Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 1650 3613560 3575645 2026-06-04T20:10:12Z MuratbekErkebulan 162992 /* Әкімшілік бөлінісі */ 3613560 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Ақмола облысы |елтаңба = Coat of Arms of Aqmola Province (new).png |карта = Akmola in Kazakhstan.svg |lat_dir = N |lat_deg = 52 |lat_min = 0 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 0 |lon_sec = |region = KZ |облыс орталығы = [[Көкшетау]] |құрылған уақыты = [[14 қазан]] [[1939 жыл]] |аудандар саны = 17 |ауылдық округтер саны = 192 |кенттік әкімдіктер саны = 5 |қалалық әкімдіктер саны = 11 |ауылдар саны = 589 |тұрғыны = {{өсім}} 787 407<ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =9 |тығыздығы = 5,39 |тығыздығы бойынша орны = 8 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 52,83 %<br>[[орыстар]] 31,93 %<br>[[украиндар]] 4,02 %<br>[[немістер]] 3,44 %<br>[[татарлар]] 1,74 %<br>[[белорустар]] 1,25 %<br>[[поляктар]] 0,99 %<br>басқалары 3,8 % (2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |жер аумағы = 146 219 |жер аумағы бойынша орны = 9- |су ауданы = |ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы = |жан басына шаққанда ЖІӨ = |экономикалық аудан = [[Солтүстік Қазақстан]] |ресми тілі = |әкімі = [[Марат Мұратұлы Ахметжанов]] |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Көкшетау қаласы, Абай көшесі, №83 |ISO 3166-2 коды = KZ-AKM |телефон коды = +7 7162 xx-xx-xx |пошта индекстері = 02xxxx |марапаттары = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola?lang=kk Ақмола облысының әкімдігі |ортаққордағы санаты = Aqmola Province }} '''Ақмола облысы''' — [[Қазақстан]]ның [[Солтүстік Қазақстан|солтүстігінде]] орналасқан [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|әкімшілік-аумақтық бірлігі]]. [[1939 жыл]]ы құрылған, 1961–1992 жылдары '''Целиноград облысы''' болып аталды. Жер аумағы 146,2 мың км². Тұрғыны 738 611 адам, орташа тығыздығы 1 км²-ге 5,05 адамнан келеді (2018)<ref>[http://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT250955 2018 жылдың 1 қаңтарға Қазақстан Республикасы халқының облыстар, қалалар және аудандар бойынша саны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420185347/https://stat.gov.kz/getImg?id=ESTAT250955 |date=2021-04-20 }}</ref>. Солтүстігінде [[Солтүстік Қазақстан облысы|Солтүстік Қазақстан]], шығысында [[Павлодар облысы|Павлодар]], оңтүстігінде [[Қарағанды облысы|Қарағанды]], батысында [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстарымен шектеседі. 14 ауылдық, 2 қалалық әкімшілік ауданға бөлінген. 10 қала, 13 кент, 245 ауылдық әкімшілік округ бар. Әкімшілік орталық – [[Көкшетау]] қаласы. Ақмола облысы [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)|Сарыарқаның]] солтүстік-батыс бөлігінде, Есіл өзенінің жоғарғы ағысындағы дала белдемінде орналасқан. Жерінің басым бөлігі абсолюттік биіктігі 400 м-ден аспайтын аласа белесті, ұсақ төбелі жазық. Солтүстігінде Көкшетау қыратының сілемдері (Сандықтау, Домбыралы, т.б. аласа таулар) орналасқан. Облыстың батыс, орталық, шығыс бөліктерін Есіл, [[Атбасар]], [[Сілеті]] жазықтары алып жатыр. Оңтүстік-батысында [[Теңіз-Қорғалжын ойысы]] бар. Облыстың батыс жағында [[Есіл]] өзеніне дейін Торғай үстіртінің шығыс шеті еніп жатыр. Есіл өзенінің оң жағалауы Атбасар, сол жағалауы Теңіз жазықтарымен шектеседі. Оңтүстік-шығысында орманды, көркем Ерейментау өңірі орналасқан. Оның негізгі бөлігі жартасты, қырқалар тізбегінен (100 – 500 м) тұрады. Жерінің [[геология]]лық құрылымы каледон және герцин қатпарлығы кезеңінде қалыптасқан. [[Палеозой]] дәуірінің соңында континенттік түзілу кезеңі басталды. Өте ұзақ мерзімге созылған тегістелудің нәтижесінде пайда болған таулы өлке мезозой дәуірінде бірте-бірте қыраттарға айналды. Облыс жері негізінен палеозойдың метаморфтанған тақтатастарынан, кварциттерінен, құмтастарынан, альбитофириттерінен, әктастарынан, конгломераттарынан түзілген. Солармен бірге интрузивті (гранит, диорит, габбро, т.б.) және эффузивті жыныстар кең таралған. Байырғы жыныстарды неоген мен төрттік дәуірлердің сарғылтым шөгінділерінің қалың қабаттары жауып жатыр.<ref>Қазақ энциклопедиясы, Қазақстан Республикасы табиғаты</ref> ==Кен байлықтары== Кен байлықтарынан [[алтын]], [[уран]], [[боксит]], [[сүрме]], [[мыс]], [[молибден]], [[кобальт]], [[көмір]], [[каолин сазы]], [[кварц құмы]], құрылыс материалдары, т.б. өндіріледі. ==Климаты== Климаты тым [[континент]]тік, қысы ұзақ (5,5 айға созылады) суық, жазы қоңыржай ыстық. Қаңтардың орташа темпертурасы –16 – 18°С, шілдеде 19 – 21°С. Тұрақты қар жамылғысы қарашаның ортасында қалыптасып, оңтүстігінде 130 – 140 күн, солтүстігінде 150 – 155 күн жатады. Қардың орташа қалыңдығы 20 – 22 см. Солтүстігінде жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 400 мм, оңтүстігінде 250 мм. Облыста солтүстіктен оңтүстіке қарай қара қоңыр, қоңыр, ашық қоңыр топырақ белдемдері бірін-бірі алмастырады. Олардың көпшілігі жыртылған. ==Өзен-көлдері== Ірі өзендері Есіл, оның салалары – [[Қалқұтан (өзен)|Қалқұтан]], [[Жабай]], [[Терісаққан]], [[Нұра]], [[Сілеті]], [[Өлеңті (өзен, Жайық алабы)|Өлеңті]], [[Құланөтпес]], т.б. Облыста көл көп, олардың 94-і тұщы. Ірі тұщы көлдері Қорғалжын, Қожакөл, Шолақшалқар, Балықтыкөл, Ұялышалқар, т.б. Ірі тұзды көлдері Теңіз, Керей, Итемген, Қыпшақ, Мамай, Үлкен Сарыоба және Астана және Сілеті бөгені бар. Олардан басқа жер суғаруға 37 тоған салынған, жалпы су көл. Жалпы ауданы 180,6 млн м3. Қорғалжын көл жүйесін сумен толықтыру және Астананың өнеркәсібін сумен қамтамасыз етуді жақсарту үшін Нұра өзені арқылы 70 – 74 млн м3 Ертіс суы беріледі. ==Флора мен фаунасы== Өсімдіктің 73 тұқымдасы, 800-ден астам түрі кездеседі. Негізінен қылқан, селеу, бетеге, далалық жоңышқа, таспашөп, жебіршөп, қазтабан, сәбізшөп, жусан, т.б. өзен жайылмалары мен көл жағалауында астық тұқымдас және әр түрлі шөп аралас шалғын, ұсақ шоқыларда шоқ қарағай, қайың, көктерек, түрлі бұталар өседі. Облыс табиғатына сәйкес мұнда сүтқоректілердің 55, құстың 80, бауырымен жорғалаушылардың 8, қосмекенділердің 3, балықтың 30 түрі мекендейді. Облыстың солтүстігіндегі ормандарда бұлан, сібір елігі, сілеусін, ақкіс, ақ қоян, тиін, еуропа кірпісі, орман құстары (құр, аққұр, тоқылдақ, т.б.), [[жыртқыш құстар]] (қарақұс, шаңқылдақ қыран, кезқұйрық, жамансары, күйкентай, жағалтай), сауысқан, алақарға, жауқара, т.б. кездеседі. Су құстарынан қоқиқаз, қаз, үйрек, т.б., бауырымен жорғалаушылардан сарыбас, өрнекті қарашұбар жылан, сұр жылан, секіргіш кесіртке, т.б. мекендейді. Суларында мөңке, оңғақ, лақа, алабұға, торта, шортан, аққайран өседі. Қорғалжын, [[Ерейментау]], Атбасар мемлекеттік қорықтары бар. Облыста республика халқының 4,9%-ы тұрады. Солтүстік және орталық аудандарда халық жиі қоныстанған. ==Қалалары мен өнеркәсібі== Қалалары – [[Астана]], [[Степногорск]], [[Атбасар]], [[Макинск]], [[Ақкөл]], [[Есіл (қала)|Есіл]], Ерейментау, [[Щучинск]], [[Көкшетау]] . Облыс өнеркәсібі өндіру және өңдеу салаларынан тұрады. Ауыл шаруашылық машиналарын жасауға, астық өндіруге, сүтті, етті мал өсіруге мамандандырылған. Ауыл шаруашылық жері 12501,1 мың га, оның 4806,1 мың га-сы егістік, 287,8 мың га-сы шабындық, 72,2 мың га-сы жайылымдық (2006). Орман-тоғай 224,3 мың га жерді алып жатыр. Облыс аумағындағы темір жолдыңдың ұзындығы 1531 км. Облыс жері арқылы Петропавл – Астана – Қарағанды, Қарағанды – Астана – Павлодар темір жолдары, Көкшетау – Астана – Қарағанды, Қостанай – Астана – Павлодар, Астана – Алматы автомобиль жолдары өтеді. == Халқы == Ақмола облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007 |- |970 604 |979 646 |1 061 820 |836 271 |748 167 |748 930 |747 185 |746 652 |748 559 |} {| class="wikitable" |- !2008!! 2009!! 2010!! 2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 2019!! 2020 |- |747 447 |738 824 |735 135 |733 212 |731 328 |732 947 |735 566 |736 605 |744 420<ref name="demoscope.ru">[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Жыл басындағы халық саны, Қазақстан Республикасының өңірлері, 2000-2020]</ref> |734 369<ref name="demoscope.ru"/> |738 942<ref name="demoscope.ru"/> |738 587<ref name="demoscope.ru"/> |736 735<ref name="demoscope.ru"/> |} == Әкімшілік бөлінісі == {{толық мақала|Ақмола облысының әкімшілік бөлінісі}} {| class="wikitable" |+ Халқының саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! Облыс аудандары мен қалалары!! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- | [[Ақкөл ауданы]] ||27120 ||{{құлдырау}}24808 ||91,5 ||13280 ||{{құлдырау}}12479 ||94 ||13840 ||{{құлдырау}}12329 ||89,1 |- | [[Аршалы ауданы]] ||27940 ||{{құлдырау}}24573 ||87,9 ||13699 ||{{құлдырау}}12518 ||91,4 ||14241 ||{{құлдырау}}12055 ||84,6 |- | [[Астрахан ауданы]] ||27419 ||{{құлдырау}}20281 ||74 ||13545 ||{{құлдырау}}10044 ||74,2 ||13874 ||{{құлдырау}}10237 ||73,8 |- | [[Атбасар ауданы]]||50981 ||{{құлдырау}}44137 ||86,6 ||24671 ||{{құлдырау}}22132 ||89,7 ||26310 ||{{құлдырау}}22005 ||83,6 |- | [[Бурабай ауданы]]||73169 ||{{құлдырау}}70834 ||96,8 ||34856 ||{{құлдырау}}34154 ||98 ||38313 ||{{құлдырау}}36680 ||95,7 |- | [[Бұланды ауданы]]||34815 ||{{құлдырау}}29633 ||85,1 ||16801 ||{{құлдырау}}14526 ||86,5 ||18014 ||{{құлдырау}}15107 ||83,9 |- | [[Біржан сал ауданы]] ||17930 ||{{құлдырау}}13613 ||75,9 ||8934 ||{{құлдырау}}6806 ||76,2 ||8996 ||{{құлдырау}}6807 ||75,7 |- | [[Егіндікөл ауданы]] ||6802 ||{{құлдырау}}5468 ||80,4 ||3389 ||{{құлдырау}}2783 ||82,1 ||3413 ||{{құлдырау}}2685 ||78,7 |- | [[Ерейментау ауданы]]||31303 ||{{құлдырау}}26710 ||85,3 ||15640 ||{{құлдырау}}13438 ||85,9 ||15663 ||{{құлдырау}}13272 ||84,7 |- | [[Есіл ауданы (Ақмола облысы)|Есіл ауданы]]||27697 ||{{құлдырау}}21319 ||77 ||13379 ||{{құлдырау}}10422 ||77,9 ||14318 ||{{құлдырау}}10897 ||76,1 |- | [[Жақсы ауданы]]||21107 ||{{құлдырау}}16451 ||77,9 ||10394 ||{{құлдырау}}8281 ||79,7 ||10713 ||{{құлдырау}}8170 ||76,3 |- | [[Жарқайың ауданы]]||15423 ||{{құлдырау}}13246 ||85,9 ||7510 ||{{құлдырау}}6629 ||88,3 ||7913 ||{{құлдырау}}6617 ||83,6 |- | [[Зеренді ауданы]]||40591 ||{{құлдырау}}35625 ||87,8 ||20103 ||{{құлдырау}}18182 ||90,4 ||20488 ||{{құлдырау}}17443 ||85,1 |- | [[Қорғалжын ауданы]]||10289 ||{{құлдырау}}7495 ||72,8 ||5135 ||{{құлдырау}}3881 ||75,6 ||5154 ||{{құлдырау}}3614 ||70,1 |- | [[Сандықтау ауданы]]||21521 ||{{құлдырау}}17185 ||79,9 ||10468 ||{{құлдырау}}8433 ||80,6 ||11053 ||{{құлдырау}}8752 ||79,2 |- | [[Целиноград ауданы]]||52619 ||{{өсім}}78806 ||148,1 ||26707 ||{{өсім}}39730 ||148,8 ||26744 ||{{өсім}}39409 ||147,4 |- | [[Шортанды ауданы]]||29580 ||{{құлдырау}}27825 ||94,1 ||14494 ||{{құлдырау}}13906 ||95,9 ||15086 ||{{құлдырау}}13919 ||92,3 |- | [[Көкшетау қалалық әкімдігі]]||147295 ||{{өсім}}187897 ||127,6 ||67487 ||{{өсім}}88855 ||131,7 ||79808 ||{{өсім}}99042 ||124,1 |- | [[Қосшы қалалық әкімдігі]]||5731 ||{{өсім}}48963 ||992,7 ||2520 ||{{өсім}}22014 ||873,6 ||2379 ||{{өсім}}26616 ||1118,8 |- | [[Степногорск қалалық әкімдігі]]||68163 ||{{құлдырау}}68126 ||99,9 ||31939 ||{{өсім}}32821 ||102,8 ||36224 ||{{құлдырау}}35305 ||97,5 |- | '''ЖАЛПЫ САНЫ'''||737495 ||{{өсім}}782995 ||106,2 ||354951 ||{{өсім}}382034 ||107,6 ||382544 ||{{өсім}}400961 ||104,8 |} {{ПозКарта+|Қазақстан Ақмола облысы|width=450|float=center|caption=Қалалардың Ақмола облысының картасында орналасуы |places= {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Астана]] |lat_deg = 51 |lat_min = 08 |lon_deg = 71 |lon_min = 26 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Макинск]] |lat_deg = 52 |lat_min = 37 |lon_deg = 70 |lon_min = 25 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Щучинск]] |lat_deg = 52 |lat_min = 56 |lon_deg = 70 |lon_min = 12 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Державинск]] |lat_deg = 51 |lat_min = 06 |lon_deg = 66 |lon_min = 19 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Степногорск]] |lat_deg = 52 |lat_min = 20 |lon_deg = 71 |lon_min = 52 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Көкшетау]] |lat_deg = 53 |lat_min = 17 |lon_deg = 69 |lon_min = 23 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Қосшы]] |lat_deg = 50 |lat_min = 58 |lon_deg = 71 |lon_min = 21 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Есіл (қала)|Есіл]] |lat_deg = 51 |lat_min = 57 |lon_deg = 66 |lon_min = 24 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Атбасар]] |lat_deg = 51 |lat_min = 48 |lon_deg = 68 |lon_min = 20 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Степняк]] |lat_deg = 52 |lat_min = 50 |lon_deg = 70 |lon_min = 47 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Ерейментау]] |lat_deg = 51 |lat_min = 37 |lon_deg = 73 |lon_min = 06 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} {{ПозКарта~|Қазақстан Ақмола облысы |label = [[Ақкөл (қала)|Ақкөл]] |lat_deg = 51 |lat_min = 59 |lon_deg = 70 |lon_min = 57 |width = 300 |float = right |mark = |mark size = 10 }} }} Ақмола облысы Қазақстан Республикасының орталық бөлігінің солтүстістігінде Қазақтың аласа белді- бетегейлі даласы (Сарыарқа) мен Теңіз жазығының арасында орналасқан. 1939 жылдың 14 қазанында құрылған. Батысында Қостанай, теріскейінде Солтүстік Қазақстан, шығысында Павлодар, оңтүстігінде Қарағанды облыстарымен шектесіп жатыр. Көлемі- 146,2 мың шаршы км. Облыс халқының саны- 739,042 мың адам (1.07.2006 жылға дейінгі мәлімет). Облыс аумағының солтүстік бөлігін Көкшетау (Көкше тауы - 947 м), Жақсыжалғызтау (730 м), Жыланды (665 м), Зеренді (587 м) тауларымен бірге Көкшетау жотасының орта тұстары алып жатыр. Облыстың оңтүстік жағы - орташа биіктігі 300-400 метр болатын бұйратты, жон-жоталы жазық. Орталық бөлігінде Сандықтау, Домбыралы таулары орналасқан, оңтүстік-батысы Теңіз-Қорғалжын ойпатымен жалғасады. Ақмола облысының климатышұғыл континенталды, жазы ыстық та құрғақ болып келсе, қысы қатал. == Инвестициялық тартымдылығы == ===Дамыған көлік-транзиттік әлеует=== Облыс аумағында Көкшетау халықаралық әуежайы, алты жолақты 205 шақырымдық Нұрсұлтан-Щучинск автобаны бар. Жыл сайын жергілікті автомобиль жолдарының жағдайын жақсартуды қаржыландыру ұлғаюда. Облыстың дамыған темір жол желісі бар. Көкшетау қаласы арқылы темір жолдардың 4 тармағы өтеді. Облыста республика бойынша теміржолдардың ең жоғары тығыздығы – 1000 шаршы км аумаққа 10,66 км (ҚР бойынша орташа – 5,53). ===Өткізу нарықтарына қол жеткізу=== Облыс аумағында мемлекеттің астанасы – Астана қ. орналасқан. Облыс 4 өңірмен - Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Павлодар және Қарағанды облыстарымен шектеседі. Ресей Федерациясының жақын аймақтары: Омбы, Новосибирск, Қорған, Челябинск, Түмен, Свердлов облыстары, оларға бір тәулік ішінде автомобиль көлігімен жетуге болады. ===Бай табиғи ресурстар=== Облыс пайдалы қазбаларға бай және Қазақстан Республикасының минералдық-шикізат кешенінде жетекші орындардың бірін алып жатыр. Өңірде өзінің құрамы мен ауқымдылығы жағынан бірегей алтын қоры (Ақкөл, Астрахан, Біржан сал, Бурабай, Бұланды, Зеренді, Шортанды аудандары және Степногорск қ.), уран (Ақкөл, Біржан Сал, Зеренді Сандықтау аудандары), молибден (Біржан Сал, Ерейментау, Сандықтау аудандары), техникалық алмас, каолин, мусковит және доломит (Зеренді ауданы), темір рудасы (Ақкөл, Біржан Сал, Жарқайың аудандары), тас көмір (Ерейментау, Ақкөл аудандары) жинақталған. пайдалы қазбаларды, минералдық сулары шоғырланған. Жалпы жер қоры-14,6 млн. га, оның ішінде ауыл шаруашылығы алқаптары – 10,8 млн. га: егістік-6 млн. га, жайылым-4,4 млн. га. Орман қоры-522,7 мың га, су қоры – 201,2 мың га. ===Ауыл шаруашылығы=== Ақмола облысына астықтың 25% - дан астамы, сүттің 7% - ы, еттің 8% - ы және республикада өндірілетін жұмыртқаның 16% - ы келеді. Елдің ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндірудегі облыстың үлесі шамамен 10% құрайды. Ақмола облысы республикада - ел бойынша ең үлкен астық жинау сынағы-4,8 млн. га, оның ішінде дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар-4,4 млн. га. Астықтың орташа жылдық өндірісі 5,0 млн.тоннаны құрайды, астықтың орташа жылдық экспорты – 2 млн. тоннаны құрайды, соңғы 3 жылда өсімдік шаруашылығының үлесі орта есеппен 70% құрады. Облыстың барлық өңірлерінде мал шаруашылығын дамыту үшін мүмкіндіктер бар. Инвестицияларды тарту үшін ең перспективалы-Аршалы, Атбасар, Бурабай, Зеренді, Ерейментау және Целиноград аудандары. ===Өнеркәсіп=== Өнеркәсіп секторында облыс құрамында алтын бар кендерді, уранды, машина жасауды, химия өнеркәсібін өндіруге маманданған. Ақмола облысына елде өндірілетін темір жол подшипниктерінің 100% - ы, жүк автомобильдерінің 36,3% - ы, өңделмеген алтынның 30,2% - ы, өңделген сүттің 12,1% - ы және ұнның 9% - ы келеді. Өнеркәсіп өндірісінің құрылымында негізгі үлесті өңдеу өнеркәсібі алады - 80,4%, онда 533,1 млрд.теңгеге өнім өндірілді. Өңірдің өңдеу өнеркәсібі тамақ өнімдерін өндірумен, жеңіл және химиялық өнеркәсіптермен, резеңке және пластмасса бұйымдарын өндірумен, өзге де металл емес минералды өнімдерді өндірумен, түсті металлургиямен және машина жасаумен қамтылған. Өңірдің жүйе құраушы кәсіпорындары «Көкшетауминводы» АҚ алкогольді және алкогольсіз сусындарды шығару зауыты, «Altyntau Kokshetau» АҚ алтын өндіру фабрикалары, «Қазақалтын» ТКМК» АҚ, «Kazakhaltyn Technology» ЖШС, «Агрофирма TNK» ЖШС ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу компаниясы, «ЕПК-Степногорск» АҚ подшипник зауыты болып табылады. ===Туризм=== Ақмола облысы Қазақстан Республикасының туристік аймағы көшбасшыларының бестігіне кіреді. Өңірдің туристік кластеріне туризм саласындағы 700-ден астам кәсіпорын (407 орналастыру объектісі, 45 санаторийлік-курорттық мекеме, 178 жол бойындағы сервис субъектісі, туристік қызметті жүзеге асыру құқығына лицензиясы бар 68 турфирмалар, «Көкшетау», «Бурабай», «Бұйратау» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі, Қорғалжын мемлекеттік табиғи қорығы, «Бурабай даму» ЖШС) кіреді. Кластердің мәдени-тарихи сегменті 900 ескерткіштен тұрады, олардың көпшілігі мемлекеттің қорғауында болады және экскурсиялық бағдарламаларды қамтамасыз ету кезінде пайдаланылады. Облыста туроператорлар табысты іске асыратын және туристік маршруттардың мемлекеттік тізіліміне енгізілген 80-ге жуық туристік бағыт жұмыс істейді. Оның ішінде туроператорлар Көкшетау, Бурабай, Зеренді, Қорғалжын және Ерейментау аудандарының және Ақмола облысы Біржан Сал ауданының тарихи және киелі жерлері бойынша туристік маршруттарды әзірледі. Оның ішінде 8 бекітілген қасиетті орындар бойынша. Туристік ағын жылына 813 мың келушіні құрайды. ===Баламалы энергетика=== Ақмола облысы әлемдік трендке сүйене отырып, жаңартылатын энергия көздерінің санын көбейту бойынша жоспарлы жұмыс жүргізуде. Желдің орташа жылдық жылдамдығы 6 м/с артық, бұл оларды энергетиканы дамыту үшін тартымды етеді. Жел энергетикасын дамыту үшін Аршалы, Ерейментау аудандары перспективалы аудандар болып табылады. Ақмола облысы елдің солтүстік бөлігінде орналасқанына қарамастан, облыс аумағындағы күн радиациясының әлеуеті айтарлықтай маңызды. Сонымен қатар, күн энергиясы тек электр энергиясын өндіру үшін ғана емес, сонымен қатар жылу да қолданылуы мүмкін, бұл күн қондырғыларын нүктелік енгізу мүмкіндігін, соның ішінде орталық электр және жылу жабдықтарынан алыс аудандарда да мүмкіндік береді. Белгілі бір резервке биологиялық отынды қолдану бар екендігін айта кету керек. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірісінің қалдықтарын қайта өңдеу есебінен электр энергиясы алынуы мүмкін. ==Дін== 2020 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Ақмола облысында ресми деректер бойынша 191 тіркелген діни бірлестік жұмыс істейді: - 90 Ислам - 45 православиелік - 11 католиктік - 43 протестанттық - 1 бахаистік. - 1 Ақмола облысы Кришна санасының қоғамы. Сонымен қатар, облыста тіркелмеген Евангельдік христиан-баптистердің 10 діни бірлестігі жұмыс істегендігі туралы ресми хабарланған болатын. == Туризм == Демалыс және туризм индустриясы экономиканың басым салаларының бiрi болып табылады. Өңiрдiң туристiк кластерiне туризм саласындағы 700-ден астам кәсiпорын кiредi (375 орналастыру объектiсi,45 санаторийлық-курорттық мекеме, 266 жол бойындағы қызмет көрсету субъектiсi, 68 туристiк қызметтi жүзеге асыру құқығына лицензиясы бар турфирма, 3 мемлекеттiк ұлттық табиғи парк -«Көкшетау», «Бурабай», «Бұйратау», Қорғалжын мемлекеттiк табиғи қорығы, «Бурабай даму» ЖШС). <br /> Кластердiң мәдени-тарихи сегментi 900 ескерткiштен тұрады, олардың көпшiлiгi мемлекеттiң қорғауында және экскурсиялық бағдарламаларды қамтамасыз ету кезiнде пайдаланылады. <br /> Облыста туроператорлар табысты iске асыратын және туристiк маршруттардың мемлекеттiк тiзiлiмiне енгiзiлген 80-ге жуық туристiк бағыт жұмыс iстейдi. Оның iшiнде 10 туроператор Көкшетау, Бурабай, Зерендi, Қорғалжын және Ерейментау аудандары мен Ақмола облысы Бiржан сал ауданының тарихи және киелi жерлерi бойынша туристiк маршруттарды әзiрлеп, пайдаланады. Олардың iшiнде қасиеттi орындарға бекiтiлген 8 маршрут бар. <br /> Статистикалық мәлiметтерге сәйкес 2019 жылдың бiрiншi тоқсанында орналастыру орындарының саны 375 бiрлiктi құрады, Қордың жалпы сыйымдылығы — 5159 нөмiр, бiр жолғы сыйымдылығы 13327 төсек-орын. Орналастыру орындары 1108,1 млн.теңгеге қызмет көрсеттi, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңiнен 9,4% артық. Орналастыру орындарында қызмет көрсетiлген келушiлер саны 67950 адамды құрады (2019 жылдың бiрiншi жартыжылдығындағы статистикалық ақпарат қазiргi күнге дейiн қалыптаспаған). <br /> 2018 жылы «3 жұлдыз» санатын «ZERENDA PARK» қонақ үйi алды. «Rixos Borovoe» қонақ үйi халықаралық стандарттар шеңберiнде франшиза бойынша жұмыс iстейдi және «5 жұлдыз» санаты бар. <br /> 7 орналастыру объектiсi («Оқ-Жетпес» ЕСК шипажайы, «Park House Kokshetau» қонақ үйi, «Алмаз» шипажайы, «Green Which Hotels» қонақ үйi, «Алтын күн» қонақ үйi, «Зеленый бор» шипажайы, «HOTEL INSAR» қонақ үйi) 2018 жылдың сертификаттарын ұзартты. <br /> Өңiрде 9 сертификатталған орналастыру орындары жұмыс iстейдi. <br /> Цифрландыру процесiн жүзеге асыру аясында 3 тiлдiк www.visitaqmola.kz интернет-ресурс жұмыс iстейдi, оған «Visit Aqmola» мобильдi қосымшасы, оның функционалына аймақтың танымал орындарын сканерлеу QR-коды кiредi. Бұл сайт электрондық ақпараттық дүңгiршектермен синхрондалған (Туристiк ақпараттық дүңгiршектер Астанада — «Нұрсұлтан Назарбаев» халықаралық әуежайында, Бурабай кентiнде — «Бурабай Даму» ЖШС визит-орталығы базасында бар, Астанада «Нұрлы жол» вокзалы ғимаратында орнатылған). <br /> Өңiрдiң туристiк өнiмiнiң қолжетiмдiлiгiн қамтамасыз ету үшiн туристiң «Burabay PASS» ресми картасы (жолсiлтеме, смарт-карта және Beeline SIM-картасы) сатылымға шығарылды. А.ж. 600-ден астам сату тiркелдi. <br /> == Спорт == Дене шынықтырумен және спортпен шұғылдану үшiн Ақмола облысында 2408 спорт ғимараты бар, оның iшiнде ауылда — 1690. Былтырғы жылмен салыстырғанда спорт ғимараттарының саны 53 бiрлiкке артты. Бастауыш ұжымдар мен ауылдық округтерде 2108 штат қызметкерi жұмыс iстейдi, оның iшiнде ауылда — 1177 адам. Оның iшiнде 1117 жалпы бiлiм беретiн мектептерлiң мұғалiмдерi, 160 жоғары және орта оқу орындарының оқытушылары, 414 жаттықтырушы-оқытушы бар. <br /> Кәсiпорындар мен ауылдық округтерде жұмысты 172 спорт жөнiндегi нұсқаушы-әдiскер жүргiзедi, оның iшiнде ауылда — 160 адам, бұл ауылдық округтердiң қамтасыз етiлуiнiң 68,7% құрайды. == Мәдениет == Ақмола облыста барлық меншiк түрiнiң мәдени объектiлерiнiң 694-i жұмыс iстедi, олардың 663-i мемлекеттiк, 31-i басқа меншiк объектiлерi: <br />-276 клуб (олардың iшiнде 256 мемлекеттiк және 20 жекеменшiк); <br />-378 кiтапхана (олардың iшiнде 370 мемлекеттiк және 8 ведомстволық); <br />-11 музей; <br />-2 театр; <br />-21 мемлекеттiк архив; <br />-облыстық филармония; <br />-тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану орталығы; <br />-облыстық халық шығармашылық және мәдени тынығу орталығы; <br />-3 жекеменшiк кинотеатр. <br />Облыста 2 513 клубтық құрылымдар жұмыс істейді. <br />Облыста "Халықтық" атағы 81 адам және "Үлгілі" атағы — 18 адам. <br />99 ұжым жұмыс жасайды: хореографиялық — 31; хор — 18; фольклор — 18; вокалды топтар — 14; әуесқой театрлар — 4; отбасылық ансамбльдер, цирк студиялары, орыс халық аспаптар ансамбльдерi, ән-би ансамбльдерi, қазақ халық аспаптар ансамбльдерi — 2-еуден, ВИА, фотостудия, орыс халық аспаптар оркестрi, поэтикалық студия — 1-ден. == Денсаулық сақтау == Халыққа медициналық көмектi 568 денсаулық сақтау ұйымы көрсетедi: 23 (4%) ауруханалық ұйым, жедел медициналық жәрдем станциясы, қан орталығы, 537 амбулаторлық-емханалық көмек көрсететiн ұйым (94,5%): (3 қалалық емхана, 1 БМСК орталығы, 2 аудандық емхана, 1 ЖИТС орталығы, 100 дәрiгерлiк амбулатория (ДА), 44 фельдшерлiк- акушерлiк пункт (ФАП), 386 медициналық пункт (МП)). <br />Басқа да медициналық ұйымдар — 6 (1,6%). == Ішкі саясат == === Әкімдігі === {{Толық мақала|Ақмола облыстық әкімдігі}} [[Ақмола облыстық әкімдігі]] — Ақмола облысы әкімінің аппараты қала әкімдігі мен әкімінің қызметін басқаруды және бақылауды, ұйымдастырушылық, құқықтық, ақпараттық-талдау, консультативтік және материалдық-техникалық қамтамасыз етуді жүзеге асырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.kz/memleket/entities/aqmola/about?lang=kk|title=Жалпы ақпарат|lang=kk|publisher=[[Ақмола облыстық әкімдігі]]нің ресми сайты|accessdate=2023-11-27}}</ref> === Мәслихаты === {{Толық мақала|Ақмола облыстық мәслихаты}} [[Ақмола облыстық мәслихаты]] — Ақмола облысының жергілікті бірпалаталы заң шығарушы органы, 1993 жылы құрылған. 2021 жылдан бастап мәслихаттың барлық мүшелері облыс халқының [[партиялық тізім]] бойынша пропорционалды өкілдігі арқылы сайланады, қазақстандық заңнамаға сәйкес қажетті қадамдарды шешу және олардың орындалуын бақылауына жауапты. == Тілдерді дамыту == <br />Облыстағы мемлекеттiк тiлдi меңгерген ересек тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2017 жылы — 70%, 2018 жылы — 74%, 2019 жылы — 76%. <br />Облыстағы орыс тiлiн меңгерген ересек тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 83,6%, 2020 жылы — 84,3%. <br />Облыстағы ағылшын тiлiн меңгерген тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 8%, 2019 жылы — 9%. <br />Облыстағы үш тiлдi (мемлекеттiк, орыс және ағылшын) меңгерген тұрғындардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 5%, 2019 жылы — 5,5%. <br />Этно-мәдени бiрлестiктер жанындағы қазақ және ана тiлдерiн оқытатын курстармен қамтылған этностардың үлесi жоспар бойынша 2018 жылы — 26%, 2019 жылы — 27%. <br />Бүгiнде облыста 614 мектепке дейiнгi мекемебар. Оларда жалпы саны 37675 бүлдiршiн оқиды, оның 23835-i (63,3%) қазақ тiлiнде тәрбиеленедi. <br />Биыл облыс бойынша 560 орта мектеп бар, оның iшiнде қазақ мектептерi — 159, аралас мектептер — 217, орыс мектептерi — 184. Оқушылардың жалпы саны — 121521, оның 58393-i, яғни 48%-ы қазақ сыныптарында оқиды. Соңғы үш жылда қазақ сыныптарында оқитын балалар санының динамикасы: 2015 жылы — 47%, 2016 жылы — 47,6%, 2017-2018 жылдары — 48%. <br />Қазiр облыста 33 колледж бар (қазақ тiлдi — 2, аралас тiлдi — 26, орыс тiлдi — 5). Оларда оқитын 21351 студенттiң 6232-i, яғни 29,1%-ы қазақ тiлiнде бiлiм алуда. <br />Қазiр облыс бойынша 20 орталық жұмыс iстейдi (17 аудандық, 2 қалалық және облыстық орталық). Олардың барлығында мемлекеттiк тiл үйретiледi, 18-де қазақ тiлiмен қатар ағылшын тiлi үйретiледi. 2017-2018 оқу жылында мемлекеттiк және ағылшын тiлдерiн оқитындар саны –5320 тыңдаушы, соның iшiнде мемлекеттiк тiлдi 4761 тыңдаушы оқуда. == Жастар саясат == <br />Облыста жастар құрамы 148 996 адамнан тұрады, бұл жалпы облыс халқының санынан 20,2 % құрайды. <br />«Қазақстан 2020: болашаққа жол» Қазақстан Республикасы мемлекеттiк жастар саясатының 2020 жылға дейiнгi тұжырымдамасын iске асыру шеңберiнде облыстың қалалары мен аудандарында жастар ресурстық орталықтары (17 орталық) жұмыс iстеуде, аталмыш орталықтарда әр адам тегiн түрде психологиялық, құқықтық, әдiстемелiк көмек алуына болады және жұмысқа орналасуға көмек көрсетiледi. <br />Жастарды жұмыспен қамту жөнiнде жұмыс жүргiзiлуде. <br />ҚР ҰЭМ Статистика комитетiнiң мәлiметi бойынша 2019 жылдың 4-тоқсанында жастар жұмыссыздығының деңгейi 3,1% құрады, бұл республикалық деңгейден 0,8 % төмен. <br />2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша NEET жастар үлесi (оқымайтын, жұмыс iстемейтiн және бiлiктiлiгiн жоғарылатпаған) 5,9% құрады, бұл республикалық деңгейден 1,1 % төмен. <br />Нәтижелi жұмыспен қамтуды және жаппай кәсiпкерлiктi дамытудың 2017 — 2021 жылдарға арналған «Еңбек» мемлекеттiк бағдарламасын жүзеге асыру аясында а.ж. басында 2059 жастар өкiлi қатысушылар болды, оның iшiнде 2784 адам ауылды жерлерден. Әлеуметтiк жұмыс орындарына 82 адам, ал жастар iс-тәжiрибесiне 179 адам жiберiлдi. Жалпы, а.ж. басында жұмыспен қамту органдарымен 1251 адам жұмыспен қамтылды. <br />Халықты жұмыспен қамту, ауылды жерлерге кадрлар әлеуетiнiң тоғысуына жағдай жасау мақсатында облыста «Дипломмен ауылға» бағдарламасы iске асырылуда. <br />2019 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша 211 адам 372,9 млн теңге сомасына көтерме жәрдемақы алды, оның iшiнде мамандықтар бойында: бiлiм беру — 169 адам; денсаулық сақтау — 25 адам; әлеуметтiк қамтамасыз ету — 1; мәдениет — 2; спорт — 7; агроөнеркәсiптiк кешен — 7 адам. <br />Бюджеттiк несиелердi 374,5 млн теңге сомасына 502 адам алды, оның iшiнде мамандар бойынша: бiлiм беру — 72 адам, денсаулық сақтау — 21, мәдениет — 5, агроөнеркәсiптiк кешен — 4 адам. <br />Облыста әкiмдермен (облыстық, аудандық және қалалық) басқарылатын Мемлекеттiк жастар саясатын iске асыру жөнiндегi 20 кеңес жұмыс iстейдi (1 облыстық, 19 аудандық және қалалық). <br />Облыста жұмыс iстеп тұрған 24 жастар бiрлестiгi бар. Жастар ұйымдарына қолдау көрсету, әлеуметтiк бағдарламалар мен жобаларға тарту мақсатында мемлекеттiк әлеуметтiк тапсырысты iске асыру үшiн жастар саясаты мәселелерi басқармасымен жыл сайын қаржы қарастырылады. <br />Облыста әлеуметтiк қорғалмаған санаттағы жастарды қолдау, сапалы кәсiптiк бiлiм алуға ынталандыру үшiн облыс әкiмiнiң атаулы шәкiртақысы тағайындалды. 2018-2019 оқу жылында атаулы шәкiртақы иегерлерiнiң саны 275 адамға жеттi. 2019-20 жылы атаулы шәкiртақыны тағайындау үшiн облыстық бюджеттен 102,0 млн теңге бөлiндi. <br />Жастар iстерi жөнiндегi комитеттер облыстың 4 жоғары оқу орнының 3-iнде, ТжКБ-ның 38 ұйымында және облыстың 3 iрi кәсiпорын ұйымдарында жұмыс iстейдi. == Ауыл шаруашылығы == <br />2020 жылы жаздық егiс 4,9 млн. га алқапқа жоспарланған, оның iшiнде дәндi және дәндi бұршақты дақылдар — 4,4 млн га. Майлы дақылдардың егiстерiн 254,0 мың га көлемде орналастыру жоспарлануда, 16,1 мың га — картоп, көкөнiстердi 3,4 мың га-ға отырғызу жоспарланған. Мал азықтық дақылдарының жазғы егiсiн 181,0 мың га алқапқа орналастыру жоспарлануда. <br />2020 жылдың егiс науқанына 16,1 мыңнан астам бiрлiк астық тұқым сепкiштер және 1222 бiрлiк өнiмдiлiгi жоғары егiс кешендерi қатысатын болады, олар ағымдағы жылы 65% астық танабын егу жоспарланып отыр, бұл ылғал сақтау технологиялары бойынша егiс алқабын 3,3 млн. га дейiн жеткiзуге мүмкiндiк бередi. <br />Статистикалық деректер бойынша облыс шаруашылықтарының барлық санаттарындағы IҚМ басының жалпы саны 2019 жылғы 1 тамызға жағдай бойынша 466,4 мың басты құрайды (2018 жылдың сәйкес кезеңiне 104,5 %), оның iшiнде сиыр басы — 219,9 мың бас (106,5 %). <br />Жылқы басы 204,3 мың басты (108,9 %), құс — 8094,0 мың басты (122,8 %) құрады. <br />Қой мен ешкi басы 589,8 мың басты (101,1 %), шошқа 111,0 мың басты (94,1 %) құрады. == Білім == ===Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту=== 2020 жылдың 1 қаңтарына Ақмола облысында 614 мектепке дейінгі білім беру ұйымы жұмыс істейді, оның ішінде 240 балабақша және 37955 баланы қамтитын 374 мектепке дейінгі шағын орталық. ===Жалпы орта білім беру=== Облыста 579 мектеп жұмыс істейді, оның ішінде 560 мемлекеттік күндізгі жалпы білім беретін мектеп, 10 кешкі, 5 арнайы түзету, 2 ведомстводан тыс, 1 мемлекеттік емес, 1 Назарбаев Зияткерлік мектебі. Контингенті 124228 баланы құрайды. ===Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім=== Облыстың ТжКБ ұйымдарының желісін жалпы контингенті 21600 адамды құрайтын 33 мекеме құрайды. 33 колледждің ішінде: 26 — Мемлекеттік және 7 — жеке меншік. Оқыту ауыл және орман шаруашылығы, Құрылыс және коммуналдық шаруашылық, педагогика, медицина, тау-кен ісі, қызмет көрсету саласы, өнер және мәдениет, энергетика, машина жасау технологиясы, көлікті пайдалану сияқты бейіндегі 94 кәсіп (мамандық) және 139 біліктілік бойынша жүргізіледі. Облыс өңірлерін индустриялық-инновациялық дамыту жобалары үшін мамандар даярлау басымдыққа ие болып табылады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Региондық/Азия/Қазақстан/Әкiмшiлiк-аумақтық_құрылысы/Ақмола_облысы Ақмола облысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309225704/https://www.dmoz.org/World/Kazakh/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/%D3%98%D0%BAi%D0%BC%D1%88i%D0%BBi%D0%BA-%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/ |date=2017-03-09 }} * [http://www.testent.ru/publ/kazak_tili_sabagi/astana_alasy/3-1-0-54 Астана] {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Ақмола облысы}} [[Санат:Ақмола облысы]] t53e2sm4wwjmhl8ycicjmk91o6yo8rt 0 1654 3613377 3575648 2026-06-04T12:22:30Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Жұбанов университеті|Жұбанов университеті]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613377 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Ақтөбе облысы |елтаңба = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png |карта = Aktobe in Kazakhstan.svg |әкімшілік бірліктің картасы = |lat_dir = N |lat_deg = 50 |lat_min = 17 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 57 |lon_min = 10 |lon_sec = |облыс орталығы = [[Ақтөбе]] |құрылған уақыты = [[10 наурыз]] [[1932 жыл]] |аудандар саны = 12 |ауылдық округтер саны = 133 |кенттік әкімдіктер саны = |қалалық әкімдіктер саны = 8 |ауылдар саны = 312 |тұрғыны = {{өсім}} 950 536<ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =5 |тығыздығы = 3,16 |тығыздығы бойынша орны = 15 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 84,29% <br /> [[орыстар]] 10,42% <br /> [[украиндар]] 2,14% <br /> [[татарлар]] 0,97% <br /> басқалары 2,18% (2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |жер аумағы = 300 629 |жер аумағы бойынша орны = 1-ші |су ауданы = |ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы = |жан басына шаққанда ЖІӨ = |экономикалық аудан = [[Батыс Қазақстан]] |ресми тілі = |әкімі = [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Ақтөбе қаласы, Әбілқайыр хан даңғылы, №40 |ISO 3166-2 коды = KZ-AKT |телефон коды = +7 713 |пошта индекстері = 03xxxx |марапаттары = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe?lang=kk Ақтөбе облысының әкімдігі |ортаққордағы санаты = Aqtöbe Province }} [[Сурет:X 6f42f241.jpg|thumb|right|Табиғат көрінісі]] '''Ақтөбе облысы''' — [[Қазақстан]]ның солтүстік-батыс өңірінде орналасқан [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облысы]]. Территориясы бойынша ең үлкен облыс. Солтүстігінде [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Орынбор облысы]]мен, оңтүстігінде [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасының]] құрамындағы [[Қарақалпақстан]]мен, батысында [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау]], [[Атырау облысы|Атырау]] және [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан]] облыстарымен, шығысында [[Қостанай облысы]]мен және оңтүстік-шығысында [[Ұлытау облысы|Ұлытау]] мен [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстарымен шектеседі. Облыс солтүстіктен оңтүстікке дейін 700 шақырым, шығыстан батысқа дейін 800 шақырым жерге созылған 300 мың шаршы шақырым аумақта орналасқан. Облыс 12 әкімшілік аудандарға бөлінген. Аумағында 6 қала, 3 [[кент]] бар. Әкімшілік орталығы — [[Ақтөбе]] қаласы. == Халқы == [[1999 жыл]]ғы санағының қорытындысы бойынша облыста 682 558 адам тұрады. Оның ішінде 383,7 мың адам қалада, 298,9 мың адам ауылда тұрады. Облыста 91 ұлтттар мен ұлыстардың өкілдері бар. 2006 жылғы қортынды бойынша облыс аумағында 280 мың адам тұрса, 2009 жылы 300 мыңнан асып түсті. 2025 жылғы 1 қарашаға Ақтөбе облысы халқының саны 955 мың адамды құрады, соның ішінде қала тұрғындары – 727,8 мың адам (76,2%), ауыл тұрғындары – 227,2 мың адам (23,8%). Халықтың табиғи өсімі 2025 жылғы қаңтар-қазанда 8534 адамды құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңінде 10321 адам). 2025 жылғы қаңтар-қазанда туылғандар саны 13229 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 12,7% азайды), қайтыс болғандар саны 4695 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 2,8% азайды). Теріс көші-қонның айырмасы қалыптасты және – -3092 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанда – -1396 адам), оның ішінде сыртқы көші-қонда – 331 адам оң көші-қон айырмасы (473), ішкі көші-қонда теріс көші-қонның айырмасы – -3423 (-1869 адам). <ref>https://stat.gov.kz/region/aktobe/</ref> Ақтөбе облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007!! 2008!! 2009 |- |550 582 |629 241 |737 995 |682 558 |668 378 |671 812 |678 602 |686 698 |695 454 |703 660 |757 768 |} {| class="wikitable" |- !2010!! 2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 2019!! 2020 |- |763 589 |777 471 |786 349 |795 817 |808 932 |822 522 |834 813 |845 679 |857 711 |869 637 |881 651 |} == Транспорт инфрақұрылымы == Географиялық жағынан қолайлы орналасқан Ақтөбе облысында транспорт байланысы желісі жақсы дамыған. [[Орал]] және [[Маңғыстау]], [[Орта Азия]] және [[Еуропа]]ға қарай маңызды бағыттағы теміржолдар 1000-нан астам шақырымға созылып жатыр. Облыс территориясы арқылы [[Шымкент-Самара трансконтинентальді автокөлік магистралі]] өтеді. [[Ақтөбе халықаралық әуежайы]] Қазақстанның батыс өңірі бойынша әуе қозғалысын басқаруда қазіргі заманғы автоматтандырылған жүйемен жарақтандырылған. === Өнеркәсібі === Ақтөбе облысы теңдессіз минералды-шикізат базасын иеленіп жатыр. Оның территориясында көмірсутекті шикізатының, ([[мұнай]], [[газ]] және [[газ конденсаты]]) Қазақстан территориясындағы барланған қорының 10% және болжамды ресурстарының 30%, сондай-ақ, республикадағы жалпы қордан отандық [[хром]]ның барлық қоры, [[никель]] — 55%, [[титан]] — 40%, [[фосфор]] — 34%, [[мырыш]] — 4,7%, [[мыс]] — 3,6% , [[алюминий]] — 2%, [[көмір]]дің 1,4% жинақталған. Облыс әлемде хром рудасы қорының — 400 млн тн. шамасымен бірінші орынды, Қазақстанда мыс рудасынан — 100 млн тонна (құрамында таза мыс — 1,5 млн. тонна) және өндірістік мұнай қоры — 900 млн. тоннасымен үшінші орынды, газ қоры бойынша Республика бойынша төртінші орынды иеленеді.{{Citation needed}} Облыс Қазақстандағы ірі өнеркәсібі дамыған аймақтардың бірі болып саналады. Облыстағы экспортқа бағытталған ірі кәсіпорындары — [[CNPC-Ақтөбемұнайгаз]] ААҚ, [[Казхром]] ТҰҚ ААҚ-ның құрамындағы [[Ақтөбе ферроқорытпа зауыты]] және [[Дөң тау-кен байыту комбинаты]], [[Ақтөбе хром қосындылары зауыты]] ААҚ, [[№406 ГА авиажөндеу зауыты]], [[Ақтөберентген]] ААҚ-ның өнімдері таяу және алыс шетел рыноктарында кеңінен танымал. Облыс тау-металлургия, химия, мұнай өнеркәсібі және аспаптық жабдықтаудың қуатты базасы саналады. Қазақстанның барлық хром рудасы, хром тұздары өндірісі, рентгенаппаратура және республика бойынша өндірілетін ферроқорытпаның 45% шығаруды топтастырды. Өнеркәсіп өндірісінде түрлі меншіктегі 686 шамасында кәсіпорын істейді, оның 545 Ақтөбе қаласында орналасқан. 2002 жылы олардың шығарған өнімдері 139,3 млрд теңгені құрады. === Ауыл шаруашылығы === Ақтөбе облысы&nbsp;— Қазақстан Республикасындағы ірі ауыл шаруашылық аймағы. Ақтөбе [[бидай]]ы жоғары құрамдағы ақуыз және ұлпасымен ерекшеленеді. Ауыл шаруашылығының өнімінің жалпы түсімі 2002 жылы 21,5 млрд теңгені құрады. Бір жылда өндірілген сүт көлемі '''''225,5 мың тн., жұмыртқа&nbsp;— 83,8 млн дана, ет- 70,5''''' мың тн. құрады. == Мәдениеті == Ақтөбе қаласы еліміздің батыс өңірінің ірі мәдени, білім және ғылым орталығы болып саналады. Қалада 11 жоғарғы, 16 арнаулы оқу орны бар. [[Ақтөбе өңірлік университеті|Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университеті]], [[Батыс Қазақстан медицина академиясы|М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина Академиясы]], [[Ақтөбе жоғары әскери авиация училищесі]] және т.б. тек қана Қазақстанға ғана емес, шетелдерге де танымал оқу орындары бар. Қалада қазақ және орыс труппасы істейтін драма театры, қуыршақ театры, облыстық тарихи-өлкетану мұражайы, Кеңестер Одағының батыры [[Әлия Молдағұлова]] атындағы мұражайы қызмет істейді. == Топырағы ерекшеліктері == === Қара топырақ === Қара топырақты жерлер облыстың солтүстігінде. Мұнда топырақтың қарашіріндісі аз, негізінен қиыршық құмды келеді. Топырағы тығыз саздауыт, стрегірек жерлері саздан қалыптасқан. Аздап дренажі бар ркльефі ойпаңдау жерлерде, жердің әсіресе тығыз қабатында сортақтану көбейе түседі. == Ақтөбеден шыққан тұлғалар == * [[Ақтан Керейұлы]] — қазақтың халық ақыны, жырау, жыршы. * [[Ахмет Жұбанов]] — музыкант, дирижер, халық әртісі. * [[Әбілқайыр хан]] — Кіші жүз ханы * [[Әйтеке би]] — Кіші жүз биі, Әйтеке би ауданы * [[Байтақ мақсым]] — діндар, Таймас Ишанның туған ұлы, діни лауазымы "мақсым", туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Кенжеғали Кенжебаев]] — профессор, академик, қазақтың еңбек сіңірген ұлы математигі, физика-математика ғылымына үлес қосқан тұлға. * [[Көбен би]] — кіші жүздің барымта биі, әлім елі мен адай еліне төрелік еткен би. * [[Көтібар батыр]] — қазақ батыры, Сүйінғар батырдың баласы * [[Түрікпенбай палуан]] — кіші жүздің жауырыны жерге тимеген палуаны. * [[Таймас Ишан]] — көріпкелдігімен атақты әулие, туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Мөңке би]] — қазақтың ұлы биі, туған жері Шалқар қаласы * [[Мыңбай батыр]] — кіші жүздің батыры, би әрі болыс болған тұлға, "Адай көтерілісінде" орыс үкіметіне қарсы ерекше қолбасшылығымен аты қалған. * [[Есет Көтібарұлы]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қоқан ханға қарсы шыққан * [[Қазанғап Тілепбергенұлы]] — қазақтың ұлы музыканты, күйшісі. Шалқар қаласы * [[Құдайберген Жұбанов]] — Алғашқы қазақ тіл зерттеушісі, филолог * [[Қобланды батыр]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қобда ауданы, арғы аталары Торғай өзенінің бойында тұрған * [[Шығанақ Берсиев]] — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тары, бидай өсіруден рекордшы, Ойыл ауданы * [[Нұрпейіс Байғанин]] — қазақ күйшісі, қазақтың халық ақыны * [[Жауғашты Нәбиев]] — ҚР-ның еңбек сіңірген саясаткері, қазақ комерциялық банкінің қалаушысы және басшысы, Қазақстан нарығының дамуына үлкен үлес қосқан тұлға. * [[Жарас батыр]] — Кеңес одағының батыры, М. Ғабдулиннің «Майданда» шығармасының басты кейіпкері. * [[Жұбанова Ғазиза]] — Белгілі композитор, Кеңес Одағының Халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Ғазиза Ахметқызы Жұбанова 1927 жьлдың 2 желтоқсанында заманымыздың заңғар композиторы, академик Жұбанов Ахмет Қуанұлының отбасында дүниеге келді- Мәскеуде білім алды. * [[Әлия Молдағұлова]] — Екінші дүниежүзілік соғысының батыры, снайпер, ефрейтор. Туған жері Қобда ауданы * [[Оспанов Марат]] — саясат қайраткері, Қазақстан Республикасы Парлементінің спикері болған * [[Орал Бәйсенгіров]] — атақты ақын, журналист, әнші. * [[Лидия Каденова]] — қазақ және КСРО әртісі, Шалқар * [[Жанар Айжанова]] — қазақ эстрадасының әншісі, Шалқар қаласы * [[Ғалиб Жапаров]] — бокстан әлем чемпионы, Қандыағаш қаласы * [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин]] — саясаткер, Алға қаласы * [[Елшібаева Айгүл]] — «Дарын» сыйлығының лауреаты, әнші-термеші, Шалқар ауданы * [[Тахауи Ахтанов]] — қазақтың ұлы жазушысы, драматург — (1923—1994) 25 қазанда Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Шетырғыз селосында туған * [[Пацаев Виктор]] — ұшқыш, космонавт, Кеңес Одағының батыры * [[Келімбердиев Сәубет]] — еңбек сіңірген хирург, бас дәрігер т.