ln7wu39f" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>f2jx7uuvc2cy3np6zosm051ln7wu39f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612354</id>
      <parentid>3612353</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8797" sha1="9kebi4evprc6n21pyhqdn60a428d958" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>9kebi4evprc6n21pyhqdn60a428d958</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612355</id>
      <parentid>3612354</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8821" sha1="h2lzr151qptcx7bnzlfc9yhwrucobfe" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>h2lzr151qptcx7bnzlfc9yhwrucobfe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612356</id>
      <parentid>3612355</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8887" sha1="0j10j3qb3qubkvkwvxy5ny6huaxnknz" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Логой ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>0j10j3qb3qubkvkwvxy5ny6huaxnknz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612357</id>
      <parentid>3612356</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8914" sha1="1j3nzk63egmpmik9m4x1wq5pnrsfnd0" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Логой ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1774
 |пошта индексі           = 223141
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Lahojsk
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>1j3nzk63egmpmik9m4x1wq5pnrsfnd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612358</id>
      <parentid>3612357</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3612358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8955" sha1="99lve2uax8h1e93um3ijvzgjqgbpdoz" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Логой ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1078	
 |алғашқы дерек           = XI ғ.	
 |бұрынғы атаулары        = Лагожск
 |статус алуы             = 1998
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 192
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 15 543
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1774
 |пошта индексі           = 223141
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Lahojsk
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>99lve2uax8h1e93um3ijvzgjqgbpdoz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612359</id>
      <parentid>3612358</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3612359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9109" sha1="bmesjmqekqp9zuoxkt9qnjqtb8o2h45" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Логой ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1078	
 |алғашқы дерек           = XI ғ.	
 |бұрынғы атаулары        = Лагожск
 |статус алуы             = 1998
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 192
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 15 543
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1774
 |пошта индексі           = 223141
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Lahojsk
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Sculpture 'The Mother of God in Lahoysk' 2.jpg|Құдай анасы мүсіні

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>bmesjmqekqp9zuoxkt9qnjqtb8o2h45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3612360</id>
      <parentid>3612359</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3612360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9167" sha1="b7ul6jk1yqas5bjn29cbmp2zppf1w22" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Логойск
 |шынайы атауы            = {{lang-be|Лагойск}}
 |сурет                   = Belarus-Lahoisk-Region Executive Committee.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Беларусь
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.svg
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =12 |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =51 |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Облыс
 |аймағы                  = Минск облысы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Аудан
 |ауданы                  = Логой ауданы
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1078	
 |алғашқы дерек           = XI ғ.	
 |бұрынғы атаулары        = Лагожск
 |статус алуы             = 1998
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 192
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 15 543
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +3:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +375 1774
 |пошта индексі           = 223141
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Lahojsk
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Логойск''' ({{lang-be|Лагойск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Логой ауданы]]ның әкімшілік орталығы.
2026 жылғы жағдай бойынша Логойск қаласының халқы 15 543 адамды құрады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. и среднегодовая численность населения за 2025 год по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық сипаттамасы ==
Логойск — [[Минск]] қаласынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан аудан орталығы. Плещеницы, Бегомль, Смолевичи және Минск қалаларына апаратын ұлттық автомобиль жолдары Логойск арқылы өтеді. Логойск арқылы Гайна өзені ағып өтеді, өзен аймақта күрт бұрылып, үлкен иілу жасайды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9334-Logojsk.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Логойский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Логойск — Шығыс славяндардың ең көне қоныстарының бірі. Қала өзен алқабында орналасқандықтан өз атауын, «бөрене» және «логчина» сөздерінен алған. Көптеген археологиялық қазба жұмыстары Логойск үлкен аумақты алып жатқанын және орта ғасырларда берік бекіністі болғанын көрсетеді.
Логойск (сол кездегі Логожск) туралы алғашқы дерек 1078 жылға жатады. Сол кезде қала Полоцк княздігінің құрамына кірді. XII ғасырда қала Логож княздігінің орталығына айналды, ал XIII ғасырдан бастап Литва Ұлы Герцогтігінің құрамына кірді. 1528 жылдан 1917 жылға дейін Логожск граф Тышкевичтің иелігі болды.

1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Логойск Ресей империясының құрамына кірді. 1814 және 1819 жылдар аралығында қалада Тышкевич сарайы салынды, бірақ ол Ұлы Отан соғысы кезінде қирады. 1831 жылы Константин Тышкевич Логойскіде тоқу және иіру фабрикасын ашты. Қалада сонымен қатар темір құю ​​зауыты және ауылшаруашылық құралдарын шығаратын шеберханалар болды.

XIX ғасырдың аяғында Логойск Борисов ауданындағы волостың (ауданның) орталығына айналды. Қала халқының саны шамамен 1180 адамды құрады, олардың көпшілігі еврейлер болды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен және одан кейінгі 1919-1920 жылдардағы кеңес-поляк соғысынан кейін қаланы алдымен неміс, кейін поляк әскерлері басып алды. 1920 жылы поляк армиясының шегінуі кезінде қала айтарлықтай зақымданды.&lt;br /&gt;
1924 жылы Логойск ауданның орталығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік әскерлер қаланы толығымен дерлік қиратты. Қала орталығы толығымен қирады.
1998 жылы оған қала мәртебесі берілді.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=45_Logoysk|title=История развития - Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Бүгінде Логойск — әдемі, жақсы күтілген қала. Онда наубайхана, май зауыты, Эпос зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, екі машина жасау және металл өңдеу компаниялары және ағаш өңдеу зауыты бар. 

Қалада екі орта мектеп және бір спорт зал бар. Қосымша білім беру мекемелеріне Балалар шығармашылығы орталығы, Балалар шығармашылығы мектебі және Олимпиадалық резервтің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі кіреді.
Көрнекті жері — Тышкевичи саябағы (XIX ғасырдың бірінші жартысы). Сәулет өнеріне — Әулие Николай шіркеуі (1824) кіреді. Логойск тау шаңғысы курорты қаладан 3 км қашықтықта орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://belaruscity.net/logoisk/|title=Логойск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.tuda-suda.by/countries/europe/belarus/logojsk?ysclid=mpv3ip5918381929714|title=Карта достопримечательностей Логойска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-01|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Sculpture 'The Mother of God in Lahoysk' 2.jpg|Құдай анасы мүсіні
Sport Complex Lahoisk, Belarus.jpg|Спорт кешені
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Минск облысы}}
[[Санат:Минск облысы қалалары]]</text>
      <sha1>b7ul6jk1yqas5bjn29cbmp2zppf1w22</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>