б қызметтер де елеулі жетістіктерге жеткен басшы. * [[Ксенофонтова Елена]] — ресейдің театр және кино әртісі * [[Қараұлы Бөкенбай батыр]] — Жоңғарларға қарсы күресте қол бастаған кіші жүз батыры. * [[Есен Елеукен]] — бұрынғы радиожүргізуші, қазіргі Жайдарман президенті, қазақша КВН-ге ерекше үлес қосып жүрген азамат, туған жері Шалқар ауданы. * [[Марат Жақсылықұлы Әбиев]] — қазақстандық кәсіпкер, «Қазақстандық арман» кітабының авторы, ең жас миллионер болып табылады, Forbes Kazakhstan журналының бағалауы бойынша, 2013 жылы қарашадағы Әбиев Мараттың дәулеті 11 млн АҚШ долларына бағаланған. * [[Салжанов Исламбек|Салжанов Исламбек Төлеубайұлы]] — қазақстандық кәсіпкер және меценат. «Altyn Kyran» халықаралық қайырымдылық қорының президенті. == Әкімшілік құрылымы == Облыста 12 аудан мен 1 облыстық маңыздағы қала бар: {| class="wikitable" |+ ! Әкімшілік бірлік !! Орталығы !! Аумағы<br />(км²) !! Халқы<br />(2021)<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/upload/iblock/a9d/7a7hh9992nv9hk0ixpt1y7oj0hfmw4a8/%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%95%201.pdf |title=Қазақстан Республикасының халқы ‐ 1 том |lang=kk |website=stat.gov.kz}}</ref> !! Құрамы |- | [[Алға ауданы]] || [[Алға]] қаласы || 7,3 мың || 42 773 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Әйтеке би ауданы]] || [[Темірбек Жүргенов ауылы (Ақтөбе облысы)|Темірбек Жүргенов]] ауылы || 35,9 мың || 20 884 || 15 а/о |- | [[Байғанин ауданы]] || [[Қарауылкелді (ауыл)|Қарауылкелді]] ауылы || 61 мың || 22 622 || 9 а/о |- | [[Қарғалы ауданы]] || [[Бадамша (ауыл)|Бадамша]] ауылы || 5 мың || 15 285 || 8 а/о |- | [[Қобда ауданы]] || [[Қобда (ауыл)|Қобда]] ауылы || 14 мың || 16 006 || 16 а/о |- | [[Мәртөк ауданы]] || [[Мәртөк]] ауылы || 6,6 мың || 29 335 || 13 а/о |- | [[Мұғалжар ауданы]] || [[Қандыағаш]] қаласы || 27,9 мың || 64 991 || 12 а/о, 3 қала |- | [[Ойыл ауданы]] || [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы || 11,5 мың || 16 058 || 7 а/о |- | [[Темір ауданы]] || [[Шұбарқұдық]] кенті || 12,6 мың || 35 547 || 9 а/о, 1 қала |- | [[Хромтау ауданы]] || [[Хромтау]] қаласы || 12 мың || 45 828 || 14 а/о, 1 қала |- | [[Шалқар ауданы]] || [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласы || 61,9 мың || 42 484 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Ырғыз ауданы]] || [[Ырғыз (ауыл)|Ырғыз]] ауылы || 41,5 мың || 13 914 || 7 а/о |- | [[Ақтөбе]] қаласы || — || 0,2 мың || 540 493 || 2 аудан |} == Гидронимдер == Бақтыбай - өзен, елді мекен атауы. Бұл атау Әйтеке би ауданы Урожайный (Ақтасты) ауылындағы өзен атауы. Бақтыбай атауының бірінші сыңарындағы бақты - "бағы бар", екінші сыңарындағы бай - "дәулетті, құдыретті" мағынасын береді.<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ономастикалық Хабаршы|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Астана|баспасы=|жыл=2006|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы=№1, 22-25 б|isbn= |тиражы= }}</ref> Осы сияқты адам аттарына қатысты гидронимдер еліміздің әр өңірінде кездеседі.<ref>{{кітап|авторы=Дүйсен Жүнісов|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Өзен-көл атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы="Қазақстан"|жыл=1991|томы= |беттері=|барлық беті=128|сериясы= |isbn=5-615-00842-2|тиражы= }}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://aktobe.gov.kz Ақтөбе облыс әкімшілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824090957/http://www.aktobe.gov.kz/ |date=2013-08-24 }} * [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Региондық/Азия/Қазақстан/Әкiмшiлiк-аумақтық_құрылысы/Ақтөбе_облысы Ақтөбе облысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309225700/https://www.dmoz.org/World/Kazakh/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/%D3%98%D0%BAi%D0%BC%D1%88i%D0%BBi%D0%BA-%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/ |date=2017-03-09 }}&nbsp;— [[Ашық Тізімдеме Жобасы|Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Ақтөбе облысы}} [[Санат:Ақтөбе облысы]] [[Санат:Жұбанов университеті]] 7v8s5c305g7d4s7sz29bk0jvyaqjjvz 3613378 3613377 2026-06-04T12:23:15Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Ә.Молдағұлова атындағы халықаралық әуежай|Ә.Молдағұлова атындағы халықаралық әуежай]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613378 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Ақтөбе облысы |елтаңба = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png |карта = Aktobe in Kazakhstan.svg |әкімшілік бірліктің картасы = |lat_dir = N |lat_deg = 50 |lat_min = 17 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 57 |lon_min = 10 |lon_sec = |облыс орталығы = [[Ақтөбе]] |құрылған уақыты = [[10 наурыз]] [[1932 жыл]] |аудандар саны = 12 |ауылдық округтер саны = 133 |кенттік әкімдіктер саны = |қалалық әкімдіктер саны = 8 |ауылдар саны = 312 |тұрғыны = {{өсім}} 950 536<ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =5 |тығыздығы = 3,16 |тығыздығы бойынша орны = 15 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 84,29% <br /> [[орыстар]] 10,42% <br /> [[украиндар]] 2,14% <br /> [[татарлар]] 0,97% <br /> басқалары 2,18% (2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |жер аумағы = 300 629 |жер аумағы бойынша орны = 1-ші |су ауданы = |ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы = |жан басына шаққанда ЖІӨ = |экономикалық аудан = [[Батыс Қазақстан]] |ресми тілі = |әкімі = [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Ақтөбе қаласы, Әбілқайыр хан даңғылы, №40 |ISO 3166-2 коды = KZ-AKT |телефон коды = +7 713 |пошта индекстері = 03xxxx |марапаттары = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe?lang=kk Ақтөбе облысының әкімдігі |ортаққордағы санаты = Aqtöbe Province }} [[Сурет:X 6f42f241.jpg|thumb|right|Табиғат көрінісі]] '''Ақтөбе облысы''' — [[Қазақстан]]ның солтүстік-батыс өңірінде орналасқан [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облысы]]. Территориясы бойынша ең үлкен облыс. Солтүстігінде [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Орынбор облысы]]мен, оңтүстігінде [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасының]] құрамындағы [[Қарақалпақстан]]мен, батысында [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау]], [[Атырау облысы|Атырау]] және [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан]] облыстарымен, шығысында [[Қостанай облысы]]мен және оңтүстік-шығысында [[Ұлытау облысы|Ұлытау]] мен [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстарымен шектеседі. Облыс солтүстіктен оңтүстікке дейін 700 шақырым, шығыстан батысқа дейін 800 шақырым жерге созылған 300 мың шаршы шақырым аумақта орналасқан. Облыс 12 әкімшілік аудандарға бөлінген. Аумағында 6 қала, 3 [[кент]] бар. Әкімшілік орталығы — [[Ақтөбе]] қаласы. == Халқы == [[1999 жыл]]ғы санағының қорытындысы бойынша облыста 682 558 адам тұрады. Оның ішінде 383,7 мың адам қалада, 298,9 мың адам ауылда тұрады. Облыста 91 ұлтттар мен ұлыстардың өкілдері бар. 2006 жылғы қортынды бойынша облыс аумағында 280 мың адам тұрса, 2009 жылы 300 мыңнан асып түсті. 2025 жылғы 1 қарашаға Ақтөбе облысы халқының саны 955 мың адамды құрады, соның ішінде қала тұрғындары – 727,8 мың адам (76,2%), ауыл тұрғындары – 227,2 мың адам (23,8%). Халықтың табиғи өсімі 2025 жылғы қаңтар-қазанда 8534 адамды құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңінде 10321 адам). 2025 жылғы қаңтар-қазанда туылғандар саны 13229 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 12,7% азайды), қайтыс болғандар саны 4695 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 2,8% азайды). Теріс көші-қонның айырмасы қалыптасты және – -3092 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанда – -1396 адам), оның ішінде сыртқы көші-қонда – 331 адам оң көші-қон айырмасы (473), ішкі көші-қонда теріс көші-қонның айырмасы – -3423 (-1869 адам). <ref>https://stat.gov.kz/region/aktobe/</ref> Ақтөбе облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007!! 2008!! 2009 |- |550 582 |629 241 |737 995 |682 558 |668 378 |671 812 |678 602 |686 698 |695 454 |703 660 |757 768 |} {| class="wikitable" |- !2010!! 2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 2019!! 2020 |- |763 589 |777 471 |786 349 |795 817 |808 932 |822 522 |834 813 |845 679 |857 711 |869 637 |881 651 |} == Транспорт инфрақұрылымы == Географиялық жағынан қолайлы орналасқан Ақтөбе облысында транспорт байланысы желісі жақсы дамыған. [[Орал]] және [[Маңғыстау]], [[Орта Азия]] және [[Еуропа]]ға қарай маңызды бағыттағы теміржолдар 1000-нан астам шақырымға созылып жатыр. Облыс территориясы арқылы [[Шымкент-Самара трансконтинентальді автокөлік магистралі]] өтеді. [[Ақтөбе халықаралық әуежайы]] Қазақстанның батыс өңірі бойынша әуе қозғалысын басқаруда қазіргі заманғы автоматтандырылған жүйемен жарақтандырылған. === Өнеркәсібі === Ақтөбе облысы теңдессіз минералды-шикізат базасын иеленіп жатыр. Оның территориясында көмірсутекті шикізатының, ([[мұнай]], [[газ]] және [[газ конденсаты]]) Қазақстан территориясындағы барланған қорының 10% және болжамды ресурстарының 30%, сондай-ақ, республикадағы жалпы қордан отандық [[хром]]ның барлық қоры, [[никель]] — 55%, [[титан]] — 40%, [[фосфор]] — 34%, [[мырыш]] — 4,7%, [[мыс]] — 3,6% , [[алюминий]] — 2%, [[көмір]]дің 1,4% жинақталған. Облыс әлемде хром рудасы қорының — 400 млн тн. шамасымен бірінші орынды, Қазақстанда мыс рудасынан — 100 млн тонна (құрамында таза мыс — 1,5 млн. тонна) және өндірістік мұнай қоры — 900 млн. тоннасымен үшінші орынды, газ қоры бойынша Республика бойынша төртінші орынды иеленеді.{{Citation needed}} Облыс Қазақстандағы ірі өнеркәсібі дамыған аймақтардың бірі болып саналады. Облыстағы экспортқа бағытталған ірі кәсіпорындары — [[CNPC-Ақтөбемұнайгаз]] ААҚ, [[Казхром]] ТҰҚ ААҚ-ның құрамындағы [[Ақтөбе ферроқорытпа зауыты]] және [[Дөң тау-кен байыту комбинаты]], [[Ақтөбе хром қосындылары зауыты]] ААҚ, [[№406 ГА авиажөндеу зауыты]], [[Ақтөберентген]] ААҚ-ның өнімдері таяу және алыс шетел рыноктарында кеңінен танымал. Облыс тау-металлургия, химия, мұнай өнеркәсібі және аспаптық жабдықтаудың қуатты базасы саналады. Қазақстанның барлық хром рудасы, хром тұздары өндірісі, рентгенаппаратура және республика бойынша өндірілетін ферроқорытпаның 45% шығаруды топтастырды. Өнеркәсіп өндірісінде түрлі меншіктегі 686 шамасында кәсіпорын істейді, оның 545 Ақтөбе қаласында орналасқан. 2002 жылы олардың шығарған өнімдері 139,3 млрд теңгені құрады. === Ауыл шаруашылығы === Ақтөбе облысы&nbsp;— Қазақстан Республикасындағы ірі ауыл шаруашылық аймағы. Ақтөбе [[бидай]]ы жоғары құрамдағы ақуыз және ұлпасымен ерекшеленеді. Ауыл шаруашылығының өнімінің жалпы түсімі 2002 жылы 21,5 млрд теңгені құрады. Бір жылда өндірілген сүт көлемі '''''225,5 мың тн., жұмыртқа&nbsp;— 83,8 млн дана, ет- 70,5''''' мың тн. құрады. == Мәдениеті == Ақтөбе қаласы еліміздің батыс өңірінің ірі мәдени, білім және ғылым орталығы болып саналады. Қалада 11 жоғарғы, 16 арнаулы оқу орны бар. [[Ақтөбе өңірлік университеті|Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университеті]], [[Батыс Қазақстан медицина академиясы|М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина Академиясы]], [[Ақтөбе жоғары әскери авиация училищесі]] және т.б. тек қана Қазақстанға ғана емес, шетелдерге де танымал оқу орындары бар. Қалада қазақ және орыс труппасы істейтін драма театры, қуыршақ театры, облыстық тарихи-өлкетану мұражайы, Кеңестер Одағының батыры [[Әлия Молдағұлова]] атындағы мұражайы қызмет істейді. == Топырағы ерекшеліктері == === Қара топырақ === Қара топырақты жерлер облыстың солтүстігінде. Мұнда топырақтың қарашіріндісі аз, негізінен қиыршық құмды келеді. Топырағы тығыз саздауыт, стрегірек жерлері саздан қалыптасқан. Аздап дренажі бар ркльефі ойпаңдау жерлерде, жердің әсіресе тығыз қабатында сортақтану көбейе түседі. == Ақтөбеден шыққан тұлғалар == * [[Ақтан Керейұлы]] — қазақтың халық ақыны, жырау, жыршы. * [[Ахмет Жұбанов]] — музыкант, дирижер, халық әртісі. * [[Әбілқайыр хан]] — Кіші жүз ханы * [[Әйтеке би]] — Кіші жүз биі, Әйтеке би ауданы * [[Байтақ мақсым]] — діндар, Таймас Ишанның туған ұлы, діни лауазымы "мақсым", туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Кенжеғали Кенжебаев]] — профессор, академик, қазақтың еңбек сіңірген ұлы математигі, физика-математика ғылымына үлес қосқан тұлға. * [[Көбен би]] — кіші жүздің барымта биі, әлім елі мен адай еліне төрелік еткен би. * [[Көтібар батыр]] — қазақ батыры, Сүйінғар батырдың баласы * [[Түрікпенбай палуан]] — кіші жүздің жауырыны жерге тимеген палуаны. * [[Таймас Ишан]] — көріпкелдігімен атақты әулие, туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Мөңке би]] — қазақтың ұлы биі, туған жері Шалқар қаласы * [[Мыңбай батыр]] — кіші жүздің батыры, би әрі болыс болған тұлға, "Адай көтерілісінде" орыс үкіметіне қарсы ерекше қолбасшылығымен аты қалған. * [[Есет Көтібарұлы]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қоқан ханға қарсы шыққан * [[Қазанғап Тілепбергенұлы]] — қазақтың ұлы музыканты, күйшісі. Шалқар қаласы * [[Құдайберген Жұбанов]] — Алғашқы қазақ тіл зерттеушісі, филолог * [[Қобланды батыр]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қобда ауданы, арғы аталары Торғай өзенінің бойында тұрған * [[Шығанақ Берсиев]] — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тары, бидай өсіруден рекордшы, Ойыл ауданы * [[Нұрпейіс Байғанин]] — қазақ күйшісі, қазақтың халық ақыны * [[Жауғашты Нәбиев]] — ҚР-ның еңбек сіңірген саясаткері, қазақ комерциялық банкінің қалаушысы және басшысы, Қазақстан нарығының дамуына үлкен үлес қосқан тұлға. * [[Жарас батыр]] — Кеңес одағының батыры, М. Ғабдулиннің «Майданда» шығармасының басты кейіпкері. * [[Жұбанова Ғазиза]] — Белгілі композитор, Кеңес Одағының Халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Ғазиза Ахметқызы Жұбанова 1927 жьлдың 2 желтоқсанында заманымыздың заңғар композиторы, академик Жұбанов Ахмет Қуанұлының отбасында дүниеге келді- Мәскеуде білім алды. * [[Әлия Молдағұлова]] — Екінші дүниежүзілік соғысының батыры, снайпер, ефрейтор. Туған жері Қобда ауданы * [[Оспанов Марат]] — саясат қайраткері, Қазақстан Республикасы Парлементінің спикері болған * [[Орал Бәйсенгіров]] — атақты ақын, журналист, әнші. * [[Лидия Каденова]] — қазақ және КСРО әртісі, Шалқар * [[Жанар Айжанова]] — қазақ эстрадасының әншісі, Шалқар қаласы * [[Ғалиб Жапаров]] — бокстан әлем чемпионы, Қандыағаш қаласы * [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин]] — саясаткер, Алға қаласы * [[Елшібаева Айгүл]] — «Дарын» сыйлығының лауреаты, әнші-термеші, Шалқар ауданы * [[Тахауи Ахтанов]] — қазақтың ұлы жазушысы, драматург — (1923—1994) 25 қазанда Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Шетырғыз селосында туған * [[Пацаев Виктор]] — ұшқыш, космонавт, Кеңес Одағының батыры * [[Келімбердиев Сәубет]] — еңбек сіңірген хирург, бас дәрігер т.б қызметтер де елеулі жетістіктерге жеткен басшы. * [[Ксенофонтова Елена]] — ресейдің театр және кино әртісі * [[Қараұлы Бөкенбай батыр]] — Жоңғарларға қарсы күресте қол бастаған кіші жүз батыры. * [[Есен Елеукен]] — бұрынғы радиожүргізуші, қазіргі Жайдарман президенті, қазақша КВН-ге ерекше үлес қосып жүрген азамат, туған жері Шалқар ауданы. * [[Марат Жақсылықұлы Әбиев]] — қазақстандық кәсіпкер, «Қазақстандық арман» кітабының авторы, ең жас миллионер болып табылады, Forbes Kazakhstan журналының бағалауы бойынша, 2013 жылы қарашадағы Әбиев Мараттың дәулеті 11 млн АҚШ долларына бағаланған. * [[Салжанов Исламбек|Салжанов Исламбек Төлеубайұлы]] — қазақстандық кәсіпкер және меценат. «Altyn Kyran» халықаралық қайырымдылық қорының президенті. == Әкімшілік құрылымы == Облыста 12 аудан мен 1 облыстық маңыздағы қала бар: {| class="wikitable" |+ ! Әкімшілік бірлік !! Орталығы !! Аумағы<br />(км²) !! Халқы<br />(2021)<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/upload/iblock/a9d/7a7hh9992nv9hk0ixpt1y7oj0hfmw4a8/%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%95%201.pdf |title=Қазақстан Республикасының халқы ‐ 1 том |lang=kk |website=stat.gov.kz}}</ref> !! Құрамы |- | [[Алға ауданы]] || [[Алға]] қаласы || 7,3 мың || 42 773 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Әйтеке би ауданы]] || [[Темірбек Жүргенов ауылы (Ақтөбе облысы)|Темірбек Жүргенов]] ауылы || 35,9 мың || 20 884 || 15 а/о |- | [[Байғанин ауданы]] || [[Қарауылкелді (ауыл)|Қарауылкелді]] ауылы || 61 мың || 22 622 || 9 а/о |- | [[Қарғалы ауданы]] || [[Бадамша (ауыл)|Бадамша]] ауылы || 5 мың || 15 285 || 8 а/о |- | [[Қобда ауданы]] || [[Қобда (ауыл)|Қобда]] ауылы || 14 мың || 16 006 || 16 а/о |- | [[Мәртөк ауданы]] || [[Мәртөк]] ауылы || 6,6 мың || 29 335 || 13 а/о |- | [[Мұғалжар ауданы]] || [[Қандыағаш]] қаласы || 27,9 мың || 64 991 || 12 а/о, 3 қала |- | [[Ойыл ауданы]] || [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы || 11,5 мың || 16 058 || 7 а/о |- | [[Темір ауданы]] || [[Шұбарқұдық]] кенті || 12,6 мың || 35 547 || 9 а/о, 1 қала |- | [[Хромтау ауданы]] || [[Хромтау]] қаласы || 12 мың || 45 828 || 14 а/о, 1 қала |- | [[Шалқар ауданы]] || [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласы || 61,9 мың || 42 484 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Ырғыз ауданы]] || [[Ырғыз (ауыл)|Ырғыз]] ауылы || 41,5 мың || 13 914 || 7 а/о |- | [[Ақтөбе]] қаласы || — || 0,2 мың || 540 493 || 2 аудан |} == Гидронимдер == Бақтыбай - өзен, елді мекен атауы. Бұл атау Әйтеке би ауданы Урожайный (Ақтасты) ауылындағы өзен атауы. Бақтыбай атауының бірінші сыңарындағы бақты - "бағы бар", екінші сыңарындағы бай - "дәулетті, құдыретті" мағынасын береді.<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ономастикалық Хабаршы|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Астана|баспасы=|жыл=2006|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы=№1, 22-25 б|isbn= |тиражы= }}</ref> Осы сияқты адам аттарына қатысты гидронимдер еліміздің әр өңірінде кездеседі.<ref>{{кітап|авторы=Дүйсен Жүнісов|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Өзен-көл атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы="Қазақстан"|жыл=1991|томы= |беттері=|барлық беті=128|сериясы= |isbn=5-615-00842-2|тиражы= }}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://aktobe.gov.kz Ақтөбе облыс әкімшілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824090957/http://www.aktobe.gov.kz/ |date=2013-08-24 }} * [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Региондық/Азия/Қазақстан/Әкiмшiлiк-аумақтық_құрылысы/Ақтөбе_облысы Ақтөбе облысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309225700/https://www.dmoz.org/World/Kazakh/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/%D3%98%D0%BAi%D0%BC%D1%88i%D0%BBi%D0%BA-%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/ |date=2017-03-09 }}&nbsp;— [[Ашық Тізімдеме Жобасы|Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Ақтөбе облысы}} [[Санат:Ақтөбе облысы]] [[Санат:Жұбанов университеті]] [[Санат:Ә.Молдағұлова атындағы халықаралық әуежай]] 8o89rtwsq7wskpf66cz5qownxack9uu 3613386 3613378 2026-06-04T12:54:24Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Milenioscuro|Milenioscuro]] соңғы нұсқасына қайтарды 3575648 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан облысы |облыстың атауы = Ақтөбе облысы |елтаңба = Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png |карта = Aktobe in Kazakhstan.svg |әкімшілік бірліктің картасы = |lat_dir = N |lat_deg = 50 |lat_min = 17 |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = 57 |lon_min = 10 |lon_sec = |облыс орталығы = [[Ақтөбе]] |құрылған уақыты = [[10 наурыз]] [[1932 жыл]] |аудандар саны = 12 |ауылдық округтер саны = 133 |кенттік әкімдіктер саны = |қалалық әкімдіктер саны = 8 |ауылдар саны = 312 |тұрғыны = {{өсім}} 950 536<ref>[https://stat.gov.kz/region/ Халық саны (2025 жылғы 1 наурызға)]</ref> |санақ жылы = 2025 |халық саны бойынша орны =5 |тығыздығы = 3,16 |тығыздығы бойынша орны = 15 |ұлттық құрамы = [[қазақтар]] 84,29% <br /> [[орыстар]] 10,42% <br /> [[украиндар]] 2,14% <br /> [[татарлар]] 0,97% <br /> басқалары 2,18% (2022 ж.)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |жер аумағы = 300 629 |жер аумағы бойынша орны = 1-ші |су ауданы = |ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ жылы = |жан басына шаққанда ЖІӨ = |экономикалық аудан = [[Батыс Қазақстан]] |ресми тілі = |әкімі = [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] |add1n = Әкімдіктің мекенжайы |add1 = Ақтөбе қаласы, Әбілқайыр хан даңғылы, №40 |ISO 3166-2 коды = KZ-AKT |телефон коды = +7 713 |пошта индекстері = 03xxxx |марапаттары = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/aktobe?lang=kk Ақтөбе облысының әкімдігі |ортаққордағы санаты = Aqtöbe Province }} [[Сурет:X 6f42f241.jpg|thumb|right|Табиғат көрінісі]] '''Ақтөбе облысы''' — [[Қазақстан]]ның солтүстік-батыс өңірінде орналасқан [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облысы]]. Территориясы бойынша ең үлкен облыс. Солтүстігінде [[Ресей|Ресей Федерациясының]] [[Орынбор облысы]]мен, оңтүстігінде [[Өзбекстан|Өзбекстан Республикасының]] құрамындағы [[Қарақалпақстан]]мен, батысында [[Маңғыстау облысы|Маңғыстау]], [[Атырау облысы|Атырау]] және [[Батыс Қазақстан облысы|Батыс Қазақстан]] облыстарымен, шығысында [[Қостанай облысы]]мен және оңтүстік-шығысында [[Ұлытау облысы|Ұлытау]] мен [[Қызылорда облысы|Қызылорда]] облыстарымен шектеседі. Облыс солтүстіктен оңтүстікке дейін 700 шақырым, шығыстан батысқа дейін 800 шақырым жерге созылған 300 мың шаршы шақырым аумақта орналасқан. Облыс 12 әкімшілік аудандарға бөлінген. Аумағында 6 қала, 3 [[кент]] бар. Әкімшілік орталығы — [[Ақтөбе]] қаласы. == Халқы == [[1999 жыл]]ғы санағының қорытындысы бойынша облыста 682 558 адам тұрады. Оның ішінде 383,7 мың адам қалада, 298,9 мың адам ауылда тұрады. Облыста 91 ұлтттар мен ұлыстардың өкілдері бар. 2006 жылғы қортынды бойынша облыс аумағында 280 мың адам тұрса, 2009 жылы 300 мыңнан асып түсті. 2025 жылғы 1 қарашаға Ақтөбе облысы халқының саны 955 мың адамды құрады, соның ішінде қала тұрғындары – 727,8 мың адам (76,2%), ауыл тұрғындары – 227,2 мың адам (23,8%). Халықтың табиғи өсімі 2025 жылғы қаңтар-қазанда 8534 адамды құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңінде 10321 адам). 2025 жылғы қаңтар-қазанда туылғандар саны 13229 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 12,7% азайды), қайтыс болғандар саны 4695 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанға сәйкес 2,8% азайды). Теріс көші-қонның айырмасы қалыптасты және – -3092 адамды құрады (2024 жылғы қаңтар-қазанда – -1396 адам), оның ішінде сыртқы көші-қонда – 331 адам оң көші-қон айырмасы (473), ішкі көші-қонда теріс көші-қонның айырмасы – -3423 (-1869 адам). <ref>https://stat.gov.kz/region/aktobe/</ref> Ақтөбе облысы халқының саны<ref>{{cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-division.htm|title=Division of Kazakhstan|publisher=pop-stat.mashke.org|lang=en|accessdate=2016-03-29}}</ref> <ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/kaz_pop.php Қазақстан Республикасының облыстары, қалалары және аудандары бойынша халық саны, 2003-2012]</ref> {| class="wikitable" |- ! 1970!! 1979!! 1989!! 1999!! 2003!! 2004!! 2005!! 2006!! 2007!! 2008!! 2009 |- |550 582 |629 241 |737 995 |682 558 |668 378 |671 812 |678 602 |686 698 |695 454 |703 660 |757 768 |} {| class="wikitable" |- !2010!! 2011!! 2012!! 2013!! 2014!! 2015!! 2016!! 2017!! 2018!! 2019!! 2020 |- |763 589 |777 471 |786 349 |795 817 |808 932 |822 522 |834 813 |845 679 |857 711 |869 637 |881 651 |} == Транспорт инфрақұрылымы == Географиялық жағынан қолайлы орналасқан Ақтөбе облысында транспорт байланысы желісі жақсы дамыған. [[Орал]] және [[Маңғыстау]], [[Орта Азия]] және [[Еуропа]]ға қарай маңызды бағыттағы теміржолдар 1000-нан астам шақырымға созылып жатыр. Облыс территориясы арқылы [[Шымкент-Самара трансконтинентальді автокөлік магистралі]] өтеді. [[Ақтөбе халықаралық әуежайы]] Қазақстанның батыс өңірі бойынша әуе қозғалысын басқаруда қазіргі заманғы автоматтандырылған жүйемен жарақтандырылған. === Өнеркәсібі === Ақтөбе облысы теңдессіз минералды-шикізат базасын иеленіп жатыр. Оның территориясында көмірсутекті шикізатының, ([[мұнай]], [[газ]] және [[газ конденсаты]]) Қазақстан территориясындағы барланған қорының 10% және болжамды ресурстарының 30%, сондай-ақ, республикадағы жалпы қордан отандық [[хром]]ның барлық қоры, [[никель]] — 55%, [[титан]] — 40%, [[фосфор]] — 34%, [[мырыш]] — 4,7%, [[мыс]] — 3,6% , [[алюминий]] — 2%, [[көмір]]дің 1,4% жинақталған. Облыс әлемде хром рудасы қорының — 400 млн тн. шамасымен бірінші орынды, Қазақстанда мыс рудасынан — 100 млн тонна (құрамында таза мыс — 1,5 млн. тонна) және өндірістік мұнай қоры — 900 млн. тоннасымен үшінші орынды, газ қоры бойынша Республика бойынша төртінші орынды иеленеді.{{Citation needed}} Облыс Қазақстандағы ірі өнеркәсібі дамыған аймақтардың бірі болып саналады. Облыстағы экспортқа бағытталған ірі кәсіпорындары — [[CNPC-Ақтөбемұнайгаз]] ААҚ, [[Казхром]] ТҰҚ ААҚ-ның құрамындағы [[Ақтөбе ферроқорытпа зауыты]] және [[Дөң тау-кен байыту комбинаты]], [[Ақтөбе хром қосындылары зауыты]] ААҚ, [[№406 ГА авиажөндеу зауыты]], [[Ақтөберентген]] ААҚ-ның өнімдері таяу және алыс шетел рыноктарында кеңінен танымал. Облыс тау-металлургия, химия, мұнай өнеркәсібі және аспаптық жабдықтаудың қуатты базасы саналады. Қазақстанның барлық хром рудасы, хром тұздары өндірісі, рентгенаппаратура және республика бойынша өндірілетін ферроқорытпаның 45% шығаруды топтастырды. Өнеркәсіп өндірісінде түрлі меншіктегі 686 шамасында кәсіпорын істейді, оның 545 Ақтөбе қаласында орналасқан. 2002 жылы олардың шығарған өнімдері 139,3 млрд теңгені құрады. === Ауыл шаруашылығы === Ақтөбе облысы&nbsp;— Қазақстан Республикасындағы ірі ауыл шаруашылық аймағы. Ақтөбе [[бидай]]ы жоғары құрамдағы ақуыз және ұлпасымен ерекшеленеді. Ауыл шаруашылығының өнімінің жалпы түсімі 2002 жылы 21,5 млрд теңгені құрады. Бір жылда өндірілген сүт көлемі '''''225,5 мың тн., жұмыртқа&nbsp;— 83,8 млн дана, ет- 70,5''''' мың тн. құрады. == Мәдениеті == Ақтөбе қаласы еліміздің батыс өңірінің ірі мәдени, білім және ғылым орталығы болып саналады. Қалада 11 жоғарғы, 16 арнаулы оқу орны бар. [[Ақтөбе өңірлік университеті|Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университеті]], [[Батыс Қазақстан медицина академиясы|М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина Академиясы]], [[Ақтөбе жоғары әскери авиация училищесі]] және т.б. тек қана Қазақстанға ғана емес, шетелдерге де танымал оқу орындары бар. Қалада қазақ және орыс труппасы істейтін драма театры, қуыршақ театры, облыстық тарихи-өлкетану мұражайы, Кеңестер Одағының батыры [[Әлия Молдағұлова]] атындағы мұражайы қызмет істейді. == Топырағы ерекшеліктері == === Қара топырақ === Қара топырақты жерлер облыстың солтүстігінде. Мұнда топырақтың қарашіріндісі аз, негізінен қиыршық құмды келеді. Топырағы тығыз саздауыт, стрегірек жерлері саздан қалыптасқан. Аздап дренажі бар ркльефі ойпаңдау жерлерде, жердің әсіресе тығыз қабатында сортақтану көбейе түседі. == Ақтөбеден шыққан тұлғалар == * [[Ақтан Керейұлы]] — қазақтың халық ақыны, жырау, жыршы. * [[Ахмет Жұбанов]] — музыкант, дирижер, халық әртісі. * [[Әбілқайыр хан]] — Кіші жүз ханы * [[Әйтеке би]] — Кіші жүз биі, Әйтеке би ауданы * [[Байтақ мақсым]] — діндар, Таймас Ишанның туған ұлы, діни лауазымы "мақсым", туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Кенжеғали Кенжебаев]] — профессор, академик, қазақтың еңбек сіңірген ұлы математигі, физика-математика ғылымына үлес қосқан тұлға. * [[Көбен би]] — кіші жүздің барымта биі, әлім елі мен адай еліне төрелік еткен би. * [[Көтібар батыр]] — қазақ батыры, Сүйінғар батырдың баласы * [[Түрікпенбай палуан]] — кіші жүздің жауырыны жерге тимеген палуаны. * [[Таймас Ишан]] — көріпкелдігімен атақты әулие, туған жері қазіргі Байғанин ауданы. * [[Мөңке би]] — қазақтың ұлы биі, туған жері Шалқар қаласы * [[Мыңбай батыр]] — кіші жүздің батыры, би әрі болыс болған тұлға, "Адай көтерілісінде" орыс үкіметіне қарсы ерекше қолбасшылығымен аты қалған. * [[Есет Көтібарұлы]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қоқан ханға қарсы шыққан * [[Қазанғап Тілепбергенұлы]] — қазақтың ұлы музыканты, күйшісі. Шалқар қаласы * [[Құдайберген Жұбанов]] — Алғашқы қазақ тіл зерттеушісі, филолог * [[Қобланды батыр]] — қазақтың ұлы батыры, Әбілқайыр батыры, Қобда ауданы, арғы аталары Торғай өзенінің бойында тұрған * [[Шығанақ Берсиев]] — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тары, бидай өсіруден рекордшы, Ойыл ауданы * [[Нұрпейіс Байғанин]] — қазақ күйшісі, қазақтың халық ақыны * [[Жауғашты Нәбиев]] — ҚР-ның еңбек сіңірген саясаткері, қазақ комерциялық банкінің қалаушысы және басшысы, Қазақстан нарығының дамуына үлкен үлес қосқан тұлға. * [[Жарас батыр]] — Кеңес одағының батыры, М. Ғабдулиннің «Майданда» шығармасының басты кейіпкері. * [[Жұбанова Ғазиза]] — Белгілі композитор, Кеңес Одағының Халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Ғазиза Ахметқызы Жұбанова 1927 жьлдың 2 желтоқсанында заманымыздың заңғар композиторы, академик Жұбанов Ахмет Қуанұлының отбасында дүниеге келді- Мәскеуде білім алды. * [[Әлия Молдағұлова]] — Екінші дүниежүзілік соғысының батыры, снайпер, ефрейтор. Туған жері Қобда ауданы * [[Оспанов Марат]] — саясат қайраткері, Қазақстан Республикасы Парлементінің спикері болған * [[Орал Бәйсенгіров]] — атақты ақын, журналист, әнші. * [[Лидия Каденова]] — қазақ және КСРО әртісі, Шалқар * [[Жанар Айжанова]] — қазақ эстрадасының әншісі, Шалқар қаласы * [[Ғалиб Жапаров]] — бокстан әлем чемпионы, Қандыағаш қаласы * [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин]] — саясаткер, Алға қаласы * [[Елшібаева Айгүл]] — «Дарын» сыйлығының лауреаты, әнші-термеші, Шалқар ауданы * [[Тахауи Ахтанов]] — қазақтың ұлы жазушысы, драматург — (1923—1994) 25 қазанда Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Шетырғыз селосында туған * [[Пацаев Виктор]] — ұшқыш, космонавт, Кеңес Одағының батыры * [[Келімбердиев Сәубет]] — еңбек сіңірген хирург, бас дәрігер т.б қызметтер де елеулі жетістіктерге жеткен басшы. * [[Ксенофонтова Елена]] — ресейдің театр және кино әртісі * [[Қараұлы Бөкенбай батыр]] — Жоңғарларға қарсы күресте қол бастаған кіші жүз батыры. * [[Есен Елеукен]] — бұрынғы радиожүргізуші, қазіргі Жайдарман президенті, қазақша КВН-ге ерекше үлес қосып жүрген азамат, туған жері Шалқар ауданы. * [[Марат Жақсылықұлы Әбиев]] — қазақстандық кәсіпкер, «Қазақстандық арман» кітабының авторы, ең жас миллионер болып табылады, Forbes Kazakhstan журналының бағалауы бойынша, 2013 жылы қарашадағы Әбиев Мараттың дәулеті 11 млн АҚШ долларына бағаланған. * [[Салжанов Исламбек|Салжанов Исламбек Төлеубайұлы]] — қазақстандық кәсіпкер және меценат. «Altyn Kyran» халықаралық қайырымдылық қорының президенті. == Әкімшілік құрылымы == Облыста 12 аудан мен 1 облыстық маңыздағы қала бар: {| class="wikitable" |+ ! Әкімшілік бірлік !! Орталығы !! Аумағы<br />(км²) !! Халқы<br />(2021)<ref>{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/upload/iblock/a9d/7a7hh9992nv9hk0ixpt1y7oj0hfmw4a8/%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%95%201.pdf |title=Қазақстан Республикасының халқы ‐ 1 том |lang=kk |website=stat.gov.kz}}</ref> !! Құрамы |- | [[Алға ауданы]] || [[Алға]] қаласы || 7,3 мың || 42 773 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Әйтеке би ауданы]] || [[Темірбек Жүргенов ауылы (Ақтөбе облысы)|Темірбек Жүргенов]] ауылы || 35,9 мың || 20 884 || 15 а/о |- | [[Байғанин ауданы]] || [[Қарауылкелді (ауыл)|Қарауылкелді]] ауылы || 61 мың || 22 622 || 9 а/о |- | [[Қарғалы ауданы]] || [[Бадамша (ауыл)|Бадамша]] ауылы || 5 мың || 15 285 || 8 а/о |- | [[Қобда ауданы]] || [[Қобда (ауыл)|Қобда]] ауылы || 14 мың || 16 006 || 16 а/о |- | [[Мәртөк ауданы]] || [[Мәртөк]] ауылы || 6,6 мың || 29 335 || 13 а/о |- | [[Мұғалжар ауданы]] || [[Қандыағаш]] қаласы || 27,9 мың || 64 991 || 12 а/о, 3 қала |- | [[Ойыл ауданы]] || [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы || 11,5 мың || 16 058 || 7 а/о |- | [[Темір ауданы]] || [[Шұбарқұдық]] кенті || 12,6 мың || 35 547 || 9 а/о, 1 қала |- | [[Хромтау ауданы]] || [[Хромтау]] қаласы || 12 мың || 45 828 || 14 а/о, 1 қала |- | [[Шалқар ауданы]] || [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласы || 61,9 мың || 42 484 || 12 а/о, 1 қала |- | [[Ырғыз ауданы]] || [[Ырғыз (ауыл)|Ырғыз]] ауылы || 41,5 мың || 13 914 || 7 а/о |- | [[Ақтөбе]] қаласы || — || 0,2 мың || 540 493 || 2 аудан |} == Гидронимдер == Бақтыбай - өзен, елді мекен атауы. Бұл атау Әйтеке би ауданы Урожайный (Ақтасты) ауылындағы өзен атауы. Бақтыбай атауының бірінші сыңарындағы бақты - "бағы бар", екінші сыңарындағы бай - "дәулетті, құдыретті" мағынасын береді.<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ономастикалық Хабаршы|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Астана|баспасы=|жыл=2006|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы=№1, 22-25 б|isbn= |тиражы= }}</ref> Осы сияқты адам аттарына қатысты гидронимдер еліміздің әр өңірінде кездеседі.<ref>{{кітап|авторы=Дүйсен Жүнісов|бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Өзен-көл атаулары |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы="Қазақстан"|жыл=1991|томы= |беттері=|барлық беті=128|сериясы= |isbn=5-615-00842-2|тиражы= }}</ref> == Сыртқы сілтемелер == * [http://aktobe.gov.kz Ақтөбе облыс әкімшілігі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824090957/http://www.aktobe.gov.kz/ |date=2013-08-24 }} * [http://www.dmoz.org/World/Kazakh/Региондық/Азия/Қазақстан/Әкiмшiлiк-аумақтық_құрылысы/Ақтөбе_облысы Ақтөбе облысы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309225700/https://www.dmoz.org/World/Kazakh/%D0%A0%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F/%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/%D3%98%D0%BAi%D0%BC%D1%88i%D0%BBi%D0%BA-%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B/ |date=2017-03-09 }}&nbsp;— [[Ашық Тізімдеме Жобасы|Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP)]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Республикасының әкімшілік аумақтары}} {{Ақтөбе облысы}} [[Санат:Ақтөбе облысы]] 28zgtoscctf065wu96q4nhdalkt4q3l 1 2611 3613589 3566532 2026-06-05T06:16:22Z Terz boyz 169288 /* Green School мектебі */ жаңа бөлім 3613589 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2007-2010 жыл|2011 жыл|2012 жыл|2013 жыл|2014 жыл|2015 жыл}} == Новый алфавит == Здравствуйте. Я знаю, что есть новый алфавит (латиница) для казахского языка.Википедия на казахском будет или на латинице и если на латинице то когда? [[Қатысушы:Heepman1997|Heepman1997]] ([[Қатысушы талқылауы:Heepman1997|талқылауы]]) 15:40, 2017 ж. қазанның 31 (+06)(например: Уикипедия - Y'i'ki'pedi'i'a) :: Нам не нравится эта латиница--[[Арнайы:Үлесі/145.255.172.132|145.255.172.132]] 13:26, 2017 ж. қарашаның 18 (+06) Пока это зависит от того, когда само правительство официально примет вариант латинского алфавита казахского языка. Но если вы хотите воспользоваться им прямо сейчас, то в левом верхнем углу рядом с "талқылау" с права можете сменить кириллическую письменность на латинскую или арабскую. Хотя мне и по моему большинству населения страны, нравится ставка на внедрение латиницы. [[Қатысушы:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Dimash Kenesbek|талқылауы]]) 02:27, 2021 ж. мамырдың 19 (+06) == Жаңа әліпбиге көшу жұмыстары == Қайырлы күн! Құрметті Уики-қауымдастық өкілдері, сіздерді қазақша Уикипедияны латын қарпіне көшу жұмыстарын талқылауға шақырамын. Осы процесті бастаған дұрыс па? Қандай технологиялық шешімдер керек болады?[[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 16:18, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) : Сәлем, Әлібек! Меніңше, әлі ерте. соңғы қабылданған нұсқа да ақтық болатынына күмән да бар. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:45, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) ::Қайырлы күн! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батырбектің]] ойымен толықтай келісемін, әзірге асығыыстық танытпаған жөн. --[[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 19:48, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) * Асығыс шайтанның ісі, қол қойғанмен '''ү, ұ, у, ш''' әріптері талқылауды қажет ететін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:29, 2018 ж. ақпанның 21 (+06) Әліптің артың бағайық негізі өйткені 2025 жылы еңгізіледі негізі сол талқылау жайлы да осы уйкиге бір бет аргнау керек еді мысалы маған ж деген аріпті zh белгілеген ынғайлы әрі біз бұрыннан қолданып жүрген әріптер жеке куәліктерде банкоматтық корчкаларда солай белгіленіп халық үйреніп қалған жақтарын қалдыру жайлы ұсыну керек еді оларды ұсынатын жерлерді білмей жүрміз қаншамамыз. ш ны ұтымды қолданды мысалы sh сол сияқты кей әріптерді осылай белгілеу қазақ тілінің дамуына пайдасын тигізбесе кері әсерін бермейді деп ойлаймын. рахмет. Сырлыбек 23:21, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Қазақстандық 100 есім == Сәлеметсіздерме құрметті уики Ұжымы белсенді қолданушылар сіздердең бір өтініш болып тұр еді. Қазіргі таңда қазақстандық 100 есім жобасы іске асып жатыр ғой соған байланысты сіздерге ұсынысым бар еді менде қолым босағасын кіріскелі жатырмын. бірақ көп білімді қажет ететін бір жұмыс бар еді жаңа санат ЕҢ АЛҒАШҚЫ деген ащайық. мысалы ең алғашқы мектеп салушы тұлғаға, ең алғашқы қазақ прадюсыры ең алғашқы кино рижисор ең алғашқы призидент денен сиақты ең алғашқы қазақстандық қала деген сияқты мақалаларға ең алғашқы деген санат жасайық немесе жасасаныздар. сол кезде сол кісілер жайлы ақпарат іздеген адамдарға оңтайлы онай болады деген ой ғой сол кезде бұл жайлы ақпарат іздеген адамға да ең алғашқы деген бет қойып не мақсатта жасалғанын ел басынын бағдарламалары мен жолдауларымен байланыстырсақ уики қолданушылардың саның өзімізге тартамызба деген ой ғой рахмет Сырлыбек 23:16, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Ұсыныс Қазақша викидің дамуына мүмкіндік == Осыдан қателеспесем 7-8 жыл бұрын Қазақша викидің дамудың даңғыл жолына түскені естерінізде шығар 100 Ноутбук беріліп дегендей содан алғандарыныз ба аламын деп талпынғандарыныз бар Әйтеуір содан не көрдік викидің дамудың даңғыл жолына түскенің білеміз ғой. Мен ойлаймын да қазіргі танда барлық студенттерімізге сондай өзіміз викидің жаңашырлары тек қана студенттер арасында ақша жинап сондай бәйге ұйымдастырмасқа? бұл мәселені админдер ақылдаса отырып бір аптаның ішінде қолға алып жіберіп тездетіп жіберсек жақсы мүмкіндік па деп ойлаймын. Осының арқасында қандай пайда болады десеніздер: 1) Қазақша мағұлыматтар саны артады 2) Жана админдер бола бастайды 3) Қазақша викидің ізін жалғастырушылар пайдв бола бастамайма. Мойындау керек қазіргі админдердің көп нәрсеге уақыттары болмауды мүмкін соларға үлкен мүмкіндік емес пе жақсы ізбассарлар болса Сырлыбек 23:56, 2020 ж. сәуірдің 7 (+06) * 100 ноутбук берілген жоқ, қайда кеткені белгісіз :) Уикибілімге хат жаздым - жауап жоқ (7 жыл болды). --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|талқылауы]]) 14:36, 2020 ж. сәуірдің 8 (+06) :Оны кім қаржыландырады екен? '''Даңғылы''' деп асырып жібердіңіз, даңғылы емес тупикке апарды сондай жарыстар (әсіресе кейінгі НИШ-тың жарысы). Өте өкінішті жағдай, бірақ қазуикидің ағылшын, неміс, орыс тіпті әзірбайжан, түрік уикиіндей дами алмайтын сияқты өте ұзақ уақытқа(((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:03, 2020 ж. сәуірдің 9 (+06) :: Мына конкурсқа қатысуға болады: [[Жоба:Уики-көктем 2020]] --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 23:04, 2020 ж. сәуірдің 14 (+06) Nokia компаниясының өзі телефон сыйлаған.(7-8 жыл бұрын) Қазір Қазақша Уикипедияда ескі ақпарат,толық емес мақалалар! [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:02, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Компьютерлік ойындар == Қазір дамып жатқан, компьютерлік ойындарға мүмкін портал ашармыз? Геймерлер(ойыншылар)ақпарат алсын! Соларға ыңғайлы [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:05, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Почему Латиница других языков сразу же превращается в Казахскую Кириллицу? == Почему, скажем, слово "Wishlist" должно автоматически менятся на "Уісһліст"? Я считаю, что эта функция должна быть убрана. Когда увидел "Тһе Організатіон оф тһе Петролеұм Ехпортінг Цоұнтірес" вообще глаза заболели. А также стоит отметить, что в этом году (2022) вышел новый вариант Латинницы, где "U"="У", "Ū"="Ұ", "Ü"="Ү", "Iı"="Іі" и "İi"="Ии" [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:00, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) :{{@|User:Amire80}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:45, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Беттерді ашу керек деген ұсыныс == Менің ұсынысым осындай — әрбір адам жаңа мәлімет қоса алса, Уикипедиямыз дамиды. "ҚАЗАҚСТАН" деген бет жабылғасын, мен оның ішінжегі грамматикалық және мәліметтің қателіктерін дұрыстай алмаймын, жаңарта да алмаймын. Уикипедия әрбір адам өзгерте алатын сайт қылып жасалды және солай бола берсін деп ойлаймын. [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:03, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Сурет көрсетілмейді == Бәріне сәлем. Бұл менің ана тілім емес. Мен Google Translate қолданбасын пайдаланып жатырмын, сондықтан қателіктерімді кешіріңіз. Жаңа ғана тоқтадым, «Күннің суреті» бөліміндегі сурет көрсетілмейді. [[Қатысушы:Python Drink|Python Drink]] ([[Қатысушы талқылауы:Python Drink|талқылау]]) 22:40, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) == Қағанат/Қағандық == Мүмкін «қағанАТ» орнына «қағанДЫҚ» қоямыз? [[Қатысушы:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] ([[Қатысушы талқылауы:Қатысушы Апельсин|талқылау]]) 11:10, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == WIKI белсенділері == Қазақша вики ге серпін біру керек еді жарыс өткізіп па бірдене ойластырмасақ белсенділік қалып бара жатыр арнайы санақты көрдім татар тілі жақсы дамып кетіпті елі болмаада саны аз болсада қамшылап алу керек еді өзімізді https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 арнайы санақ көрем деушілерге Сырлыбек 23:07, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == Патшалардың реттік сандары == ІІ Елизабет (ағылш. Елізабетһ ІІ)  Ұлыбритания патшайымы туралы мақаланың аты қазақша қате болып тұр. Қазір осы мақаланы қарағанда - ЫЫ Елизабет деп тұр. Менің ойымша бұл есімнің реттік нөмірін бағдарлама автоматты түрде қазақшаға аударуымен байланысты. Өз бетімен дұрыстай алмадым. Дәл осы мәселе басқада ВЫ Георг (ағылш. Георге ВЫ, шоқындырылғандағы аты Альберт Фредерик Артур Георг, ЫЫЫ Чарлз (ағылш. Цһарлес ЫЫЫ[1]), толық есімі Чарльз Филипп Артур Джордж Уиндзор мақалаларынада қатысты. [[Қатысушы:Baubek1984|Baubek1984]] ([[Қатысушы талқылауы:Baubek1984|талқылау]]) 11:28, 2023 ж. қаңтардың 13 (+06) == Білгенге маржан - Жаңалықтар == Басты беттегі "Білгенге маржан" мен "Жаңалықтар" бөлімдерінің орындарын ауыстыруды ұсынамын, яғни "Жаңалықтар" ең басында, ал "Білгенге маржан" оның астында тұратындай. "Жаңалықтар" бөлімі біздің қатысушылармен белсенді түрде өңделіп тұрады және оқырмандаға да осы бөлім қызығырақ болады деп ойлаймын. Ірі Уикипедия тіл бөлімдерінің ішінде [[:uk:Головна сторінка|Украинша Уикипедияда]], [[:en:Main page|Ағылшынша Уикипедияда]], [[:de:Wikipedia:Hauptseite|Немісше Уикипедияда]] жаңалықтар бөлімі ең басында тұр -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:45, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) :Қолдаймын! Жалпы, басты бетпен бірдеңе істеу керек. Көрінісі көңіл көншітпейді (менің субъективті пікірім). [[Қатысушы:Ismukhammed|Ismukhammed]] ([[Қатысушы талқылауы:Ismukhammed|талқылау]]) 21:04, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) ::{{@|Nurtenge}} жаңалықтар мен білгенге маржан ауыстырдым. {{@|Ismukhammed}} дизайны меніңше осы дұрыс (қателеспесем 3-ші дизайн). Түрлі-түсті емес, ашық, оқығанға оңай --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :::Рақмет! Иә, қазіргі біркелкі түсі жақсы деп ойлаймын, бірақ бөлімдер қисық-қисық орналасқан сияқты, сол жақ оң жақ бөліктен қысқа, "Уикимедиа қорының басқа да жобалары" деген сияқты бөлім беттің жартысын емес, жалпы астын алып жататындай кішігірім өзгертулер Басты бетті сәл әсемдейді деп ойлаймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) == Тілдер саңағы == Сәлем достар. тілдер саңағында 49 орыңға түсіп қалыппыз ғой. Жұмыс істеуді қойғанбыз ба? осыны оқыған бетте бір бір мақаладан жазып тастайық. Сырлыбек 09:40, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Сан емес сапа әлдеқайда маңызды. Сапа өте жоғары болса небір білімді адамдар осында тартылады, олар үшін сапа көрсеткіші ағылшын тіліндегі ақпарат --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:49, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Green School мектебі == {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мектеп |Атауы = Green School мектебі |Атауы аббревиатура = |Сурет = |Ұраны = |Құрылды = 2023 жыл |Жабылды = |Директоры = Утепов Нұрлан Ырысқалиұлы |Орынбасары = |Түрі = [[жекеменшік мектеп]] |Оқушылар саны = 456 |Мекенжайы = [[Түркістан облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Қасымбек датқа ауылы]], Қ. Мусаев көшесі, 119 |Координатасы = https://2gis.kz/shymkent/firm/70000001077780376 |Телефоны = +7 775 090 20 80 |Факс = |E-mail = greenschool.kz@gmail.com |Сайты = |Жол = |Жол сөзі = }} == GREEN SCHOOL мектебі == Green School мектебі - Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Қасымбек датқа ауылында орналасқан жекеменшік мектеп. 2023 жылдың қараша айында 2-ақ айдың ішінде креативті білім беру әдіс-тәсілдеріміз ескеріліп, ұстаздарымыздың қысқа уақыттағы айрықша еңбегі еленіп Астанадан оқу-ағарту Министрі Ғани Бектайұлы Бейсембаевтың арнайы “АЛҒЫС ХАТЫНА” ие болдық! == GREEN SCHOOL Логосы == "GREEN SCHOOL" инновациялық жайлы мектебінің логосының мағынасы: 🔸АҒАШ: адамзатқа ең бір пайдалы, жазда жемісімен, ыстықта көлеңкесімен сая сыйлайтын, "тамыры тереңге жайылсын" деген ниетпен әрбір оқушымызды алып ағашқа теңейміз. 🔸ӘЛЕМ: шәкірттеріміз тек Қазақстанның ғана емес әлемге пайдалы болар, барша адамзатқа қызмет қылар, ой өрісі кең тұлғасына айналсын дейміз. 🔸КІТАП: артық білім кітапта, ерінбей оқып көруге. 🔸ОЮ: ұлттық құндылығымызды, өресі биік салт-дәстүрімізді бейнелейді. 🔸ЖАСЫЛ ТҮС: табиғатты, экологиялық таза жайлы ортаны білдіреді. 🌱Барлығын қосқанда: "ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ СІҢІРЕ ОТЫРЫП ЖАЙЛЫ ОРТАДА ЖАҺАНДЫҚ ТҰЛҒА ТӘРБИЕЛЕЙМІЗ!" == Мақсаты == Мектептің басты мақсаты – әрбір оқушының сапалы білім алуына жағдай жасап, олардың шығармашылық қабілеттерін, сыни ойлау дағдыларын және өмірлік құзыреттіліктерін дамыту. Біз білім алушыларды өз бетінше шешім қабылдай алатын, жаңашылдыққа ұмтылатын, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін және қоғам өміріне белсенді қатысатын тұлға ретінде қалыптастыруды көздейміз. Сонымен қатар, қауіпсіз әрі қолайлы білім беру ортасын құру арқылы оқушылардың зияткерлік, рухани және әлеуметтік дамуына жан-жақты қолдау көрсетеміз. Мектебіміздің негізгі міндеті – заман талабына сай білімді, бәсекеге қабілетті және отаншыл ұрпақ тәрбиелеу. == Оқыту жүйесі == «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі әр сыныптарды ерекше методикалармен оқытатынын еске саламыз. 1-2 сынып оқушылары үшін «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік» методикасымен таныстырамыз👇🏼 Жас ғалым, білім мотиваторы, мектебіміздің директоры Нұрлан Ырысқалиұлының жеке арнайы жобасы «100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең» атты методикасы балаңыздың ойлау қабілетін кеңейтумен қатар, сөздік қорының көбеюіне үлес қосады. 🔸️«100 Мақал» - баланың сөздік қорын дамытып, қазақы сауатты болуға баулиды.<br/> 🔸️«100 Жұмбақ» - баланың ойлау қабілеті мен логикасын дамытады.<br/> 🔸️«100 Өлең» - баланың ұйқастыра сөйлеуіне, сөйлемдерді жүйелеуіне, ұлттық құндылықты бойына сіңіруіне көмектеседі. «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі 3-4 сыныптарға арналған авторлық жоба «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік, 1️⃣0️⃣0️⃣0️⃣-нан тұлпар» әдістемесін ұсынады. Әдістеме балалардың математикасы мен логикасын дамытады. Жоба авторы – жас ғалым, білім мотиваторы, мектеп директоры Нұрлан Ырысқалиұлы. 🤔 Ерекшелігі неде? Әдістемеде қазақтың әдеби қорынан 100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең және 100 жаңылтпаш топтастырылған. Мақал мен өлең баланың сөздік қорын дамытып, ұлттық танымын кеңейтеді. Ал ойлау жүйесін нығайтатын жұмбақтар мен жаңылтпаштар арқылы оқушының IQ-зияткерлік, зерде, логикалық ойлау қабілеті күшейеді. 🧮<br/> Сонымен қатар, Нұрлан Ырысқалиұлының «МАТЕМАТИКА-ЛОГИКА» кітабынан 500 сұрақты меңгеру арқылы бастауыш сынып оқушыларын түрлі олимпиадаларға дайындап, олардың математика-логикалық білімін жетілдіреміз. Әдістеменің көмегімен біз бастауыш сынып оқушыларын «Мың бала», «Алтын сақа», «Бастау», «Ақбота», «Кенгуру» сыңды олимпиадаларға дайындайтын боламыз. Ғажайыптар мекені:<br/> ✦ Заманауи технологиялармен жабдықталған<br/> ✦ STEAM және жоба негізінде оқыту<br/> ✦ Құндылықтарға негізделген білім беру жүйесі<br/> ✦ 1-4 сынып математика-логикалық бағыт<br/> ✦ 5-6 сынып БИЛ, НЗМ дайындықтары<br/> ✦ 7-8-9-сынып Олимпиада және Ғылыми жоба дайындықтары<br/> ✦ 10-11-сынып ҰБТ дайындықтары<br/> ✦ 20-ға жуық түрлі қосымша үйірмелер<br/> ✦ Креативті үздік ұстаздар<br/> ✦ FACE-ID арқылы мектеп аумағына кіру және шығу<br/> ✦ Кәсіби психологтар<br/> ✦ Профориентолог мамандық таңдауға көмектесу<br/> ✦ Әлемдік жетекші университеттерге дайындау<br/> ✦ Шетелдік мұғалімдер<br/> ✦ SAT, IELTS халықаралық емтихандарына дайындық<br/> ✦ Жаратылыстану пәндері тәжірибе негізінде өтіледі<br/> ✦ PBL, STEAM(Science – ғылым, Technology – технология, Engineering – инженерия, Art - өнер, Mathematics – математика) қосымша үйірмелері бар<br/> ✦ Шымкент қаласы және маңы үшін оқушыларды үйден мектепке дейін тасымалдау қарастырылған. == Сингапурлық математика оқыту жүйесі == Әлемнің 50-ден астам елінде қолданыс тапқан бұл әдіс – оқушыны дайын формулаға емес, терең ойлануға, талдауға және білімін өмірде қолдануға үйрететін бірегей тәсіл! 🌍<br/> 🔹 Көрнекілік – сурет, сызба, модель арқылы түсіндіру.<br/> 🔹 Түсіну – логикалық ойлау мен қорытынды жасау.<br/> 🔹 Қолдану – алған білімін тәжірибеде пайдалану.<br/> 📚 Бұл жүйе балалардың математикаға деген қызығушылығын арттырып, логикалық ойлауын дамытады және шығармашылықпен ойлауға жетелейді! == «Оқырман болу – бала кезден» кітап оқу жарысы == Мектебімізде оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру, олардың ой-өрісін кеңейту және оқу мәдениетін қалыптастыру мақсатында «Оқырман болу – бала кезден» атты кітап оқу жарысы өткізіледі.<br/> Аталған шараға мектеп оқушылары белсенді қатысып, өздерінің оқыған кітаптары бойынша білімдері мен шығармашылық қабілеттерін көрсетеді. Жарыс барысында қатысушылар кітап мазмұнын талдап, кейіпкерлердің іс-әрекеттеріне баға береді, оқыған шығармалары туралы өз ойларын ортаға салады. Мұндай іс-шаралар оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттырып, олардың ой-өрісін кеңейтуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді. Кітап оқу жарысының басты мақсаты – жас ұрпақтың кітапқа деген сүйіспеншілігін арттыру, бос уақытын тиімді ұйымдастыру және рухани құндылықтарды насихаттау. Шара барысында оқушылар әдеби шығармалармен танысып қана қоймай, өзара пікір алмасып, танымдық деңгейлерін арттырды. Жарыс қорытындысы бойынша белсенділік танытып, жоғары нәтиже көрсеткен оқушылар марапатталды. Осындай іс-шаралар арқылы оқушылардың кітап оқуға деген ынтасы артып, білімге құштарлығы нығая түсетіні сөзсіз. Кітап – адамзаттың рухани қазынасы. Сондықтан кітап оқуды бала кезден әдетке айналдыру – жарқын болашақтың кепілі. == INBO == INTERNATIONAL NOMAD BILIM OLYMPIAD (INBO) математика логика олимпиадасының негізгі мақсаты – жас дарынды оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, математикалық және логикалық тапсырмалар арқылы оларды тереңдетіп оқыту, сондай-ақ халықаралық деңгейде білім мен тәжірибе алмасуды қамтамасыз ету. == INSF == Халықаралық Nomad Science Fair (INSF) білім көрмесі – ғылым мен шығармашылықтың мерекесі!<br/> Түркия Республикасынан арнайы келген Antalya Bilim Koleji (@antalyabilimkoleji) мектебінің 50-ге жуық оқушысы мен ұстаздары Nomad Science Fair аясында қонақ болып, халықаралық деңгейдегі білім алмасу алаңына айналған көрменің көрігін қыздырды.<br/> Nomad School және Green School оқушылары 100-ден астам жобаларын көпшілік назарына ұсынып, инновациялық идеяларымен, шығармашылық ізденістерімен және ғылыми ой-тұжырымдарымен қонақтарды тәнті етті.<br/> Көрменің басты ерекшелігі – тәжірибеге негізделген оқыту арқылы оқушылардың монетизацияға бағытталған нақты жобалар жасауы. Бұл – білім беру үрдісінің жаңа деңгейге көтерілгенінің айқын көрінісі.<br/> Іс-шараға облыстық білім басқармасынан арнайы келген құрметті қонақтар оқушылардың жұмыстарымен танысып, жоғары бағасын берді. Көрме тек оқушылар үшін ғана емес, ұстаздар мен ата-аналар үшін де шабыттың, серпілістің, жаңа бастамалардың алаңына айналды.<br/> Білім мен ғылым жолындағы осындай мағыналы кездесулер – болашақтың негізі! == Білім Тексеру Сынағы == Білімді болашақ көшбасшыларының жетістіктерін атап өтеміз!<br/> 📚✨ Біздің БТС емтиханынан ең жоғары нәтижелерге қол жеткізген оқушылар, шәкіртақы жеңіп алды! 🌟 Бұл — еңбек пен табандылықтың нәтижесі. Әрқайсыңыздың алға қойған мақсаттарыңызға жетуге ынталандырушы болсын!<br/> 💰 Орын бойынша ақшалай сыйлықтар — оқушыларымызға өз білімдерін шыңдауға және одан да үлкен жетістіктерге жетуге мүмкіндік береді!<br/> 🔝 Үздік нәтиже көрсеткен оқушылар ақшалай сыйақымен марапатталады:<br/> 🥇 1-орын – 10 000₸<br/> 🥈 2-орын – 8 000₸<br/> 🥉 3-орын – 6 000₸ Green School – тек қана білім алу орны емес, жетістікке жетудің, үздік болудың мекені! 💡🔥 == «Жас құтқарушы» кадет сыныбы == Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаменті мен Білім басқармасы бірлесе отырып Сайрам ауданы Қайнарбұлақ ауыл округі, Қасымбек датқа ауылы Green school иновациялық жайлы мектебінен «Жас құтқарушы» кадет сыныбының салтанатты ашылу рәсімі өтті.<br/> Бұл сынып өңірдегі бірінші кадет сыныбы болып табылады және Президентіміз айтқандай жұмысшы мамандықтар жылы негізге ала отырып мектеп оқушылары арасында құтқарушы мамандығына деген қызығушылықтың арта түскенін көрсетеді.<br/> Жас кадеттер төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік негіздеріне үйреніп, саптық дайындықтан өтіп, мектепішілік және ведомстволық іс-шараларға белсенді қатысады. Атап өту керек, Түркістан облысының Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері жас ұрпақпен жүйелі жұмыс жүргізуде. Негізгі назар балаларға төтенше жағдайлар кезіндегі дұрыс әрекет ету ережелерін үйретуге бағытталған, бұл олардың қауіпсіздік дағдыларын ерте жастан қалыптастыруға ықпал етеді.<br/> Кадет сыныптарына деген қызығушылықтың артуы олардың жасөспірімдерге жауапкершілікті әрі төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуге қабілетті азаматтар тәрбиелеудегі маңыздылығымен түсіндіріледі. Осыған орай, мұндай сыныптар тек ірі қалаларда ғана емес, сонымен қатар облыстың шалғай аудандарында да ашылу қарастырылуда.<br/> Жаңа кадет сыныбының ашылуына орай Түркістан облысының Білім басқармасымен бірлесіп, облыстағы «Жас құтқарушы» кадет сыныбының арасында жарыстар өткізілді. Бұл жарыстар кадеттер үшін өздерінің білімдері мен дағдыларын нақты төтенше жағдайларға жақын шарттарда көрсетуге тамаша мүмкіндік болды.<br/> Кадет сыныбының салтанатты ашылуы – бұл жас құтқарушыларды даярлау жүйесін дамытудағы кезекті қадам ғана емес, сонымен қатар Түркістан облысының жауапты және дайын жас ұрпақты тәрбиелеуге деген ұмтылысын айқындайтын тамаша мүмкіндік болды. 🚒 Жас Құтқарушылардың басты миссиясы:<br/> ✅ Төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуді үйрену;<br/> ✅ Алғашқы медициналық көмек көрсету дағдыларын меңгеру;<br/> ✅ Құтқару және іздестіру жұмыстарын жүргізуді тәжірибеден өткізу;<br/> ✅ Қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және патриоттық сезімді нығайту. == Қабылдау бөлімі == 📲 8 775 090 20 80<br/> "GREEN SCHOOL" қабылдау бөлімі == Дереккөздер == 1. https://www.facebook.com/ontustik.gov.kz/posts/%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0-6-%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BA-%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF-%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B-1-%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA-%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B/619781527007419/ <br/> 2. «Түркістан» телеарнасына шықтық: https://www.instagram.com/reels/C5yC90-NFII/ <br/> 3. Түркістан облысында алғаш рет «Жас құтқарушылар» сыныбы ашылды: https://www.gov.kz/memleket/entities/emer-turkistan/press/news/details/947688 h5ym4782aajfj05j4ejwqh6ag87wkq2 3613590 3613589 2026-06-05T06:16:46Z Terz boyz 169288 /* Green School мектебі */ жаңа бөлім 3613590 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2007-2010 жыл|2011 жыл|2012 жыл|2013 жыл|2014 жыл|2015 жыл}} == Новый алфавит == Здравствуйте. Я знаю, что есть новый алфавит (латиница) для казахского языка.Википедия на казахском будет или на латинице и если на латинице то когда? [[Қатысушы:Heepman1997|Heepman1997]] ([[Қатысушы талқылауы:Heepman1997|талқылауы]]) 15:40, 2017 ж. қазанның 31 (+06)(например: Уикипедия - Y'i'ki'pedi'i'a) :: Нам не нравится эта латиница--[[Арнайы:Үлесі/145.255.172.132|145.255.172.132]] 13:26, 2017 ж. қарашаның 18 (+06) Пока это зависит от того, когда само правительство официально примет вариант латинского алфавита казахского языка. Но если вы хотите воспользоваться им прямо сейчас, то в левом верхнем углу рядом с "талқылау" с права можете сменить кириллическую письменность на латинскую или арабскую. Хотя мне и по моему большинству населения страны, нравится ставка на внедрение латиницы. [[Қатысушы:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Dimash Kenesbek|талқылауы]]) 02:27, 2021 ж. мамырдың 19 (+06) == Жаңа әліпбиге көшу жұмыстары == Қайырлы күн! Құрметті Уики-қауымдастық өкілдері, сіздерді қазақша Уикипедияны латын қарпіне көшу жұмыстарын талқылауға шақырамын. Осы процесті бастаған дұрыс па? Қандай технологиялық шешімдер керек болады?[[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 16:18, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) : Сәлем, Әлібек! Меніңше, әлі ерте. соңғы қабылданған нұсқа да ақтық болатынына күмән да бар. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:45, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) ::Қайырлы күн! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батырбектің]] ойымен толықтай келісемін, әзірге асығыыстық танытпаған жөн. --[[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 19:48, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) * Асығыс шайтанның ісі, қол қойғанмен '''ү, ұ, у, ш''' әріптері талқылауды қажет ететін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:29, 2018 ж. ақпанның 21 (+06) Әліптің артың бағайық негізі өйткені 2025 жылы еңгізіледі негізі сол талқылау жайлы да осы уйкиге бір бет аргнау керек еді мысалы маған ж деген аріпті zh белгілеген ынғайлы әрі біз бұрыннан қолданып жүрген әріптер жеке куәліктерде банкоматтық корчкаларда солай белгіленіп халық үйреніп қалған жақтарын қалдыру жайлы ұсыну керек еді оларды ұсынатын жерлерді білмей жүрміз қаншамамыз. ш ны ұтымды қолданды мысалы sh сол сияқты кей әріптерді осылай белгілеу қазақ тілінің дамуына пайдасын тигізбесе кері әсерін бермейді деп ойлаймын. рахмет. Сырлыбек 23:21, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Қазақстандық 100 есім == Сәлеметсіздерме құрметті уики Ұжымы белсенді қолданушылар сіздердең бір өтініш болып тұр еді. Қазіргі таңда қазақстандық 100 есім жобасы іске асып жатыр ғой соған байланысты сіздерге ұсынысым бар еді менде қолым босағасын кіріскелі жатырмын. бірақ көп білімді қажет ететін бір жұмыс бар еді жаңа санат ЕҢ АЛҒАШҚЫ деген ащайық. мысалы ең алғашқы мектеп салушы тұлғаға, ең алғашқы қазақ прадюсыры ең алғашқы кино рижисор ең алғашқы призидент денен сиақты ең алғашқы қазақстандық қала деген сияқты мақалаларға ең алғашқы деген санат жасайық немесе жасасаныздар. сол кезде сол кісілер жайлы ақпарат іздеген адамдарға оңтайлы онай болады деген ой ғой сол кезде бұл жайлы ақпарат іздеген адамға да ең алғашқы деген бет қойып не мақсатта жасалғанын ел басынын бағдарламалары мен жолдауларымен байланыстырсақ уики қолданушылардың саның өзімізге тартамызба деген ой ғой рахмет Сырлыбек 23:16, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Ұсыныс Қазақша викидің дамуына мүмкіндік == Осыдан қателеспесем 7-8 жыл бұрын Қазақша викидің дамудың даңғыл жолына түскені естерінізде шығар 100 Ноутбук беріліп дегендей содан алғандарыныз ба аламын деп талпынғандарыныз бар Әйтеуір содан не көрдік викидің дамудың даңғыл жолына түскенің білеміз ғой. Мен ойлаймын да қазіргі танда барлық студенттерімізге сондай өзіміз викидің жаңашырлары тек қана студенттер арасында ақша жинап сондай бәйге ұйымдастырмасқа? бұл мәселені админдер ақылдаса отырып бір аптаның ішінде қолға алып жіберіп тездетіп жіберсек жақсы мүмкіндік па деп ойлаймын. Осының арқасында қандай пайда болады десеніздер: 1) Қазақша мағұлыматтар саны артады 2) Жана админдер бола бастайды 3) Қазақша викидің ізін жалғастырушылар пайдв бола бастамайма. Мойындау керек қазіргі админдердің көп нәрсеге уақыттары болмауды мүмкін соларға үлкен мүмкіндік емес пе жақсы ізбассарлар болса Сырлыбек 23:56, 2020 ж. сәуірдің 7 (+06) * 100 ноутбук берілген жоқ, қайда кеткені белгісіз :) Уикибілімге хат жаздым - жауап жоқ (7 жыл болды). --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|талқылауы]]) 14:36, 2020 ж. сәуірдің 8 (+06) :Оны кім қаржыландырады екен? '''Даңғылы''' деп асырып жібердіңіз, даңғылы емес тупикке апарды сондай жарыстар (әсіресе кейінгі НИШ-тың жарысы). Өте өкінішті жағдай, бірақ қазуикидің ағылшын, неміс, орыс тіпті әзірбайжан, түрік уикиіндей дами алмайтын сияқты өте ұзақ уақытқа(((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:03, 2020 ж. сәуірдің 9 (+06) :: Мына конкурсқа қатысуға болады: [[Жоба:Уики-көктем 2020]] --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 23:04, 2020 ж. сәуірдің 14 (+06) Nokia компаниясының өзі телефон сыйлаған.(7-8 жыл бұрын) Қазір Қазақша Уикипедияда ескі ақпарат,толық емес мақалалар! [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:02, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Компьютерлік ойындар == Қазір дамып жатқан, компьютерлік ойындарға мүмкін портал ашармыз? Геймерлер(ойыншылар)ақпарат алсын! Соларға ыңғайлы [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:05, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Почему Латиница других языков сразу же превращается в Казахскую Кириллицу? == Почему, скажем, слово "Wishlist" должно автоматически менятся на "Уісһліст"? Я считаю, что эта функция должна быть убрана. Когда увидел "Тһе Організатіон оф тһе Петролеұм Ехпортінг Цоұнтірес" вообще глаза заболели. А также стоит отметить, что в этом году (2022) вышел новый вариант Латинницы, где "U"="У", "Ū"="Ұ", "Ü"="Ү", "Iı"="Іі" и "İi"="Ии" [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:00, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) :{{@|User:Amire80}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:45, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Беттерді ашу керек деген ұсыныс == Менің ұсынысым осындай — әрбір адам жаңа мәлімет қоса алса, Уикипедиямыз дамиды. "ҚАЗАҚСТАН" деген бет жабылғасын, мен оның ішінжегі грамматикалық және мәліметтің қателіктерін дұрыстай алмаймын, жаңарта да алмаймын. Уикипедия әрбір адам өзгерте алатын сайт қылып жасалды және солай бола берсін деп ойлаймын. [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:03, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Сурет көрсетілмейді == Бәріне сәлем. Бұл менің ана тілім емес. Мен Google Translate қолданбасын пайдаланып жатырмын, сондықтан қателіктерімді кешіріңіз. Жаңа ғана тоқтадым, «Күннің суреті» бөліміндегі сурет көрсетілмейді. [[Қатысушы:Python Drink|Python Drink]] ([[Қатысушы талқылауы:Python Drink|талқылау]]) 22:40, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) == Қағанат/Қағандық == Мүмкін «қағанАТ» орнына «қағанДЫҚ» қоямыз? [[Қатысушы:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] ([[Қатысушы талқылауы:Қатысушы Апельсин|талқылау]]) 11:10, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == WIKI белсенділері == Қазақша вики ге серпін біру керек еді жарыс өткізіп па бірдене ойластырмасақ белсенділік қалып бара жатыр арнайы санақты көрдім татар тілі жақсы дамып кетіпті елі болмаада саны аз болсада қамшылап алу керек еді өзімізді https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 арнайы санақ көрем деушілерге Сырлыбек 23:07, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == Патшалардың реттік сандары == ІІ Елизабет (ағылш. Елізабетһ ІІ)  Ұлыбритания патшайымы туралы мақаланың аты қазақша қате болып тұр. Қазір осы мақаланы қарағанда - ЫЫ Елизабет деп тұр. Менің ойымша бұл есімнің реттік нөмірін бағдарлама автоматты түрде қазақшаға аударуымен байланысты. Өз бетімен дұрыстай алмадым. Дәл осы мәселе басқада ВЫ Георг (ағылш. Георге ВЫ, шоқындырылғандағы аты Альберт Фредерик Артур Георг, ЫЫЫ Чарлз (ағылш. Цһарлес ЫЫЫ[1]), толық есімі Чарльз Филипп Артур Джордж Уиндзор мақалаларынада қатысты. [[Қатысушы:Baubek1984|Baubek1984]] ([[Қатысушы талқылауы:Baubek1984|талқылау]]) 11:28, 2023 ж. қаңтардың 13 (+06) == Білгенге маржан - Жаңалықтар == Басты беттегі "Білгенге маржан" мен "Жаңалықтар" бөлімдерінің орындарын ауыстыруды ұсынамын, яғни "Жаңалықтар" ең басында, ал "Білгенге маржан" оның астында тұратындай. "Жаңалықтар" бөлімі біздің қатысушылармен белсенді түрде өңделіп тұрады және оқырмандаға да осы бөлім қызығырақ болады деп ойлаймын. Ірі Уикипедия тіл бөлімдерінің ішінде [[:uk:Головна сторінка|Украинша Уикипедияда]], [[:en:Main page|Ағылшынша Уикипедияда]], [[:de:Wikipedia:Hauptseite|Немісше Уикипедияда]] жаңалықтар бөлімі ең басында тұр -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:45, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) :Қолдаймын! Жалпы, басты бетпен бірдеңе істеу керек. Көрінісі көңіл көншітпейді (менің субъективті пікірім). [[Қатысушы:Ismukhammed|Ismukhammed]] ([[Қатысушы талқылауы:Ismukhammed|талқылау]]) 21:04, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) ::{{@|Nurtenge}} жаңалықтар мен білгенге маржан ауыстырдым. {{@|Ismukhammed}} дизайны меніңше осы дұрыс (қателеспесем 3-ші дизайн). Түрлі-түсті емес, ашық, оқығанға оңай --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :::Рақмет! Иә, қазіргі біркелкі түсі жақсы деп ойлаймын, бірақ бөлімдер қисық-қисық орналасқан сияқты, сол жақ оң жақ бөліктен қысқа, "Уикимедиа қорының басқа да жобалары" деген сияқты бөлім беттің жартысын емес, жалпы астын алып жататындай кішігірім өзгертулер Басты бетті сәл әсемдейді деп ойлаймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) == Тілдер саңағы == Сәлем достар. тілдер саңағында 49 орыңға түсіп қалыппыз ғой. Жұмыс істеуді қойғанбыз ба? осыны оқыған бетте бір бір мақаладан жазып тастайық. Сырлыбек 09:40, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Сан емес сапа әлдеқайда маңызды. Сапа өте жоғары болса небір білімді адамдар осында тартылады, олар үшін сапа көрсеткіші ағылшын тіліндегі ақпарат --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:49, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) == Green School мектебі == {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мектеп |Атауы = Green School мектебі |Атауы аббревиатура = |Сурет = |Ұраны = |Құрылды = 2023 жыл |Жабылды = |Директоры = Утепов Нұрлан Ырысқалиұлы |Орынбасары = |Түрі = [[жекеменшік мектеп]] |Оқушылар саны = 456 |Мекенжайы = [[Түркістан облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Қасымбек датқа ауылы]], Қ. Мусаев көшесі, 119 |Координатасы = https://2gis.kz/shymkent/firm/70000001077780376 |Телефоны = +7 775 090 20 80 |Факс = |E-mail = greenschool.kz@gmail.com |Сайты = |Жол = |Жол сөзі = }} == GREEN SCHOOL мектебі == Green School мектебі - Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Қасымбек датқа ауылында орналасқан жекеменшік мектеп. 2023 жылдың қараша айында 2-ақ айдың ішінде креативті білім беру әдіс-тәсілдеріміз ескеріліп, ұстаздарымыздың қысқа уақыттағы айрықша еңбегі еленіп Астанадан оқу-ағарту Министрі Ғани Бектайұлы Бейсембаевтың арнайы “АЛҒЫС ХАТЫНА” ие болдық! == GREEN SCHOOL Логосы == "GREEN SCHOOL" инновациялық жайлы мектебінің логосының мағынасы: 🔸АҒАШ: адамзатқа ең бір пайдалы, жазда жемісімен, ыстықта көлеңкесімен сая сыйлайтын, "тамыры тереңге жайылсын" деген ниетпен әрбір оқушымызды алып ағашқа теңейміз. 🔸ӘЛЕМ: шәкірттеріміз тек Қазақстанның ғана емес әлемге пайдалы болар, барша адамзатқа қызмет қылар, ой өрісі кең тұлғасына айналсын дейміз. 🔸КІТАП: артық білім кітапта, ерінбей оқып көруге. 🔸ОЮ: ұлттық құндылығымызды, өресі биік салт-дәстүрімізді бейнелейді. 🔸ЖАСЫЛ ТҮС: табиғатты, экологиялық таза жайлы ортаны білдіреді. 🌱Барлығын қосқанда: "ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ СІҢІРЕ ОТЫРЫП ЖАЙЛЫ ОРТАДА ЖАҺАНДЫҚ ТҰЛҒА ТӘРБИЕЛЕЙМІЗ!" == Мақсаты == Мектептің басты мақсаты – әрбір оқушының сапалы білім алуына жағдай жасап, олардың шығармашылық қабілеттерін, сыни ойлау дағдыларын және өмірлік құзыреттіліктерін дамыту. Біз білім алушыларды өз бетінше шешім қабылдай алатын, жаңашылдыққа ұмтылатын, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін және қоғам өміріне белсенді қатысатын тұлға ретінде қалыптастыруды көздейміз. Сонымен қатар, қауіпсіз әрі қолайлы білім беру ортасын құру арқылы оқушылардың зияткерлік, рухани және әлеуметтік дамуына жан-жақты қолдау көрсетеміз. Мектебіміздің негізгі міндеті – заман талабына сай білімді, бәсекеге қабілетті және отаншыл ұрпақ тәрбиелеу. == Оқыту жүйесі == «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі әр сыныптарды ерекше методикалармен оқытатынын еске саламыз. 1-2 сынып оқушылары үшін «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік» методикасымен таныстырамыз👇🏼 Жас ғалым, білім мотиваторы, мектебіміздің директоры Нұрлан Ырысқалиұлының жеке арнайы жобасы «100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең» атты методикасы балаңыздың ойлау қабілетін кеңейтумен қатар, сөздік қорының көбеюіне үлес қосады. 🔸️«100 Мақал» - баланың сөздік қорын дамытып, қазақы сауатты болуға баулиды.<br/> 🔸️«100 Жұмбақ» - баланың ойлау қабілеті мен логикасын дамытады.<br/> 🔸️«100 Өлең» - баланың ұйқастыра сөйлеуіне, сөйлемдерді жүйелеуіне, ұлттық құндылықты бойына сіңіруіне көмектеседі. «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі 3-4 сыныптарға арналған авторлық жоба «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік, 1️⃣0️⃣0️⃣0️⃣-нан тұлпар» әдістемесін ұсынады. Әдістеме балалардың математикасы мен логикасын дамытады. Жоба авторы – жас ғалым, білім мотиваторы, мектеп директоры Нұрлан Ырысқалиұлы. 🤔 Ерекшелігі неде? Әдістемеде қазақтың әдеби қорынан 100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең және 100 жаңылтпаш топтастырылған. Мақал мен өлең баланың сөздік қорын дамытып, ұлттық танымын кеңейтеді. Ал ойлау жүйесін нығайтатын жұмбақтар мен жаңылтпаштар арқылы оқушының IQ-зияткерлік, зерде, логикалық ойлау қабілеті күшейеді. 🧮<br/> Сонымен қатар, Нұрлан Ырысқалиұлының «МАТЕМАТИКА-ЛОГИКА» кітабынан 500 сұрақты меңгеру арқылы бастауыш сынып оқушыларын түрлі олимпиадаларға дайындап, олардың математика-логикалық білімін жетілдіреміз. Әдістеменің көмегімен біз бастауыш сынып оқушыларын «Мың бала», «Алтын сақа», «Бастау», «Ақбота», «Кенгуру» сыңды олимпиадаларға дайындайтын боламыз. Ғажайыптар мекені:<br/> ✦ Заманауи технологиялармен жабдықталған<br/> ✦ STEAM және жоба негізінде оқыту<br/> ✦ Құндылықтарға негізделген білім беру жүйесі<br/> ✦ 1-4 сынып математика-логикалық бағыт<br/> ✦ 5-6 сынып БИЛ, НЗМ дайындықтары<br/> ✦ 7-8-9-сынып Олимпиада және Ғылыми жоба дайындықтары<br/> ✦ 10-11-сынып ҰБТ дайындықтары<br/> ✦ 20-ға жуық түрлі қосымша үйірмелер<br/> ✦ Креативті үздік ұстаздар<br/> ✦ FACE-ID арқылы мектеп аумағына кіру және шығу<br/> ✦ Кәсіби психологтар<br/> ✦ Профориентолог мамандық таңдауға көмектесу<br/> ✦ Әлемдік жетекші университеттерге дайындау<br/> ✦ Шетелдік мұғалімдер<br/> ✦ SAT, IELTS халықаралық емтихандарына дайындық<br/> ✦ Жаратылыстану пәндері тәжірибе негізінде өтіледі<br/> ✦ PBL, STEAM(Science – ғылым, Technology – технология, Engineering – инженерия, Art - өнер, Mathematics – математика) қосымша үйірмелері бар<br/> ✦ Шымкент қаласы және маңы үшін оқушыларды үйден мектепке дейін тасымалдау қарастырылған. == Сингапурлық математика оқыту жүйесі == Әлемнің 50-ден астам елінде қолданыс тапқан бұл әдіс – оқушыны дайын формулаға емес, терең ойлануға, талдауға және білімін өмірде қолдануға үйрететін бірегей тәсіл! 🌍<br/> 🔹 Көрнекілік – сурет, сызба, модель арқылы түсіндіру.<br/> 🔹 Түсіну – логикалық ойлау мен қорытынды жасау.<br/> 🔹 Қолдану – алған білімін тәжірибеде пайдалану.<br/> 📚 Бұл жүйе балалардың математикаға деген қызығушылығын арттырып, логикалық ойлауын дамытады және шығармашылықпен ойлауға жетелейді! == «Оқырман болу – бала кезден» кітап оқу жарысы == Мектебімізде оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру, олардың ой-өрісін кеңейту және оқу мәдениетін қалыптастыру мақсатында «Оқырман болу – бала кезден» атты кітап оқу жарысы өткізіледі.<br/> Аталған шараға мектеп оқушылары белсенді қатысып, өздерінің оқыған кітаптары бойынша білімдері мен шығармашылық қабілеттерін көрсетеді. Жарыс барысында қатысушылар кітап мазмұнын талдап, кейіпкерлердің іс-әрекеттеріне баға береді, оқыған шығармалары туралы өз ойларын ортаға салады. Мұндай іс-шаралар оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттырып, олардың ой-өрісін кеңейтуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді. Кітап оқу жарысының басты мақсаты – жас ұрпақтың кітапқа деген сүйіспеншілігін арттыру, бос уақытын тиімді ұйымдастыру және рухани құндылықтарды насихаттау. Шара барысында оқушылар әдеби шығармалармен танысып қана қоймай, өзара пікір алмасып, танымдық деңгейлерін арттырды. Жарыс қорытындысы бойынша белсенділік танытып, жоғары нәтиже көрсеткен оқушылар марапатталды. Осындай іс-шаралар арқылы оқушылардың кітап оқуға деген ынтасы артып, білімге құштарлығы нығая түсетіні сөзсіз. Кітап – адамзаттың рухани қазынасы. Сондықтан кітап оқуды бала кезден әдетке айналдыру – жарқын болашақтың кепілі. == INBO == INTERNATIONAL NOMAD BILIM OLYMPIAD (INBO) математика логика олимпиадасының негізгі мақсаты – жас дарынды оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, математикалық және логикалық тапсырмалар арқылы оларды тереңдетіп оқыту, сондай-ақ халықаралық деңгейде білім мен тәжірибе алмасуды қамтамасыз ету. == INSF == Халықаралық Nomad Science Fair (INSF) білім көрмесі – ғылым мен шығармашылықтың мерекесі!<br/> Түркия Республикасынан арнайы келген Antalya Bilim Koleji (@antalyabilimkoleji) мектебінің 50-ге жуық оқушысы мен ұстаздары Nomad Science Fair аясында қонақ болып, халықаралық деңгейдегі білім алмасу алаңына айналған көрменің көрігін қыздырды.<br/> Nomad School және Green School оқушылары 100-ден астам жобаларын көпшілік назарына ұсынып, инновациялық идеяларымен, шығармашылық ізденістерімен және ғылыми ой-тұжырымдарымен қонақтарды тәнті етті.<br/> Көрменің басты ерекшелігі – тәжірибеге негізделген оқыту арқылы оқушылардың монетизацияға бағытталған нақты жобалар жасауы. Бұл – білім беру үрдісінің жаңа деңгейге көтерілгенінің айқын көрінісі.<br/> Іс-шараға облыстық білім басқармасынан арнайы келген құрметті қонақтар оқушылардың жұмыстарымен танысып, жоғары бағасын берді. Көрме тек оқушылар үшін ғана емес, ұстаздар мен ата-аналар үшін де шабыттың, серпілістің, жаңа бастамалардың алаңына айналды.<br/> Білім мен ғылым жолындағы осындай мағыналы кездесулер – болашақтың негізі! == Білім Тексеру Сынағы == Білімді болашақ көшбасшыларының жетістіктерін атап өтеміз!<br/> 📚✨ Біздің БТС емтиханынан ең жоғары нәтижелерге қол жеткізген оқушылар, шәкіртақы жеңіп алды! 🌟 Бұл — еңбек пен табандылықтың нәтижесі. Әрқайсыңыздың алға қойған мақсаттарыңызға жетуге ынталандырушы болсын!<br/> 💰 Орын бойынша ақшалай сыйлықтар — оқушыларымызға өз білімдерін шыңдауға және одан да үлкен жетістіктерге жетуге мүмкіндік береді!<br/> 🔝 Үздік нәтиже көрсеткен оқушылар ақшалай сыйақымен марапатталады:<br/> 🥇 1-орын – 10 000₸<br/> 🥈 2-орын – 8 000₸<br/> 🥉 3-орын – 6 000₸ Green School – тек қана білім алу орны емес, жетістікке жетудің, үздік болудың мекені! 💡🔥 == «Жас құтқарушы» кадет сыныбы == Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаменті мен Білім басқармасы бірлесе отырып Сайрам ауданы Қайнарбұлақ ауыл округі, Қасымбек датқа ауылы Green school иновациялық жайлы мектебінен «Жас құтқарушы» кадет сыныбының салтанатты ашылу рәсімі өтті.<br/> Бұл сынып өңірдегі бірінші кадет сыныбы болып табылады және Президентіміз айтқандай жұмысшы мамандықтар жылы негізге ала отырып мектеп оқушылары арасында құтқарушы мамандығына деген қызығушылықтың арта түскенін көрсетеді.<br/> Жас кадеттер төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік негіздеріне үйреніп, саптық дайындықтан өтіп, мектепішілік және ведомстволық іс-шараларға белсенді қатысады. Атап өту керек, Түркістан облысының Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері жас ұрпақпен жүйелі жұмыс жүргізуде. Негізгі назар балаларға төтенше жағдайлар кезіндегі дұрыс әрекет ету ережелерін үйретуге бағытталған, бұл олардың қауіпсіздік дағдыларын ерте жастан қалыптастыруға ықпал етеді.<br/> Кадет сыныптарына деген қызығушылықтың артуы олардың жасөспірімдерге жауапкершілікті әрі төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуге қабілетті азаматтар тәрбиелеудегі маңыздылығымен түсіндіріледі. Осыған орай, мұндай сыныптар тек ірі қалаларда ғана емес, сонымен қатар облыстың шалғай аудандарында да ашылу қарастырылуда.<br/> Жаңа кадет сыныбының ашылуына орай Түркістан облысының Білім басқармасымен бірлесіп, облыстағы «Жас құтқарушы» кадет сыныбының арасында жарыстар өткізілді. Бұл жарыстар кадеттер үшін өздерінің білімдері мен дағдыларын нақты төтенше жағдайларға жақын шарттарда көрсетуге тамаша мүмкіндік болды.<br/> Кадет сыныбының салтанатты ашылуы – бұл жас құтқарушыларды даярлау жүйесін дамытудағы кезекті қадам ғана емес, сонымен қатар Түркістан облысының жауапты және дайын жас ұрпақты тәрбиелеуге деген ұмтылысын айқындайтын тамаша мүмкіндік болды. 🚒 Жас Құтқарушылардың басты миссиясы:<br/> ✅ Төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуді үйрену;<br/> ✅ Алғашқы медициналық көмек көрсету дағдыларын меңгеру;<br/> ✅ Құтқару және іздестіру жұмыстарын жүргізуді тәжірибеден өткізу;<br/> ✅ Қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және патриоттық сезімді нығайту. == Қабылдау бөлімі == 📲 8 775 090 20 80<br/> "GREEN SCHOOL" қабылдау бөлімі == Дереккөздер == 1. https://www.facebook.com/ontustik.gov.kz/posts/%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0-6-%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BA-%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF-%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B-1-%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA-%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B/619781527007419/ <br/> 2. «Түркістан» телеарнасына шықтық: https://www.instagram.com/reels/C5yC90-NFII/ <br/> 3. Түркістан облысында алғаш рет «Жас құтқарушылар» сыныбы ашылды: https://www.gov.kz/memleket/entities/emer-turkistan/press/news/details/947688 == Green School мектебі == {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мектеп |Атауы = Green School мектебі |Атауы аббревиатура = |Сурет = |Ұраны = |Құрылды = 2023 жыл |Жабылды = |Директоры = Утепов Нұрлан Ырысқалиұлы |Орынбасары = |Түрі = [[жекеменшік мектеп]] |Оқушылар саны = 456 |Мекенжайы = [[Түркістан облысы]], [[Сайрам ауданы]], [[Қасымбек датқа ауылы]], Қ. Мусаев көшесі, 119 |Координатасы = https://2gis.kz/shymkent/firm/70000001077780376 |Телефоны = +7 775 090 20 80 |Факс = |E-mail = greenschool.kz@gmail.com |Сайты = |Жол = |Жол сөзі = }} == GREEN SCHOOL мектебі == Green School мектебі - Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Қасымбек датқа ауылында орналасқан жекеменшік мектеп. 2023 жылдың қараша айында 2-ақ айдың ішінде креативті білім беру әдіс-тәсілдеріміз ескеріліп, ұстаздарымыздың қысқа уақыттағы айрықша еңбегі еленіп Астанадан оқу-ағарту Министрі Ғани Бектайұлы Бейсембаевтың арнайы “АЛҒЫС ХАТЫНА” ие болдық! == GREEN SCHOOL Логосы == "GREEN SCHOOL" инновациялық жайлы мектебінің логосының мағынасы: 🔸АҒАШ: адамзатқа ең бір пайдалы, жазда жемісімен, ыстықта көлеңкесімен сая сыйлайтын, "тамыры тереңге жайылсын" деген ниетпен әрбір оқушымызды алып ағашқа теңейміз. 🔸ӘЛЕМ: шәкірттеріміз тек Қазақстанның ғана емес әлемге пайдалы болар, барша адамзатқа қызмет қылар, ой өрісі кең тұлғасына айналсын дейміз. 🔸КІТАП: артық білім кітапта, ерінбей оқып көруге. 🔸ОЮ: ұлттық құндылығымызды, өресі биік салт-дәстүрімізді бейнелейді. 🔸ЖАСЫЛ ТҮС: табиғатты, экологиялық таза жайлы ортаны білдіреді. 🌱Барлығын қосқанда: "ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ СІҢІРЕ ОТЫРЫП ЖАЙЛЫ ОРТАДА ЖАҺАНДЫҚ ТҰЛҒА ТӘРБИЕЛЕЙМІЗ!" == Мақсаты == Мектептің басты мақсаты – әрбір оқушының сапалы білім алуына жағдай жасап, олардың шығармашылық қабілеттерін, сыни ойлау дағдыларын және өмірлік құзыреттіліктерін дамыту. Біз білім алушыларды өз бетінше шешім қабылдай алатын, жаңашылдыққа ұмтылатын, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін және қоғам өміріне белсенді қатысатын тұлға ретінде қалыптастыруды көздейміз. Сонымен қатар, қауіпсіз әрі қолайлы білім беру ортасын құру арқылы оқушылардың зияткерлік, рухани және әлеуметтік дамуына жан-жақты қолдау көрсетеміз. Мектебіміздің негізгі міндеті – заман талабына сай білімді, бәсекеге қабілетті және отаншыл ұрпақ тәрбиелеу. == Оқыту жүйесі == «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі әр сыныптарды ерекше методикалармен оқытатынын еске саламыз. 1-2 сынып оқушылары үшін «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік» методикасымен таныстырамыз👇🏼 Жас ғалым, білім мотиваторы, мектебіміздің директоры Нұрлан Ырысқалиұлының жеке арнайы жобасы «100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең» атты методикасы балаңыздың ойлау қабілетін кеңейтумен қатар, сөздік қорының көбеюіне үлес қосады. 🔸️«100 Мақал» - баланың сөздік қорын дамытып, қазақы сауатты болуға баулиды.<br/> 🔸️«100 Жұмбақ» - баланың ойлау қабілеті мен логикасын дамытады.<br/> 🔸️«100 Өлең» - баланың ұйқастыра сөйлеуіне, сөйлемдерді жүйелеуіне, ұлттық құндылықты бойына сіңіруіне көмектеседі. «GREEN SCHOOL» инновациялық жайлы мектебі 3-4 сыныптарға арналған авторлық жоба «1️⃣0️⃣0️⃣-ден жүйрік, 1️⃣0️⃣0️⃣0️⃣-нан тұлпар» әдістемесін ұсынады. Әдістеме балалардың математикасы мен логикасын дамытады. Жоба авторы – жас ғалым, білім мотиваторы, мектеп директоры Нұрлан Ырысқалиұлы. 🤔 Ерекшелігі неде? Әдістемеде қазақтың әдеби қорынан 100 мақал, 100 жұмбақ, 100 өлең және 100 жаңылтпаш топтастырылған. Мақал мен өлең баланың сөздік қорын дамытып, ұлттық танымын кеңейтеді. Ал ойлау жүйесін нығайтатын жұмбақтар мен жаңылтпаштар арқылы оқушының IQ-зияткерлік, зерде, логикалық ойлау қабілеті күшейеді. 🧮<br/> Сонымен қатар, Нұрлан Ырысқалиұлының «МАТЕМАТИКА-ЛОГИКА» кітабынан 500 сұрақты меңгеру арқылы бастауыш сынып оқушыларын түрлі олимпиадаларға дайындап, олардың математика-логикалық білімін жетілдіреміз. Әдістеменің көмегімен біз бастауыш сынып оқушыларын «Мың бала», «Алтын сақа», «Бастау», «Ақбота», «Кенгуру» сыңды олимпиадаларға дайындайтын боламыз. Ғажайыптар мекені:<br/> ✦ Заманауи технологиялармен жабдықталған<br/> ✦ STEAM және жоба негізінде оқыту<br/> ✦ Құндылықтарға негізделген білім беру жүйесі<br/> ✦ 1-4 сынып математика-логикалық бағыт<br/> ✦ 5-6 сынып БИЛ, НЗМ дайындықтары<br/> ✦ 7-8-9-сынып Олимпиада және Ғылыми жоба дайындықтары<br/> ✦ 10-11-сынып ҰБТ дайындықтары<br/> ✦ 20-ға жуық түрлі қосымша үйірмелер<br/> ✦ Креативті үздік ұстаздар<br/> ✦ FACE-ID арқылы мектеп аумағына кіру және шығу<br/> ✦ Кәсіби психологтар<br/> ✦ Профориентолог мамандық таңдауға көмектесу<br/> ✦ Әлемдік жетекші университеттерге дайындау<br/> ✦ Шетелдік мұғалімдер<br/> ✦ SAT, IELTS халықаралық емтихандарына дайындық<br/> ✦ Жаратылыстану пәндері тәжірибе негізінде өтіледі<br/> ✦ PBL, STEAM(Science – ғылым, Technology – технология, Engineering – инженерия, Art - өнер, Mathematics – математика) қосымша үйірмелері бар<br/> ✦ Шымкент қаласы және маңы үшін оқушыларды үйден мектепке дейін тасымалдау қарастырылған. == Сингапурлық математика оқыту жүйесі == Әлемнің 50-ден астам елінде қолданыс тапқан бұл әдіс – оқушыны дайын формулаға емес, терең ойлануға, талдауға және білімін өмірде қолдануға үйрететін бірегей тәсіл! 🌍<br/> 🔹 Көрнекілік – сурет, сызба, модель арқылы түсіндіру.<br/> 🔹 Түсіну – логикалық ойлау мен қорытынды жасау.<br/> 🔹 Қолдану – алған білімін тәжірибеде пайдалану.<br/> 📚 Бұл жүйе балалардың математикаға деген қызығушылығын арттырып, логикалық ойлауын дамытады және шығармашылықпен ойлауға жетелейді! == «Оқырман болу – бала кезден» кітап оқу жарысы == Мектебімізде оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру, олардың ой-өрісін кеңейту және оқу мәдениетін қалыптастыру мақсатында «Оқырман болу – бала кезден» атты кітап оқу жарысы өткізіледі.<br/> Аталған шараға мектеп оқушылары белсенді қатысып, өздерінің оқыған кітаптары бойынша білімдері мен шығармашылық қабілеттерін көрсетеді. Жарыс барысында қатысушылар кітап мазмұнын талдап, кейіпкерлердің іс-әрекеттеріне баға береді, оқыған шығармалары туралы өз ойларын ортаға салады. Мұндай іс-шаралар оқушылардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттырып, олардың ой-өрісін кеңейтуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді. Кітап оқу жарысының басты мақсаты – жас ұрпақтың кітапқа деген сүйіспеншілігін арттыру, бос уақытын тиімді ұйымдастыру және рухани құндылықтарды насихаттау. Шара барысында оқушылар әдеби шығармалармен танысып қана қоймай, өзара пікір алмасып, танымдық деңгейлерін арттырды. Жарыс қорытындысы бойынша белсенділік танытып, жоғары нәтиже көрсеткен оқушылар марапатталды. Осындай іс-шаралар арқылы оқушылардың кітап оқуға деген ынтасы артып, білімге құштарлығы нығая түсетіні сөзсіз. Кітап – адамзаттың рухани қазынасы. Сондықтан кітап оқуды бала кезден әдетке айналдыру – жарқын болашақтың кепілі. == INBO == INTERNATIONAL NOMAD BILIM OLYMPIAD (INBO) математика логика олимпиадасының негізгі мақсаты – жас дарынды оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, математикалық және логикалық тапсырмалар арқылы оларды тереңдетіп оқыту, сондай-ақ халықаралық деңгейде білім мен тәжірибе алмасуды қамтамасыз ету. == INSF == Халықаралық Nomad Science Fair (INSF) білім көрмесі – ғылым мен шығармашылықтың мерекесі!<br/> Түркия Республикасынан арнайы келген Antalya Bilim Koleji (@antalyabilimkoleji) мектебінің 50-ге жуық оқушысы мен ұстаздары Nomad Science Fair аясында қонақ болып, халықаралық деңгейдегі білім алмасу алаңына айналған көрменің көрігін қыздырды.<br/> Nomad School және Green School оқушылары 100-ден астам жобаларын көпшілік назарына ұсынып, инновациялық идеяларымен, шығармашылық ізденістерімен және ғылыми ой-тұжырымдарымен қонақтарды тәнті етті.<br/> Көрменің басты ерекшелігі – тәжірибеге негізделген оқыту арқылы оқушылардың монетизацияға бағытталған нақты жобалар жасауы. Бұл – білім беру үрдісінің жаңа деңгейге көтерілгенінің айқын көрінісі.<br/> Іс-шараға облыстық білім басқармасынан арнайы келген құрметті қонақтар оқушылардың жұмыстарымен танысып, жоғары бағасын берді. Көрме тек оқушылар үшін ғана емес, ұстаздар мен ата-аналар үшін де шабыттың, серпілістің, жаңа бастамалардың алаңына айналды.<br/> Білім мен ғылым жолындағы осындай мағыналы кездесулер – болашақтың негізі! == Білім Тексеру Сынағы == Білімді болашақ көшбасшыларының жетістіктерін атап өтеміз!<br/> 📚✨ Біздің БТС емтиханынан ең жоғары нәтижелерге қол жеткізген оқушылар, шәкіртақы жеңіп алды! 🌟 Бұл — еңбек пен табандылықтың нәтижесі. Әрқайсыңыздың алға қойған мақсаттарыңызға жетуге ынталандырушы болсын!<br/> 💰 Орын бойынша ақшалай сыйлықтар — оқушыларымызға өз білімдерін шыңдауға және одан да үлкен жетістіктерге жетуге мүмкіндік береді!<br/> 🔝 Үздік нәтиже көрсеткен оқушылар ақшалай сыйақымен марапатталады:<br/> 🥇 1-орын – 10 000₸<br/> 🥈 2-орын – 8 000₸<br/> 🥉 3-орын – 6 000₸ Green School – тек қана білім алу орны емес, жетістікке жетудің, үздік болудың мекені! 💡🔥 == «Жас құтқарушы» кадет сыныбы == Түркістан облысы Төтенше жағдайлар департаменті мен Білім басқармасы бірлесе отырып Сайрам ауданы Қайнарбұлақ ауыл округі, Қасымбек датқа ауылы Green school иновациялық жайлы мектебінен «Жас құтқарушы» кадет сыныбының салтанатты ашылу рәсімі өтті.<br/> Бұл сынып өңірдегі бірінші кадет сыныбы болып табылады және Президентіміз айтқандай жұмысшы мамандықтар жылы негізге ала отырып мектеп оқушылары арасында құтқарушы мамандығына деген қызығушылықтың арта түскенін көрсетеді.<br/> Жас кадеттер төтенше жағдайлар кезіндегі қауіпсіздік негіздеріне үйреніп, саптық дайындықтан өтіп, мектепішілік және ведомстволық іс-шараларға белсенді қатысады. Атап өту керек, Түркістан облысының Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері жас ұрпақпен жүйелі жұмыс жүргізуде. Негізгі назар балаларға төтенше жағдайлар кезіндегі дұрыс әрекет ету ережелерін үйретуге бағытталған, бұл олардың қауіпсіздік дағдыларын ерте жастан қалыптастыруға ықпал етеді.<br/> Кадет сыныптарына деген қызығушылықтың артуы олардың жасөспірімдерге жауапкершілікті әрі төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуге қабілетті азаматтар тәрбиелеудегі маңыздылығымен түсіндіріледі. Осыған орай, мұндай сыныптар тек ірі қалаларда ғана емес, сонымен қатар облыстың шалғай аудандарында да ашылу қарастырылуда.<br/> Жаңа кадет сыныбының ашылуына орай Түркістан облысының Білім басқармасымен бірлесіп, облыстағы «Жас құтқарушы» кадет сыныбының арасында жарыстар өткізілді. Бұл жарыстар кадеттер үшін өздерінің білімдері мен дағдыларын нақты төтенше жағдайларға жақын шарттарда көрсетуге тамаша мүмкіндік болды.<br/> Кадет сыныбының салтанатты ашылуы – бұл жас құтқарушыларды даярлау жүйесін дамытудағы кезекті қадам ғана емес, сонымен қатар Түркістан облысының жауапты және дайын жас ұрпақты тәрбиелеуге деген ұмтылысын айқындайтын тамаша мүмкіндік болды. 🚒 Жас Құтқарушылардың басты миссиясы:<br/> ✅ Төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуді үйрену;<br/> ✅ Алғашқы медициналық көмек көрсету дағдыларын меңгеру;<br/> ✅ Құтқару және іздестіру жұмыстарын жүргізуді тәжірибеден өткізу;<br/> ✅ Қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және патриоттық сезімді нығайту. == Қабылдау бөлімі == 📲 8 775 090 20 80<br/> "GREEN SCHOOL" қабылдау бөлімі == Дереккөздер == 1. https://www.facebook.com/ontustik.gov.kz/posts/%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0-6-%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BA-%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF-%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B-1-%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA-%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B/619781527007419/ <br/> 2. «Түркістан» телеарнасына шықтық: https://www.instagram.com/reels/C5yC90-NFII/ <br/> 3. Түркістан облысында алғаш рет «Жас құтқарушылар» сыныбы ашылды: https://www.gov.kz/memleket/entities/emer-turkistan/press/news/details/947688 --[[Қатысушы:Terz boyz|Terz boyz]] ([[Қатысушы талқылауы:Terz boyz|талқылау]]) 11:16, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 09kypag5mova6bew3qufqvbxi2cg3b9 3613620 3613590 2026-06-05T07:25:35Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Terz boyz|Terz boyz]] ([[User talk:Terz boyz|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3473631 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|2007-2010 жыл|2011 жыл|2012 жыл|2013 жыл|2014 жыл|2015 жыл}} == Новый алфавит == Здравствуйте. Я знаю, что есть новый алфавит (латиница) для казахского языка.Википедия на казахском будет или на латинице и если на латинице то когда? [[Қатысушы:Heepman1997|Heepman1997]] ([[Қатысушы талқылауы:Heepman1997|талқылауы]]) 15:40, 2017 ж. қазанның 31 (+06)(например: Уикипедия - Y'i'ki'pedi'i'a) :: Нам не нравится эта латиница--[[Арнайы:Үлесі/145.255.172.132|145.255.172.132]] 13:26, 2017 ж. қарашаның 18 (+06) Пока это зависит от того, когда само правительство официально примет вариант латинского алфавита казахского языка. Но если вы хотите воспользоваться им прямо сейчас, то в левом верхнем углу рядом с "талқылау" с права можете сменить кириллическую письменность на латинскую или арабскую. Хотя мне и по моему большинству населения страны, нравится ставка на внедрение латиницы. [[Қатысушы:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Dimash Kenesbek|талқылауы]]) 02:27, 2021 ж. мамырдың 19 (+06) == Жаңа әліпбиге көшу жұмыстары == Қайырлы күн! Құрметті Уики-қауымдастық өкілдері, сіздерді қазақша Уикипедияны латын қарпіне көшу жұмыстарын талқылауға шақырамын. Осы процесті бастаған дұрыс па? Қандай технологиялық шешімдер керек болады?[[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 16:18, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) : Сәлем, Әлібек! Меніңше, әлі ерте. соңғы қабылданған нұсқа да ақтық болатынына күмән да бар. :) --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 18:45, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) ::Қайырлы күн! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Батырбектің]] ойымен толықтай келісемін, әзірге асығыыстық танытпаған жөн. --[[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 19:48, 2018 ж. ақпанның 20 (+06) * Асығыс шайтанның ісі, қол қойғанмен '''ү, ұ, у, ш''' әріптері талқылауды қажет ететін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:29, 2018 ж. ақпанның 21 (+06) Әліптің артың бағайық негізі өйткені 2025 жылы еңгізіледі негізі сол талқылау жайлы да осы уйкиге бір бет аргнау керек еді мысалы маған ж деген аріпті zh белгілеген ынғайлы әрі біз бұрыннан қолданып жүрген әріптер жеке куәліктерде банкоматтық корчкаларда солай белгіленіп халық үйреніп қалған жақтарын қалдыру жайлы ұсыну керек еді оларды ұсынатын жерлерді білмей жүрміз қаншамамыз. ш ны ұтымды қолданды мысалы sh сол сияқты кей әріптерді осылай белгілеу қазақ тілінің дамуына пайдасын тигізбесе кері әсерін бермейді деп ойлаймын. рахмет. Сырлыбек 23:21, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Қазақстандық 100 есім == Сәлеметсіздерме құрметті уики Ұжымы белсенді қолданушылар сіздердең бір өтініш болып тұр еді. Қазіргі таңда қазақстандық 100 есім жобасы іске асып жатыр ғой соған байланысты сіздерге ұсынысым бар еді менде қолым босағасын кіріскелі жатырмын. бірақ көп білімді қажет ететін бір жұмыс бар еді жаңа санат ЕҢ АЛҒАШҚЫ деген ащайық. мысалы ең алғашқы мектеп салушы тұлғаға, ең алғашқы қазақ прадюсыры ең алғашқы кино рижисор ең алғашқы призидент денен сиақты ең алғашқы қазақстандық қала деген сияқты мақалаларға ең алғашқы деген санат жасайық немесе жасасаныздар. сол кезде сол кісілер жайлы ақпарат іздеген адамдарға оңтайлы онай болады деген ой ғой сол кезде бұл жайлы ақпарат іздеген адамға да ең алғашқы деген бет қойып не мақсатта жасалғанын ел басынын бағдарламалары мен жолдауларымен байланыстырсақ уики қолданушылардың саның өзімізге тартамызба деген ой ғой рахмет Сырлыбек 23:16, 2018 ж. сәуірдің 25 (+06) == Ұсыныс Қазақша викидің дамуына мүмкіндік == Осыдан қателеспесем 7-8 жыл бұрын Қазақша викидің дамудың даңғыл жолына түскені естерінізде шығар 100 Ноутбук беріліп дегендей содан алғандарыныз ба аламын деп талпынғандарыныз бар Әйтеуір содан не көрдік викидің дамудың даңғыл жолына түскенің білеміз ғой. Мен ойлаймын да қазіргі танда барлық студенттерімізге сондай өзіміз викидің жаңашырлары тек қана студенттер арасында ақша жинап сондай бәйге ұйымдастырмасқа? бұл мәселені админдер ақылдаса отырып бір аптаның ішінде қолға алып жіберіп тездетіп жіберсек жақсы мүмкіндік па деп ойлаймын. Осының арқасында қандай пайда болады десеніздер: 1) Қазақша мағұлыматтар саны артады 2) Жана админдер бола бастайды 3) Қазақша викидің ізін жалғастырушылар пайдв бола бастамайма. Мойындау керек қазіргі админдердің көп нәрсеге уақыттары болмауды мүмкін соларға үлкен мүмкіндік емес пе жақсы ізбассарлар болса Сырлыбек 23:56, 2020 ж. сәуірдің 7 (+06) * 100 ноутбук берілген жоқ, қайда кеткені белгісіз :) Уикибілімге хат жаздым - жауап жоқ (7 жыл болды). --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|талқылауы]]) 14:36, 2020 ж. сәуірдің 8 (+06) :Оны кім қаржыландырады екен? '''Даңғылы''' деп асырып жібердіңіз, даңғылы емес тупикке апарды сондай жарыстар (әсіресе кейінгі НИШ-тың жарысы). Өте өкінішті жағдай, бірақ қазуикидің ағылшын, неміс, орыс тіпті әзірбайжан, түрік уикиіндей дами алмайтын сияқты өте ұзақ уақытқа(((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 20:03, 2020 ж. сәуірдің 9 (+06) :: Мына конкурсқа қатысуға болады: [[Жоба:Уики-көктем 2020]] --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 23:04, 2020 ж. сәуірдің 14 (+06) Nokia компаниясының өзі телефон сыйлаған.(7-8 жыл бұрын) Қазір Қазақша Уикипедияда ескі ақпарат,толық емес мақалалар! [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:02, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Компьютерлік ойындар == Қазір дамып жатқан, компьютерлік ойындарға мүмкін портал ашармыз? Геймерлер(ойыншылар)ақпарат алсын! Соларға ыңғайлы [[Қатысушы:Kaiyr6|Kaiyr6]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr6|талқылауы]]) 00:05, 2020 ж. қазанның 26 (+06) == Почему Латиница других языков сразу же превращается в Казахскую Кириллицу? == Почему, скажем, слово "Wishlist" должно автоматически менятся на "Уісһліст"? Я считаю, что эта функция должна быть убрана. Когда увидел "Тһе Організатіон оф тһе Петролеұм Ехпортінг Цоұнтірес" вообще глаза заболели. А также стоит отметить, что в этом году (2022) вышел новый вариант Латинницы, где "U"="У", "Ū"="Ұ", "Ü"="Ү", "Iı"="Іі" и "İi"="Ии" [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:00, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) :{{@|User:Amire80}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:45, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Беттерді ашу керек деген ұсыныс == Менің ұсынысым осындай — әрбір адам жаңа мәлімет қоса алса, Уикипедиямыз дамиды. "ҚАЗАҚСТАН" деген бет жабылғасын, мен оның ішінжегі грамматикалық және мәліметтің қателіктерін дұрыстай алмаймын, жаңарта да алмаймын. Уикипедия әрбір адам өзгерте алатын сайт қылып жасалды және солай бола берсін деп ойлаймын. [[Қатысушы:Malik Nursultan B|Malik Nursultan B]] ([[Қатысушы талқылауы:Malik Nursultan B|талқылауы]]) 09:03, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Сурет көрсетілмейді == Бәріне сәлем. Бұл менің ана тілім емес. Мен Google Translate қолданбасын пайдаланып жатырмын, сондықтан қателіктерімді кешіріңіз. Жаңа ғана тоқтадым, «Күннің суреті» бөліміндегі сурет көрсетілмейді. [[Қатысушы:Python Drink|Python Drink]] ([[Қатысушы талқылауы:Python Drink|талқылау]]) 22:40, 2022 ж. қыркүйектің 1 (+06) == Қағанат/Қағандық == Мүмкін «қағанАТ» орнына «қағанДЫҚ» қоямыз? [[Қатысушы:Қатысушы Апельсин|Қатысушы Апельсин]] ([[Қатысушы талқылауы:Қатысушы Апельсин|талқылау]]) 11:10, 2022 ж. желтоқсанның 6 (+06) == WIKI белсенділері == Қазақша вики ге серпін біру керек еді жарыс өткізіп па бірдене ойластырмасақ белсенділік қалып бара жатыр арнайы санақты көрдім татар тілі жақсы дамып кетіпті елі болмаада саны аз болсада қамшылап алу керек еді өзімізді https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 арнайы санақ көрем деушілерге Сырлыбек 23:07, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == Патшалардың реттік сандары == ІІ Елизабет (ағылш. Елізабетһ ІІ)  Ұлыбритания патшайымы туралы мақаланың аты қазақша қате болып тұр. Қазір осы мақаланы қарағанда - ЫЫ Елизабет деп тұр. Менің ойымша бұл есімнің реттік нөмірін бағдарлама автоматты түрде қазақшаға аударуымен байланысты. Өз бетімен дұрыстай алмадым. Дәл осы мәселе басқада ВЫ Георг (ағылш. Георге ВЫ, шоқындырылғандағы аты Альберт Фредерик Артур Георг, ЫЫЫ Чарлз (ағылш. Цһарлес ЫЫЫ[1]), толық есімі Чарльз Филипп Артур Джордж Уиндзор мақалаларынада қатысты. [[Қатысушы:Baubek1984|Baubek1984]] ([[Қатысушы талқылауы:Baubek1984|талқылау]]) 11:28, 2023 ж. қаңтардың 13 (+06) == Білгенге маржан - Жаңалықтар == Басты беттегі "Білгенге маржан" мен "Жаңалықтар" бөлімдерінің орындарын ауыстыруды ұсынамын, яғни "Жаңалықтар" ең басында, ал "Білгенге маржан" оның астында тұратындай. "Жаңалықтар" бөлімі біздің қатысушылармен белсенді түрде өңделіп тұрады және оқырмандаға да осы бөлім қызығырақ болады деп ойлаймын. Ірі Уикипедия тіл бөлімдерінің ішінде [[:uk:Головна сторінка|Украинша Уикипедияда]], [[:en:Main page|Ағылшынша Уикипедияда]], [[:de:Wikipedia:Hauptseite|Немісше Уикипедияда]] жаңалықтар бөлімі ең басында тұр -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 08:45, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) :Қолдаймын! Жалпы, басты бетпен бірдеңе істеу керек. Көрінісі көңіл көншітпейді (менің субъективті пікірім). [[Қатысушы:Ismukhammed|Ismukhammed]] ([[Қатысушы талқылауы:Ismukhammed|талқылау]]) 21:04, 2024 ж. қарашаның 19 (+05) ::{{@|Nurtenge}} жаңалықтар мен білгенге маржан ауыстырдым. {{@|Ismukhammed}} дизайны меніңше осы дұрыс (қателеспесем 3-ші дизайн). Түрлі-түсті емес, ашық, оқығанға оңай --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :::Рақмет! Иә, қазіргі біркелкі түсі жақсы деп ойлаймын, бірақ бөлімдер қисық-қисық орналасқан сияқты, сол жақ оң жақ бөліктен қысқа, "Уикимедиа қорының басқа да жобалары" деген сияқты бөлім беттің жартысын емес, жалпы астын алып жататындай кішігірім өзгертулер Басты бетті сәл әсемдейді деп ойлаймын -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) == Тілдер саңағы == Сәлем достар. тілдер саңағында 49 орыңға түсіп қалыппыз ғой. Жұмыс істеуді қойғанбыз ба? осыны оқыған бетте бір бір мақаладан жазып тастайық. Сырлыбек 09:40, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Сан емес сапа әлдеқайда маңызды. Сапа өте жоғары болса небір білімді адамдар осында тартылады, олар үшін сапа көрсеткіші ағылшын тіліндегі ақпарат --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 09:49, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) 9xnr68zyd7ekgdams39rkyy3mnk8rat 4 6731 3613375 3611180 2026-06-04T12:19:11Z Амина Жанаковна 182087 /* Инкубатордан мақаланы негізгі бетке көшіру туралы сұраныс */ жаңа бөлім 3613375 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> == NewUserMessage == {{tracked|T149563|resolved}} Жаңадан тіркелген қатысушыларға қарсы алу үлгісін <s>автоматты</s> automatically аутоматты түрде қою үшін [[mw:Extension:NewUserMessage]] кеңейтілімін қосуға сұраныс беру керек, ол үшін қауымдастықтың келісімі керек. Бұл аз да болса жұмысты жеңілдетіп және қатысушыларға дұрыс жөн сілтеу үшін қажет. Сондықтан белсенді дауыс берулеріңізді сұраймын. Дауысты форумға өтпей-ақ талқылау беттеріңізде бере берсеңіздер болады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2016 ж. қазанның 31 (+06) === Жақтаушы дауыс === # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:45, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:58, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 13:37, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 15:20, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 15:41, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:47, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:TemirlanSarsen|TemirlanSarsen]] ([[Қатысушы талқылауы:TemirlanSarsen|талқылауы]]) 16:29, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # --Қатысушы талқылауы:Бегулы Отагасы 19:17, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Жүкен Аслан|Жүкен Аслан]] ([[Қатысушы талқылауы:Жүкен Аслан|талқылауы]]) 19:21, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 09:27, 2016 ж. қарашаның 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 13:42, 2016 ж. қарашаның 2 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:mustazhap|Mustazhap]] ([[Қатысушы талқылауы:mustazhap|талқылауы]]) 22:07, 2016 ж. қарашаның 4 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 22:15, 2016 ж. қарашаның 9 (+06) === Қарсы дауыс === === Қалыс дауыс === === Басқа пікірлер === == Ұсыныс == Қайырлы күн, құрметті Уикипедия бетіндегі бітікшілер мен админдер қауымы! Мен Сіздерді Уикипедияға спонсор табуға шақырамын! Бұл әрине әр түрлі сұрақтар, пікірлер тудырады, "анау-мынау" деген. Ол сұрақтарға жауапта болар, маған қазір осы Уикипедияда жұмыс істейтінім туралы құжат керек болып тұр, спонсор табуға. Ол құжатты кім жасап береді? Кімнен сұраймын? Неге біз бейтарап күй кешудеміз? Жылына бір жиналып, туындаған мәселелерді бірлесіп шешетін ұжым болып, спонсор тауып Уикипедияда қоғамдық қор құрайық. Қайлай қарайсыздар? Жалпы қазақша Уикипедияның басшысы кім? Кім жауап береді осы сұрақтарға? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 13:08, 2016 ж. шілденің 26 (+06) :{{@|Салиха}} өкінішке орай ондай құжатты ешкім бермейді, яғни Уикипедия мекеме немесе ұйым емес, қазақша Уикипедияның басшысы болып [[УикиБілім]] қоғамдық қоры болып есептелген (өздерін солай атаған), ол ұйым кезінде Уикипедия жұмыстарына араласып кейін басқа тірліктермен айналысып кеткен көрінеді, ол туралы [[Қатысушы:Nurbek Matzhani]]-дан анығын сұрап білсеңіз болады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:16, 2016 ж. шілденің 26 (+06) ::Демеуші табу оңай емес, себебі инвестор болсын спонсор болсын ақшаны жайдан жай бермейді, олар қайтарымы тез және қомақты пайда тапқысы келеді ондай пайданы көре алмаса демеуші болғысы келмейді. Егер ҚазУикиді ары қарай дамығанын қалайтын уикипедияшылар болса бизнеспен айналыссын. Мықты бизнесмен болғасын демеуші болады егер мақсаты, көзқарасы өзгеріп кетпесе. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 00:16, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) ::: Грантты Уикимедиадан сұрауға болады: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 12:55, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) == Басты бет дизайн == Осыдан бір жыл бұрын басты бет дизайнын ауыстыруға талпынып көргенмін, түк шықпады. Өзімнен де кінә бар, ешбір талқылаусыз, әй, шәй жоқ ауыстыра салдым. Енді ресми түрде қадам жасауды жөн көріп отырмын. Белсенді түрде дауыс берсек[[File:Face-wink.svg|23px]] [[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді/зертхана/Басты бет|'''Ұсынысым мынадай''']] P.S. Басты бетте тұрғанда Уикипедия логотипінің суреті тұрады, қорықпаңыздар[[File:Face-tongue.svg|23px]]. Құрметпен, --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 23:09, 2016 ж. тамыздың 16 (+06) === Қолдаймын === # {{Қолдаймын}} Сәл болсын жаңаланып отырғаны дұрыс.[[Қатысушы:TemirlanSarsen|TemirlanSarsen]] ([[Қатысушы талқылауы:TemirlanSarsen|талқылауы]]) 03:04, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қолдаймын}} Kazirgy dizain ruwikidin dizainynyn kserokopiyasy eken. Amannyn usynyp otyrgan dizainy - frahsuzdar siyaqty. Mynany da koru kerek - [https://fi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Etusivu]. Ajyrmashylygy - portaldardyn qasynda emblemelar tur.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 14:05, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қолдаймын}} Басты бет дизайны өзгеруі дұрыс деп санаймын. Басқа Уикипедиялардан айырмашылығы болу керек және оларға қарағанда ыңғайырақ болу керек.--<font color="#0000FF">[[Қатысушы:А.С.Кизиров|<span style="font-family:Georgia;"><i>А.С.Кизиров</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 20:05, 2016 ж. тамыздың 18 (+06) * Оның алдындағысы да сол француздардан қарағанбыз, сіз қай дизайнды қарап орысшаға ұқсайды деп тұрсыз? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:14, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) **Kazirgy. tobesi on jaq buryshynda portaldardyn ataulary 3 qatar bop ornalasuy.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:58, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) * ''Таңдаулы мақалалар, үміткерлер'' дегенге артқы фонға бояу керек емес. Үстіндегі навигациясының компоновкасы нашарлау, көзге бірден порталдар деген түседі. Қош келдіңіздер жайында қалып қалған. Сосын оң жаққа-таңдаулы мақала, жақсы м., таңдаулы сурет, білгенге маржан; сол жаққа-жаңалықтар, бүгін ***, аптаның жұмысы деген дұрыс болар. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:18, 2016 ж. тамыздың 19 (+06) ** {{@|Kasymov}} мырза! {{Орындалды}}, Аптаның жұмысын оң жаққа қойғанда бір қателік кетіп тұр қарап көресіз бе? # {{Қолдаймын}} Бірақ апта жұмысын көрнекі жерге қойса деймін. Бас жағына болады.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 13:00, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) # {{Қолдаймын}} Іске сәт! [[Қатысушы:Бауыржан Жақсылық|Бауыржан Жақсылық]] ([[Қатысушы талқылауы:Бауыржан Жақсылық|талқылауы]]) 13:16, 2016 ж. қыркүйектің 11 (ALMT) === Қарсымын === # {{Қарсымын}} Ренжіме, бірақ айырмашылық та, қажеттілік те көріп тұрғам жоқ. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 00:14, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қарсымын}} Бір жерін өзгертсе сенер едім. Түк те айырмасы жоқ. [[Арнайы:Үлесі/5.63.100.130|5.63.100.130]] 12:03, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қарсымын}} [[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 09:25, 2016 ж. тамыздың 19 (+06) === Қалыс қалдым === # {{Қалыс қалдым}} [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:33, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қалыс қалдым}} --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:06, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қалыс қалдым}} менің ойымша өзгеріс тек басты беттің мобильді болуы ма? яғни барлығы үлгі арқылы жасалу ғой, одан басқа аса қатты айырмашылық көріп тұрған жоқпын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 13:49, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) * {{@|Nurkhan}}, {{@|Arystanbek}}, {{@|Kasymov}} кішігірім өзгерістер еңгіздім, енді қарап көрсеңіздер. --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 18:10, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) :<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> аса айтарлықтай айырмашықты байқамадым, көп уақыттан бері келе жатқан парақша сол күйінде ұсынғансың, бәрін сұқтанып қарап отыра алмадым байқағаным "Білгенге маржан" бөлімін алып тастағансың, ары бері жылжытқансың.<br>Пысы: Егер заманауи қалыпқа салғың келсе мамандармен ақылдасып біраз уақыт шұғылданып ортаға тастауыңа болар еді. Немен айналысатыныңды білмей жүрсең ортаға салуыңа болады, біз ұсынар едік немесе аптаның алға қойған тапсырмалары бар. Жеңіл қабылда! [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 01:06, 2016 ж. тамыздың 21 (+06) == Қазақ латыншасы == Құрметті, уикипедияшылар! Бəріміз де білеміз, Қазақша Уикипедияның мақалаларын кирилшеге, латыншаға жəне төтешеге аударуға болады. Бірақ латыншаға аударғанда қазақпараттың ескі латыншасы шығады екен. Қазіргі ресми латыншамыз бар емес пе? Соған аударайық. Қазіргі латынша енді өзгермес. Себебі алдыңғы латыншаларға қарағанда бұл латыншаға наразылық аз, көптеген сайттар, тіпті Қазақстан ұлттық телеарнасы да жартылай осы ресми латыншаға өтті. Көшелердің, мекемелердің атаулары осы латыншамен жазыла бастады. Сондықтан Қазақша Уикипедия да қарап қалмасын. Біз де қазіргі ресми латыншаға өтейік! --[[Қатысушы:А.С.Кизиров|А.С.Кизиров]] ([[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|талқылауы]]) 12:39, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06)-- :{{@|А.С.Кизиров}} уақытым, мүмкіндігім туғанда төте нұсқасын құртып жаңа латынша нұсқасына ауыстыруға МетаУикиге сұраныс жіберем. Сосын бұйырса екі нұсқасы ғана қалатын болады. Ұсынысымды ешкім көрмей қалады деп әр жерге жаза бермеңіз, осы жерге жазсаңыз жетеді. Менің де көптен ойлап жүрген ойым осы латын нұсқасына қатысты оң шешім шығару. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:07, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) ::Құрметті {{@|Arystanbek}} мырза! Назарыңызға рахмет! Бірнеше жерге жазғаным үшін кешірім сұраймын. Бірақ төтеше Шыңжаңдағы бауырларымызға керек қой. Оны жоюдын қажеті жоқ деп ойлаймын. Қолдағаныңыз үшін Алла разы болсын! --[[Қатысушы:А.С.Кизиров|А.С.Кизиров]] ([[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|талқылауы]]) 18:21, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06)-- :::{{@|А.С.Кизиров}} қытайда интернет қатты шектелген Уикипедия тұрмақ интернетке кіре алмайды. Онымен қоймай әркімнің инернеттегі іс әрекетін бақылауда ұсайды. Мен қытайда шамамен 6 жыл бұрын (2012) болдым. Онда еркіндік жоқ екенін көргем, қазір тіпті жоқ. Осында келгендер бізден пысық латын болсын кирил болсын жұтып алады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:29, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) Youku-ды қолдау үшін YouTube, Baidu-ды қолдау үшін Wikipedia, өздерінің әлеуметтік желісін (аты есімнен шығып тұр) Facebook, өз іздеу жүйесін қолдау үшін Google бұғатталған. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:34, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) :Германияда оқитын қытайдың қазақ студенімен сөйлескенде төтеге сәйкес келмейтінін айтқан. Менің өз болжауымша [[Қатысушы:AlefZet|AlefZet]] деген қатысушы парслылардан көшіре салған. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:42, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) * Төте жазуды қалдыру керек. Латынға көшуге асықпау керек. Емле ережелері әлі бекіген жоқ. 2025 дейін әлі уақыт бар. Қожанасыр айтпақшы оған дейін не патша, не есек, не мен өлемін.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:21, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) :Толық келісемін, ш-сы дұрыс емес сияқты ғой --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:50, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06)& ::{{@|Kaiyr}} төтеде тұрған да жоқ қой, парсыдан көшірген арабша қалдыруға қандай нақты себеп бар? Жоғарыда мен ол туралы жазып кеттіп, оқымаған болсаң қайта қарап шығуыңды сұраймын. Германияда оқитын қытайдан барған қазақ студентімен болған әңгімені скриншот жасап осында салайын. Мен де сол кейбіреулер сияқты латынға асығуға қарсымын. Ерте көшкен Өзбекстанда әлі күнге дейін жартылай кирилмен жүреді екен. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:28, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) {{@|Kaiyr}} уақыты келіп өлейін деп отырған шалдар сияқты аттың ғой [[File:Face-tongue.svg|23px]]. Сен үшін патша мен үшін президент оңай өле қоятын адам емес, жаз ұзартатын дәрілер ішетін шығар, 130-ға келсе де таң қалмаймын. Сен айтқандай оған дейін 5-6 ақ жыл қалды. 2012-2013 жылдары осы уақытқа дейін не бар не жоқ деп ойлаған едік қазір біз сол кез үшін болашақта өмір сүріп отырмыз. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:25, 2019 ж. қаңтардың 9 (+06) :{{@|Kaiyr}} патшаң екеуің өлсеңдер басқа жұрт артарыңнан өледі дейсің бе? Жатып күлген смайлик ))))). --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:55, 2019 ж. қаңтардың 11 (+06) :: Патшаң кетті, күтеміз тағы біраз...--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 18:34, 2019 ж. маусымның 13 (+06) == Уикиманиа-2019 == 2019 жылдың 14-18 тамызы аралығында Швецияда өтетін конференцияға қатысуға өзімнің кандидатурамды ұсынуыма қалай қарайсыздар. Былтырғы жылы Польшаға баруға дайындалып, белгілі себептен бара алмай қалдым, ал биыл кедергі болмаса, конференцияға қатысып көрсем деп едім. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 18:15, 2019 ж. наурыздың 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 19:25, 2019 ж. наурыздың 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:13, 2019 ж. наурыздың 2 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 05:30, 2019 ж. наурыздың 8 (+06) : Сәлеметсіздер ме! Уикиманиаға бару үшін өз уикиіңдегі басқа қатысушылардың мақұлдауы қажет емес және де әр уики бөлімнен қатысушылар саны шектелмеген. Аппликейшін толтырып жібересіз, сондағы комиссия өздері шешім қабылдайды. Басты талаптар: уикидегі белсенділік (онлайнда және офлайнда) және жетік деңгейдегі ағылшын тілі (конференция тек ағылшын тілінде өтетін болғандықтан). Қысқасы солай. Сол себепті бізге қарамай, ешкімнен қысылмай өтінім жібере беріңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:27, 2019 ж. наурыздың 4 (+06) * Уикиманиаға грант алуға қыз, әйелдердің мүмкіндігі (шансы) көп. Өйткені gender gap азайту үшін оларға грант көп бөлінеді. Бастысы заявканы жақсы толтыру. Менің заявкаларын 1 турдан өтіп, 2 турда өтпей қалып жүр.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:10, 2019 ж. наурыздың 5 (+06) :Былтырға жылы Польшаға баруға анкета толтырғанда админдердің қолдағаны туралы беттің сілтемесін салуымды сұраған болатын, сондықтан ондай мәлімет Швецияға да қажет болуы мүмкін деп қамданып жатқаным ғой. Биылғы конференцияға қатысу үшін шарты бойынша жеке мәліметтік анкетаға қосымша ағылшын тілінен анкетирование жүргізіледі екен, өтінімді беруін беремін, егер өтсе маған жаз бойы қарапайым (элементарный) ағылшынды сөйлеу (разговорный) дәрежесіне жетілдіру қажет болады. [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] --Салиха 21:21, 2019 ж. наурыздың 6 (+06) ::2017-де Польшадағы және 2018-де Украинадағы конференциялар - жыл сайын болатын СЕЕ конференциясы. Әдетте күзде болады (қыркүйектің соңы-қазанның басы). Және де ол тек орталық және шығыс Еуропа аймағындағы уикимедиашылардың конференциясы. Ал Уикимания-2019 - бұл әлемдік масштабтағы шара. Сол себепті де талаптары өзгеше. Тапсырып көріңіз. Іске сәт!--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 12:21, 2019 ж. наурыздың 7 (+06) ::: Салиха ханым, қалайсыз? Не жаңалық? Сіздің өтініміңізді қабылдады ма Уикиманиаға?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:53, 2019 ж. маусымның 21 (+06) == [[Киев]] == HELLO Kazakh airports began to write the real name Kyiv instead of the fake Kiev invented in Moscow. https://112.international/politics/kyivnotkiev-kazakh-airports-change-spelling-of-ukrainian-capitals-name-38757.html https://www.segodnya.ua/world/usa/ssha-oficialno-pereimenovali-kiev-v-mezhdunarodnoy-baze-1283966.html Therefore, the time has come as an alternative name to write a new translation of the Ukrainian capital, Кыів Кыйив / Кыив/ , in order to prepare the Kazakh for a Ukrainian real international name. In Ukraine, road signs with Russian names are thrown into the trash and signs are installed instead of them from Kyiv. Already now, there is no need to use fake Kiev as the main translation. Replacing the Cyrillic alphabet in Latin alphabet will lead to the fact that the English names of Ukrainian cities will become major in the Kazakh language. The English language uses Ukrainian real names. Open the English version of Google Maps Yandex wego.here.com - there you will only see the Ukrainian name--[[Қатысушы:Bohdan Bondar|Bohdan Bondar]] ([[Қатысушы талқылауы:Bohdan Bondar|талқылауы]]) 20:37, 2019 ж. маусымның 13 (+06) :We will consider this offer. One of the main problem of Kazakh is adopting of loanwords through Russian, because of this I don't know how we will adopt the word "Київ" to Kazakh. It's some variation of adopting: Киів (Kiyiv), Киіп (Kiyip), Кейіп (Keyiv), Кей (Key).-<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 22:52, 2019 ж. маусымның 13 (+06) == Махамбет ауданы == Сәламатсыздар ма? Мен Атырау облысының аудандарын өңдеп жатыр едім. [[Махамбет ауданы]] мақаласындағы "тарихы" бөлімін бөліп алып жаңа бетшемен шығара аласыздар ма? Негізгі бетті өзім түзеймін. Өзім бөліп алайын десем бұрынғы авторы жойылғалы тұр. --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 19:26, 2021 ж. наурыздың 31 (+06) == Wikipedia New Design Skin == Құрметті қауымдастық мүшелері! 2022 жылдан бастап басқа тілдегі уикипедия тараулары басты бет пен мақала беттерін оқуды жеңілдеті мақсатында жаңа дизайн қолдана бастағанын білесіздер. Тек бір жылдан астам уақытта қазақ тарауы ғана ескі нұсқада қолданылып жатыр. Осыған орай жаңа нұсқаға көшу туралы ортақ шешімге келсек? Онда дауыс беруге шақырамын.[[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:05, 2023 ж. маусымның 13 (+06) '''Қазақша Уикипедияны жаңа дизайн нұсқаға көшіру''' # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:06, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Айвентадор|Айвентадор]] ([[Қатысушы талқылауы:Айвентадор|талқылау]]) 15:15, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Kittenfreezer|Kittenfreezer]] ([[Қатысушы талқылауы:Kittenfreezer|талқылау]]) 15:20, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. Әңгіме вектор 2022 жайлы болса, қолдаймын. меде тұрғанына біраз болды --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 16:09, 2023 ж. маусымның 25 (+06) # {{Қарсымын}}, маған қазіргісі ұнайды. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 11:38, 2023 ж. маусымның 27 (+06) == Global ban for Бучач-Львів == Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I’m informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for Бучач-Львів|RfC/Global ban for Бучач-Львів]]. --[[Қатысушы:Jphwra|Jphwra]] ([[Қатысушы талқылауы:Jphwra|талқылау]]) 22:43, 2023 ж. тамыздың 10 (+06) == Жеке бетімді қорғау == Мен өзімнің [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|жеке бетімді]] қорғауды сұраймын. [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|Timyr ne Tamerlan]] ([[Қатысушы талқылауы:Timyr ne Tamerlan|талқылау]]) 10:09, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) :Кімнен? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:42, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) ::Бәрінен [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|Timyr ne Tamerlan]] ([[Қатысушы талқылауы:Timyr ne Tamerlan|талқылау]]) 11:04, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) == Әліпбиді жөндеу == Бірдей санаттағы мақалалар орыс әліпбиі бойынша реттеледі де, қазақша әріптен басталатын мақалалар санаттың ең соңында тұрады. Осыны қазақ әліпбиіне сай етіп реттеуді сұраймын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:32, 2025 ж. қаңтардың 20 (+05) :{{@|Casserium}}Кеш жарық, осы мәселені баяғыдан айтып жүргенмін. Қазақтың төл 9 әрпінен басталған атаулар кейін тұрады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:00, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :: Қайырлы кеш. Мұны тек бітікшілер жөндей алатын шығар. @[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:05, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :::Бұл мәселеге біздің тісіміз батпайды-ау. Техникалық мәселе бұл жерде. Сәйкес мамандармен ақылдасу керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:15, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) ::::Мына сілтемеге өтіп, дауыстарыңды беріп жіберсеңдер, жылдамдатып қосып береді: https://phabricator.wikimedia.org/T384395 [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 03:06, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :::::@[[Қатысушы:Casserium|Casserium]], @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]], @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] енді санат не кез келген бетте әліпби дұрыс сұрыпталатын болады. Тексеріп көріңіздер. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:00, 2025 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Қайырлы кеш. Мәселені шешкеніңіз үшін көп рахмет. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:37, 2025 ж. наурыздың 12 (+05) :Керемет! {{@|Murat Karibay}}. Инфобокс үлгісін уикидатамен алмастырып шықсаңыз керемет болар еді. Мен жасап едім, кейбір жерлері дұрыс болмады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:29, 2025 ж. наурыздың 12 (+05) == Сілтеме жасауды жөндеу == Қазақша Уикипедияда тырнақшаға алынған сөзге сілтеме жасағанда, соңғы тұрған тырнақша көк түске боялып кететіні бар (мысалы, <nowiki>«[[Хабар]]»</nowiki> → «[[Хабар]]»). Бірақ орысша, ағылшынша Уикипедияда <nowiki>"<nowiki/>"</nowiki>-сіз де тырнақша боялмаған күйінде қалады. Осы жағдайды реттеуді ұсынамын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 06:13, 2025 ж. ақпанның 2 (+05) == Уикимедиа жобаларына қатысы жоқ Телеграмды Қазақша Уикипедияның әр бетінің төбесінде жарнамалау жалпы Уикипедияның стиліне сәйкес емес == Кеш жарық, құрметті Қазақша Уикипедия қатысушылары! Осы тақырыптағы сөздерім сіздерге қатты тисе, кешірім өтінем. Менің ойым біреуді ренжіту емес, мәдениетіміз үшін құндылығы көп Қазақша Уикипедия жобасын жақсарту. Басқа тілдегі Уикипедия жобаларының ешбірі өзінің әлеуметтік желідегі аккаунттарын осыншама ашық түрде жарнамаламайды және оған жақсы себептер бар деп ойлаймын. Мысалы, ол кәдімгі сайт қолданушысы үшін кәсіби емес көрінеді, себебі ол Уикипедияда онсыз да бұрыннан бері бар талқылау және форум функцияларын құрметтемейді, әрі Қазақша Уикипедия қатысушыларын сол негізгі функцияларды білмейтін не қолдана алмайтын сауатсыз адамдар секілді көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір жоба қатысушылары Телеграм желісін қолданбайды, сондықтан қатысушылардың арасындағы сөйлесу сапасы нашарлауы мүмкін. Неліктен Қазақша Уикипедияға қатысты барлық жаңалықты жариялау мен талқылауды тек форумдар арқылы жасамасқа? [[Қатысушы:Нұрали Жандосұлы|Нұрали Жандосұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрали Жандосұлы|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. сәуірдің 20 (+05) # {{Қолдаймын}}, алып тастаңдар бұны. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 01:29, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) # {{Қолдаймын}}, керек жоқ нәрсе ғой. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 12:49, 2025 ж. сәуірдің 27 (+05) # {{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 00:56, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:52, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен Muzaffar Turgunov, 3 жылдан астам уақыт бойы қазақша және өзбекше Уикипедиясы белсенді қатысушысымын. Жастармен жұмыс жасау және оларды қолдау тәжірибем көп. М. Әуезов университеті Уикипедия студент клубы және басқа да қауымдастықтармен тәжірибе алмасып, белсенді болдым. Бірнеше халықаралық конференцияларға қатысып, өз білімімді бөлістім. Қазіргі таңда Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы тақырыбында Уикимедианың Рапид грантына өтініш беруді жоспарлап отырмын. Rapid Grant — бұл Wikimedia Foundation (Уикимедиа Қоры) ұсынатын шағын көлемді, бірақ маңызды қаржылай көмек түрі, ол Уикипедия және басқа да Уикимедиа жобаларының дамуына үлес қосатын жеке адамдар мен топтардың бастамаларын қолдау үшін беріледі. Бұл гранттың басты мақсаты — адамдарға өз қауымдастығында Уикимедиа жобаларын алға жылжытуға мүмкіндік беру: мысалы, мақалалар жазу, оқыту семинарларын өткізу, фотосуреттер жүктеу, ақпарат тарату немесе жаңа еріктілерді тарту сияқты іс-шаралар ұйымдастыру. Осыған орай, қауымдастықтан қолдау көрсетуіңізді сұраймын. Қауымдастық тарапынан рұқсат керек екен, бұл менің жобамды сәтті жүзеге асыруға үлкен көмегін тигізеді. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 20:25, 2025 ж. қарашаның 13 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 23:50, 2025 ж. қарашаның 13 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:40, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} іске сәт! Керек болса Уикипедия қатысушылары хабардар болу үшін жаппай хабарландыру таратып бере аламын. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:12, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} - [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:21, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}}, жаңалық күтеміз! Іске сәт! [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 20:28, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} - [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} Іске сәт! Нәтижелі жиын болады деп сенем! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 22:16, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:08, 2025 ж. қарашаның 15 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 19:19, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 21:42, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Sofiemama|Sofiemama]] ([[Қатысушы талқылауы:Sofiemama|талқылау]]) 23:36, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:KoishymanovaG|KoishymanovaG]] ([[Қатысушы талқылауы:KoishymanovaG|талқылау]]) 09:46, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 18:55, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:50, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) == Уикипедияның 25 жылдық мерейтойына арналған логотип == {{жабық}} [[Сурет:WP25 potential birthday logo vector22 kz.svg|thumb|thumb|Vector 22]] [[Сурет:Wikipedia-logo-vector2010-wikipedia25-kz.svg|thumb|Vector Legacy]] Қайырлы күн, құрметті уикипедияшылар! 15 қаңтар Уикипедия [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жасқа]] толады. Соған орай басқа уикимедиашылардан сұратып, арнайы осы екі логотипті жасаттым. Және осы логотиптерді біздің Уикипедияда 15 қаңтардан бастап негізгі логотип қылып қолдануды ұсынып отырмын. Vector 22 деген (үстіңгі) логотип 2022 жылғы Vector 22 интерфейсіне, ал Vector Legacy деген (астыңғысы) логотип 2010 жылғы Vector Legacy интерфейсіне арналған. Сонымен қатар 10 қаңтарда болған [[:meta:Event:CEE Catch Up: Wikipedia 25|CEE Catch Up]] кезінде Уикимедиа Қоры қызметкерлері 25 жылдық мерейтойға арналған логотиптерді 1 жылға дейін, яғни 2027 жылғы 15 қаңтарға дейін қолдана берсеңіздер болады деген. Бірақ қазір қанша уақыт қолданатынымызды емес, жалпы ресми логотип өзгерту үшін қауымдастық қолдау көрсетуі қажет, сондықтан жалпы логотипті өзгертуге қолдау білдірулеріңізді сұраймын. Басқа уики қауымдастықтар 25 жылдық мерейтойға неше түрлі онлайн және офлайн іс-шаралар өткізіп жатыр. Біз ең болмаса логотипімізді өзгертіп, көштің соңына болсын ілініп қалайық :) -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:30, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) Дауыс берушіге қойылатын талап: # Өңдеулер саны: кем дегенде 100 # Уикипедияда тіркелген уақыты: кем дегенде 3 ай Дауыс беру 13 қаңтардың соңына дейін жалғасады === Қолдағандар === # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:09, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] 22:24, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 22:32, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 11:17, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 11:41, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) === Қарсы болғандар === === Қалыс қалғандар === === Сұрақтар === === Қорытынды === Дауыс беру нәтижелері бойынша, 2026 жылдың 15 қаңтарынан бастап Қазақша Уикипедия логотиптері жаңа логотиптермен ауыстырылды. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:00, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) {{жабық-соңы}} == Бөлімдердің орналасуын бекіту == Қайырлы күн! Мақаладағы бөлімдердің орналасуын бекітуді ұсынамын. '''Галерея'''<br> '''Тағы қараңыз'''<br> '''Әдебиет'''<br> '''Дереккөздер'''<br> '''Сілтемелер (Сыртқы сілтемелер)'''<br> '''Санат'''<br> Кейде кейбір қатысушылар осы бөлімдердің орындарын ауыстырып жазады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:00, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын! [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 12:04, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:22, 2026 ж. ақпанның 14 (+05). '''Сілтемелер''' дің астына '''Санат''' деп қосып жіберсе қалай болады.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 15:42, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын [[Қатысушы:Epoxa-HH|Epoxa-HH]] ([[Қатысушы талқылауы:Epoxa-HH|талқылау]]) 12:34, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} -- Сілтемелер емес Сыртқы сілтемелер дұрыс болар [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 12:48, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) == Мекемелер мен адамдар туралы ақпарат пен жаңа парақшаларды қалай қоса аламыз? == Қайырлы күн! Менде біраз мақалалар бар жиналып қалған. Онда мекемелер мен адамдар туралы ақпарат бар. Қызметі, өмірбаяны және т.б. Соны уикипедияға қалай шығаруға болады? [[Қатысушы:Бауыржан Заки|Бауыржан Заки]] ([[Қатысушы талқылауы:Бауыржан Заки|талқылау]]) 14:05, 2026 ж. наурыздың 2 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жариялау үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:30, 2026 ж. наурыздың 2 (+05) == Инкубатордағы мақаланы тексеру туралы == <nowiki>Сәлеметсіздер ме. Мен инкубаторда "Жасанды интеллект – болашақтың технологиясы" атты мақала жаздым. Мақала дереккөздермен және суреттермен толықтырылған. Мақаланы қарап, талаптарға сәйкес болса негізгі мақалалар кеңістігіне көшіруге көмектессеңіздер. Рақмет.</nowiki> [[Қатысушы:Aidigitalkz|Aidigitalkz]] ([[Қатысушы талқылауы:Aidigitalkz|талқылау]]) 12:37, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) :Сәлеметсіз бе! Уикипедияда [[Жасанды интеллект]] мақаласы бар. Сіздікі дубликат болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:27, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) == Жаңадан тіркелген қатысушыларға арналған «100 өңдеме» шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендету == Жаңадан тіркелген қатысушыларға мақалалар жазу кезінде қолданылатын қазіргі «100 өңдеме» шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендетуді ұсынамын. Қолданыстағы талап жаңа қатысушылардың энциклопедияға үлес қоса бастауын едәуір баяулатуы мүмкін. Сонымен қатар 50 өңдеме талабы қатысушының жобамен танысып, негізгі қағидалар мен өңдеу дағдыларын меңгеруіне жеткілікті деңгей болып көрінеді. Сондықтан қазіргі 100 өңдеме шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендету ұсынылады. Қауымдастық мүшелерінен ұсынысқа қатысты қолдау немесе қарсылық білдіру сұралады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:50, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:25, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) == Инкубатордан мақаланы негізгі бетке көшіру туралы сұраныс == Сәлеметсіздер ме, құрметті администраторлар! Мен жаңа қатысушы болғандықтан, өңдеме саным жетпей, Инкубатордағы дайын мақаламды негізгі Уикипедия бетіне шығара алмай жатырмын. Төмендегі бір мақаланы тексеріп, негізгі мақалалар қатарына көшіріп (жылжытып) берулеріңізді сұраймын. Алдын ала рақмет! * [[Инкубатор:Біләл Малдыбайұлы]][[Қатысушы:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] ([[Қатысушы талқылауы:Амина Жанаковна|талқылау]]) 17:19, 2026 ж. маусымның 4 (+05) 9morl5g6lhefiqbgaxa0hpqphmm5qa7 3613382 3613375 2026-06-04T12:32:14Z Амина Жанаковна 182087 /* Инкубатордан мақаланы негізгі бетке көшіру туралы сұраныс */ 3613382 wikitext text/x-wiki {{/Header}}<!-- Бұл жолды өшірмеңіз, АСТЫНА жазыңыз! және == Тақырып аты == қосып жазғанды ұмытпаңыз --> == NewUserMessage == {{tracked|T149563|resolved}} Жаңадан тіркелген қатысушыларға қарсы алу үлгісін <s>автоматты</s> automatically аутоматты түрде қою үшін [[mw:Extension:NewUserMessage]] кеңейтілімін қосуға сұраныс беру керек, ол үшін қауымдастықтың келісімі керек. Бұл аз да болса жұмысты жеңілдетіп және қатысушыларға дұрыс жөн сілтеу үшін қажет. Сондықтан белсенді дауыс берулеріңізді сұраймын. Дауысты форумға өтпей-ақ талқылау беттеріңізде бере берсеңіздер болады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:36, 2016 ж. қазанның 31 (+06) === Жақтаушы дауыс === # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:45, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:58, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 13:37, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 15:20, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 15:41, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:47, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:TemirlanSarsen|TemirlanSarsen]] ([[Қатысушы талқылауы:TemirlanSarsen|талқылауы]]) 16:29, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # --Қатысушы талқылауы:Бегулы Отагасы 19:17, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Жүкен Аслан|Жүкен Аслан]] ([[Қатысушы талқылауы:Жүкен Аслан|талқылауы]]) 19:21, 2016 ж. қазанның 31 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 09:27, 2016 ж. қарашаның 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 13:42, 2016 ж. қарашаның 2 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:mustazhap|Mustazhap]] ([[Қатысушы талқылауы:mustazhap|талқылауы]]) 22:07, 2016 ж. қарашаның 4 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 22:15, 2016 ж. қарашаның 9 (+06) === Қарсы дауыс === === Қалыс дауыс === === Басқа пікірлер === == Ұсыныс == Қайырлы күн, құрметті Уикипедия бетіндегі бітікшілер мен админдер қауымы! Мен Сіздерді Уикипедияға спонсор табуға шақырамын! Бұл әрине әр түрлі сұрақтар, пікірлер тудырады, "анау-мынау" деген. Ол сұрақтарға жауапта болар, маған қазір осы Уикипедияда жұмыс істейтінім туралы құжат керек болып тұр, спонсор табуға. Ол құжатты кім жасап береді? Кімнен сұраймын? Неге біз бейтарап күй кешудеміз? Жылына бір жиналып, туындаған мәселелерді бірлесіп шешетін ұжым болып, спонсор тауып Уикипедияда қоғамдық қор құрайық. Қайлай қарайсыздар? Жалпы қазақша Уикипедияның басшысы кім? Кім жауап береді осы сұрақтарға? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 13:08, 2016 ж. шілденің 26 (+06) :{{@|Салиха}} өкінішке орай ондай құжатты ешкім бермейді, яғни Уикипедия мекеме немесе ұйым емес, қазақша Уикипедияның басшысы болып [[УикиБілім]] қоғамдық қоры болып есептелген (өздерін солай атаған), ол ұйым кезінде Уикипедия жұмыстарына араласып кейін басқа тірліктермен айналысып кеткен көрінеді, ол туралы [[Қатысушы:Nurbek Matzhani]]-дан анығын сұрап білсеңіз болады. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:16, 2016 ж. шілденің 26 (+06) ::Демеуші табу оңай емес, себебі инвестор болсын спонсор болсын ақшаны жайдан жай бермейді, олар қайтарымы тез және қомақты пайда тапқысы келеді ондай пайданы көре алмаса демеуші болғысы келмейді. Егер ҚазУикиді ары қарай дамығанын қалайтын уикипедияшылар болса бизнеспен айналыссын. Мықты бизнесмен болғасын демеуші болады егер мақсаты, көзқарасы өзгеріп кетпесе. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 00:16, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) ::: Грантты Уикимедиадан сұрауға болады: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 12:55, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) == Басты бет дизайн == Осыдан бір жыл бұрын басты бет дизайнын ауыстыруға талпынып көргенмін, түк шықпады. Өзімнен де кінә бар, ешбір талқылаусыз, әй, шәй жоқ ауыстыра салдым. Енді ресми түрде қадам жасауды жөн көріп отырмын. Белсенді түрде дауыс берсек[[File:Face-wink.svg|23px]] [[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді/зертхана/Басты бет|'''Ұсынысым мынадай''']] P.S. Басты бетте тұрғанда Уикипедия логотипінің суреті тұрады, қорықпаңыздар[[File:Face-tongue.svg|23px]]. Құрметпен, --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 23:09, 2016 ж. тамыздың 16 (+06) === Қолдаймын === # {{Қолдаймын}} Сәл болсын жаңаланып отырғаны дұрыс.[[Қатысушы:TemirlanSarsen|TemirlanSarsen]] ([[Қатысушы талқылауы:TemirlanSarsen|талқылауы]]) 03:04, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қолдаймын}} Kazirgy dizain ruwikidin dizainynyn kserokopiyasy eken. Amannyn usynyp otyrgan dizainy - frahsuzdar siyaqty. Mynany da koru kerek - [https://fi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Etusivu]. Ajyrmashylygy - portaldardyn qasynda emblemelar tur.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 14:05, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қолдаймын}} Басты бет дизайны өзгеруі дұрыс деп санаймын. Басқа Уикипедиялардан айырмашылығы болу керек және оларға қарағанда ыңғайырақ болу керек.--<font color="#0000FF">[[Қатысушы:А.С.Кизиров|<span style="font-family:Georgia;"><i>А.С.Кизиров</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 20:05, 2016 ж. тамыздың 18 (+06) * Оның алдындағысы да сол француздардан қарағанбыз, сіз қай дизайнды қарап орысшаға ұқсайды деп тұрсыз? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:14, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) **Kazirgy. tobesi on jaq buryshynda portaldardyn ataulary 3 qatar bop ornalasuy.-- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>Fани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 15:58, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) * ''Таңдаулы мақалалар, үміткерлер'' дегенге артқы фонға бояу керек емес. Үстіндегі навигациясының компоновкасы нашарлау, көзге бірден порталдар деген түседі. Қош келдіңіздер жайында қалып қалған. Сосын оң жаққа-таңдаулы мақала, жақсы м., таңдаулы сурет, білгенге маржан; сол жаққа-жаңалықтар, бүгін ***, аптаның жұмысы деген дұрыс болар. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:18, 2016 ж. тамыздың 19 (+06) ** {{@|Kasymov}} мырза! {{Орындалды}}, Аптаның жұмысын оң жаққа қойғанда бір қателік кетіп тұр қарап көресіз бе? # {{Қолдаймын}} Бірақ апта жұмысын көрнекі жерге қойса деймін. Бас жағына болады.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 13:00, 2016 ж. тамыздың 26 (+06) # {{Қолдаймын}} Іске сәт! [[Қатысушы:Бауыржан Жақсылық|Бауыржан Жақсылық]] ([[Қатысушы талқылауы:Бауыржан Жақсылық|талқылауы]]) 13:16, 2016 ж. қыркүйектің 11 (ALMT) === Қарсымын === # {{Қарсымын}} Ренжіме, бірақ айырмашылық та, қажеттілік те көріп тұрғам жоқ. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 00:14, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қарсымын}} Бір жерін өзгертсе сенер едім. Түк те айырмасы жоқ. [[Арнайы:Үлесі/5.63.100.130|5.63.100.130]] 12:03, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қарсымын}} [[Қатысушы:Абылай|Абылай]] ([[Қатысушы талқылауы:Абылай|талқылауы]]) 09:25, 2016 ж. тамыздың 19 (+06) === Қалыс қалдым === # {{Қалыс қалдым}} [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:33, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қалыс қалдым}} --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:06, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) # {{Қалыс қалдым}} менің ойымша өзгеріс тек басты беттің мобильді болуы ма? яғни барлығы үлгі арқылы жасалу ғой, одан басқа аса қатты айырмашылық көріп тұрған жоқпын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 13:49, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) * {{@|Nurkhan}}, {{@|Arystanbek}}, {{@|Kasymov}} кішігірім өзгерістер еңгіздім, енді қарап көрсеңіздер. --<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 18:10, 2016 ж. тамыздың 17 (+06) :<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> аса айтарлықтай айырмашықты байқамадым, көп уақыттан бері келе жатқан парақша сол күйінде ұсынғансың, бәрін сұқтанып қарап отыра алмадым байқағаным "Білгенге маржан" бөлімін алып тастағансың, ары бері жылжытқансың.<br>Пысы: Егер заманауи қалыпқа салғың келсе мамандармен ақылдасып біраз уақыт шұғылданып ортаға тастауыңа болар еді. Немен айналысатыныңды білмей жүрсең ортаға салуыңа болады, біз ұсынар едік немесе аптаның алға қойған тапсырмалары бар. Жеңіл қабылда! [[Қатысушы:Nurkhan|Нұрхан]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 01:06, 2016 ж. тамыздың 21 (+06) == Қазақ латыншасы == Құрметті, уикипедияшылар! Бəріміз де білеміз, Қазақша Уикипедияның мақалаларын кирилшеге, латыншаға жəне төтешеге аударуға болады. Бірақ латыншаға аударғанда қазақпараттың ескі латыншасы шығады екен. Қазіргі ресми латыншамыз бар емес пе? Соған аударайық. Қазіргі латынша енді өзгермес. Себебі алдыңғы латыншаларға қарағанда бұл латыншаға наразылық аз, көптеген сайттар, тіпті Қазақстан ұлттық телеарнасы да жартылай осы ресми латыншаға өтті. Көшелердің, мекемелердің атаулары осы латыншамен жазыла бастады. Сондықтан Қазақша Уикипедия да қарап қалмасын. Біз де қазіргі ресми латыншаға өтейік! --[[Қатысушы:А.С.Кизиров|А.С.Кизиров]] ([[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|талқылауы]]) 12:39, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06)-- :{{@|А.С.Кизиров}} уақытым, мүмкіндігім туғанда төте нұсқасын құртып жаңа латынша нұсқасына ауыстыруға МетаУикиге сұраныс жіберем. Сосын бұйырса екі нұсқасы ғана қалатын болады. Ұсынысымды ешкім көрмей қалады деп әр жерге жаза бермеңіз, осы жерге жазсаңыз жетеді. Менің де көптен ойлап жүрген ойым осы латын нұсқасына қатысты оң шешім шығару. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:07, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) ::Құрметті {{@|Arystanbek}} мырза! Назарыңызға рахмет! Бірнеше жерге жазғаным үшін кешірім сұраймын. Бірақ төтеше Шыңжаңдағы бауырларымызға керек қой. Оны жоюдын қажеті жоқ деп ойлаймын. Қолдағаныңыз үшін Алла разы болсын! --[[Қатысушы:А.С.Кизиров|А.С.Кизиров]] ([[Қатысушы талқылауы:А.С.Кизиров|талқылауы]]) 18:21, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06)-- :::{{@|А.С.Кизиров}} қытайда интернет қатты шектелген Уикипедия тұрмақ интернетке кіре алмайды. Онымен қоймай әркімнің инернеттегі іс әрекетін бақылауда ұсайды. Мен қытайда шамамен 6 жыл бұрын (2012) болдым. Онда еркіндік жоқ екенін көргем, қазір тіпті жоқ. Осында келгендер бізден пысық латын болсын кирил болсын жұтып алады. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:29, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) Youku-ды қолдау үшін YouTube, Baidu-ды қолдау үшін Wikipedia, өздерінің әлеуметтік желісін (аты есімнен шығып тұр) Facebook, өз іздеу жүйесін қолдау үшін Google бұғатталған. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:34, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) :Германияда оқитын қытайдың қазақ студенімен сөйлескенде төтеге сәйкес келмейтінін айтқан. Менің өз болжауымша [[Қатысушы:AlefZet|AlefZet]] деген қатысушы парслылардан көшіре салған. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:42, 2019 ж. қаңтардың 4 (+06) * Төте жазуды қалдыру керек. Латынға көшуге асықпау керек. Емле ережелері әлі бекіген жоқ. 2025 дейін әлі уақыт бар. Қожанасыр айтпақшы оған дейін не патша, не есек, не мен өлемін.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:21, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) :Толық келісемін, ш-сы дұрыс емес сияқты ғой --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:50, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06)& ::{{@|Kaiyr}} төтеде тұрған да жоқ қой, парсыдан көшірген арабша қалдыруға қандай нақты себеп бар? Жоғарыда мен ол туралы жазып кеттіп, оқымаған болсаң қайта қарап шығуыңды сұраймын. Германияда оқитын қытайдан барған қазақ студентімен болған әңгімені скриншот жасап осында салайын. Мен де сол кейбіреулер сияқты латынға асығуға қарсымын. Ерте көшкен Өзбекстанда әлі күнге дейін жартылай кирилмен жүреді екен. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 19:28, 2019 ж. қаңтардың 8 (+06) {{@|Kaiyr}} уақыты келіп өлейін деп отырған шалдар сияқты аттың ғой [[File:Face-tongue.svg|23px]]. Сен үшін патша мен үшін президент оңай өле қоятын адам емес, жаз ұзартатын дәрілер ішетін шығар, 130-ға келсе де таң қалмаймын. Сен айтқандай оған дейін 5-6 ақ жыл қалды. 2012-2013 жылдары осы уақытқа дейін не бар не жоқ деп ойлаған едік қазір біз сол кез үшін болашақта өмір сүріп отырмыз. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:25, 2019 ж. қаңтардың 9 (+06) :{{@|Kaiyr}} патшаң екеуің өлсеңдер басқа жұрт артарыңнан өледі дейсің бе? Жатып күлген смайлик ))))). --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 16:55, 2019 ж. қаңтардың 11 (+06) :: Патшаң кетті, күтеміз тағы біраз...--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 18:34, 2019 ж. маусымның 13 (+06) == Уикиманиа-2019 == 2019 жылдың 14-18 тамызы аралығында Швецияда өтетін конференцияға қатысуға өзімнің кандидатурамды ұсынуыма қалай қарайсыздар. Былтырғы жылы Польшаға баруға дайындалып, белгілі себептен бара алмай қалдым, ал биыл кедергі болмаса, конференцияға қатысып көрсем деп едім. [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 18:15, 2019 ж. наурыздың 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 19:25, 2019 ж. наурыздың 1 (+06) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 08:13, 2019 ж. наурыздың 2 (+06) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:AlibekKS|AlibekKS]] ([[Қатысушы талқылауы:AlibekKS|талқылауы]]) 05:30, 2019 ж. наурыздың 8 (+06) : Сәлеметсіздер ме! Уикиманиаға бару үшін өз уикиіңдегі басқа қатысушылардың мақұлдауы қажет емес және де әр уики бөлімнен қатысушылар саны шектелмеген. Аппликейшін толтырып жібересіз, сондағы комиссия өздері шешім қабылдайды. Басты талаптар: уикидегі белсенділік (онлайнда және офлайнда) және жетік деңгейдегі ағылшын тілі (конференция тек ағылшын тілінде өтетін болғандықтан). Қысқасы солай. Сол себепті бізге қарамай, ешкімнен қысылмай өтінім жібере беріңіз. --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:27, 2019 ж. наурыздың 4 (+06) * Уикиманиаға грант алуға қыз, әйелдердің мүмкіндігі (шансы) көп. Өйткені gender gap азайту үшін оларға грант көп бөлінеді. Бастысы заявканы жақсы толтыру. Менің заявкаларын 1 турдан өтіп, 2 турда өтпей қалып жүр.--[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 17:10, 2019 ж. наурыздың 5 (+06) :Былтырға жылы Польшаға баруға анкета толтырғанда админдердің қолдағаны туралы беттің сілтемесін салуымды сұраған болатын, сондықтан ондай мәлімет Швецияға да қажет болуы мүмкін деп қамданып жатқаным ғой. Биылғы конференцияға қатысу үшін шарты бойынша жеке мәліметтік анкетаға қосымша ағылшын тілінен анкетирование жүргізіледі екен, өтінімді беруін беремін, егер өтсе маған жаз бойы қарапайым (элементарный) ағылшынды сөйлеу (разговорный) дәрежесіне жетілдіру қажет болады. [[Қатысушы талқылауы:Салиха]] --Салиха 21:21, 2019 ж. наурыздың 6 (+06) ::2017-де Польшадағы және 2018-де Украинадағы конференциялар - жыл сайын болатын СЕЕ конференциясы. Әдетте күзде болады (қыркүйектің соңы-қазанның басы). Және де ол тек орталық және шығыс Еуропа аймағындағы уикимедиашылардың конференциясы. Ал Уикимания-2019 - бұл әлемдік масштабтағы шара. Сол себепті де талаптары өзгеше. Тапсырып көріңіз. Іске сәт!--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 12:21, 2019 ж. наурыздың 7 (+06) ::: Салиха ханым, қалайсыз? Не жаңалық? Сіздің өтініміңізді қабылдады ма Уикиманиаға?--[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 13:53, 2019 ж. маусымның 21 (+06) == [[Киев]] == HELLO Kazakh airports began to write the real name Kyiv instead of the fake Kiev invented in Moscow. https://112.international/politics/kyivnotkiev-kazakh-airports-change-spelling-of-ukrainian-capitals-name-38757.html https://www.segodnya.ua/world/usa/ssha-oficialno-pereimenovali-kiev-v-mezhdunarodnoy-baze-1283966.html Therefore, the time has come as an alternative name to write a new translation of the Ukrainian capital, Кыів Кыйив / Кыив/ , in order to prepare the Kazakh for a Ukrainian real international name. In Ukraine, road signs with Russian names are thrown into the trash and signs are installed instead of them from Kyiv. Already now, there is no need to use fake Kiev as the main translation. Replacing the Cyrillic alphabet in Latin alphabet will lead to the fact that the English names of Ukrainian cities will become major in the Kazakh language. The English language uses Ukrainian real names. Open the English version of Google Maps Yandex wego.here.com - there you will only see the Ukrainian name--[[Қатысушы:Bohdan Bondar|Bohdan Bondar]] ([[Қатысушы талқылауы:Bohdan Bondar|талқылауы]]) 20:37, 2019 ж. маусымның 13 (+06) :We will consider this offer. One of the main problem of Kazakh is adopting of loanwords through Russian, because of this I don't know how we will adopt the word "Київ" to Kazakh. It's some variation of adopting: Киів (Kiyiv), Киіп (Kiyip), Кейіп (Keyiv), Кей (Key).-<font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 22:52, 2019 ж. маусымның 13 (+06) == Махамбет ауданы == Сәламатсыздар ма? Мен Атырау облысының аудандарын өңдеп жатыр едім. [[Махамбет ауданы]] мақаласындағы "тарихы" бөлімін бөліп алып жаңа бетшемен шығара аласыздар ма? Негізгі бетті өзім түзеймін. Өзім бөліп алайын десем бұрынғы авторы жойылғалы тұр. --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 19:26, 2021 ж. наурыздың 31 (+06) == Wikipedia New Design Skin == Құрметті қауымдастық мүшелері! 2022 жылдан бастап басқа тілдегі уикипедия тараулары басты бет пен мақала беттерін оқуды жеңілдеті мақсатында жаңа дизайн қолдана бастағанын білесіздер. Тек бір жылдан астам уақытта қазақ тарауы ғана ескі нұсқада қолданылып жатыр. Осыған орай жаңа нұсқаға көшу туралы ортақ шешімге келсек? Онда дауыс беруге шақырамын.[[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:05, 2023 ж. маусымның 13 (+06) '''Қазақша Уикипедияны жаңа дизайн нұсқаға көшіру''' # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:06, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Айвентадор|Айвентадор]] ([[Қатысушы талқылауы:Айвентадор|талқылау]]) 15:15, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. [[Қатысушы:Kittenfreezer|Kittenfreezer]] ([[Қатысушы талқылауы:Kittenfreezer|талқылау]]) 15:20, 2023 ж. маусымның 13 (+06) # {{Қолдаймын}}. Әңгіме вектор 2022 жайлы болса, қолдаймын. меде тұрғанына біраз болды --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 16:09, 2023 ж. маусымның 25 (+06) # {{Қарсымын}}, маған қазіргісі ұнайды. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 11:38, 2023 ж. маусымның 27 (+06) == Global ban for Бучач-Львів == Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I’m informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for Бучач-Львів|RfC/Global ban for Бучач-Львів]]. --[[Қатысушы:Jphwra|Jphwra]] ([[Қатысушы талқылауы:Jphwra|талқылау]]) 22:43, 2023 ж. тамыздың 10 (+06) == Жеке бетімді қорғау == Мен өзімнің [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|жеке бетімді]] қорғауды сұраймын. [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|Timyr ne Tamerlan]] ([[Қатысушы талқылауы:Timyr ne Tamerlan|талқылау]]) 10:09, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) :Кімнен? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:42, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) ::Бәрінен [[Қатысушы:Timyr ne Tamerlan|Timyr ne Tamerlan]] ([[Қатысушы талқылауы:Timyr ne Tamerlan|талқылау]]) 11:04, 2025 ж. қаңтардың 19 (+05) == Әліпбиді жөндеу == Бірдей санаттағы мақалалар орыс әліпбиі бойынша реттеледі де, қазақша әріптен басталатын мақалалар санаттың ең соңында тұрады. Осыны қазақ әліпбиіне сай етіп реттеуді сұраймын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:32, 2025 ж. қаңтардың 20 (+05) :{{@|Casserium}}Кеш жарық, осы мәселені баяғыдан айтып жүргенмін. Қазақтың төл 9 әрпінен басталған атаулар кейін тұрады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:00, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :: Қайырлы кеш. Мұны тек бітікшілер жөндей алатын шығар. @[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]], @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:05, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :::Бұл мәселеге біздің тісіміз батпайды-ау. Техникалық мәселе бұл жерде. Сәйкес мамандармен ақылдасу керек. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 00:15, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) ::::Мына сілтемеге өтіп, дауыстарыңды беріп жіберсеңдер, жылдамдатып қосып береді: https://phabricator.wikimedia.org/T384395 [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 03:06, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :::::@[[Қатысушы:Casserium|Casserium]], @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], @[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]], @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] енді санат не кез келген бетте әліпби дұрыс сұрыпталатын болады. Тексеріп көріңіздер. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:00, 2025 ж. наурыздың 11 (+05) ::::::Қайырлы кеш. Мәселені шешкеніңіз үшін көп рахмет. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:37, 2025 ж. наурыздың 12 (+05) :Керемет! {{@|Murat Karibay}}. Инфобокс үлгісін уикидатамен алмастырып шықсаңыз керемет болар еді. Мен жасап едім, кейбір жерлері дұрыс болмады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:29, 2025 ж. наурыздың 12 (+05) == Сілтеме жасауды жөндеу == Қазақша Уикипедияда тырнақшаға алынған сөзге сілтеме жасағанда, соңғы тұрған тырнақша көк түске боялып кететіні бар (мысалы, <nowiki>«[[Хабар]]»</nowiki> → «[[Хабар]]»). Бірақ орысша, ағылшынша Уикипедияда <nowiki>"<nowiki/>"</nowiki>-сіз де тырнақша боялмаған күйінде қалады. Осы жағдайды реттеуді ұсынамын. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 06:13, 2025 ж. ақпанның 2 (+05) == Уикимедиа жобаларына қатысы жоқ Телеграмды Қазақша Уикипедияның әр бетінің төбесінде жарнамалау жалпы Уикипедияның стиліне сәйкес емес == Кеш жарық, құрметті Қазақша Уикипедия қатысушылары! Осы тақырыптағы сөздерім сіздерге қатты тисе, кешірім өтінем. Менің ойым біреуді ренжіту емес, мәдениетіміз үшін құндылығы көп Қазақша Уикипедия жобасын жақсарту. Басқа тілдегі Уикипедия жобаларының ешбірі өзінің әлеуметтік желідегі аккаунттарын осыншама ашық түрде жарнамаламайды және оған жақсы себептер бар деп ойлаймын. Мысалы, ол кәдімгі сайт қолданушысы үшін кәсіби емес көрінеді, себебі ол Уикипедияда онсыз да бұрыннан бері бар талқылау және форум функцияларын құрметтемейді, әрі Қазақша Уикипедия қатысушыларын сол негізгі функцияларды білмейтін не қолдана алмайтын сауатсыз адамдар секілді көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір жоба қатысушылары Телеграм желісін қолданбайды, сондықтан қатысушылардың арасындағы сөйлесу сапасы нашарлауы мүмкін. Неліктен Қазақша Уикипедияға қатысты барлық жаңалықты жариялау мен талқылауды тек форумдар арқылы жасамасқа? [[Қатысушы:Нұрали Жандосұлы|Нұрали Жандосұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрали Жандосұлы|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. сәуірдің 20 (+05) # {{Қолдаймын}}, алып тастаңдар бұны. --[[Қатысушы:Джамбульский|Джамбульский]] ([[Қатысушы талқылауы:Джамбульский|талқылау]]) 01:29, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) # {{Қолдаймын}}, керек жоқ нәрсе ғой. --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 12:49, 2025 ж. сәуірдің 27 (+05) # {{Қарсымын}} --[[Қатысушы:Менеджер по сроку годности|Менеджер по сроку годности]] ([[Қатысушы талқылауы:Менеджер по сроку годности|талқылау]]) 00:56, 2025 ж. Мамырдың 12 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:52, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Құрметті Қазақша Уикипедия қауымдастығы. Мен Muzaffar Turgunov, 3 жылдан астам уақыт бойы қазақша және өзбекше Уикипедиясы белсенді қатысушысымын. Жастармен жұмыс жасау және оларды қолдау тәжірибем көп. М. Әуезов университеті Уикипедия студент клубы және басқа да қауымдастықтармен тәжірибе алмасып, белсенді болдым. Бірнеше халықаралық конференцияларға қатысып, өз білімімді бөлістім. Қазіргі таңда Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы тақырыбында Уикимедианың Рапид грантына өтініш беруді жоспарлап отырмын. Rapid Grant — бұл Wikimedia Foundation (Уикимедиа Қоры) ұсынатын шағын көлемді, бірақ маңызды қаржылай көмек түрі, ол Уикипедия және басқа да Уикимедиа жобаларының дамуына үлес қосатын жеке адамдар мен топтардың бастамаларын қолдау үшін беріледі. Бұл гранттың басты мақсаты — адамдарға өз қауымдастығында Уикимедиа жобаларын алға жылжытуға мүмкіндік беру: мысалы, мақалалар жазу, оқыту семинарларын өткізу, фотосуреттер жүктеу, ақпарат тарату немесе жаңа еріктілерді тарту сияқты іс-шаралар ұйымдастыру. Осыған орай, қауымдастықтан қолдау көрсетуіңізді сұраймын. Қауымдастық тарапынан рұқсат керек екен, бұл менің жобамды сәтті жүзеге асыруға үлкен көмегін тигізеді. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 20:25, 2025 ж. қарашаның 13 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 23:50, 2025 ж. қарашаның 13 (+05) # {{Қолдаймын}} [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:40, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} іске сәт! Керек болса Уикипедия қатысушылары хабардар болу үшін жаппай хабарландыру таратып бере аламын. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 12:12, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} - [[Қатысушы:Салиха]]--Салиха 17:21, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}}, жаңалық күтеміз! Іске сәт! [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 20:28, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} - [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} Іске сәт! Нәтижелі жиын болады деп сенем! [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 22:16, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:08, 2025 ж. қарашаның 15 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) 19:19, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 21:42, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Sofiemama|Sofiemama]] ([[Қатысушы талқылауы:Sofiemama|талқылау]]) 23:36, 2025 ж. қарашаның 17 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:KoishymanovaG|KoishymanovaG]] ([[Қатысушы талқылауы:KoishymanovaG|талқылау]]) 09:46, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 12:26, 2025 ж. қарашаның 18 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылау]]) 18:55, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:50, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) == Уикипедияның 25 жылдық мерейтойына арналған логотип == {{жабық}} [[Сурет:WP25 potential birthday logo vector22 kz.svg|thumb|thumb|Vector 22]] [[Сурет:Wikipedia-logo-vector2010-wikipedia25-kz.svg|thumb|Vector Legacy]] Қайырлы күн, құрметті уикипедияшылар! 15 қаңтар Уикипедия [[Уикипедия:25 жылдық мерейтой|25 жасқа]] толады. Соған орай басқа уикимедиашылардан сұратып, арнайы осы екі логотипті жасаттым. Және осы логотиптерді біздің Уикипедияда 15 қаңтардан бастап негізгі логотип қылып қолдануды ұсынып отырмын. Vector 22 деген (үстіңгі) логотип 2022 жылғы Vector 22 интерфейсіне, ал Vector Legacy деген (астыңғысы) логотип 2010 жылғы Vector Legacy интерфейсіне арналған. Сонымен қатар 10 қаңтарда болған [[:meta:Event:CEE Catch Up: Wikipedia 25|CEE Catch Up]] кезінде Уикимедиа Қоры қызметкерлері 25 жылдық мерейтойға арналған логотиптерді 1 жылға дейін, яғни 2027 жылғы 15 қаңтарға дейін қолдана берсеңіздер болады деген. Бірақ қазір қанша уақыт қолданатынымызды емес, жалпы ресми логотип өзгерту үшін қауымдастық қолдау көрсетуі қажет, сондықтан жалпы логотипті өзгертуге қолдау білдірулеріңізді сұраймын. Басқа уики қауымдастықтар 25 жылдық мерейтойға неше түрлі онлайн және офлайн іс-шаралар өткізіп жатыр. Біз ең болмаса логотипімізді өзгертіп, көштің соңына болсын ілініп қалайық :) -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:30, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) Дауыс берушіге қойылатын талап: # Өңдеулер саны: кем дегенде 100 # Уикипедияда тіркелген уақыты: кем дегенде 3 ай Дауыс беру 13 қаңтардың соңына дейін жалғасады === Қолдағандар === # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:09, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] 22:24, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 22:32, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) # {{Қолдаймын}} --[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 11:17, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) # {{Қолдаймын}} --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 11:41, 2026 ж. қаңтардың 12 (+05) === Қарсы болғандар === === Қалыс қалғандар === === Сұрақтар === === Қорытынды === Дауыс беру нәтижелері бойынша, 2026 жылдың 15 қаңтарынан бастап Қазақша Уикипедия логотиптері жаңа логотиптермен ауыстырылды. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:00, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) {{жабық-соңы}} == Бөлімдердің орналасуын бекіту == Қайырлы күн! Мақаладағы бөлімдердің орналасуын бекітуді ұсынамын. '''Галерея'''<br> '''Тағы қараңыз'''<br> '''Әдебиет'''<br> '''Дереккөздер'''<br> '''Сілтемелер (Сыртқы сілтемелер)'''<br> '''Санат'''<br> Кейде кейбір қатысушылар осы бөлімдердің орындарын ауыстырып жазады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:00, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын! [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 12:04, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:22, 2026 ж. ақпанның 14 (+05). '''Сілтемелер''' дің астына '''Санат''' деп қосып жіберсе қалай болады.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 15:42, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # Қолдаймын [[Қатысушы:Epoxa-HH|Epoxa-HH]] ([[Қатысушы талқылауы:Epoxa-HH|талқылау]]) 12:34, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) # {{Қолдаймын}} -- Сілтемелер емес Сыртқы сілтемелер дұрыс болар [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 12:48, 2026 ж. ақпанның 14 (+05) == Мекемелер мен адамдар туралы ақпарат пен жаңа парақшаларды қалай қоса аламыз? == Қайырлы күн! Менде біраз мақалалар бар жиналып қалған. Онда мекемелер мен адамдар туралы ақпарат бар. Қызметі, өмірбаяны және т.б. Соны уикипедияға қалай шығаруға болады? [[Қатысушы:Бауыржан Заки|Бауыржан Заки]] ([[Қатысушы талқылауы:Бауыржан Заки|талқылау]]) 14:05, 2026 ж. наурыздың 2 (+05) :Қайырлы күн! Мақала жариялау үшін сізге 50 өңдеме жасау қажет. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 15:30, 2026 ж. наурыздың 2 (+05) == Инкубатордағы мақаланы тексеру туралы == <nowiki>Сәлеметсіздер ме. Мен инкубаторда "Жасанды интеллект – болашақтың технологиясы" атты мақала жаздым. Мақала дереккөздермен және суреттермен толықтырылған. Мақаланы қарап, талаптарға сәйкес болса негізгі мақалалар кеңістігіне көшіруге көмектессеңіздер. Рақмет.</nowiki> [[Қатысушы:Aidigitalkz|Aidigitalkz]] ([[Қатысушы талқылауы:Aidigitalkz|талқылау]]) 12:37, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) :Сәлеметсіз бе! Уикипедияда [[Жасанды интеллект]] мақаласы бар. Сіздікі дубликат болады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:27, 2026 ж. наурыздың 10 (+05) == Жаңадан тіркелген қатысушыларға арналған «100 өңдеме» шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендету == Жаңадан тіркелген қатысушыларға мақалалар жазу кезінде қолданылатын қазіргі «100 өңдеме» шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендетуді ұсынамын. Қолданыстағы талап жаңа қатысушылардың энциклопедияға үлес қоса бастауын едәуір баяулатуы мүмкін. Сонымен қатар 50 өңдеме талабы қатысушының жобамен танысып, негізгі қағидалар мен өңдеу дағдыларын меңгеруіне жеткілікті деңгей болып көрінеді. Сондықтан қазіргі 100 өңдеме шектеуін 50 өңдемеге дейін төмендету ұсынылады. Қауымдастық мүшелерінен ұсынысқа қатысты қолдау немесе қарсылық білдіру сұралады. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:50, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :# {{Қолдаймын}} -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 11:25, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) == Инкубатордан мақаланы негізгі бетке көшіру туралы сұраныс == Сәлеметсіздер ме, құрметті администраторлар! Мен жаңа қатысушы болғандықтан, өңдеме саным жетпей, Инкубатордағы дайын мақаламды негізгі Уикипедия бетіне шығара алмай жатырмын. Төмендегі бір мақаланы тексеріп, негізгі мақалалар қатарына көшіріп (жылжытып) берулеріңізді сұраймын. Алдын ала рақмет! * [[Жоба:Инкубатор/Біләл Малдыбайұлы]] [[Қатысушы:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] ([[Қатысушы талқылауы:Амина Жанаковна|талқылау]]) 17:19, 2026 ж. маусымның 4 (+05) cflqi5s2wqyp6s08yhvac52a939yc0z 0 6775 3613428 3590329 2026-06-04T15:39:46Z ShadZ01 56180 3613428 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Мерилин Монро |шынайы есімі = Marilyn Monroe |сурет = Marilyn Monroe, Photoplay 1953.jpg |сурет ені = 250px |сурет атауы = ''Ханзада мен Қардайақ'' фильмінің кадрында, 1957 жылы |туған кездегі есімі = Норма Джин Мортенсон |туған күні = 1.6.1926 |туған жері = [[Лос-Анджелес]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = 5.8.1962 |қайтыс болған жері = Лос-Анджелес, АҚШ |мамандығы = {{актриса|АҚШ}}, {{әнші|АҚШ}}, [[модель]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1947—1962 |бағыты = |киностудия = |марапаттары = «[[Алтын глобус сыйлығы|Алтын глобус]]» (1959) |imdb_id = 0000054 |қолтаңбасы = Marilyn Monroe Signature.svg |сайты = [http://www.marilynmonroe.com/ Ресми сайты] }} '''Мэрилин Монро''' немесе '''Мерилин Монро''' <ref>{{cite web|url=http://www.cmgww.com/stars/monroe/about/facts.html|title=Marilyn Monroe: Fast Facts|publisher=cmgww.com|accessdate=2012-09-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BTGMPgcm|archivedate=2012-10-17}}</ref>({{lang-en|Marilyn Monroe}}, туғандағы есімі '''Норма Джин Мортенсон''', {{lang-en|Norma Jeane Mortenson}}, шоқындырылғанда '''Норма Джин Бейкер''', {{lang-en|Norma Jeane Baker}} (''Норма Джин Бейкер''); [[1 маусым]], [[1926]] – [[5 тамыз]], [[1962]])<ref>{{cite web|url=http://www.biography.com/articles/Marilyn-Monroe-9412123?part=1|title=Marilyn Monroe Biography|publisher=Biography.com|accessdate=2012-09-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BTGN2tVg|archivedate=2012-10-17}}</ref> — [[америка]]лық [[әртіс]], [[әнші]] және XX-ғасырдың танымал [[модел]]і болған. == Жастық шағы == [[Сурет:Marilyn Monroe Birth Certificate.jpg|thumb|170px|left|Норма Джин Мортенсонның туу туралы куәлігі]] Норма Джин Мортенсон [[1926]] жылы Лос-Анджелес ауруханасында 9:30-ға таяу уақытта дүниеге келді. Ол киномонтаждаушы Гледис Перл Бейкердің үшінші баласы болатын. Нағашы әжесі - Делла Монро — [[Ирландия]]дан, атасы - Отис Монро<ref>Мэрилин Монро. Ерлер әлеміндегі өмір\Софья Бенуа.- М.:Алгоритм, 2012.&nbsp;— 12</ref>, [[Шотландия]]дан келген, ал анасы [[Мексика]]да туған. Қыздың биологиялық әкесінің кім екені белгісіз, бірақ туу туралы куәлігінде Мартин Эдвард Мортенсон деп жазылған және қыз да Норма Джин Мортенсон деп тіркелген. Кейінірек, қызға алты ай толған соң оны Евангелия шіркеуінде шоқындырып жатқанда анасы қызының тегін Бейкер етіп өзгерткізді. Белгісіз себептерге байланысты, әкесінің тегі құжаттарда орфографиялық қатемен жазылған. Негізінде [[1924]] жылы [[11 қазан]]да Глэдис тұрмысқа шыққан норвег [[эммигрант]]ы Мартин Эдвардтың (1897—1981) тегі Мортенсон емес, Мортенсен болған. Дәл осы қатенің кесірінен сол кезде актрисаның биологиялық әкесінің кім екені жөнінде көптеген түсініспеушіліктер туындаған. Глэдис Мортенсенмен [[1925]] жылы [[26 мамыр]]да айырылысты ([[1928]] жылы толығымен ажырасты)<ref>{{cite news|author=AP |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02E1DC1639F930A25751C0A967948260 |title=Mortensen's Death and documents |work=New York Times |date=ақпан 13, 1981 |accessdate=March 2, 2010}}</ref> 1925 жылдың аяғында Глэдис аяғы ауыр екенін байқайды. Сонымен қатар Монроның кейбір [[биограф]]тары Глэдис '''жалғыз ана''' атанбас үшін Мортенсеннің есімін пайдаланған деп жоруда. Ал Монро Мортенсеннің өз әкесі екенін әрдайым жоққа шығаратын. Бірде ол анасының Чарльз Стэнли Гиффордтың суретін көрсетіп, оны Монроның әкесі деп таныстырғанын айтты. [[Актриса]]ның айтуы бойынша Чарльздің [[Кларк Гэйбл]]дікіндей мұрты болған, сондықтан оны көбінесе Гэйблге ұқсатқан. [[Сурет:MarilynMonroe - YankArmyWeekly.jpg|thumb|180px|left|Норма Джин Догерти]] == Голливудтағы мансабы == 1946 жылдың тамызында ол [[20th Century Studios]]-пен келісімшартқа отырып, статист болып жұмысқа кірді. Студияда оған есімін Кэрол Линд, Клэр Норман, немесе Мэрилин Миллер етіп өзгертуін ұсынды. Және соңында Мэрилин Монро етіп өзгертті. Монро — анасының тегі. Монро алғашқы некесінен кейін өз мансабы туралы ойлап, 1946 жылдың аяғында күйеуімен ажырасады. 1848 жылдың қазан айында Columbia Pictures киностудиясында "Хористки" фильмі шықты. Бұл Монроның өзі сомдап, өлең айтып шыққан алғашқы фильмі болатын. Бұл фильмнен кейін [[20th Century Studios]] киностудиясымен жеті жылдық келісімшартқа отырады және «Асфальтовые джунгли» фильміндегі рөлді алады. [[1954 жыл]]дың ақпан айында ол бейсболист [[Джо Ди Маджо]]ға тұрмысқа шығады. Бірақ Ди Маджо актрисаны барлық ер кісілерден қызғанады екен және сол себепті оған көп қол көтеретін болып шығыпты. Қызғаныштың кесірінен олар 1954 жылдың қазан айында ажырасады. Алайда , Джо Мэрилинді өмірінің соңына дейін сүйіп өтеді және Мэрилиннің барлық сүйіктілерінен сол ғана оның жерлеуіне келеді. Монро Ди Маджоға тұрмысқа шыққан соң [[20th Century Studios]] киностудиясы оны «Нет лучше бизнеса, чем шоу-бизнес» атты мюзиклге түсуге шақырады. 1954 жылдың наурыз айында Мэрилин "Ең танымал актриса" сыйлығын жеңіп алады. 1954 жылдың қаңтарында ол «Мэрилин Монро Продакшнс» атты өзінің жеке корпорациясын ашатыны туралы жариялайды. Және сол корпорацияның иесі мен акциялар пакетінің иегері өзі болып табылады. 1960 жылдың 8 наурызында Мэрилин '''Голливудтық "Даңқ аллеясының"''' иегері атанады.<ref>{{cite web|url=http://www.walkoffame.com/marilyn-monroe|title=Marilyn Monroe|publisher=Walk of Fame|accessdate=2012-08-14|archiveurl=http://www.webcitation.org/69ynziZbs|archivedate=2012-08-17}}</ref>. Мэрилин 1961 жылдың 20 қаңтар күні [[Артур Миллер]]мен ажырасады. Сол жылдың ақпан айында Нью-Йорктегі психиатриялық клиникаға жатқызылып, ол жерден 1961 жылы 5 наурызда шығады. == Жеке өмірі == Мэрилин драматург Артур Миллермен 1950 жылы танысады, бірақ содан айырылысып, кейін 1955 жылы қайта табысады. Артурдың бұрынғы әйелінен екі баласы болатын. Олар заңды түрде 1956 жылы 29 маусымда үйленеді. Ал екі күннен кейін еврейлік той рәсімін өткізеді (Артур еврей болған). Бұл неке басқаларына қарағанда ең ұзағы болды, себебі Мэрилин оның білімін арттыратын, өмірлік ұстазы бола алатын ақылды ер адамға тұрмысқа шығуды қалайтын. Бұл неке айтарлықтай бақытты болмады: олар төрт жарым жыл бірге тұрып, 1961 жылдың 20 қаңтарында ажырасады. Кейінірек Артурдың үйлену тойынан кейін өз күнделігіне: "Ол кішкентай бала сияқты, мен оны жек көрем!", деп жазғаны белгілі болады. Мұны көрген Мэрилин ашуланып, екеуі ұрысып қалады. Мэрилин балалары болғанды әрдайым қалайтын, әр некесінде жүкті болуға тырысқанымен, ештеңе шықпайтын. Артурдан жүкті болғанымен, бұл жүктілік жатырдан тыс болып шықты. === Саяси көзқарасы === Мэрилин Монроның құрбысы мен хатшысы Патрисия Ньюкомбтың айтуы бойынша, Мэрилин өзінен интервью алып жатқан репортерден : "Өтінемін, интервьюді мен сенетін нәрсемен аяқтаңызшы", деп, мақаланы "Өмірдегі ең қажет нәрсе ол нағыз туыстық сезім. Барлығы: жұлдыздар, жұмысшылар, қара нәсілділер, арабтар, еврейлер - біз барлығымыз бауырлармыз" деген сөздермен бітіруін сұрағанымен, өтініші жауапсыз қалды. <gallery> Walk_of_fame,_marilyn_monroe.JPG Barris Marilyn Monroe.jpg Gentlemen Prefer Blondes Movie Trailer Screenshot (35).jpg Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire trailer.jpg Marilyn Monroe in The Asphalt Jungle trailer.JPG Marilyn Monroe postcard.JPG </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Marilyn Monroe}} [[Санат:1 маусымда туғандар]] [[Санат:Лос Анжелесте туғандар]] [[Санат:5 тамызда қайтыс болғандар]] [[Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар]] [[Санат:АҚШ кинематографы актрисалары]] [[Санат:XX ғасыр актрисалары]] [[Санат:XX ғасыр әншілері]] [[Санат:АҚШ фотомодельдері]] [[Санат:XX ғасыр фотомодельдері]] [[Санат:Комедия және мюзикл жанры бойынша үздік әйел рөлі үшін Алтын глобус сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Мэрилин Монро]] [[Санат:Лақап есімімен танымал әртістер]] [[Санат:Playboy модельдері]] [[Санат:Голливуд Даңқ аллеясы]] [[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Дәрі дозасын көбейтуден қайтыс болғандар]] [[Санат:Вествудс зиратында жерленгендер]] [[Санат:Актерлік студия түлектері]] [[Санат:Лос Анжелестегі жоғарғы мектеп университеті түлектері]] [[Санат:Өзін-өзі өлтірген актрисалар]] [[Санат:Нуар фильмдері актисалары]] 2wf04f0m4rel5zldz02piyb2so2i3ek 3613429 3613428 2026-06-04T15:40:24Z ShadZ01 56180 3613429 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Мерилин Монро |шынайы есімі = Marilyn Monroe |сурет = Marilyn Monroe, Photoplay 1953.jpg |сурет ені = 250px |сурет атауы = Мэрилин Монро «Photoplay» журналы үшін, 1953 жыл |туған кездегі есімі = Норма Джин Мортенсон |туған күні = 1.6.1926 |туған жері = [[Лос-Анджелес]], [[АҚШ]] |қайтыс болған күні = 5.8.1962 |қайтыс болған жері = Лос-Анджелес, АҚШ |мамандығы = {{актриса|АҚШ}}, {{әнші|АҚШ}}, [[модель]] |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1947—1962 |бағыты = |киностудия = |марапаттары = «[[Алтын глобус сыйлығы|Алтын глобус]]» (1959) |imdb_id = 0000054 |қолтаңбасы = Marilyn Monroe Signature.svg |сайты = [http://www.marilynmonroe.com/ Ресми сайты] }} '''Мэрилин Монро''' немесе '''Мерилин Монро''' <ref>{{cite web|url=http://www.cmgww.com/stars/monroe/about/facts.html|title=Marilyn Monroe: Fast Facts|publisher=cmgww.com|accessdate=2012-09-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BTGMPgcm|archivedate=2012-10-17}}</ref>({{lang-en|Marilyn Monroe}}, туғандағы есімі '''Норма Джин Мортенсон''', {{lang-en|Norma Jeane Mortenson}}, шоқындырылғанда '''Норма Джин Бейкер''', {{lang-en|Norma Jeane Baker}} (''Норма Джин Бейкер''); [[1 маусым]], [[1926]] – [[5 тамыз]], [[1962]])<ref>{{cite web|url=http://www.biography.com/articles/Marilyn-Monroe-9412123?part=1|title=Marilyn Monroe Biography|publisher=Biography.com|accessdate=2012-09-06|archiveurl=http://www.webcitation.org/6BTGN2tVg|archivedate=2012-10-17}}</ref> — [[америка]]лық [[әртіс]], [[әнші]] және XX-ғасырдың танымал [[модел]]і болған. == Жастық шағы == [[Сурет:Marilyn Monroe Birth Certificate.jpg|thumb|170px|left|Норма Джин Мортенсонның туу туралы куәлігі]] Норма Джин Мортенсон [[1926]] жылы Лос-Анджелес ауруханасында 9:30-ға таяу уақытта дүниеге келді. Ол киномонтаждаушы Гледис Перл Бейкердің үшінші баласы болатын. Нағашы әжесі - Делла Монро — [[Ирландия]]дан, атасы - Отис Монро<ref>Мэрилин Монро. Ерлер әлеміндегі өмір\Софья Бенуа.- М.:Алгоритм, 2012.&nbsp;— 12</ref>, [[Шотландия]]дан келген, ал анасы [[Мексика]]да туған. Қыздың биологиялық әкесінің кім екені белгісіз, бірақ туу туралы куәлігінде Мартин Эдвард Мортенсон деп жазылған және қыз да Норма Джин Мортенсон деп тіркелген. Кейінірек, қызға алты ай толған соң оны Евангелия шіркеуінде шоқындырып жатқанда анасы қызының тегін Бейкер етіп өзгерткізді. Белгісіз себептерге байланысты, әкесінің тегі құжаттарда орфографиялық қатемен жазылған. Негізінде [[1924]] жылы [[11 қазан]]да Глэдис тұрмысқа шыққан норвег [[эммигрант]]ы Мартин Эдвардтың (1897—1981) тегі Мортенсон емес, Мортенсен болған. Дәл осы қатенің кесірінен сол кезде актрисаның биологиялық әкесінің кім екені жөнінде көптеген түсініспеушіліктер туындаған. Глэдис Мортенсенмен [[1925]] жылы [[26 мамыр]]да айырылысты ([[1928]] жылы толығымен ажырасты)<ref>{{cite news|author=AP |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02E1DC1639F930A25751C0A967948260 |title=Mortensen's Death and documents |work=New York Times |date=ақпан 13, 1981 |accessdate=March 2, 2010}}</ref> 1925 жылдың аяғында Глэдис аяғы ауыр екенін байқайды. Сонымен қатар Монроның кейбір [[биограф]]тары Глэдис '''жалғыз ана''' атанбас үшін Мортенсеннің есімін пайдаланған деп жоруда. Ал Монро Мортенсеннің өз әкесі екенін әрдайым жоққа шығаратын. Бірде ол анасының Чарльз Стэнли Гиффордтың суретін көрсетіп, оны Монроның әкесі деп таныстырғанын айтты. [[Актриса]]ның айтуы бойынша Чарльздің [[Кларк Гэйбл]]дікіндей мұрты болған, сондықтан оны көбінесе Гэйблге ұқсатқан. [[Сурет:MarilynMonroe - YankArmyWeekly.jpg|thumb|180px|left|Норма Джин Догерти]] == Голливудтағы мансабы == 1946 жылдың тамызында ол [[20th Century Studios]]-пен келісімшартқа отырып, статист болып жұмысқа кірді. Студияда оған есімін Кэрол Линд, Клэр Норман, немесе Мэрилин Миллер етіп өзгертуін ұсынды. Және соңында Мэрилин Монро етіп өзгертті. Монро — анасының тегі. Монро алғашқы некесінен кейін өз мансабы туралы ойлап, 1946 жылдың аяғында күйеуімен ажырасады. 1848 жылдың қазан айында Columbia Pictures киностудиясында "Хористки" фильмі шықты. Бұл Монроның өзі сомдап, өлең айтып шыққан алғашқы фильмі болатын. Бұл фильмнен кейін [[20th Century Studios]] киностудиясымен жеті жылдық келісімшартқа отырады және «Асфальтовые джунгли» фильміндегі рөлді алады. [[1954 жыл]]дың ақпан айында ол бейсболист [[Джо Ди Маджо]]ға тұрмысқа шығады. Бірақ Ди Маджо актрисаны барлық ер кісілерден қызғанады екен және сол себепті оған көп қол көтеретін болып шығыпты. Қызғаныштың кесірінен олар 1954 жылдың қазан айында ажырасады. Алайда , Джо Мэрилинді өмірінің соңына дейін сүйіп өтеді және Мэрилиннің барлық сүйіктілерінен сол ғана оның жерлеуіне келеді. Монро Ди Маджоға тұрмысқа шыққан соң [[20th Century Studios]] киностудиясы оны «Нет лучше бизнеса, чем шоу-бизнес» атты мюзиклге түсуге шақырады. 1954 жылдың наурыз айында Мэрилин "Ең танымал актриса" сыйлығын жеңіп алады. 1954 жылдың қаңтарында ол «Мэрилин Монро Продакшнс» атты өзінің жеке корпорациясын ашатыны туралы жариялайды. Және сол корпорацияның иесі мен акциялар пакетінің иегері өзі болып табылады. 1960 жылдың 8 наурызында Мэрилин '''Голливудтық "Даңқ аллеясының"''' иегері атанады.<ref>{{cite web|url=http://www.walkoffame.com/marilyn-monroe|title=Marilyn Monroe|publisher=Walk of Fame|accessdate=2012-08-14|archiveurl=http://www.webcitation.org/69ynziZbs|archivedate=2012-08-17}}</ref>. Мэрилин 1961 жылдың 20 қаңтар күні [[Артур Миллер]]мен ажырасады. Сол жылдың ақпан айында Нью-Йорктегі психиатриялық клиникаға жатқызылып, ол жерден 1961 жылы 5 наурызда шығады. == Жеке өмірі == Мэрилин драматург Артур Миллермен 1950 жылы танысады, бірақ содан айырылысып, кейін 1955 жылы қайта табысады. Артурдың бұрынғы әйелінен екі баласы болатын. Олар заңды түрде 1956 жылы 29 маусымда үйленеді. Ал екі күннен кейін еврейлік той рәсімін өткізеді (Артур еврей болған). Бұл неке басқаларына қарағанда ең ұзағы болды, себебі Мэрилин оның білімін арттыратын, өмірлік ұстазы бола алатын ақылды ер адамға тұрмысқа шығуды қалайтын. Бұл неке айтарлықтай бақытты болмады: олар төрт жарым жыл бірге тұрып, 1961 жылдың 20 қаңтарында ажырасады. Кейінірек Артурдың үйлену тойынан кейін өз күнделігіне: "Ол кішкентай бала сияқты, мен оны жек көрем!", деп жазғаны белгілі болады. Мұны көрген Мэрилин ашуланып, екеуі ұрысып қалады. Мэрилин балалары болғанды әрдайым қалайтын, әр некесінде жүкті болуға тырысқанымен, ештеңе шықпайтын. Артурдан жүкті болғанымен, бұл жүктілік жатырдан тыс болып шықты. === Саяси көзқарасы === Мэрилин Монроның құрбысы мен хатшысы Патрисия Ньюкомбтың айтуы бойынша, Мэрилин өзінен интервью алып жатқан репортерден : "Өтінемін, интервьюді мен сенетін нәрсемен аяқтаңызшы", деп, мақаланы "Өмірдегі ең қажет нәрсе ол нағыз туыстық сезім. Барлығы: жұлдыздар, жұмысшылар, қара нәсілділер, арабтар, еврейлер - біз барлығымыз бауырлармыз" деген сөздермен бітіруін сұрағанымен, өтініші жауапсыз қалды. <gallery> Walk_of_fame,_marilyn_monroe.JPG Barris Marilyn Monroe.jpg Gentlemen Prefer Blondes Movie Trailer Screenshot (35).jpg Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire trailer.jpg Marilyn Monroe in The Asphalt Jungle trailer.JPG Marilyn Monroe postcard.JPG </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{commons|Category:Marilyn Monroe}} [[Санат:1 маусымда туғандар]] [[Санат:Лос Анжелесте туғандар]] [[Санат:5 тамызда қайтыс болғандар]] [[Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар]] [[Санат:АҚШ кинематографы актрисалары]] [[Санат:XX ғасыр актрисалары]] [[Санат:XX ғасыр әншілері]] [[Санат:АҚШ фотомодельдері]] [[Санат:XX ғасыр фотомодельдері]] [[Санат:Комедия және мюзикл жанры бойынша үздік әйел рөлі үшін Алтын глобус сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Мэрилин Монро]] [[Санат:Лақап есімімен танымал әртістер]] [[Санат:Playboy модельдері]] [[Санат:Голливуд Даңқ аллеясы]] [[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Дәрі дозасын көбейтуден қайтыс болғандар]] [[Санат:Вествудс зиратында жерленгендер]] [[Санат:Актерлік студия түлектері]] [[Санат:Лос Анжелестегі жоғарғы мектеп университеті түлектері]] [[Санат:Өзін-өзі өлтірген актрисалар]] [[Санат:Нуар фильмдері актисалары]] mgjllakheo9pbshmmll6v1ucpo27feo 0 8712 3613440 3500380 2026-06-04T15:57:10Z RaiymbekZh 170385 /* Қайтыс болғандар */ 3613440 wikitext text/x-wiki {| style="float:right;" |- |{{Қаңтар күнтізбесі}} |} '''Қаңтардың 2''' — [[Григориан күнтізбесі]]нде жылдың 2-ші күні. Жылдың аяғына 363 ([[Кібісе жылы|кібісе жылдарда]] 364) күн қалады. == Мерекелер == * [[Гаити]] — Ата-баба күні * [[Швейцария]] және [[Лихтенштейн]] — Берхтольд күні * [[Сент-Китс және Невис]] — Карнавал күні == Оқиғалар == 1968 жылы. [[Оңтүстік Африка Республикасы|Оңтүстік Африкада]] Кристиан Барнард алғашқы рет [[адам]]нан адамға [[жүрек]] ауыстырды 2022 жылы. [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары|Қазақстанда наразылық шаралар]] басталды == Туғандар == == Қайтыс болғандар == * [[1943 жыл|1943]] — [[Қайыржан Теубекұлы Шотбаев|Шотбаев Қайыржан Теубекұлы]]. == Сыртқы сілтемелер == {{months}} [[Санат:2 қаңтар]] r64bauo4wkjskrcyqv9a36s7lxvnavr 0 9309 3613381 3424134 2026-06-04T12:27:32Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Поэзия|Поэзия]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613381 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Нұрпейіс Байғанин |Атауы = |Сурет = Нурпеис Байганин.jpeg |Сурет ені = 200 px |Сурет тақырыбы = |Фон = әнші |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 20.06.1860 |Туған жері = {{туғанжері|Байғанин ауданы|Байғанин ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]] |Қайтыс болған күні = 9.4.1945 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ақтөбе|Ақтөбеде}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = [[Сурет:Flag of Russia.svg|25px]] [[Ресей империясы]]→ <br /> [[Сурет:Flag of the Soviet Union (1936 – 1955).svg|25px]] [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <br /> {{байрақ|Қазақ КСР}} |Мамандықтары = халық ақыны, жырау |Дауыс түрі = |Аспаптары = домбыра |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}} |Сайты = }} '''Нұрпейіс Байғанин''' ([[20 маусым]] [[1860 жыл|1860]], қазіргі [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]] — [[9 сәуір]] [[1945 жыл|1945]], [[Ақтөбе]]) — халық ақыны, [[жырау]]. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939). == Жас жыршы == Кіші Жүздің [[Әлімұлы]], [[Шекті]]нің Шүрен руынан. Әкесі Байғана жоқшылықты көп көрген. Анасы Үміт [[әнші]], домбырашы әрі [[ақын]] болыпты, айтыстарға қатысқан. Ол ақындық өнерді ең алғаш анасынан үйренген. 16 – 17 жасынан-ақ “бала жыршы” атанады. Кейіннен [[Абыл Тарақұлы|Абыл]], [[Шернияз Жарылғасұлы|Шернияз]], [[Нұрым Шыршығұлұлы|Нұрым]], [[Қашаған Күржіманұлы|Қашаған]], [[Ақтан Керейұлы|Ақтан]], [[Қазақбай]], [[Сабыр Садықұлы|Сабыр]] тәрізді белгілі ақындардан үлгі алып, бірқатарымен айтысқа түседі, батырлық жырларды үйренеді. Байғанин Нұрпейіс негізінен батырлықты, адамгершілік пен адалдықты, әділдік пен ізгілікті дәріптейтін, [[халық]] сүйіп тыңдайтын ''“Құбығұл”, “Төрехан”, “Қобыланды”, “Ер Тарғын”, “Алпамыс”, “Қыз Жібек”, “Айман — Шолпан”'' сияқты жыр, дастандарды жырлаған. Байғанин Нұрпейіс жырлаған [[Қобыланды батыр (жыр)|"Қобыланды батыр"]] жыры — осы жырдың басқа ақын-жыршылар айтқан нұсқаларынан көлемі молы, оқиғасы жағынан мазмұндысы. Байғанин Нұрпейістің ертеректе жырлаған дастан, жыр нұсқалары кезінде жазылып алынбаған.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> == Еңбегі == Эпостық жырларды айтумен қатар, дайын сюжеттерді пайдалана отырып, халықтық, әлеуметтік мәселелерге арналған ''“Ақкенже”, “Нарқыз”'' сияқты өз туындаларын шығарды. ''“Ақкенже”'' дастанында қазақ әйелдерінің тағдыры сол кезеңдегі нақты өмір мәнімен үндес, жан-жақты суреттеледі. '' “Нарқыз”'' — қазақ әйелдерін бостандыққа шақырған, идеясы анық, көркемдігі жоғары шығармаларының бірі. Байғанин Нұрпейістің дастан, эпостық жырларынан басқа да сатиралық өткір, қысқа өлеңдері және “Кектің дауысы”, “Қазақбаймен айтыс” сияқты көлемді шығармалары бар. Байғанин Нұрпейіс шығармашылық жағынан толысып, халық құрметіне бөленген шағында отансүйгіштік, халық тағдыры, тағы басқа тақырыптарды кеңінен жырлады (''“Қазақстан”, “Гүлденген заман”, “Өңімдегі жұмбақ”, “Ғажайып көрмеде”, “Москва”, тағы басқа''). 1938 жылы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл Жабаевтың]] мерейтойына қатысып, “Ақын шабыты”, “[[Жамбыл Жабайұлы|Жамбылға]]”, ''“Көрімдік”, “Ғасырдың қарт бұлбұлы”'', тағы басқа жырлар шығарды. Бүкілодақтық [[Ауыл шаруашылығы|ауыл шаруашылық]] көрмесінің ашылу салтанатына, Қазақстан жазушыларының екінші съезіне (1939) қатысты. Ақынның кейіннен ''“Өрістегі өмір”'' (1938), ''“Ақын”'' (1939), тағы басқа дастандары жарияланды. ''“Ер туралы жыр”'' (1942), ''“Жиырма бес”'' (1942) поэмалары [[Кеңес Одағының Батыры|Кеңес Одағының Батырлары]] Нарсұтбай Есболатов пен [[Төлеген Тоқтаров]]тың ерлігіне арналған. Ол батырлық туралы жырларында ауыз әдебиетінің үлгілерін шебер пайдаланып, оны жазба әдебиеттің биігіне көтере білді. Көп жасаған, көп көрген, көп үйреніп, көп жырлаған, қазақ халқының мол сөз қазынасын меңгере, пайдалана білген ақынның шығармалары терең мағыналы, өткір тілді, [[Шешендік өнер|шешендік]] сөздерге, мақал-мәтелге, афоризмге толы. Байғанин Нұрпейістің ''“Ақын шабыты”, “Ақынға”, “Отарба”, ''“Зор майданға шапшаң бар”'', тағы басқа өлеңдері дәстүрлі терме мәнерінде жазылған. == Жетістіктері == [[Ақын]] жыр алыбы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]] сияқты Қазақстанның біраз жерлерін аралап, [[Алматы]], [[Мәскеу]] қалаларында болып, ертеден келе жатқан жыраулық дәстүрді халқына қайта тарту етті. [[1938 жыл|1938 жылдан]] бастап Байғанин Нұрпейіске әдеби хатшы белгіленіп, ақын шығармаларын М. Хакімжанова, Қ. Шаңғытбаев, Е. Ахметов, тағы басқа ақындар ұқыпты түрде дер кезінде қағазға түсіріп отырды. Байғанин Нұрпейіснің өмірі мен шығарм. Е. Ысмайыловтың, О. Нұрмағамбетованың, К. Сейдехановтың зерттеулерінде қарастырылған. [[Ақтөбе облысы]]нда [[Байғанин ауданы]] бар. Ақтөбе және басқа қалалардағы көшелер мен мектептерге ақын аты берілген. Байғанин Нұрпейіс ''“Құрмет белгісі”'' орденімен марапатталған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref> ==Шығармалары== * Өрістеген өмір, А., 1939; * Ақын шабыты, А., 1940; * Таңдамалы, 1945; * Шығармалар жинағы, А., 1956; * Избранные произведения, А.-А., 1946; * Таңдамалы, А., 1991. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қазақ жыраулары]] [[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]] [[Санат:Поэзия]] a02ebyzxdptlxgi6h2tp3wtdjgcqe07 3613384 3613381 2026-06-04T12:54:18Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Nurtenge|Nurtenge]] соңғы нұсқасына қайтарды 3372620 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Нұрпейіс Байғанин |Атауы = |Сурет = Нурпеис Байганин.jpeg |Сурет ені = 200 px |Сурет тақырыбы = |Фон = әнші |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 20.06.1860 |Туған жері = {{туғанжері|Байғанин ауданы|Байғанин ауданында}}, [[Ақтөбе облысы]] |Қайтыс болған күні = 9.4.1945 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Ақтөбе|Ақтөбеде}} |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = [[Сурет:Flag of Russia.svg|25px]] [[Ресей империясы]]→ <br /> [[Сурет:Flag of the Soviet Union (1936 – 1955).svg|25px]] [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] <br /> {{байрақ|Қазақ КСР}} |Мамандықтары = халық ақыны, жырау |Дауыс түрі = |Аспаптары = домбыра |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}} |Сайты = }} '''Нұрпейіс Байғанин''' ([[20 маусым]] [[1860 жыл|1860]], қазіргі [[Байғанин ауданы]], [[Ақтөбе облысы]] — [[9 сәуір]] [[1945 жыл|1945]], [[Ақтөбе]]) — халық ақыны, [[жырау]]. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939). == Жас жыршы == Кіші Жүздің [[Әлімұлы]], [[Шекті]]нің Шүрен руынан. Әкесі Байғана жоқшылықты көп көрген. Анасы Үміт [[әнші]], домбырашы әрі [[ақын]] болыпты, айтыстарға қатысқан. Ол ақындық өнерді ең алғаш анасынан үйренген. 16 – 17 жасынан-ақ “бала жыршы” атанады. Кейіннен [[Абыл Тарақұлы|Абыл]], [[Шернияз Жарылғасұлы|Шернияз]], [[Нұрым Шыршығұлұлы|Нұрым]], [[Қашаған Күржіманұлы|Қашаған]], [[Ақтан Керейұлы|Ақтан]], [[Қазақбай]], [[Сабыр Садықұлы|Сабыр]] тәрізді белгілі ақындардан үлгі алып, бірқатарымен айтысқа түседі, батырлық жырларды үйренеді. Байғанин Нұрпейіс негізінен батырлықты, адамгершілік пен адалдықты, әділдік пен ізгілікті дәріптейтін, [[халық]] сүйіп тыңдайтын ''“Құбығұл”, “Төрехан”, “Қобыланды”, “Ер Тарғын”, “Алпамыс”, “Қыз Жібек”, “Айман — Шолпан”'' сияқты жыр, дастандарды жырлаған. Байғанин Нұрпейіс жырлаған [[Қобыланды батыр (жыр)|"Қобыланды батыр"]] жыры — осы жырдың басқа ақын-жыршылар айтқан нұсқаларынан көлемі молы, оқиғасы жағынан мазмұндысы. Байғанин Нұрпейістің ертеректе жырлаған дастан, жыр нұсқалары кезінде жазылып алынбаған.<ref>Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл</ref> == Еңбегі == Эпостық жырларды айтумен қатар, дайын сюжеттерді пайдалана отырып, халықтық, әлеуметтік мәселелерге арналған ''“Ақкенже”, “Нарқыз”'' сияқты өз туындаларын шығарды. ''“Ақкенже”'' дастанында қазақ әйелдерінің тағдыры сол кезеңдегі нақты өмір мәнімен үндес, жан-жақты суреттеледі. '' “Нарқыз”'' — қазақ әйелдерін бостандыққа шақырған, идеясы анық, көркемдігі жоғары шығармаларының бірі. Байғанин Нұрпейістің дастан, эпостық жырларынан басқа да сатиралық өткір, қысқа өлеңдері және “Кектің дауысы”, “Қазақбаймен айтыс” сияқты көлемді шығармалары бар. Байғанин Нұрпейіс шығармашылық жағынан толысып, халық құрметіне бөленген шағында отансүйгіштік, халық тағдыры, тағы басқа тақырыптарды кеңінен жырлады (''“Қазақстан”, “Гүлденген заман”, “Өңімдегі жұмбақ”, “Ғажайып көрмеде”, “Москва”, тағы басқа''). 1938 жылы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл Жабаевтың]] мерейтойына қатысып, “Ақын шабыты”, “[[Жамбыл Жабайұлы|Жамбылға]]”, ''“Көрімдік”, “Ғасырдың қарт бұлбұлы”'', тағы басқа жырлар шығарды. Бүкілодақтық [[Ауыл шаруашылығы|ауыл шаруашылық]] көрмесінің ашылу салтанатына, Қазақстан жазушыларының екінші съезіне (1939) қатысты. Ақынның кейіннен ''“Өрістегі өмір”'' (1938), ''“Ақын”'' (1939), тағы басқа дастандары жарияланды. ''“Ер туралы жыр”'' (1942), ''“Жиырма бес”'' (1942) поэмалары [[Кеңес Одағының Батыры|Кеңес Одағының Батырлары]] Нарсұтбай Есболатов пен [[Төлеген Тоқтаров]]тың ерлігіне арналған. Ол батырлық туралы жырларында ауыз әдебиетінің үлгілерін шебер пайдаланып, оны жазба әдебиеттің биігіне көтере білді. Көп жасаған, көп көрген, көп үйреніп, көп жырлаған, қазақ халқының мол сөз қазынасын меңгере, пайдалана білген ақынның шығармалары терең мағыналы, өткір тілді, [[Шешендік өнер|шешендік]] сөздерге, мақал-мәтелге, афоризмге толы. Байғанин Нұрпейістің ''“Ақын шабыты”, “Ақынға”, “Отарба”, ''“Зор майданға шапшаң бар”'', тағы басқа өлеңдері дәстүрлі терме мәнерінде жазылған. == Жетістіктері == [[Ақын]] жыр алыбы [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]] сияқты Қазақстанның біраз жерлерін аралап, [[Алматы]], [[Мәскеу]] қалаларында болып, ертеден келе жатқан жыраулық дәстүрді халқына қайта тарту етті. [[1938 жыл|1938 жылдан]] бастап Байғанин Нұрпейіске әдеби хатшы белгіленіп, ақын шығармаларын М. Хакімжанова, Қ. Шаңғытбаев, Е. Ахметов, тағы басқа ақындар ұқыпты түрде дер кезінде қағазға түсіріп отырды. Байғанин Нұрпейіснің өмірі мен шығарм. Е. Ысмайыловтың, О. Нұрмағамбетованың, К. Сейдехановтың зерттеулерінде қарастырылған. [[Ақтөбе облысы]]нда [[Байғанин ауданы]] бар. Ақтөбе және басқа қалалардағы көшелер мен мектептерге ақын аты берілген. Байғанин Нұрпейіс ''“Құрмет белгісі”'' орденімен марапатталған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref> ==Шығармалары== * Өрістеген өмір, А., 1939; * Ақын шабыты, А., 1940; * Таңдамалы, 1945; * Шығармалар жинағы, А., 1956; * Избранные произведения, А.-А., 1946; * Таңдамалы, А., 1991. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан ақындары]] [[Санат:Қазақ жыраулары]] [[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері]] ky9znqwuktoz33febtjxg4hlap4ce1w 0 15772 3613519 3370455 2026-06-04T17:30:47Z JackyM59 173801 Photograph updated 3613519 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Шытыр |image = Renoncule âcre (Ranunculus acris).jpg |regnum = [[Өсімдіктер]] |divisio = [[Жабық тұқымдылар]] |classis = [[Қос жарнақтылар]] |ordo = [[Ranunculales]] |familia = [[Сарғалдақтар тұқымдасы]] |genus = [[Сарғалдақ]] |species = '''''Шытыр''''' |binomial = ''Ranunculus аcris'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} '''Шытыр''' немесе '''ащы (зәрлі) сарғалдақ''' ({{lang-la|Ranunculus аcris}}) — [[сарғалдақтар тұқымдасы]]на жататын [[сарғалдақ]] тегінің, [[Көп жылдық өсімдіктер|көп жылдық]], шөп тектес [[өсімдік]]<ref>Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы "Қазақстан" 1982, 188 бет.</ref>. == Сипаты == * Биіктігі 70 см-ге дейін жетеді. * Сабақтары қысқа және тығыз [[түк]] басқан [[сай]]лары бар. * Тамырлары түзу және қысқа көптеген ұсақ қосымша тамырлары бар. * [[Жапырақ]]тарының сағақтары ұзын, бес бөлік жапырақшалардан тұрады. Жапырақшалардың әрқайсысы бірнеше бөлшектерге бөлініп тілімделген. Олардың сағақтары өсімдіктің сабағын жарым жартылай қоршай орналасқан. * [[Гүл]]дері алтындай сары. Гүл сабақтарының да ұзына бойына созылған сайлары бар. Гүл тостағаншасының 5 түкті қалақшалары бар. * [[Жеміс]]і [[шар]] тәрізді көптеген [[жаңғақ]]шалардан тұрады. [[Мамыр]] айынан бастап бүкіл [[жаз]] бойы гүлдейді. Өсімідік бірінші рет 6 жылдығында гүлдейді. Шытыр [[арамшөп]] тәрізді [[бақша]]ларда, егістік жерлерде, [[шабындық]]тарда және [[батпақ]]ты жерлердің шеттерінде, [[өзен]]дер мен [[көл]]дердің [[жаға]]ларында да көп кездеседі. {| align=center |- bgcolor=#BACC99 align=center valign=top ||[[Сурет:RanunculusAcris.jpg|125px|center]]<p style="font-size: 85%">Жалпы түрі ||[[Сурет:Ranunculus acris1.jpg|232px|center]]<p style="font-size: 85%">Гүлі ||[[Сурет:Ranunculus acris Fruchtstand.jpg|145px|center]]<p style="font-size: 85%"> Жемісі |} == Химиялық құрамы== Оның құрамында ұшпалы зат – [[протоанемонин]](анемонол) бар, иісі өткір, дәмі тіл қуырарлықтай ащы болады. Протоанемониннің көздің, мұрынның, кеңірдектің кілегей қабығын түршіктіретін қасиеті бар. Шытырдың [[құрам]]ында протоанемониннен басқа [[аскорбин қышқылы]], [[каротин]], илік заттар, [[алкалоидтар]], жүрек глюкозидтері және [[флавон]]ды [[қосылыс]]тар бар. == Қолданылуы== Дәрі мақсатында зәрлі сарғалдақтың шөбін пайдаланады. Оны бас ауруды, ревматизмді, подаграны,жараны, күйікті, шиұанды емдеу үшін, сондай-ақ тонус көтеретін дәрі ретінде де пайдаланады. Өсімдік құрамындағы ротоанемонин - улы зат. Оның аз мөлшерінің өзі орталық нерв жүйесін қуаттандырғыш әсер етеді. Қандағы эритроциттер мен гемоглобиндерді көбейтуге көмектеседі. Микробтарға қарсы және фунгустикалық әсері бар. Зәрлі сарғалдақты усарғалдақпен қосып (тері туберкулезін емдеу үшін) дәрімай ретінде пайдаланады. Е.Залесованың деректері бойынша сарғалдақты жарыққа және бел ауруын емдеу үшін қолданады. Өсімдіктің гүлімен кейде [[безгек]]ті де емдейді. === Сақтық шарасы === Шытыр жалпы [[у]]лы өсімдіктердің қатарына жатады, сондықтан онымен емдеуді тек қана дәрігердің байқауымен жүргізген дұрыс. Шытыр шөбі [[дене]]ге тисе дереу қызартып, қышытады. Кейде оның тиген жері ісініп күлдірейді, [[ірің]]деп кетуі де мүмкін. Ішке кетсе асқазан жолдарын тітіркендіреді, уландырады. Кісінің басы айналады, дене [[қуат]]ы азайып, әлсірейді, [[Қан тамырлары|қан тамыры]]ның соғуы жиілейді, кейде адам талып та қалады. [[Жайылым]]дарда осы өсімдікті жеген [[мал]]дардың уланатын жағдайлары да жиі кездеседі. == Мал дәрігерлігінде қолданылуы == Шытырдың көктемде малдың қай түрі болса да жей береді, бірақ қой мен ірі қара малы оны көбірек жеп қойса – уланады. Әсресе шытыр аралас өсетін жайылымға қойды ашқарынға жайған кезде мал жаппай уланып, іші кебеді, аузынан сілікей ағып, жүріп – тұрудан қалады. Уланған қой аяқтарын серпіп, тынысы тарылады. Сөйтіп ауа жетпей өледі. Уланған малды аман алып қалу үшін арнайы трокармен немесе іші қуыс кездікпен қарнын теседі. Осы тесіктен марганцовканың әлсіз ертіндісі құйылады.<br /> Жалпы шытырдан малды сақтау үшін оны ертеңгісін және кешкісін шытыры бар жайылымға жаймау керек.<br /> Дайындалған пішеннің құрамындағы шытыр шөбінен мал уланбайды.<ref>Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану. - Алматы: Қайнар, 1988. - 248 б.</ref> == Синонимдары == Келесі синонимдары кабылданған<ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2524461 ''Ranunculus acris'' L.]: ''[[The Plant List]]''.{{ref-en}}{{V|31|5|2012}}</ref>: * {{bt-latrus|s=0|Ranunculastrum acre|aut=[[Fourr.]]|}} * {{bt-latrus|s=0|Ranunculastrum boraeanum|aut=[[Fourr.]]|}} * {{bt-latrus|s=0|Ranunculastrum nemorivagum|aut=[[Fourr.]]|}} * {{bt-latrus|s=0|Ranunculastrum vulgatum|aut=[[Fourr.]]|}} * {{bt-latrus|s=0|Ranunculus acer|aut=[[auct.]]|}} * {{bt|Ranunculus acris|var=latisectus|[[Beck (ботаник)|Beck]]}} ==Тағы қараңыз== * [[Дәрілік өсімдіктер]] == Дереккөздер == <references/> {{commons|Category:Ranunculus acris}} {{дереккөздер}} {{кітап |авторы = Шәріпбаев Н. |бөлімі = Малдың тыныс алу мүшелерінің ауруларын емдеу үшін қолданылатын дәрілік өсімдіктер |бөлімсілтемесі = |тақырыбы =шытыр |шынайыатауы = шытыр |сілтеме = |уикитека = |жауапты = |басылым = |орны = |баспасы = "Қайнар" |жыл = 1988 |томы = |беттері = 230 |барлықбеті = 248 |сериясы = Пайдалы өсімдіктерді мал дәрігерлігінде қолдану |isbn = 5 - 629 -00074 - 5 |тиражы = 5700 }} [[Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы]] [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]] 20dft3spi9imwwj87pucb7jyez2zfpe 0 20913 3613618 2714205 2026-06-05T07:25:01Z Tuttiorchestra687 173049 3613618 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Роза Тайманқызы Айдарбаева |Атауы = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 18.12.1952 |Туған жері = [[Таушық]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Гурьев облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1952-1991) |Мамандықтары = [[домбыра]]шы, [[мұғалім]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = }} '''Роза Тайманқызы Айдарбаева''' - ([[1952]], [[Таушық]] - ) - домбырашы, ҚР еңбек сіңірген әртісі. == Өмірбаяны == [[1952 жыл]]ы қойнауы мәдениеттің мұрасына мейілінше бай, жер асты мұнай байлығымен белгілі, өнерлі адамдардың өлкесі [[Маңғыстау облысы]], [[Қаратау]] бауырындағы [[Таушық]] кентінде дүниеге келді. Оның әкесі [[Тайман Айдарбаев]] әрі күйші, әрі сазгер адам. Ол 25 тей күйлердің авторы. Анасы – Рахима әнші. Немере ағасы Байжабай : «[[Роза Бағланова]]дай елінің еркесі болсын», – деп өмірге келген сәбидің атын Роза қойған. Әкесінің сазгерлігі, күйшілігі, анасының әншілігі балғын Розаның өнерге деген ынтызарлығын ерте оятты. Ол алты жасында әкесінен [[Құрманғазы]]ның «Бозшолақ» күйін үйреніп, үй ішінде, қаумалаған көршілер алдында тарта бастады. Розаның алғашқы жеңісі 3 сыныпта оқып жүрген шағында кезекті өнер сайысында орындалды, бірінші орынды жеңіп алды. Көркемөнер үйірмесіне қатысып Тастановтың «Қазақ биі» атты күйін тартып жүрді. [[Тұщыбек]]тегі мектеп қабырғасында және аудандық өнер сайыстарында тек бас жүлделерді жеңіп алатын. Роза онжылдықты тәмамдағасын [[1970 жыл]]ы [[Атырау]] қаласындағы музыка училищесіне оқуға түседі. [[1974 жыл]]ы консерваторияны үздік дипломмен аяқтайды. [[Ғазиза Жұбанова]]ның басқаруымен Қазақтың Мемлекеттік (ҚМ) [[Құрманғазы]] атындағы Академиялық халық аспаптар (АХА) оркестрі құрамында Италияға гастрөлдік сапармен алғаш рет Еуропада ұйымдастырылған концерттерде жас студент Роза Айдарбаева да қатысты. Консерваторияны үздік аяқтап, ұлттық аспаптар бөлімінде ұстаздыққа қалдырылды. 1984 жылы Роза Тайманқызы [[Маңғыстау облысы]]на қызметке ауысты. [[Маңғыстау өнер колледжі|Ақтаудың музыкалық мектебіне]] орналасып, ұстаздығымен көптеген шәкіртерді өнердің салиқалы жолына қанатандырды. 1992 жылы облыстық филармонияға жеке орындаушы және «Ақжарма» фольклорлық ансамбліне жетекші домбырашы болып қызметке орналасты. Сол шақта [[Абыл Тарақұлы]] атындағы [[Қазақ ұлт аспаптары оркестрі]] бой көтерді. Бұл игілікті іске Маңғыстаудың талай өнерпаздары ат салысты. Ол ұжыммен бірге [[Түркия]], [[Қытай]], [[Франция]] елдеріндегі фестивальдерге қатысып, елге абыроймен оралып жүрді. Сол кездегі Мәдениет министрі [[Еркеғали Рахмадиұлы Рахмадиев]] Розаны [[Түркия]]да өтетін Дүниежүзілік фестивальге қатысушылар тізіміне кіргізді. Оған көптеген мұсылман елдерінің өнерпаздары қатысты. Бұл жолыда Роза тағы да жүлдегер атанды. == Марапаттары == 1996 жылы Роза Тайманқызы Айдарбаеваға [[Қазақстан]] Президенті жарлығымен ҚР еңбек сіңірген әртісі атағы берілді. Бұл оның ұзақ жылдар бойғы өнер жолындағы табысты еңбегін құрметпен бағалау. Оған 1992 жылы «Республика ағарту ісінің үздігі» белгісі берілді, ал 1997 жылы «Құрмет» орденімен марапатталды.<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Bio-stub}} e4snpmzdol07okr14hnvngrndjlf0k3 3613619 3613618 2026-06-05T07:25:11Z Tuttiorchestra687 173049 «[[Санат:Домбырашылар|Домбырашылар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613619 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Роза Тайманқызы Айдарбаева |Атауы = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туған кездегі есімі = |Толық аты = |Туған күні = 18.12.1952 |Туған жері = [[Таушық]], {{туғанжері|Маңғыстау ауданы|Маңғыстау ауданында}}, [[Гурьев облысы]], [[Қазақ КСР]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}}<br>{{USSR}} (1952-1991) |Мамандықтары = [[домбыра]]шы, [[мұғалім]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[домбыра]] |Жанрлары = |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = |Сайты = }} '''Роза Тайманқызы Айдарбаева''' - ([[1952]], [[Таушық]] - ) - домбырашы, ҚР еңбек сіңірген әртісі. == Өмірбаяны == [[1952 жыл]]ы қойнауы мәдениеттің мұрасына мейілінше бай, жер асты мұнай байлығымен белгілі, өнерлі адамдардың өлкесі [[Маңғыстау облысы]], [[Қаратау]] бауырындағы [[Таушық]] кентінде дүниеге келді. Оның әкесі [[Тайман Айдарбаев]] әрі күйші, әрі сазгер адам. Ол 25 тей күйлердің авторы. Анасы – Рахима әнші. Немере ағасы Байжабай : «[[Роза Бағланова]]дай елінің еркесі болсын», – деп өмірге келген сәбидің атын Роза қойған. Әкесінің сазгерлігі, күйшілігі, анасының әншілігі балғын Розаның өнерге деген ынтызарлығын ерте оятты. Ол алты жасында әкесінен [[Құрманғазы]]ның «Бозшолақ» күйін үйреніп, үй ішінде, қаумалаған көршілер алдында тарта бастады. Розаның алғашқы жеңісі 3 сыныпта оқып жүрген шағында кезекті өнер сайысында орындалды, бірінші орынды жеңіп алды. Көркемөнер үйірмесіне қатысып Тастановтың «Қазақ биі» атты күйін тартып жүрді. [[Тұщыбек]]тегі мектеп қабырғасында және аудандық өнер сайыстарында тек бас жүлделерді жеңіп алатын. Роза онжылдықты тәмамдағасын [[1970 жыл]]ы [[Атырау]] қаласындағы музыка училищесіне оқуға түседі. [[1974 жыл]]ы консерваторияны үздік дипломмен аяқтайды. [[Ғазиза Жұбанова]]ның басқаруымен Қазақтың Мемлекеттік (ҚМ) [[Құрманғазы]] атындағы Академиялық халық аспаптар (АХА) оркестрі құрамында Италияға гастрөлдік сапармен алғаш рет Еуропада ұйымдастырылған концерттерде жас студент Роза Айдарбаева да қатысты. Консерваторияны үздік аяқтап, ұлттық аспаптар бөлімінде ұстаздыққа қалдырылды. 1984 жылы Роза Тайманқызы [[Маңғыстау облысы]]на қызметке ауысты. [[Маңғыстау өнер колледжі|Ақтаудың музыкалық мектебіне]] орналасып, ұстаздығымен көптеген шәкіртерді өнердің салиқалы жолына қанатандырды. 1992 жылы облыстық филармонияға жеке орындаушы және «Ақжарма» фольклорлық ансамбліне жетекші домбырашы болып қызметке орналасты. Сол шақта [[Абыл Тарақұлы]] атындағы [[Қазақ ұлт аспаптары оркестрі]] бой көтерді. Бұл игілікті іске Маңғыстаудың талай өнерпаздары ат салысты. Ол ұжыммен бірге [[Түркия]], [[Қытай]], [[Франция]] елдеріндегі фестивальдерге қатысып, елге абыроймен оралып жүрді. Сол кездегі Мәдениет министрі [[Еркеғали Рахмадиұлы Рахмадиев]] Розаны [[Түркия]]да өтетін Дүниежүзілік фестивальге қатысушылар тізіміне кіргізді. Оған көптеген мұсылман елдерінің өнерпаздары қатысты. Бұл жолыда Роза тағы да жүлдегер атанды. == Марапаттары == 1996 жылы Роза Тайманқызы Айдарбаеваға [[Қазақстан]] Президенті жарлығымен ҚР еңбек сіңірген әртісі атағы берілді. Бұл оның ұзақ жылдар бойғы өнер жолындағы табысты еңбегін құрметпен бағалау. Оған 1992 жылы «Республика ағарту ісінің үздігі» белгісі берілді, ал 1997 жылы «Құрмет» орденімен марапатталды.<ref>Қазақстан Республикасында Кімнің Кім екені – 2011. 2 томдық анықтамалық. Алматы, 2011. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Bio-stub}} [[Санат:Домбырашылар]] jgu1jtzfbu4mzdbe330erkujxysbeu0 0 25302 3613380 3504548 2026-06-04T12:25:29Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Медицина бөлімдері|Медицина бөлімдері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613380 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті |Қысқартылған аты = |Эмблемасы = |Сурет = |Шынайы аты = |Халықаралық атауы = |Бұрынғы атауы = |Ұраны = |Құрылған жылы = 1957 |Жабылған жылы = |Қайта құрылған = |Қайта құрылған жылы = |Түрі = |Бюджет = |Басшы лауазымы = |Басшысы = |Президенті = |Ғылыми жетекшісі = |Ректоры = Абилов Талғар Сатыбайұлы |Студенттер = |Шетел студенттері = |Мамандар = |Бакалавриат = |Магистратура = |Аспирантура = |Докторантура = |Ғылым докторы = |Профессоры = |Оқытушылар = |Орналасқан жері = {{байрақ|Қазақстан}} |Метро бекеті = |Кампус = |Мекенжайы = [[Ақтөбе]] қаласы, Маресьев көшесі, 68 үй |Сайты = https://zkmu.edu.kz/ |Марапаттары = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті''' – медицина мамандарын даярлайтын жоғары оқу орны. Ақтөбе мемлекеттік медицина институты (1957) негізінде ҚР Үкіметінің 1997 жылғы 25 ақпандағы қаулысымен Ақтөбе мемлекеттік медицина академиясы болып қайта құрылды. Құрамына Ақтөбе, Орал, Атырау, Манғыстау медицина колледждері енеді. Республика батыс аймағының 4 облысы және Қызылорда, Қостанай, облыстары үшін дәрігер кадрларын даярлайды. Бес оқу ғимараты, жатақхана, зерттеу лабораториясы, санаторий-профилакториі, кітапханасы, спорттық-демалыс лагері, стадионы бар. Академия құрамында емдеу, педиатриялық және орта дәрігерлік ф-ттері бар. Онда 3000 студент оқып, 500-ден астам дәрігер кәсіптік білімін жетілдіреді. Медицина колледждерде 2000-ға жуық болашақ маман білім алады. 416 оқытушы дәріс оқиды, олардың 33-і ғылыми доктор, 168-і ғылыми кандидат 4 колледжде 247 оқытушы дәріс береді ([[1998]]). Академияда жүргізілетін ғылыми-зертханалық жұмыстарының негізгі бағыттары: жаңа дәрі-дәрмек жасау, тексеру, сынау; ірің хирургиялық инфекциясы, оның асқынуы; хронобиология, хронотерапия; патогенез, аурудың алдын алу, емдеу; әртүрлі патологиялық жағдайлар, отбасын жоспарлау т.б. == Деканаттар == * Жалпы медицина факультетінің деканаты; * Қоғамдық денсаулық сақтау, стоматология, фармация және мейірбике ісі факультеттерінің деканаты; * Жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру деканаты; * Халықаралық медициналық факультетінің деканаты. == Департаменттер == * Академиялық жұмыстар департаменті; * Ғылыми жұмыстар жөніндегі департамент; * Процесстерді автоматтандыру және цифрландыру департаменті; * Адами ресурстарды басқару департаменті; * Стратегиялық даму және халықаралық серіктестік департаменті; * Экономика және жоспарлау департаменті; * Пайдалану жұмыстары жөніндегі департамент. == Ректорлары == {| class="wikitable" |+ Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінің ректорлары |- ! Есімі !! Лауазымды иеленген жылдар !! Қысқаша ақпарат |- | Алмағамбет Бекішұлы Даиров || 1957 - 1963 || Ақтөбе медицина институтын ұйымдастырушы, тұнғыш ректоры. "Жалпы хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Николай Дмитриевич Растопчин || 1963 - 1966|| Медицина ғылымдарының кандидаты, доцент. Қазақ КСР Жоғары мектебінің еңбек сіңірген қызметкері, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі», Ұлы Отан соғысына қатысушы. |- | Василий Николаевич Андреев || 1966 - 1968 || "Факультеттік терапия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Ұлы Отан соғысына қатысушы. |- | Төрегелді Шарманұлы Шарманов || 1968 - 1971 || "Фармакология" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. КСРО Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Ажмағи Смағұлұлы Смағұлов || 1971 - 1995 || "Рентгенология және медициналық радиология" кафедрасының меңгерушісі. Медицина ғылымдарының кандидаты, профессор. Қазақ КСР Жоғары мектебінің еңбек сіңірген қызметкері, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі» |- | Жанғали Құрманғалиұлы Ордабаев || 1995 - 1998 || "Микробиология, вирусология және иммунология" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі». |- | Жақсылық Досмырзаұлы Досқалиев || 1998 - 2000 || "Факультеттік хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Дүниежүзілік хирургтар қауымдастығының мүшесі, Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Қайрат Қанатұлы Жолмұхамедов || 2000 - 2003 || "Факультеттік хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы. |- | Сәлім Фахатұлы Беркінбаев || 2003 - 2007 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Ербол Жасұланұлы Бекмұхамедов || 2008 - 2019 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Мұрат Қойшыбайұлы Телеуов || 2019 - 2021 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Әсет Әскерұлы Қалиев || 2022 жылдан бастап || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |} ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Ақтөбе жоғарғы оқу орындары]] [[Санат:Қазақстан университеттері]] [[Санат:Медицина бөлімдері]] {{stub}} kgbepdw4d9hm09kmlqj05klir27mqxp 3613383 3613380 2026-06-04T12:51:32Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Nargiza Asqar|Nargiza Asqar]] соңғы нұсқасына қайтарды 3504548 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті |Қысқартылған аты = |Эмблемасы = |Сурет = |Шынайы аты = |Халықаралық атауы = |Бұрынғы атауы = |Ұраны = |Құрылған жылы = 1957 |Жабылған жылы = |Қайта құрылған = |Қайта құрылған жылы = |Түрі = |Бюджет = |Басшы лауазымы = |Басшысы = |Президенті = |Ғылыми жетекшісі = |Ректоры = Абилов Талғар Сатыбайұлы |Студенттер = |Шетел студенттері = |Мамандар = |Бакалавриат = |Магистратура = |Аспирантура = |Докторантура = |Ғылым докторы = |Профессоры = |Оқытушылар = |Орналасқан жері = {{байрақ|Қазақстан}} |Метро бекеті = |Кампус = |Мекенжайы = [[Ақтөбе]] қаласы, Маресьев көшесі, 68 үй |Сайты = https://zkmu.edu.kz/ |Марапаттары = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті''' – медицина мамандарын даярлайтын жоғары оқу орны. Ақтөбе мемлекеттік медицина институты (1957) негізінде ҚР Үкіметінің 1997 жылғы 25 ақпандағы қаулысымен Ақтөбе мемлекеттік медицина академиясы болып қайта құрылды. Құрамына Ақтөбе, Орал, Атырау, Манғыстау медицина колледждері енеді. Республика батыс аймағының 4 облысы және Қызылорда, Қостанай, облыстары үшін дәрігер кадрларын даярлайды. Бес оқу ғимараты, жатақхана, зерттеу лабораториясы, санаторий-профилакториі, кітапханасы, спорттық-демалыс лагері, стадионы бар. Академия құрамында емдеу, педиатриялық және орта дәрігерлік ф-ттері бар. Онда 3000 студент оқып, 500-ден астам дәрігер кәсіптік білімін жетілдіреді. Медицина колледждерде 2000-ға жуық болашақ маман білім алады. 416 оқытушы дәріс оқиды, олардың 33-і ғылыми доктор, 168-і ғылыми кандидат 4 колледжде 247 оқытушы дәріс береді ([[1998]]). Академияда жүргізілетін ғылыми-зертханалық жұмыстарының негізгі бағыттары: жаңа дәрі-дәрмек жасау, тексеру, сынау; ірің хирургиялық инфекциясы, оның асқынуы; хронобиология, хронотерапия; патогенез, аурудың алдын алу, емдеу; әртүрлі патологиялық жағдайлар, отбасын жоспарлау т.б. == Деканаттар == * Жалпы медицина факультетінің деканаты; * Қоғамдық денсаулық сақтау, стоматология, фармация және мейірбике ісі факультеттерінің деканаты; * Жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру деканаты; * Халықаралық медициналық факультетінің деканаты. == Департаменттер == * Академиялық жұмыстар департаменті; * Ғылыми жұмыстар жөніндегі департамент; * Процесстерді автоматтандыру және цифрландыру департаменті; * Адами ресурстарды басқару департаменті; * Стратегиялық даму және халықаралық серіктестік департаменті; * Экономика және жоспарлау департаменті; * Пайдалану жұмыстары жөніндегі департамент. == Ректорлары == {| class="wikitable" |+ Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университетінің ректорлары |- ! Есімі !! Лауазымды иеленген жылдар !! Қысқаша ақпарат |- | Алмағамбет Бекішұлы Даиров || 1957 - 1963 || Ақтөбе медицина институтын ұйымдастырушы, тұнғыш ректоры. "Жалпы хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Николай Дмитриевич Растопчин || 1963 - 1966|| Медицина ғылымдарының кандидаты, доцент. Қазақ КСР Жоғары мектебінің еңбек сіңірген қызметкері, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі», Ұлы Отан соғысына қатысушы. |- | Василий Николаевич Андреев || 1966 - 1968 || "Факультеттік терапия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Ұлы Отан соғысына қатысушы. |- | Төрегелді Шарманұлы Шарманов || 1968 - 1971 || "Фармакология" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. КСРО Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Ажмағи Смағұлұлы Смағұлов || 1971 - 1995 || "Рентгенология және медициналық радиология" кафедрасының меңгерушісі. Медицина ғылымдарының кандидаты, профессор. Қазақ КСР Жоғары мектебінің еңбек сіңірген қызметкері, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі» |- | Жанғали Құрманғалиұлы Ордабаев || 1995 - 1998 || "Микробиология, вирусология және иммунология" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі, «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі». |- | Жақсылық Досмырзаұлы Досқалиев || 1998 - 2000 || "Факультеттік хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор. Дүниежүзілік хирургтар қауымдастығының мүшесі, Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Қайрат Қанатұлы Жолмұхамедов || 2000 - 2003 || "Факультеттік хирургия" кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының докторы. |- | Сәлім Фахатұлы Беркінбаев || 2003 - 2007 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасы Медицина ғылымдары академиясының академигі. |- | Ербол Жасұланұлы Бекмұхамедов || 2008 - 2019 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Мұрат Қойшыбайұлы Телеуов || 2019 - 2021 || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |- | Әсет Әскерұлы Қалиев || 2022 жылдан бастап || Медицина ғылымдарының докторы, профессор. |} ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Ақтөбе жоғарғы оқу орындары]] [[Санат:Қазақстан университеттері]] {{stub}} cv1ao4ommzzm5r3t0qesk0ulho80e04 0 31329 3613643 3563913 2026-06-05T10:01:27Z Frmnorthkz 182144 /* Факультеттер */ 3613643 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті |Қысқартылған аты = |Эмблемасы = |Сурет = [[Сурет:pr.jpg|400px]] |Шынайы аты = |Халықаралық атауы = Kozybayev University |Бұрынғы атауы = Петропавл педагогикалық институты |Ұраны = |Құрылған жылы = [[1937 жыл|1937]] |Жабылған жылы = |Қайта құрылған = |Қайта құрылған жылы = |Түрі = Мемлекеттік университет |Бюджет = |Басшы лауазымы = |Басшы есімі = |Президенті = |Ғылыми жетекшісі = |Ректоры = Исақаев Ербол Маратұлы |Студенттер = 6 мыңнан астам |Шетел студенттері = |Мамандар = |Бакалавриат = |Магистратура = |Аспирантура = |Докторантура = |Ғылым докторы = |Профессоры = |Оқытушылар = |Орналасқан жері = {{KAZ}}, [[Петропавл]] |Метро бекеті = |Кампус = |Мекенжайы = [[Петропавл]] қаласы, Пушкин көшесі, 86 |Сайты = https://ku.edu.kz/ |Марапаттары = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан университеті''' (СҚУ) — [[Солтүстік Қазақстан]]дағы жетекші жоғары оқу орындарының бірі. == Тарихы == 1937 жылы аймақтағы білім беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттерінің алғышарты болып табылған Қазақ КСР кеңестік халық комиссариятының 1937 жылдың 19 наурызындағы жарлығы негізінде Петропавл мұғалімдер институты ашылды. Қазақ КСР Халық ағарту комиссариятының 1937 жылдың 25 шілдесіндегі № 835 бұйрығына сәйкес, 1937 жылдың 1 қыркүйегінде төмендегідей екі факультетте оқу басталды: жаратылыстану-география және тарих. 1939 жылы Петропавл мұғалімдер институтына мемлекеттік мәртебе берілді. 1945 жылы Петропавл мемлекеттік институтына ХІХ ғасырдың ұлы ұстазы К.Д. Ушинскийдің аты берілді. 1955 жылы Петропавл мемлекеттік мұғалімдер институты Петропавл педагогикалық институты болып қайта құрылды. 1982 жылы [[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті|Қарағанды политехникалық институтының]] Петропавл филиалы ашылды. Петропавл филиалында төмендегідей екі факультет құрылды: машина жасау және жалпы техникалық. 1994 жылы Қарағанды политехникалық институтының Петропавл филиалы негізінде Жоғары Техникалық колледж ашылды. 1994 жылы Петропавл педагогикалық институты негізінде Солтүстік Қазақстан университеті ашылды. 1996 жылы Солтүстік Қазақстан университеті мен Жоғары Техникалық колледж Солтүстік Қазақстан университеті ретінде біртұтас жоғары оқу орны болып қосылды. 2001 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылы 31 қаңтардағы № 163 жарлығымен Солтүстік Қазақстан университетіне мемлекеттік жоғары оқу орны мәртебесі берілді. 2003 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылы 30 мамырындағы № 497 жарлығымен Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетіне академик [[Манаш Қабашұлы Қозыбаев|Манаш Қозыбаевтың]] аты берілді. 2012 жылы [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі]]нің «Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны болып қайта ұйымдастырылды. 2020 жылғы 1 шілдеден бастап «Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнын «Манаш Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан Университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғамына қайта құру жолымен қайта ұйымдастырылды (Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік комитеті Төрағасының 2020 жылдың 25 мамырдағы №315 бұйрығы негізінде).<ref>[https://ku.edu.kz/page/view?id=16 Университет тарихы]</ref> == Факультеттер == Білім беру 9 факультетте жүргізіледі: # Медицина факультеті # Агротехнологиялық факультет # Тіл және әдебиет институты # Педагогикалық факультет # Инженерлік және сандық технологиялар факультеті # Тарих, экономика және құқық факультеті # Математика және жаратылыстану ғылымдары факультеті # "Foundation" факультеті<ref>[https://ku.edu.kz/page/view?id=78 Институттар және факультеттер]</ref> # Халықаралық кампус == Тарихи мұражай == 2006 жылы университетке Петропавл қаласының Абай көшесі 16 мекенжайында орналасқан тарих және сәулет ескерткіш-ғимараты берілді. 2010 жылдан бастап бұл нысанда жөндеу және қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Қазіргі уақытта университет мұражайының жөндеуден өткен залдарында экспозициялық құрал-жабдықтар орнатылған. СҚМУ мұражайының ашылуы 2011 жылдың наурызында ҚР Тәуелсіздігінің 20-жылдығын мерекелеудің кешенді іс-шараларына сәйкес орайластырылды. Бірінші қабатта демонстрациялық зал, М. Қозыбаев залы, археология және этнология залы. Екінші қабатта мұғалімдер институты, педагогикалық және политехникалық институттар, Солтүстік Қазақстан университеті, М. Қозыбаев атындағы СҚМУ залдары және қор сақтау, материалдарды жинақтау мен қызметкерлер кабинеті орналасқан. <ref>[https://ku.edu.kz/page/view?id=267 Манаш Қозыбаев атындағы СҚУ тарихи мұражайы]</ref> ==Дереккөздер== {{дереккөздер}} [[Санат:Петропавл]] [[Санат:Қазақстан университеттері]] fu48lys1uv6v5eyn4ky1u3ionbbnt4v 0 54809 3613644 3519067 2026-06-05T10:04:54Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613644 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] 4g9x4n0jvwu1y02dcuq58cupkj4f5po 3613645 3613644 2026-06-05T10:13:17Z Мағыпар 100137 3613645 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 * == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] 47uxx2hc1nyslwe4bejtwdz7vcswbae 3613646 3613645 2026-06-05T10:14:09Z Мағыпар 100137 /* Мал басы */ толықтыру 3613646 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] 17zz4usjyfhc4w2ye66le4ga93tgrhs 3613647 3613646 2026-06-05T10:25:56Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613647 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Шағын және орта бизнес == *ШОК тіркелгендері - 28 *Жұмысшылар саны - 1057 *Сауда орындары - 64% *Қоғамдық монша - 8% *Көлік жөндеу орталығы - 4% *Тігін цехы - 4% *Шаштараз - 4% *Өзге нысандар - 16% == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] phmsx1kvobee5340v7mc61b8vln2f4w 3613648 3613647 2026-06-05T10:46:19Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613648 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Шағын және орта бизнес == *ШОК тіркелгендері - 28 *Жұмысшылар саны - 1057 *Сауда орындары - 64% *Қоғамдық монша - 8% *Көлік жөндеу орталығы - 4% *Тігін цехы - 4% *Шаштараз - 4% *Өзге нысандар - 16% == Денсаулық сақтау == {| class="wikitable" |+ Денсаулық сақтау ісі |- ! Атауы !!1924 !! 1925 |- | Туылған бала саны || 91 || 94 |- | Ана өлімі || 0 || 0 |- | Сәби өлімі || 0 || 0 |} == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] pwhujagxmsarck4a30ehn0rpxvg05q2 3613650 3613648 2026-06-05T11:03:58Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613650 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Шағын және орта бизнес == *ШОК тіркелгендері - 28 *Жұмысшылар саны - 1057 *Сауда орындары - 64% *Қоғамдық монша - 8% *Көлік жөндеу орталығы - 4% *Тігін цехы - 4% *Шаштараз - 4% *Өзге нысандар - 16% == Денсаулық сақтау == {| class="wikitable" |+ Денсаулық сақтау ісі |- ! Атауы !!1924 !! 1925 |- | Туылған бала саны || 91 || 94 |- | Ана өлімі || 0 || 0 |- | Сәби өлімі || 0 || 0 |} == Білім беру ісі == '''Амангелді атындағы орта мектеп''' *оқушы саны - 741 *педагогтар саны - 77 Мектеп 2024 жылы күрделі жөндеуден өтті, 362 оқушы ыстық тамақпен қамтылса, Дамбы ауылынан арнайы автобуспен 172 оқушы тасымалданды. '''«Ынтымақ» бөбекжай бақшасы''' *Бүлдіршіндер саны - 210 *Тәрбиеші педагогтар - 31 '''Дамбы өнер мектебі''' *Оқушылар саны - 180 *Мамандықтар - 6 == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] p7kmf8n6o2ga7rzgagftxob5nclv86s 3613652 3613650 2026-06-05T11:10:20Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613652 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Шағын және орта бизнес == *ШОК тіркелгендері - 28 *Жұмысшылар саны - 1057 *Сауда орындары - 64% *Қоғамдық монша - 8% *Көлік жөндеу орталығы - 4% *Тігін цехы - 4% *Шаштараз - 4% *Өзге нысандар - 16% == Денсаулық сақтау == {| class="wikitable" |+ Денсаулық сақтау ісі |- ! Атауы !!1924 !! 1925 |- | Туылған бала саны || 91 || 94 |- | Ана өлімі || 0 || 0 |- | Сәби өлімі || 0 || 0 |} == Білім беру ісі == '''Амангелді атындағы орта мектеп''' *оқушы саны - 741 *педагогтар саны - 77 Мектеп 2024 жылы күрделі жөндеуден өтті, 362 оқушы ыстық тамақпен қамтылса, Дамбы ауылынан арнайы автобуспен 172 оқушы тасымалданды. '''«Ынтымақ» бөбекжай бақшасы''' *Бүлдіршіндер саны - 210 *Тәрбиеші педагогтар - 31 '''Дамбы өнер мектебі''' *Оқушылар саны - 180 *Мамандықтар - 6 == Мәдени мекемелер == *'''Дамбы ауылдық мәдениет үйі''' - 2025 жылдың қазан айында берілді, көрермендер саны 200 орындық. *'''Дамбы ауылдық кітапханасы''' - оқырман саны - 467, кітап қоры 12554. == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] nn9qozmk4pgk2lfjd7h8brfarai71hi 3613654 3613652 2026-06-05T11:15:35Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613654 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Дамбы ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Атырау қалалық әкімдігі]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{өсім}}4196 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = |Әкімі = Темірлан Әубакиров |Әкімдіктің мекенжайы = Дамбы ауылы, Арыстанов көшесі №35 |Телефон коды = |Пошта индексі = }} '''Дамбы ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]] [[Атырау қалалық әкімдігі]]не қарасты әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], [[Амангелді (Атырау қалалық әкімдігі)|Амангелді]] ауылдары кіреді. Орталығы – Дамбы ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. == Округ жөнінде мәліметтер == [[Сурет: Дамбы ауылдық округі.jpg| солға |300px|]] Ауылдық округ [[Атырау]] қаласынан оңтүстік-батыс бағытта 18 км. қашықтықта орналасқан. Округ оңтүстігінде [[Каспий теңізі]]мен, солтүстігінде [[Жайық]] өзенімен, батысында Каспий теңізімен, шығысында [[Атырау ауылдық округі]]мен шектеседі. Округтің жалпы көлемі 2610 га құрайды, оның ішінде егін егетін жері 18,0 га. 1991 жылғы теңіз деңгейінің көтерілуіне байланысты егістік және жайылымдық 4100 га жер су астында қалды.<br /> Дамбы елді мекенінің жер көлемі - 196 га, Амангелді елді мекенінің жер көлемі - 850 га, Пешной жер көлемі - 44 га, бос жатқан жерлер - 1530. барлығы 2610 га жер. == Тарихы == Дамбы селолық советі (Дамбы ауылдық округі) 1954 жылдың желтоқсан айында құрылған. Гурьев облыстық атқару комитетінің Новобогат ауданындағы балықшы колхоздары «Дамбы» елді мекеніне көшіру туралы шешімнің негізінде 1955 жылдан бастап Новобогат ауданынан балықшы колхоздар көшіп келіп, Жайық өзені бойына орналаса бастаған. Селолық советті құрушы ұйымдастыру тобы (комиссия) құрылып, оны Батырғали Жанғалиев басқарған, кейіннен өзі осы Советтің алғашқы төрағасы болып сайланған. 1956 жылы Дамбы селолық кеңесі қарамағына «Социалистік жол», «Амангелді», «Қызыл балық», «Жамбыл» колхоздары енген. 1984 жылы Дамбы селолық советі құрамынан [[Атырау ауылдық округі|Атырау селолық советі]] бөлініп шығып, оның құрамына [[Құрманғазы (Атырау қалалық әкімдігі)|Құрманғазы]], [[Қызыл балық (ауыл)|Қызыл балық]], [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]] ауылдары енді. == Халқы == [[Сурет:Дамба ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.).jpg|нобай|оңға|200px|Дамбы ауылындағы Жайық өзені (2024 ж.)]] 1926 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Дамбы ауылдық округінің халқы 4 084 адамды құрады, оның ішінде: *Дамбы ауылы - 1809 *Амангелді ауылы - 2275 '''Ұлттық құрамы:''' *Қазақтар - 4065 *Кәрістер - 7 *Орыстар - 2 *Өзге ұлттар - 10 == Климаты == Дамбы ауылының аумағы қамысты, тұзды аймаққа жатады, қысы аязды, жазы ыстық та, құрғақ болады. Қар өте сирек жауады, көбіне қаңтар, ақпан айларында. Қыста көбіне жел шығыстан, терістік шығыстан, ад жазда терістік батыстан соғады. Ауаның орташа жылдық ылғалдылығы 61 пайыз, ал қыста 78, жазда - шілде, тамыз айларында 40-43 пайыз болады. == Флора және фаунасы == Каспий теңізінің қамысты аймақтарындағыдай даласында [[Алабота (өсімдік)|алабота]], [[жантақ]], сораң, ал Жайық жағасында [[құрақ]], [[қоға]] өседі. Аңдардан [[қасқыр]], [[қояндар]], [[түлкілер]] бар, қамыс арасында сиректеу [[Жабайы шошқа|қабан]] кездеседі. [[Сарышұнақтар]], [[тышқан]]дар бар, бауырмен жорғалаушылардан [[жыландар]], [[кесіртке]] және [[бақа]] көп. Құстардан қара [[Құзғын|қарға]], [[сауысқан]], [[Торғайлар|торғай]]дың бірнеше түрі, теңіз жағалауында [[үйрек]], [[қаздар]], [[шағалалар]], сүңгуірлер бар. == Мал басы == Округтегі бал басы, 2025 ж.: *Мүйізді ірі қара - 766 *Қой-ешкі - 77 *Жылқы -71 *Құс - 261 == Шағын және орта бизнес == *ШОК тіркелгендері - 28 *Жұмысшылар саны - 1057 *Сауда орындары - 64% *Қоғамдық монша - 8% *Көлік жөндеу орталығы - 4% *Тігін цехы - 4% *Шаштараз - 4% *Өзге нысандар - 16% == Денсаулық сақтау == {| class="wikitable" |+ Денсаулық сақтау ісі |- ! Атауы !!1924 !! 1925 |- | Туылған бала саны || 91 || 94 |- | Ана өлімі || 0 || 0 |- | Сәби өлімі || 0 || 0 |} == Білім беру ісі == '''Амангелді атындағы орта мектеп''' *оқушы саны - 741 *педагогтар саны - 77 Мектеп 2024 жылы күрделі жөндеуден өтті, 362 оқушы ыстық тамақпен қамтылса, Дамбы ауылынан арнайы автобуспен 172 оқушы тасымалданды. '''«Ынтымақ» бөбекжай бақшасы''' *Бүлдіршіндер саны - 210 *Тәрбиеші педагогтар - 31 '''Дамбы өнер мектебі''' *Оқушылар саны - 180 *Мамандықтар - 6 == Мәдени мекемелер == *'''Дамбы ауылдық мәдениет үйі''' - 2025 жылдың қазан айында берілді, көрермендер саны 200 орындық. *'''Дамбы ауылдық кітапханасы''' - оқырман саны - 467, кітап қоры 12554. == Спорт == *Жабық спорт кешені - 1 *Орта мектеп спорт залы - 1 *Ашық спорт алаңы - 2 Округ бойынша 2 әлем чемпионы, 2 күміс жүлдегер, 2 спорт мастерлігіне кандидат, 7 бірінші разрядты спортшылар дайындалды. == Ауыл суреттері == {| class="wikitable" |- ! Әкімшілік !! "Ынтымақ" балабақшасы !! Өнер мектебі !! Сұлулық салоны!! Дәрігерлік амбулатория |- | [[Сурет:Дамба ауылы (2).jpg|орта|200px|]] || [[Сурет:Дамбы ауылы. Ынтымақ балабақшасы.jpg|орта|270px|]] || [[Сурет:Өнер мектебі.jpg|орта|250px|]] ||[[Сурет:Амангелді. Сүлулық салоны.jpg |орта|300px|]] || [[Сурет:Дамба амбулаториясы.jpg|орта|300px|]] |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері}} [[Санат:Атырау қалалық әкімдігі ауылдық округтері]] 5p8jhnqg554y1omlndaug0xyha1pqim 10 58856 3613438 3611672 2026-06-04T15:55:12Z Nurtenge 93712 3613438 wikitext text/x-wiki {{Басты бет/Түйін | түйін = {{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] <Small>([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])</small> }} <!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --> [[Сурет:Puskás Aréna 01.jpg|оңға|100px]] <!-- Нақты оқиғалар --> * [[31 мамыр]] — [[Будапешт]]тің [[Ференц Пушкаш (стадион, 2019)|Пушкаш стадионы]]нда (''суретте'') франциялық [[Пари Сен-Жермен]] футбол клубы '''[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|2026 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның''' чемпионы атанды. * [[29 мамыр]] — [[ресей]]лік дрон [[НАТО]] мен [[Еуропа одағы]] мүше-мемлекетінің әуе шекарасын бұзып өтіп, [[Румыния]] аумағындағы көпқабатты үйге құлады. * [[23 мамыр]] — [[Канн кинофестивалі 2026|Канн кинофестивалі]]нің '''«[[Алтын пальма бұтағы]]н»''' режиссер [[Кристиан Мунджиу]]дың «[[Фьорд (фильм)|Фьорд]]» фильмі иеленді, ал [[Гран-при (Канн кинофестивалі)|Гран-при]] жүлдесі [[Андрей Петрович Звягинцев|Андрей Звягинцев]]тің «[[Минотавр (фильм, 2026)|Минотавр]]» туындысына бұйырды. * [[16 мамыр]] — [[Болгария]]лық әнші [[Дара (әнші)|Дара]] '''[[Eurovision ән байқауы 2026|Eurovision 2026 ән байқауында]]''' «[[Bangaranga]]» әнімен жеңіске жетті. * [[10 мамыр]] — Аустрияның [[Вена]] қаласында [[Eurovision ән байқауы]]ның '''[[Eurovision ән байқауы 2026|70-мерейтойлық шығарылымы]]''' басталды. * [[20 сәуір]] — 83 жасында қазақ ақыны, драматургі мен саяси қайраткері '''[[Мұхтар Шаханов]]''' қайтыс болды. {{Flatlist| *'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[Бақыт Ниязбекқызы Түменова|Бақыт Түменова]]{{*}}[[Мұхтар Шаханов]]{{*}}[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев|Есмұхан Обаев]]{{*}}[[Валерий Никитич Рухледев|Валерий Рухледев]]{{*}}[[Зұқай Шәрбақынұлы]]{{*}}[[Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева|Раиса Күзденбаева]]{{*}}[[Джон Майкл Бишоп]] }} }} <noinclude> {{doc}} </noinclude> q3ix7tfz9lo33f38ui1b2fcx28doq00 0 156831 3613371 3559282 2026-06-04T11:59:25Z ~2026-33021-16 182101 /* */ ими 3613371 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Дастан Оразымбетов |Атауы = |Сурет = DastanOr.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = "Орда" тобының жеке концертінде, 2009ж |Фон = |Туған кездегі есімі = Дастан Дәрібайұлы Оразымбетов |Толық аты = |Туған күні = 5.02.1982 |Туған жері = {{туғанжері|Жаңатас|Жаңатаста}}, [[Жамбыл облысы]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = {{әнші|Қазақстан}}, биші, {{актер|Қазақстан}} |Дауыс түрі = |Аспаптары = |Жанры = R&B |Лақап аттары = |Ұжымы = "Орда" |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = }} '''Дастан Дәрібайұлы Оразымбетов''' ([[5 ақпан]] [[1982 жыл]], [[Жамбыл облысы]], [[Сарысу ауданы]], [[Жаңатас|Жаңатас қаласында]] туған) — «[[Орда (музыкалық топ)|Орда]]<nowiki/>» тобының белді әншісі, биші, актёр. == Өмірбаяны == Кішкентай кезінен өнерге жақын болған. Мектеп қабырғасында жүргенде-ақ, ән айтып, би билеп, сахнаға шыққан. Әкеcінің есімі – Дәрібай, [[2009]] ж. өмірден өткен. Анасының аты – Мереке. Ата-анасы сахнаға шығып ән айтпаса да, өз достарының, туған-туыстарының ортасында өте өнерлі жандар болған. Отбасында төрт ағайынды. Үйінің үлкені – «Орда» тобының әншісі Рүстем, одан кейін Дастан. Меруерт, Гүлшат есімді екі қарындасы бар. [[1997 жыл]]ы отбасымен Алматы қаласына көшіп келген. Жұбайының есімі - Жанат, Алдияр мен Демирель атты екі ұлы бар. == Шығармашылығы == Арнайы музыкалық білімі болмағанмен, вокалдан, биден кәсіби мамандардан дәріс алған. Мектеп кезінде Аманжол деген ұстаздан, Алматыға келген соң Көпжасар, Бағым, Фарида, Диана деген кісілерден сабақ алған.Осылайша өзінің музыкалық білімін жетілдірген Дастан ағасы Рүстеммен бірге талантты Беделхандармен танысып, 2000 ж. атақты "Бауыржан-шоу" театрында жұмыс жасай бастайды. Театр құрамында жүріп «Орда» тобына айналған өнерлі жастар, музыкалық және би қойылымдарымен қатар, көріністердегі эпизодтық рөлдерді де алып жүрді. Ол кезде Дастан негізінен халық әндерін орындаған болатын. Кейін өз өнерлерін шыңдаған жігіттер жеке топ болып бөлініп шықты. Содан бері Дастан «Орда» тобының белді мүшесі ретінде ән айтып келеді. * 2007ж. Жанат есімді аруға үйленіп, отбасын құрды. * 2009 ж. "Orda brothers" продюсерлік орталығының атынан жеке әнші ретінде Абайдың «[[Айттым сәлем, қалам қас...|Айттым сәлем, Қаламқас]]»<ref>[http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 «Айттым сәлем, Қаламқас»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123133741/http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 |date=2010-11-23 }}</ref> әнін орындап шықты. Сонымен қатар, "Тұмарым" атты жеке әнін халыққа ұсынды. Дастан жеке әнші ретінде қатты таныла қоймаса да, өз тыңдарманын тауып үлгерді. Жуырда тағы да бір әсем әні "Миллион жүрек" жарыққа шығады. Сондай-ақ, Дастан "Орда" тобымен орындалған бірнеше әндердің әуенін жазып, өзін сазгерлік қырынан да көрсетті. Олар "За тобой", "Не покидай" және "С тобой" әндері. "Не покидай" әні 2007ж. Мәскеудегі “Еуропа плюс” радиостанциясы жүргізген хит-парадтың жеңімпазы атанады. == Қатысқан сайыстары == Дастан "Орда" тобының құрамында жүріп, көптеген өнер сайыстарына қатысқан. Ал өзінің жеке әншілік шеберлігін «Қазақстан» ұлттық телеарнасында көрсетілетін «[[Екі жұлдыз]]» шоу бағдарламасының екінші және [[Екі жұлдыз (төртінші маусым)|төртінші]] маусымдарында көрсетті. Екінші маусымда жұбы айтыскер ақын [[Айнұр Тұрсынбаева]]мен, төртінші маусымда әнші Айқынмен өнер көрсетіп, халықтың зор ықыласына бөленді. [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан ұлттық телеарнасындағы]]<ref>[http://www.kaztrk.kz Қазақстан ұлттық телеарнасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190826010332/https://kaztrk.kz/ |date=2019-08-26 }}</ref> "Айгөлек" <ref>[http://kaztrk.kz/kaz/telekanal/programs/47.html "Айгөлек" байқауы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306140513/http://kaztrk.kz/kaz/telekanal/programs/47.html |date=2012-03-06 }}</ref> балалар байқауына әділ қазы болып, финалға шыққан бүлдіршінмен дуэт болып ән салды. == Актерлік жолы == Актер ретінде өзінің дебюттік рөлін 2010ж. 1 шілдеде [[Хабар агенттігі|"Хабар"]]<ref>[http://www.khabar.kz "Хабар" телеарнасы]</ref> арнасында көрермен назарына ұсынылған 12 бөлімнен тұратын [[Ермек Бектасұлы Шынарбаев]]тың [[Астана — любовь моя|"Астана - махаббатым менің"]] телехикаясында сомдады. Бұл фильм "Қазақфильм" (Қазақстан) киностудиясы<ref>[http://www.kazakhfilmstudios.kz "Қазақфильм" киностудиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607085355/http://kazakhfilmstudios.kz/ |date=2013-06-07 }}</ref> мен "Turkish Radio & Television Corporation" қатысуымен "Eurasia Film Production" киностудияларының біріккен өнімі. Онда Дастан екінші реттік Абзал есімді жағымсыз кейіпкердің рөлін ойнады. Абзал - өз мақсатына жету жолында еш нәрседен тайынбайтын, тіпті достық пен махаббатты да құрбан ететін жан. Актер өз кейіпкерін белгілі мөлшерде түсінуге болады дейді: "Өмірде алдауға тура келетін сәттерде болады, бірақ тек өз шамасында"<ref>[http://www.khabar.kz/rus/socium/Astana__ljubovj_moja.html "Астана - махаббатым менің"]</ref>. Дебюттік рөлі болса да, осындай үлкен жобаның жүгін қиналмай алып шықты. Дастанның рөлі телекөрермендердің жоғарғы бағасына ие болды. Сондай-ақ "Орда" тобы саундтрэк жазған «Мент» фильмінің режиссері сол кинодағы басты кейіпкерді сомдауға шақырған болатын. Бірақ, уақыт тапшылығына байланысты, актердің бас тартуына тура келді. Және Талғат Теменовтің «Преодоление» атты фильміне де шақырту алған. Алайда, бұл фильмнің сценарийі қайтадан жазылып жатқандықтан, оның түсірілім жұмысы әзірге тоқтатылып тұр. 2012ж. Егор Михалков-Кончоловскийдің басқаруымен қазақстандық киноматографисттердің түсірген жобасы "Жан жүрегім - Астана"<ref>[http://myheart.astana.kz "Жан жүрегім - Астана"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120214161923/http://myheart.astana.kz/ |date=2012-02-14 }}</ref> көркем фильміне қатысты. Онда актер Джулия Ганидің "Дарина" новелласында эпизодтық рөлде ойнады. Дастан осы жылдың сәуір айында жарыққа шығатын "Jado Production" мен "Orda brothers" бірлесе түсірген Қазақстандағы алғашқы би туралы Есболат Беделханның "Запрещенные танцы"<ref>[http://www.kino24.kz/ru/films/H957934656Z2OUPB/Zapreschennie-tanci/ "Запрещенные танцы"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604153750/http://www.kino24.kz/ru/films/H957934656Z2OUPB/Zapreschennie-tanci/ |date=2012-06-04 }}</ref> фильміне түсті. Онда актер Альяска есімді кейіпкерді сомдайды<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=4e3HlVjvhpw Запрещенные танцы: интервью с Дастаном Оразбековым]</ref>. == Қызығушылығы == Хоббиі - ән айтып, би билеу. Сондай-ақ спорттың күрес, боди-билдинг және бокс деген түрлерімен айналысқан. 2012ж. 18 наурыз күні «Хабар» арнасында «Чемпион»<ref>[http://khabar.kz/kaz/programm/info/4601.html «Чемпион»]</ref> атымен тұсауы кесілген жаңа спорттық-сауықтыру думанына қатысып, өзінің бокстан шеберлігін халыққа паш етіп жүр. Өнермен қатар жеке бизнеспен де айналысады. == Айтқан сөздері == {{quotation|"Сахна мен үшін өте бөлек әлем. Мүмкін мен өмірде өте баяу, көп сөйлемейтін тұйық адам шығармын, бірақ сахнада мен бөлекпін. Тіпті арқам қозып кетеді. Сахна арқылы мен өзімнің тыңдармандарыма ішімдегі жан дүниемді ән арқылы жеткізгім келіп тұрады" |"Жұлдыздар құпиясы" журналына берген сұхбатында.[http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html]}} == Қызықты фактілер == * "Орда" тобының жігіттері топтың әрбір мүшесінің ерекшелігі, атқаратын рөлі бар дейді. Дастан - топты алға тартатын күш, "энергиясы". * Дастан КТК<ref>[http://ktk.kz КТК телеарнасы]</ref> телеарнасындағы "Мәссаған" жобасынан үш рет алданған екен. Бір рет "Орда" тобымен бірге, екі рет жеке өзі алданған. * Әнші жанкүйерлерінен алған сыйлықтардың ішінде қолдан жасалған "Қағаз кемені" ең ерекше сыйлық деп санайды.<ref>«Жұлдызбен сырласу» журналы, сәуір, 2010 ж.</ref> == Жеке орындауындағы әндер == {{tracklist | title1 = [http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 «Айттым сәлем, Қаламқас»] | title2 = "Тұмарым" | title3 = "Миллион жүрек" }} == Фильмография == {| class="wikitable" |- ! colspan="5" style="background:#B0C4DE;" | Фильмдер |- ! Уақыты ! Қазақша атауы ! Негізгі атауы ! Рөлі ! Режиссері |- | 2010 | ''Астана - махаббатым менің'' | ''[[Астана - любовь моя]]'' | Абзал Алибаев | Ермек Шынарбаев |- | rowspan="2" | 2012 | ''Жан жүрегім - Астана/ "Дарина" новелласы'' | ''[[Сердце мое - Астана/ новелла "Дарина"]]'' | Эпизодтық рөл | Джулия Гани |- | ''Тиым салынған билер'' | ''[[Запрещенные танцы]]'' | Альяска | Есболат Беделхан |} ==Суреттері== <center> <gallery widths="200px" heights="150px"> Сурет:Dastan Orazbekov.jpg|"Айттым сәлем, қаламқас" әнімен Сурет:DastanOr.jpg|"Орда" тобының жеке концертінен Сурет:ORazbekov.jpg|Дастан Оразбеков Сурет:AbzalAlibaev.jpg|"Астана - махаббатым менің" телехикаясында Абзал рөлінде </gallery> </center> == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == * [http://orda-group.kz/ "Орда" тобының жеке сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128121736/http://www.orda-group.kz/ |date=2012-01-28 }} * [http://dastan-studio.kz/?p=3397 «ОРДА» тобының әншісі, Дастан Оразбеков, Сұхбат]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://akjolkaztrek.ucoz.kz/news/orda_tobyny_nshisi_dastan_orazbekov_akter_boludan_ory_pajmyn/2010-08-09-28 «ОРДА» тобының әншісі, Дастан ОРАЗБЕКОВ: «Актер болудан қорықпаймын…»] * [http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html Дастан ОРАЗБЕКОВ: Сахнаға шықсам арқам қозып кетеді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610192636/http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html |date=2012-06-10 }} smwn4tzj9zslnuganba4ehtdsa9bz2l 3613402 3613371 2026-06-04T12:57:33Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/~2026-33021-16|~2026-33021-16]] ([[User talk:~2026-33021-16|т]]) өңдемелерінен [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] соңғы нұсқасына қайтарды 3559282 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Дастан Оразбеков |Атауы = |Сурет = DastanOr.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = "Орда" тобының жеке концертінде, 2009ж |Фон = |Туған кездегі есімі = Дастан Дәрібайұлы Оразбеков |Толық аты = |Туған күні = 5.02.1982 |Туған жері = {{туғанжері|Жаңатас|Жаңатаста}}, [[Жамбыл облысы]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{KAZ}} |Мамандықтары = {{әнші|Қазақстан}}, биші, {{актер|Қазақстан}} |Дауыс түрі = |Аспаптары = |Жанры = R&B |Лақап аттары = |Ұжымы = "Орда" |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = }} '''Дастан Дәрібайұлы Оразбеков''' ([[5 ақпан]] [[1982 жыл]], [[Жамбыл облысы]], [[Сарысу ауданы]], [[Жаңатас|Жаңатас қаласында]] туған) — «[[Орда (музыкалық топ)|Орда]]<nowiki/>» тобының белді әншісі, биші, актёр. == Өмірбаяны == Кішкентай кезінен өнерге жақын болған. Мектеп қабырғасында жүргенде-ақ, ән айтып, би билеп, сахнаға шыққан. Әкеcінің есімі – Дәрібай, [[2009]] ж. өмірден өткен. Анасының аты – Мереке. Ата-анасы сахнаға шығып ән айтпаса да, өз достарының, туған-туыстарының ортасында өте өнерлі жандар болған. Отбасында төрт ағайынды. Үйінің үлкені – «Орда» тобының әншісі Рүстем, одан кейін Дастан. Меруерт, Гүлшат есімді екі қарындасы бар. [[1997 жыл]]ы отбасымен Алматы қаласына көшіп келген. Жұбайының есімі - Жанат, Алдияр мен Демирель атты екі ұлы бар. == Шығармашылығы == Арнайы музыкалық білімі болмағанмен, вокалдан, биден кәсіби мамандардан дәріс алған. Мектеп кезінде Аманжол деген ұстаздан, Алматыға келген соң Көпжасар, Бағым, Фарида, Диана деген кісілерден сабақ алған.Осылайша өзінің музыкалық білімін жетілдірген Дастан ағасы Рүстеммен бірге талантты Беделхандармен танысып, 2000 ж. атақты "Бауыржан-шоу" театрында жұмыс жасай бастайды. Театр құрамында жүріп «Орда» тобына айналған өнерлі жастар, музыкалық және би қойылымдарымен қатар, көріністердегі эпизодтық рөлдерді де алып жүрді. Ол кезде Дастан негізінен халық әндерін орындаған болатын. Кейін өз өнерлерін шыңдаған жігіттер жеке топ болып бөлініп шықты. Содан бері Дастан «Орда» тобының белді мүшесі ретінде ән айтып келеді. * 2007ж. Жанат есімді аруға үйленіп, отбасын құрды. * 2009 ж. "Orda brothers" продюсерлік орталығының атынан жеке әнші ретінде Абайдың «[[Айттым сәлем, қалам қас...|Айттым сәлем, Қаламқас]]»<ref>[http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 «Айттым сәлем, Қаламқас»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123133741/http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 |date=2010-11-23 }}</ref> әнін орындап шықты. Сонымен қатар, "Тұмарым" атты жеке әнін халыққа ұсынды. Дастан жеке әнші ретінде қатты таныла қоймаса да, өз тыңдарманын тауып үлгерді. Жуырда тағы да бір әсем әні "Миллион жүрек" жарыққа шығады. Сондай-ақ, Дастан "Орда" тобымен орындалған бірнеше әндердің әуенін жазып, өзін сазгерлік қырынан да көрсетті. Олар "За тобой", "Не покидай" және "С тобой" әндері. "Не покидай" әні 2007ж. Мәскеудегі “Еуропа плюс” радиостанциясы жүргізген хит-парадтың жеңімпазы атанады. == Қатысқан сайыстары == Дастан "Орда" тобының құрамында жүріп, көптеген өнер сайыстарына қатысқан. Ал өзінің жеке әншілік шеберлігін «Қазақстан» ұлттық телеарнасында көрсетілетін «[[Екі жұлдыз]]» шоу бағдарламасының екінші және [[Екі жұлдыз (төртінші маусым)|төртінші]] маусымдарында көрсетті. Екінші маусымда жұбы айтыскер ақын [[Айнұр Тұрсынбаева]]мен, төртінші маусымда әнші Айқынмен өнер көрсетіп, халықтың зор ықыласына бөленді. [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан ұлттық телеарнасындағы]]<ref>[http://www.kaztrk.kz Қазақстан ұлттық телеарнасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190826010332/https://kaztrk.kz/ |date=2019-08-26 }}</ref> "Айгөлек" <ref>[http://kaztrk.kz/kaz/telekanal/programs/47.html "Айгөлек" байқауы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306140513/http://kaztrk.kz/kaz/telekanal/programs/47.html |date=2012-03-06 }}</ref> балалар байқауына әділ қазы болып, финалға шыққан бүлдіршінмен дуэт болып ән салды. == Актерлік жолы == Актер ретінде өзінің дебюттік рөлін 2010ж. 1 шілдеде [[Хабар агенттігі|"Хабар"]]<ref>[http://www.khabar.kz "Хабар" телеарнасы]</ref> арнасында көрермен назарына ұсынылған 12 бөлімнен тұратын [[Ермек Бектасұлы Шынарбаев]]тың [[Астана — любовь моя|"Астана - махаббатым менің"]] телехикаясында сомдады. Бұл фильм "Қазақфильм" (Қазақстан) киностудиясы<ref>[http://www.kazakhfilmstudios.kz "Қазақфильм" киностудиясы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607085355/http://kazakhfilmstudios.kz/ |date=2013-06-07 }}</ref> мен "Turkish Radio & Television Corporation" қатысуымен "Eurasia Film Production" киностудияларының біріккен өнімі. Онда Дастан екінші реттік Абзал есімді жағымсыз кейіпкердің рөлін ойнады. Абзал - өз мақсатына жету жолында еш нәрседен тайынбайтын, тіпті достық пен махаббатты да құрбан ететін жан. Актер өз кейіпкерін белгілі мөлшерде түсінуге болады дейді: "Өмірде алдауға тура келетін сәттерде болады, бірақ тек өз шамасында"<ref>[http://www.khabar.kz/rus/socium/Astana__ljubovj_moja.html "Астана - махаббатым менің"]</ref>. Дебюттік рөлі болса да, осындай үлкен жобаның жүгін қиналмай алып шықты. Дастанның рөлі телекөрермендердің жоғарғы бағасына ие болды. Сондай-ақ "Орда" тобы саундтрэк жазған «Мент» фильмінің режиссері сол кинодағы басты кейіпкерді сомдауға шақырған болатын. Бірақ, уақыт тапшылығына байланысты, актердің бас тартуына тура келді. Және Талғат Теменовтің «Преодоление» атты фильміне де шақырту алған. Алайда, бұл фильмнің сценарийі қайтадан жазылып жатқандықтан, оның түсірілім жұмысы әзірге тоқтатылып тұр. 2012ж. Егор Михалков-Кончоловскийдің басқаруымен қазақстандық киноматографисттердің түсірген жобасы "Жан жүрегім - Астана"<ref>[http://myheart.astana.kz "Жан жүрегім - Астана"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120214161923/http://myheart.astana.kz/ |date=2012-02-14 }}</ref> көркем фильміне қатысты. Онда актер Джулия Ганидің "Дарина" новелласында эпизодтық рөлде ойнады. Дастан осы жылдың сәуір айында жарыққа шығатын "Jado Production" мен "Orda brothers" бірлесе түсірген Қазақстандағы алғашқы би туралы Есболат Беделханның "Запрещенные танцы"<ref>[http://www.kino24.kz/ru/films/H957934656Z2OUPB/Zapreschennie-tanci/ "Запрещенные танцы"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604153750/http://www.kino24.kz/ru/films/H957934656Z2OUPB/Zapreschennie-tanci/ |date=2012-06-04 }}</ref> фильміне түсті. Онда актер Альяска есімді кейіпкерді сомдайды<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=4e3HlVjvhpw Запрещенные танцы: интервью с Дастаном Оразбековым]</ref>. == Қызығушылығы == Хоббиі - ән айтып, би билеу. Сондай-ақ спорттың күрес, боди-билдинг және бокс деген түрлерімен айналысқан. 2012ж. 18 наурыз күні «Хабар» арнасында «Чемпион»<ref>[http://khabar.kz/kaz/programm/info/4601.html «Чемпион»]</ref> атымен тұсауы кесілген жаңа спорттық-сауықтыру думанына қатысып, өзінің бокстан шеберлігін халыққа паш етіп жүр. Өнермен қатар жеке бизнеспен де айналысады. == Айтқан сөздері == {{quotation|"Сахна мен үшін өте бөлек әлем. Мүмкін мен өмірде өте баяу, көп сөйлемейтін тұйық адам шығармын, бірақ сахнада мен бөлекпін. Тіпті арқам қозып кетеді. Сахна арқылы мен өзімнің тыңдармандарыма ішімдегі жан дүниемді ән арқылы жеткізгім келіп тұрады" |"Жұлдыздар құпиясы" журналына берген сұхбатында.[http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html]}} == Қызықты фактілер == * "Орда" тобының жігіттері топтың әрбір мүшесінің ерекшелігі, атқаратын рөлі бар дейді. Дастан - топты алға тартатын күш, "энергиясы". * Дастан КТК<ref>[http://ktk.kz КТК телеарнасы]</ref> телеарнасындағы "Мәссаған" жобасынан үш рет алданған екен. Бір рет "Орда" тобымен бірге, екі рет жеке өзі алданған. * Әнші жанкүйерлерінен алған сыйлықтардың ішінде қолдан жасалған "Қағаз кемені" ең ерекше сыйлық деп санайды.<ref>«Жұлдызбен сырласу» журналы, сәуір, 2010 ж.</ref> == Жеке орындауындағы әндер == {{tracklist | title1 = [http://kaztube.kz/Video/384a4fcd-4d7b-43a9-a4dd-c27dff90ac91 «Айттым сәлем, Қаламқас»] | title2 = "Тұмарым" | title3 = "Миллион жүрек" }} == Фильмография == {| class="wikitable" |- ! colspan="5" style="background:#B0C4DE;" | Фильмдер |- ! Уақыты ! Қазақша атауы ! Негізгі атауы ! Рөлі ! Режиссері |- | 2010 | ''Астана - махаббатым менің'' | ''[[Астана - любовь моя]]'' | Абзал Алибаев | Ермек Шынарбаев |- | rowspan="2" | 2012 | ''Жан жүрегім - Астана/ "Дарина" новелласы'' | ''[[Сердце мое - Астана/ новелла "Дарина"]]'' | Эпизодтық рөл | Джулия Гани |- | ''Тиым салынған билер'' | ''[[Запрещенные танцы]]'' | Альяска | Есболат Беделхан |} ==Суреттері== <center> <gallery widths="200px" heights="150px"> Сурет:Dastan Orazbekov.jpg|"Айттым сәлем, қаламқас" әнімен Сурет:DastanOr.jpg|"Орда" тобының жеке концертінен Сурет:ORazbekov.jpg|Дастан Оразбеков Сурет:AbzalAlibaev.jpg|"Астана - махаббатым менің" телехикаясында Абзал рөлінде </gallery> </center> == Дереккөздер == <references/> == Сыртқы сілтемелер == * [http://orda-group.kz/ "Орда" тобының жеке сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128121736/http://www.orda-group.kz/ |date=2012-01-28 }} * [http://dastan-studio.kz/?p=3397 «ОРДА» тобының әншісі, Дастан Оразбеков, Сұхбат]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://akjolkaztrek.ucoz.kz/news/orda_tobyny_nshisi_dastan_orazbekov_akter_boludan_ory_pajmyn/2010-08-09-28 «ОРДА» тобының әншісі, Дастан ОРАЗБЕКОВ: «Актер болудан қорықпаймын…»] * [http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html Дастан ОРАЗБЕКОВ: Сахнаға шықсам арқам қозып кетеді] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610192636/http://www.zonakz.net/blogs/user/juldyzdarkupyasy/17713.html |date=2012-06-10 }} nltnzz12dcm0bdq8vs0cr6rmph7qhk7 14 158330 3613515 728902 2026-06-04T17:29:02Z Kaiyr 3134 3613515 wikitext text/x-wiki {{maincat|Қазақстан колледждері}} [[Санат:Қазақстан оқу орындары]] [[Санат:Елдер бойынша колледждер]] 22nwwvfy81jkpthuj873l4h7r0xcirn 0 213041 3613588 3566596 2026-06-05T06:00:45Z Gliwi 67438 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Gräfenroda.jpg]] → [[File:DEU Gräfenroda (Geratal) COA.svg]] JPG → SVG 3613588 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Гревенрода |шынайы атауы = Gräfenroda |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Gräfenroda (Geratal) COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=44 |lat_sec=46 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=48 |lon_sec=44 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Франк Фибиг |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 400 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3358 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036205 |пошта индексі = 99330 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 024 |ортаққордағы санаты = Gräfenroda |сайты = http://www.graefenroda.de/ |сайт тілі = de }} '''Гревенрода''' ({{lang-de|Gräfenroda}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3358 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 024''. Муниципалитеттің басшысы — Франк Фибиг. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.graefenroda.de/ Ресми сайты] {{Тюрингия аудандары}} {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] qjz3ufuaz1939p3xab0of4gtac0vitq 4 491233 3613637 3613309 2026-06-05T09:00:25Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613637 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35265]||623||26||18||263||28||3||34127||8||0||169||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2666]||269||7||6||334||8||14||2017||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1176]||37||0||0||11||17||0||1100||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 364]||15||0||7||22||4||1||300||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] 3x54yxt1bh8c3kfe8ctuhxfclwm73ro 4 492279 3613372 3612971 2026-06-04T12:01:29Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3613372 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2424}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1839}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:504}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:313}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 6 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:258}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 7 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 8 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 9 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:197}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 12 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 13 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:139}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 15 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:125}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 16 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:121}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 17 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:111}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 18 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:106}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 19 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 20 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 21 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:100}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 22 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}} |- | 23 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}} |- | 24 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 25 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}} |- | 26 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 27 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 28 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 29 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 30 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 31 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 32 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}} |- | 33 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}} |- | 34 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 35 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 36 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 37 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 38 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:32}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 39 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 40 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 41 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 42 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 43 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 44 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 45 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 46 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 47 || [[User:Серик Жунусов|Серик Жунусов]] || [[Special:Contributions/Серик Жунусов|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Серик Жунусов}} |- | 48 || [[User:Таттибаева Гулжас|Таттибаева Гулжас]] || [[Special:Contributions/Таттибаева Гулжас|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Таттибаева Гулжас}} |- | 49 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}} |- | 50 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 51 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 52 || [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] || [[Special:Contributions/Daniyal.aidarov5|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Daniyal.aidarov5}} |- | 53 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 54 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}} |- | 55 || [[User:NomadAlshyn|NomadAlshyn]] || [[Special:Contributions/NomadAlshyn|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|NomadAlshyn}} |- | 56 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 57 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|KiranBOT}} |- | 58 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 59 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} |- | 60 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}} {{/end}} t31yuczga5kbj8c3amjr33ah8lhy5s1 0 493085 3613587 3463252 2026-06-05T05:52:04Z ~2026-33288-88 182132 3613587 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | bgcolor = | fgcolor = | атауы =Испания Ұлттық футбол құрамасы | Логотип = | ені = | Лақап = | Конфедерация =[[УЕФА]] | Федерация =Корольдық испан футбол федерациясы | Бапкер =[[Луис де ла Фуэнте Кастильо|Луис де ла Фуэнте]] | Менеджер = | Капитан =[[Альваро Мората]] | Ең көп =[[Икер Касильяс]] (167) | Үздік =[[Давид Вилья]] (59) | Үй стадионы =[[Ванда Метрополитано]], [[Камп Ноу]], [[Олимпиада стадионы (Севилья)|Олимпиада стадионы]], [[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]] | ФИФА рейтингі = 2 (3 сәуір 2025)<ref>https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men</ref> | ФИФА коды = | БіріншіОйын ={{футбол-rt|Испания}} 1:0 {{футбол|Дания}} ([[Антверпен]], [[Бельгия]], 28 тамыз, 1920) | Жеңіс ={{футбол-rt|Испания}} 13:0 {{футбол|Болгария}} (Мадрид, [[Испания]], 21 мамыр 1933) | Жеңіліс ={{футбол-rt|Италия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Амстердам, Нидерланд, 4 маусым1928) {{футбол-rt|Англия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Лондон, Англия, 9 желтоқсан 1931) | pattern_la1 = _esp24h | pattern_b1 = _esp24h | pattern_ra1 = _esp24h | pattern_sh1 = _esp24h | pattern_so1 = _esp24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 004080 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esp24a | pattern_b2 = _esp24a | pattern_ra2 = _esp24a | pattern_sh2 = _esp24a | pattern_so2 = _esp24al | leftarm2 = F1FF91 | body2 = F1FF91 | rightarm2 = F1FF91 | shorts2 = F1FF91 | socks2 = F1FF91}} '''Испания Ұлттық футбол құрамасы''' — футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген [[Испания]] құрамасы. Корольдық испан футбол федерациясының бақылауында. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]] жылы Әлем біріншілігін жеңген құрама. [[Футболдан Еуропа чемпионаты]]нда төрт рет жеңімпаз болған: 1964, [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]], [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]], [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]. == Тарихы == === Құрылуы === [[Сурет:Spain national football team in the 1920 Summer Olympics in Antwerp.jpg|alt=|left|thumb|Испания ұлттық құрамасы, [[1920 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]], [[Антверпен]]]] 1909 жылы өз Корольдық испан футбол федерациясының құрып, 1920 жылы [[Олимпиада ойындары|Олимпиялық ойындарға]] қатысты. Онда екінші орын алып, күміс жүлдегер атанды. === Жиырма бірінші ғасыр === [[2008 жыл|2008]] жылы Аустрия және Швейцарияда ұйымдастырылған Еуропа чемпионатын жеңді. Екі жыл соң [[Африка]]да өткізілген Әлем Чемпионатынында финалда [[Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы|Нидерланд]] командасын 1:0 есебімен жеңіп, [[ФИФА]] тарихында бірінші рет Әлем чемпионы атанды. Тағы екі жылдан соң Польша және Украинада өткен Еуропа біріншілігінде финалда [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия]] құрамасын 4:0 есебімен жеңіп, тарихтағы ең үлкен доп айырмашылығымен аяқталған финал ретінде қалды. == Қызықты фактілер == Испания ешқашан әлем және Еуропа чемпионаттарының қожайындарын ұтқан емес. Бірнеше рет чемпионатты ұйымдастырған елдің құрамасымен кездесті. Ешқайсысында жеңе алмаған. === Әлем чемпионаттарында === * ''1934. Италия — Испания — 1:1, 1:0'' * ''1950. Бразилия — Испания — 6:1'' * ''2002. Корея — Испания — 0:0, пенальтилер: 5:3.'' * ''2018. Ресей — Испания — 1:1, пенальтилер: 4:3'' === Еуропа чемпионаттарында === * ''1980. Италия — Испания — 0:0'' * ''1984. Франция — Испания — 2:0'' * ''1988. ГФР — Испания — 2:0'' * ''1996. Англия — Испания — 0:0, пенальтилер: 4:2'' * ''2004. Португалия — Испания — 1:0'' == Әлем және Еуропа чемпионаттарына қатысу статистикасы == === '''Әлем Чемпионаттары''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі|1930]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Italy|1861}} [[Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі|1934]]||Ширек финал||'''7'''||3||1||1||1||4-3 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі|1938]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі|1950]]||Төртінші орын||'''4'''||6||3||1||2||10-12 |- |{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі|1954]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігі|1958]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі|1962]]||Бірінші кезең||'''12'''||3||1||0||2||2-3 |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі|1966]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||0||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі|1974]] |- |{{flagicon|Argentina|alt}} [[Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі|1978]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982]]||Екінші кезең||'''9'''||5||1||2||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||1||1||11-4 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990]]||1/8 финал||'''12'''||4||2||1||1||6-4 |- |{{flagicon|USA}} [[Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі|1994]]||Ширек финал||'''8'''||5||2||2||1||10-6 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998]]||Бірінші кезең||'''18'''||3||1||1||1||8-4 |- |{{flagicon|South Korea}}{{flagicon|Japan}} [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||2||0||10-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006]]||1/8 финал||'''14'''||4||3||0||1||9-4 |-bgcolor=gold |{{flagicon|South Africa}} [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||6||0||1||8-2 |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]]||Топтық турнир||23||3||1||0||2||4-7 |- |{{flagicon|Russia}} [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]||1/8 финал||10||4||1||3||0||7-6 |- |{{flagicon|Qatar}} [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]]||1/8 финал||13||4||1||2||1||9-3 |- |'''Барлығы'''||16/22||'''1 титул'''||67||31||17||19||108-75 |} === '''Еуропа чемпионаттарында''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі|1960]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |-bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1964 жылғы Еуропа біріншілігі|1964]]||'''Чемпион'''||'''1'''||2||2||0||0||4-2 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1968 жылғы Еуропа біріншілігі|1968]]|| colspan="8" rowspan="3" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Belgium}} [[Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі|1972]] |- |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Футболдан 1976 жылғы Еуропа біріншілігі|1976]] |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1980 жылғы Еуропа біріншілігі|1980]]||1 кезең||'''7'''||3||0||1||2||2-4 |-bgcolor=silver |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі|1984]]||2 орын||'''2'''||5||1||3||1||4-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1988 жылғы Еуропа біріншілігі|1988]]||1 кезең||'''6'''||3||1||0||2||3-5 |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі|1992]]|| colspan="8" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1996 жылғы Еуропа біріншілігі|1996]]||Ширек финал||'''6'''||4||1||3||0||4-3 |- |{{flagicon|Belgium}}{{flagicon|Netherlands}} [[Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі|2000]]||Ширек финал||'''5'''||4||2||0||2||7-7 |- |{{flagicon|Portugal}} [[Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі|2004]]||1 кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Austria}}{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||5||1||0||12-3 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Poland}}{{flagicon|Ukraine}} [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||4||2||0||12-1 |- ||{{flagicon|France}} [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]||1/8 финал||9-16||4||2||0||2||5-4 |- ||{{ту|Еуропа}} [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|2020]]||Жартылай финал||3||6||2||4||0||13-6 |- |-bgcolor=gold |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||7||0||0||15-4 |- |'''Барлығы'''||12/17||'''4 титул'''||53||28||15||10||83-46 |} == Сiлтемелер == * [http://www.rfef.es/ КИФФ ресми сайты] {{ref-es}} {{Еуропа Ұлттық футбол құрамалары}} {{Футболдан Еуропа чемпиондары}} {{Испания құрамасы Еуро 2024}} [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасы]] [[Санат:Алфавит бойынша Ұлттық футбол құрамалары]] rgi6fcnr1j3ud53dvhzukqxdzqb5gu5 0 514621 3613499 3452421 2026-06-04T17:16:44Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613499 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] kfnflsekgo6ic7jpoq911zvyw0qmec9 3613502 3613499 2026-06-04T17:23:27Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары|Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613502 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] pljgj647urnck96oytjtyp60uorh0lz 3613505 3613502 2026-06-04T17:26:53Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері|Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613505 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] 098wazip4kj6vl2kjiykemj3x3706l1 3613506 3613505 2026-06-04T17:27:12Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613506 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] n8nhqgd7g46kvr6x31fqqrgi1j0vurk 3613507 3613506 2026-06-04T17:27:34Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613507 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] gm2wn3ey2e489o5rgmk8x3xlfrsw4av 3613509 3613507 2026-06-04T17:27:44Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613509 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] 1qb4oe1sgcsilfaw5cc88eg7hrmb53z 3613510 3613509 2026-06-04T17:27:56Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613510 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] efg99u8zeh7x3pg78uc6hn4ib652wwb 3613512 3613510 2026-06-04T17:28:06Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613512 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] tq1ucd9ki565w174ms9gqr0y2185pfl 3613513 3613512 2026-06-04T17:28:15Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613513 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] 72njh11fgm7wuassdzp0b9rjh69mztm 3613514 3613513 2026-06-04T17:28:49Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары|Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613514 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] 7hoaniexjg6tv3sdwhydhko3kx2vcl5 3613516 3613514 2026-06-04T17:29:08Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары|КОКП XXII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613516 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] kx0hg09yypwpiid1v42njibq6a2nt33 3613517 3613516 2026-06-04T17:29:47Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613517 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] obdaoips67kguumifc7bndtib2li7ol 3613518 3613517 2026-06-04T17:30:36Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613518 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] 3su91mk2133zc7xeqx4awk5r6glvxg5 3613520 3613518 2026-06-04T17:32:00Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613520 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] igp47rp8dccar93mms1of0wh5xrm8tv 3613521 3613520 2026-06-04T17:32:44Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері|Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613521 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] mzow2hyyeu4frkomyo4u2ibb7hqdktu 3613523 3613521 2026-06-04T17:34:49Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері|КСРО-ның дербес зейнеткерлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613523 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1927 жылдан КОКП мүшесі. 1930 жылы Днепропетровск жұмысшы факультетінде, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтарының институтында оқыды. 1943-1951 жылдары Қазақстан КП Қызылорда обкомының 2-секретары және Семей обкомының 1-секретары. 1963 жылдан дербес пенсионер. Ол Қазақстан КП 1-11съездерінің делегаты, 3-11-съездерінде ОК құрамына сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан КП ОК-нің бюро мүшесі болды.1938-1967 жылдары Қазақ ҚСР Жоғарғы Советінің депутаты, Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2 рет «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] 9awl4s89zy945ivuir2bubn94tkw70u 0 528978 3613651 3612062 2026-06-05T11:06:23Z ~2026-33171-78 182147 /* */ Құрам ауысты 3613651 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Музыкалық топ |Топ атауы = КешYOU |Жанры = эстрада |Белсенділік жылдары = 2006 — осы уақытқа дейін |Мемлекет = {{Байрақ|Қазақстан}} |Қайдан = Алматы |Құрамы = Диана Қожагелдина<br />Сагдиана Бұхарбаева<br />Камилла Талғатова |Лейблі = BM production }} '''КешYOU''' — [[Қазақстан]]дық әнші қыздардан құрылған музыкалық топ. 2004 жылы Алуа Қонарованың продюсерлігі кезінде топтың атауы «SAF» болып құрылды. 2006 жылдың 10 сәуір күні белгілі продюсер, тележүргізуші, актриса, әнші [[Баян Мақсатқызы Алагөзова|Баян Мақсатқызы]] трионы өзінің қол астына алып, топ атауын «КешYOU» деп өзгертті. «КешYOU» тобы продюсер Баян Мақсатқызының ең табысты жобаларының бірі<ref>http://forbes.kz/news/2014/08/04/newsid_64991/</ref>. Топтың музыкалық продюсері Мухитденова Бағым Мақсатқызы. Топтың қазіргі менеджері Ләззат Баубек. Уақыт өте келе топтың құрамы мен стилі өзгерді, репертуарындағы әндері көбейді. 2016 жылы 24 мамыр топтың 10 жылдығына арналған мерейтойлық концерт Алматы қаласындағы Республика сарайында өтті. Ол концертте 7 солистка «Қазақ қыздары» әнін бірге орындады. 2019 жылы «КешYOU» тобының 13 жылдық мерекесіне арналған 13 солистка қатысқан бейнебаян шықты. 2021 жылы «Qazaq TV» арнасында «КешYOU» тобының 15 жылдығына арналған мерекелік концерті көрсетілді. 15 жылдық концертте 11 солистка «Қазақ қыздары» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. 2024 жылы 5 наурыз Алматы театрында Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуында КешYOU және экс-солисткалар өнер көрсетті. 2025 жылы 12-наурыз Астана балет театрында өткен Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында КешYOU 9 солисткасы «Әдемі қыз» әнін жаңа нұсқада бірге орындады. Топтың мерейтолық іс-шараларына әрқашан экс-солисткалар қатысады. == «КешYOU» тобының қазіргі құрамы == 2024 жылдың сәуірінен бастап топта Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева ән айтады. Топқа жаңадан келген Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева 2024 жылдың қаңтар айынан резервте дайындалған. Бұл құрам 2024 жылдың мамырында Лос-Анджелес қаласында әлемге әйгілі рэпер Снуп Доггпен бірге бейнебаян түсірді. 2024 жылдың маусымында Милуоки қаласында КешYOU тобы Снуп Доггпен бірге концертте ән айтты. 26.07.2024 Снуп Доггпен бірге түсірген «Forever sunday» бейнебаяны шықты. == Топтың тарихы == КешYOU заманауи поп, патриоттық, қазақи ұлттық, лирика, рэп, рок, той, ретро, регги бағыттарында ән айтады. Әртүрлі жанрларда ән айтатын музыкалық топ [[Қазақстан|Қазақстандағы]] «Ең үздік қыздар тобы» болып саналады. «КешYOU» тобында басынан ұзақ уақыт жұмыс жасаған, ардагер мүшелері: Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова. «КешYOU» тобы тек Қазақстанда емес, Түркия, Ресей, Қытай, Франция, Германия, АҚШ, Қырғызстан, Әзербайжан елдерінде де өнер көрсеткен. КешYOU көп рет Қазақстан Республикасы президенті қатысуымен өткен салтанатты концерттерде ән айтқан. Топтың бұрынғы директорлары: Әділжан Юсупов, Назым Басқынбаева, Досым Басқынбаев. Назым Басқынбаеваның топқа өте көп еңбегі сіңген. Топқа сахналық образ киімдерін Аида Кауменова, Назым Қарпықова, Наиль Байкучуков, Леонид Жеребцов, Берік Ысмайылов, Ая Бапани, Арзубек Вонама, Айпери Обозова, Рафаэль Ромен, Жұмабек Елеуов, Жанайдар Женисбеков және т.б. дизайнерлер дайындаған. * 2006-2008 2006-2007 жылдары КешYOU(Әнел, Зумрад, Мөлдір) орыс тіліндегі әндерді орындайтын. Топтың фотосессия суреттері Баян Мақсатқызының «Shine magazine» журналында жарияланатын. Кейін Зумрад Гараеваның келісімшарты аяқталып, ол топтан кетті. 2008 жылы жаңа солистка Аида Смағұлова келгеннен кейін топ қазақ тіліндегі алғашқы бейнебаян шығарды. «Арман-ай» әнін Баян Мақсатқызының әкесі Мақсат Байлы жазған. Әнел, Мөлдір, Аида құрамы өте аз уақыт болды. * 2008-2011 Аида Смағұлованың орнына 2008 жылдың мамыр айында топқа Наиля Заитова келді. 2010 жылдың маусым айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Түркияның Денизли қаласында болған «Türkçevizyon-2010» ән фестивалінде «Сүгірдің термесі» әнін түрік тілінде айтты. Одан кейін Наиля Заитова топтан кетіп, орнына Кәмшат Жолдыбаева келді. 2010 жылдың тамыз айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Шәмші Қалдаяқовтың 80-жылдығына арналған халықаралық «Менің Қазақстаным!» ән фестиваліне қатысты. 2010 жылдың қыркүйек айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) Қырымдағы 42 ел қатысқан «Шығыс базары-2010» халықаралық ән байқауын жеңді. 2011 жылы наурызда Баян Мақсатқызы ұйымдастырған республикалық алғашқы «Қазақ аруы-2011» сұлулық байқауын КешYOU(Әнел, Мөлдір, Кәмшат) «Гәкку» әнімен шымылдығын ашты. Кейін Кәмшат Жолдыбаева топтан кетіп, орнына Айдана Меденова келді. 2011 жылы топтың солисткасы Мөлдір Әуелбекова продюсері Баян Мақсатқызымен бірге «Ғашық жүрек или Коктейль для звезды» фильмінде басты рөлде ойнады. 2011 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) Қытайда «Сүгірдің термесі» әнін айтты. 2011 жылдың желтоқсан айында КешYOU(Әнел, Мөлдір, Айдана) «Ел арна» ұйымдастырған республикалық «Саз әлемі-2011» байқауының финалына жетіп, «Үздік қыздар тобы» атағын жеңді. Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек-2 или Коктейль для звезды-2» фильмінен кейін 2012 жылы ақпан айында Мөлдір Әуелбекова, Әнел Әрінова топтан кетіп, Кәмшат Жолдыбаева қайтып келді және жаңадан Жанар Дұғалова қосылды. * 2012-2014 '''Топтың алтын құрамы''': Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова. 2012-2014 жылдары болған алтын құрамның хит әндері өте көп. Бұл құрамның 4 хит әнінің музыкасының авторы Жанар Дұғалова. 2012 жылдың мамыр айында «КТК» телеарнасы ұйымдастырған «Mamma mia» бағдарламасының Түркияда өткен финалында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) өнер көрсетті. 2012 жылдың маусым айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Париж қаласында болған «Қазақстанның Франциядағы мәдениет күндері» концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам Қазақстан мен Германия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас орнағанының 20-жылдығына арналған концертіне қатысты. 2012 жылы алтын құрам АҚШ-тағы Флорида университетінде ән айтқан. Топта болған кезде үш солистка да 2012 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Ғашық жүрек» телехикаясына түскен. Алтын құрам Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. 2013 жылы маусым айында Айдана Меденованың ауырып қалуына байланысты уақытша құрам (Кәмшат, Жанар, Әнел) Атырау, Ақтау қалаларында өнер көрсеткен, ал Айдана Меденова денсаулығы жақсарғаннан кейін қайта оралды. Кәмшат Жолдыбаева топта болған кезде 2013 жылы «Ел арна» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Тракторшының махаббаты» телехикаясында басты рөл сомдады. Алтын құрам көптеген отандық премияларды жеңген. 2014 жылы «Айгөлек» балалар байқауында алтын құрам топтың болашақ солисткасы Ләззат Сұлтановамен бірге «Ризамын» әнін орындаған. 2014 жылы шілде айында Жанар Дұғалова жеке солоға кетіп, топқа Мөлдір Әуелбекова қайтып келді, бірақ бұл құрам 3 ай ғана жұмыс жасады. 2014 жылы қыркүйек айында Мөлдір Әуелбекова топтан екінші рет кетті. 2014 жылы күзде топқа жаңадан Жұлдыз Өмірғали қосылды. Бұл құрам 4 ай ғана болды. 2015 жылы Айдана Меденова Алишер Нуржановқа тұрмысқа шықты, ал Кәмшат Жолдыбаева жеке шығармашылығын бастады. * 2015-2016 2015 жылы ақпан айында Баян Мақсатқызы жаңа құрамды(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) көрсетті. Алдыңғы экс-солисткалармен салыстырғанда бұл құрамдағы қыздардың жасы кіші болды. 2015 жылдың наурыз айында Жаңаөзен қаласындағы тойда уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Кәмшат) ән айтқан. Қытайлық «Showbiz» журналы 2015 жылы Азияның үздік ТОП-50 girls band тізімінің 42-орнына КешYOU тобын орналастырды. Бұл тізімге Қазақстаннан және Орталық Азия елдерінен тек КешYOU ғана енген. Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан құрамы отандық премияларда жеңген және топтың 10 жылдығы концертінде барлық әндерді осы құрам орындады. Топта жүрген кезде Ақбота-Нұр Сейтмағамбет 2016 жылы Дәурен Айдарқұловпен бірге «Гламур для дур» фильмінде басты рөл ойнады. Жұлдыз Өмірғали топта болған кезде «Хабар» телеарнасында шыққан Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» телехикаясында басты кейіпкердің қарсыласы рөлін ойнады. 2016 жылдың желтоқсан айында «КТК» телеарнасы көрсеткен «Наша правда» бағдарламасының жаңа жылдық шығарылымында Ақбота-Нұр Сейтмағамбет болмады. Ол шығарылымға тек Жұлдыз Өмірғали және Балжан Бидаш екеуі ғана қатысты. Ақбота-Нұр Сейтмағамбет Дәурен Айдарқұловқа тұрмысқа шығуына байланысты 2016 жылдың соңында топтан кетті. * 2017-2018 2017 жылы қаңтар айында топты «Shaanxi TV» телеарнасы Қытайға Жаңа жыл фестиваліне шақырды. Сиань қаласындағы фестивальде уақытша құрам(Жұлдыз, Балжан, Элизат) «Ризамын» әнін және қытай тіліндегі әнді орындаған. Осыдан кейін Айқын Төлепбергенге тұрмысқа шығуына байланысты Жұлдыз Өмірғали топтан кетеді, бірақ алдағы уақытта ол екі рет уақытша оралады. Топқа Жұлдыз Өмірғали орнына Сара Амангелді және Назым Әбілдина келді. Осылай топ триодан квартетке айналды. 2017 жылдың ақпан айында Баян Мақсатқызы квартетті(Балжан, Элизат, Сара, Назым) көрсетті. Бұл құрам Санкт-Петербургтегі қазақтардың Наурыз мерекесі концертінде өнер көрсеткен және Ресей әншілерімен бірге «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Квартет Қырғызстан елінде де ән айтқан. Квартет құрам 8 ай ғана болды. 2017 жылдың қыркүйек соңында Сара Амангелді өз еркімен топтан жеке солоға кетті. Бұдан кейін 2017 жылы тамыз айында түсіріліп қойылған «Махаббат баяны» бейнебаянынан Сара Амангелдінің дауысы және ол бар кадрлар алынып тасталды. Бұл бейнебаян Сара Амангелдісіз 2017 жылдың 1 қарашасында шықты. Топ квартеттен қайта триоға айналды, бірақ бұл құрам 8 ай ғана болады. Элизат Берікова топта болған кезде Баян Мақсатқызының «Сиситай» фильмінде ойнады. 2018 жылы КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) рэпер Baller-мен бірге көп өнер көрсетті. 2018 жылы шыққан YouTube желісіндегі «Swala La La» бейнебаяны топ тарихында ең көп қаралым жинады. 2018 жылдың сәуір айының соңында Элизат Берікова тұрмысқа шығуына байланысты топтан кетті. Жұлдыз Өмірғали топқа уақытша қайтып келеді. Уақытша құрам(Балжан, Назым, Жұлдыз) Аққайнар ауылындағы концертте, Қарағанды қаласындағы тойда ән айтты. 2018 жылдың мамыр айында топқа «Қазақ аруы-2018» байқауында Айдана Меденовамен дуэтте ән айтқан Ақбота Құрманғали келді. Назым Әбілдина топта жүрген кезде 2018 жылы «КТК» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Оралу. Сау бол, Америка» телехикаясында басты рөл сомдады. Бұл телехикаяда уақытша құрам(Балжан Бидаш, Ақбота Құрманғали, Жұлдыз Өмірғали) ауылда концерт берді. 2018 жылдың соңында топтың «Swala La La» бейнебаяны Қазақстан бойынша қаралымы ең көп ТОП-5 бейнебаян қатарына енді. Осыдан кейін үш солистка да топтан кетті. Балжан, Назым, Ақбота құрамы 8 ай ғана болды. Балжан Бидаш пен Назым Әбілдина жеке шығармашылығын бастады, ал Ақбота Құрманғали Садриддин Ахмедовке тұрмысқа шықты. * 2019-2024 '''Топтың бриллиант құрамы''': Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай. Топтың жаңа құрамына кастинг 2018 жылы жазда өтті. Ол кастингтен Ләззат Сұлтанова және Балауса Ерғалина өтіп, сахнаға дайындықты сол кезде топта ән айтып жүрген Ақбота Құрманғалимен бастайды. 2018 жылдың күзінде «Хабар» телеарнасында болған «Топжарған» музыкалық байқауының қатысушысы Наргиз Алтайбай Бағым Мухитденованың көзіне түседі. Осылай Ләззат, Балауса, Наргиз жаңа құрам ретінде резервте ұзақ дайындалды. Жаңа құрамның «Ұят емес» әніне бейнебаян екі рет түсірілді. Біріншісін 2018 жылдың желтоқсан айы соңында режиссер Дамир Тастембеков түсіреді, ал екіншісін 2019 жылдың қаңтар айында режиссер Эрнест Зиядинов түсіреді. 2019 жылдың ақпан айында «45, Баянка ягодка опять!» кешінде Баян Мақсатқызы жаңа құрамды көрсетті. Бұл құрамның вокалы өте мықты және көптеген отандық премияларда жеңді. Қырғызстандық дизайнер Арзубек Вонаманың шақыртуымен осы құрам екі рет Қырғызстанда сән көрсетілімінде ән айтқан. 2021 жылы бұл құрам Мәскеу қаласында «Добрый вечер, Казахстан!» бағдарламасына қатысқан. Топта жүрген кезде Наргиз Алтайбай 2021 жылы «Хабар» телеарнасы көрсеткен Баян Мақсатқызының «Рауза. Сакураның гүлдеуі» телехикаясында ойнады. Топ тарихында алғаш рет 2023 жылы осы құрам ағылшын тілінде бейнебаян шығарды. 2023 жылдың желтоқсан айында бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) Баку қаласында «Қазақстанның Әзербайжандағы мәдениет күндері» концертінде «Сүгірдің термесі» әнін жанды дауыста орындады. 5 жыл(2019-2024) болған бриллиант құрам топ тарихындағы «Ең ұзақ жұмыс жасаған құрам» болып есептелінеді. Продюсер Баян Мақсатқызы осы бриллиант құраммен 2024 жылы қаңтар айында өзінің туған күнінде «Бриллианты» әнін айтты. 2024 жылғы Баян Мақсатқызының бірінші «Queen» шоуындағы әндердің көбісін бриллиант құрам(Ләззат, Балауса, Наргиз) орындады. Бұл құрам соңғы рет 2024 жылдың Наурыз мерекесінде өнер көрсетті. Бес жылдық келісімшарт аяқталғаннан кейін Наргиз Алтайбай, Балауса Ерғалина топтан кетті, ал Ләззат Сұлтанова әрі қарай келісімшарт мерзімін созды. 2025 жылы 12 наурызда Баян Мақсатқызының екінші «Queen» шоуында бриллиант құрам қайта бірігіп, «Сүйіктім» әнін орындады. == Топтың барлық құрамдары == {| class="wikitable" !Құрам !Жыл !Топ солисткалары !Әндері |- |0 («SAF» тобы) |2004-2006 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Маржан Мендібаева |Жасыл ел |- |1 (2006 жылы топ атауы «КешYOU» болып өзгертілді) |2006-2007 |Әнел Әрінова, Зумрад Гараева, Мөлдір Әуелбекова |Мама; Пленник; Сто дней любви; Caruso; Прошлые дела; Два часа; Ангел неба; Ты верни любовь |- |2 |2008 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Аида Смағұлова |Арман-ай |- |3 |2008-2010 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Наиля Заитова |Сүгірдің термесі; Персона; Әлия; Домбыра туралы баллада; Жағадағы ару қыз; Маңмаңгер, Нұртуғанның термесі; В Намангане яблоки |- |4 |2010-2011 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева |Әдемі қыз; Ақерке-Ақжайық; Мұңайма; Құстар әні; Гәкку; Көктем вальсі |- |5 |2011-2012 |Әнел Әрінова, Мөлдір Әуелбекова, Айдана Меденова |Ойлама сен |- |6 (Алтын құрам) |2012-2014 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жанар Дұғалова |Асықпа; Қазақ қыздары; Туған жер; Ризамын; Махаббат; The Rhythm Is Magic; Vogue; Сәлем саған, туған ел; Жайлаукөл кештері; Tombe la neige; Ғашықпын; Жан ана; Шоқ қыздар; Қайдасың?; Сағындым сені; Жаңа жыл; Қияли қыз; Гололёд; Песня про Одиссея; Всё равно ты будешь мой; Арыс жағасында; Crazy; La Isla Bonita; Бақ мекенім-Астанам |- |7 |2014 |Мөлдір Әуелбекова, Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова |Survivor |- |8 |2014-2015 |Кәмшат Жолдыбаева, Айдана Меденова, Жұлдыз Өмірғали |Келші жаныма; Сағым жылдар; Көз жасың көмектеспейді |- |9 |2015-2016 |Жұлдыз Өмірғали, Ақбота-Нұр Сейтмағамбет, Балжан Бидаш |Қайтар жүрегімді; Армандаймын; Қуыршақтар; Туған жер-тағдырым; Рухты ару; Алтын құмдағы тебіреніс; Күміс құман-ай; Смуглянка; Первым делом самолёты; Катюша; Welcome to Kazakhstan; Кетсең де шалғай; Asereje |- |10 |2017 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Сара Амангелді, Назым Әбілдина |Қалай ғана?; Неге?; Аралдан ұшқан аққулар; Ғажап ертегі; Әсем ән; Жаса, туған жерім; Город мой; Аяджан |- |11 |2017-2018 |Балжан Бидаш, Элизат Берікова, Назым Әбілдина |Махаббат баяны; Қаракөз; Swala La La |- |12 |2018 |Балжан Бидаш, Назым Әбілдина, Ақбота Құрманғали |Алматы-Астана |- |13 (Бриллиант құрам) |2019-2024 |Ләззат Сұлтанова, Балауса Ерғалина, Наргиз Алтайбай |Ұят емес; Есіңе мені алғайсың; Мұның бәрі; Көзіңнің мөлдірін-ай; Келші айым; Сары дала; Наурызнама; 13; Қош енді; Bang Bang; Mamma Mia; Sunny; Елім-ай; Сертің қайда?; Күрең күз; Керек; Өзгертпе кейпіңді; Керім-ау айдай; Қыз жүрегі; Между нами любовь; Балаларға; Первое утро столицы; Ғашықтар әні; Бағынбаймын; Тыңда; Арман; Жаса, қазақ арулары; Көктем шуағы; Намалюю тобі зорі; Maxi чай; Кешіктің сен; Ренжітсем кешір; Ai dai; Махаббат алауы; Теряла; Қазақстаным; Take my love; Hula Hoop; Лаула; Асылым; Жаңа жыл; Last Christmas; Бриллианты; Әдемі-ау; Кең дала; Сүйіктім |- |14 |2024-қазіргі уақыт |Ләззат Сұлтанова, Диана Қожагелдина, Сагдиана Бұхарбаева |Я красива; Қалай ғана? (ремейк); Forever sunday; Таспа; Сүйген жүрек; Атамекен; Жабайы; I should be so lucky; Жаңа жыл; Алғашқы махаббат; Наурыз; Тарам-тарам; Be with me; Мұның бәрі (ремейк); Махаббатым Маған қара Сен мұңың ды бер маған Kairat Ayrad |} == Топтың жетістіктері == * Естелік статуэтка ''(«Türkçе Vizyon-2010»)'' * «I орын» сыйлығы ''(«Восточный базар-2010»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Саз әлемі-2011»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2012»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2013»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Астана жұлдызы-2014»)'' * «Ең үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Алтын микрофон-2014»)'' * «Top Hits Girls» сыйлығы ''(«Top Hits Award-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2015»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Elle Style Awards Kazakhstan-2016»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2016»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2016»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2018»)'' * «Ең үздік дуэт» сыйлығы ''(«EMA-2018»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2018»)'' * Қазақстандағы ең танымал ТОП5 бейнебаян ''(«YouTube Rewind 2018»)'' * Естелік статуэтка ''(«Star of Asia-2019»)'' * Естелік жүлделер ''(«Voice of Nur-Sultan-2019»)'' * «Жыл таңдауы» сыйлығы ''(«Жыл таңдауы-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«EMA-2019»)'' * «Үздік қыздар тобы» сыйлығы ''(«Qazaq Music Awards-2019»)'' == Әндерінің авторлары == {| class="wikitable" |+ !№ !Ән атауы !Музыкасының авторы !Сөзінің авторы !Жыл |- |1 |Мама |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2006 |- |2 |Пленник |Д. Базикова |Д. Базикова |2006 |- |3 |Ты верни любовь |Эдуард Бергалиев |Эдуард Бергалиев |2007 |- |4 |Арман-ай |Родион Тен |Мақсат Байлы |2008 |- |5 |Персона |Эльдар Кенжебаев |Алишер Юлдашев |2009 |- |6 |Асықпа |Жанар Дұғалова |Сержан Бақытжан |2012 |- |7 |Қазақ қыздары |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2012 |- |8 |Туған жер |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2013 |- |9 |Ризамын |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2013 |- |10 |Махаббат |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2014 |- |11 |Қазағымның арулары-ай |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |12 |Келші жаныма |Арман Дүйсенов |Ринат Зайытов |2014 |- |13 |Қайтар жүрегімді |Жанар Дұғалова |Ринат Зайытов |2015 |- |14 |Армандаймын |Э. Кенжебаев |Асқар Дүйсенбі |2015 |- |15 |Қуыршақтар |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов |2015 |- |16 |Туған жер - тағдырым |Арман Дүйсенов |Қалқаман Сарин |2016 |- |17 |Рухты ару |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби |2016 |- |18 |Неге? |Бауыржан Бимахан |Ринат Зайытов |2016 |- |19 |Қалай ғана? |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Әл-Насыр |2017 |- |20 |Ғажап ертегі |Д. Сыздықов |И. Сапарбай |2017 |- |21 |Әсем ән |Румын әуені |Б. Арыстан |2017 |- |22 |Жаса, туған жерім |Гагаш |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |23 |Махаббат баяны |Арман Дүйсенов |Асқар Дүйсенбі |2017 |- |24 |Swala la la |Ербол Салықбаев |Шыңғысхан Көпбаев |2018 |- |25 |Алматы-Астана |Ербол Салықбаев |Асқар Дүйсенбі |2018 |- |26 |Ұят емес |Ербол Салықбаев |Әл-Насыр, Назым Басқынбаева |2019 |- |27 |Мұның бәрі |Ғазизхан Шекербек |Қуаныш Жаманқұлов |2019 |- |28 |Қош енді |Шоқан Уәлихан |Асқар Дүйсенбі, Берік Керімбек |2019 |- |29 |Наурызнама |Мұрат Құсайынов |Серік Тұрғынбеков |2019 |- |30 |13 |Мархаба Сәби |Мархаба Сәби, Назым Басқынбаева, Макс Jeti |2019 |- |31 |Сертің қайда? |Арман Дүйсенов |Арман Дүйсенов, Дидар Кәден |2019 |- |32 |Керек |Ербол Салықбаев |Таир Сахиев, Берік Керімбек |2020 |- |33 |Өзгертпе кейпіңді |Марат Балмырза, Жасұлан Нұрғазиев |Марат Балмырза |2020 |- |34 |Қыз жүрегі |Әлішер Юлдашев |Назгүл Сарыбаева |2020 |- |35 |Между нами любовь |Бауыржан Бимахан |Дидар Кәден |2020 |- |36 |Бағынбаймын |Жасұлан Бекенов |Марат Балмырза |2021 |- |37 |Тыңда |Бауыржан Бимахан |Мархаба Сәби |2021 |- |38 |Арман |Эдуард Бергалиев |Сержан Бақытжан |2021 |- |39 |Жаса, қазақ арулары |Арман Дүйсенов |Манарбек Сатыбалдин |2021 |- |40 |Көктем шуағы |Хамит Шанғалиев |Еркебұлан Қайназаров |2022 |- |41 |Кешіктің сен |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |42 |Ренжітсем кешір |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2022 |- |43 |Ai dai |Нұрболат Қанай |Дулат Құйқас |2023 |- |44 |Махаббат алауы |Эдуард Бергалиев |Ринат Зайытов |2023 |- |45 |Қазақстаным |Манарбек Жұматай |Саят Рахымжан |2023 |- |46 |Take my love |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |47 |Hula Hoop |Роман Бугров |Роман Бугров |2023 |- |48 |Жаңа жыл |Диана Исмаил |Ерболат Қарақойшы |2023 |- |49 |Я красива |Шыңғысхан Көпбаев |Джордан Аракелян, Айбек Жанысбаев |2024 |- |50 |Forever sunday |Мархаба Сәби, Бағым Мұхитденова, Calvin Broadus |Мархаба Сәби, Айбек Жанысбаев, Calvin Broadus |2024 |- |51 |Тарам-тарам |Қуат Әбілов |Нұржан Асхатұлы |2025 |- |52 |Махаббатым |Еркеш Хасен |Рахымжан Рамазан |2025 |} ==Топ солисткалары== * Әнел Әрінова - 1981 жылы 4 мамыр Талдықорған қаласында туылған. * [[Мөлдір Әуелбекова]] - 1986 жылы 10 тамыз Тараз қаласында туылған. * Аида Смағұлова - 1988 жылы 13 наурыз Павлодар қаласында туылған. * [[Кәмшат Жолдыбаева]] - 1988 жылы 28 қаңтар Ақтау қаласында туылған. * Айдана Меденова - 1991 жылы 28 қыркүйек Семей қаласында туылған. * [[Жанар Дұғалова]] - 1987 жылы 18 қаңтар Қызылорда қаласында туылған. * Жұлдыз Өмірғали - 1995 жылы 10 наурыз Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туылған. * Ақбота-Нұр Сейтмағамбет - 1996 жылы 22 қазан Кентау қаласында туылған. * Балжан Бидаш - 1995 жылы 31 шілде Қызылорда облысының Келінтөбе ауылында туылған. * Элизат Берікова - 1994 жылы 7 мамыр Жамбыл облысының Меркі ауданында туылған. * Сара Амангелді - 1996 жылы 19 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Назым Әбілдина - 1999 жылы 6 қаңтар Алматы қаласында туылған. * Ақбота Құрманғали - 2000 жылы 21 желтоқсан Қаскелең қаласында туылған. * Ләззат Сұлтанова - 2000 жылы 18 қыркүйек Форт-Шевченко қаласында туылған. * Балауса Ерғалина - 1998 жылы 22 мамыр Алматы қаласында туылған. * Наргиз Алтайбай - 1997 жылы 1 маусым Қызылорда қаласында туылған. * Диана Қожагелдина 2002 жылы 17 ақпан Ақтөбе қаласында туылған * Сагдиана Бухарбаева - 2002 жылы 24 шілде күні Қарағанды облысының Абай қаласында дүниеге келген == Коллаборациялары == 2009 жылы «Сағындырған әндер-ай» концертінде КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) «Домбыра туралы баллада» әнін Бүркітпен бірге дуэтте орындады. 2010 жылы КешYOU(Әнел, Мөлдір, Наиля) Айжан Нұрмағамбетовамен бірге дуэтте «Маңмаңгер» әнін айтты. КешYOU Баян Мақсатқызының «Қазақ аруы» байқауында әр жылдағы қатысушы қыздармен бірге ән айтқан. Алтын құрам(Кәмшат, Айдана, Жанар) 2012 жылы «Жігіттер» тобымен бірге «Сәлем саған, туған ел» әніне бейнебаян шығарды. 2013 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар) Бейбіт Қорғанмен бірге дуэтте «Шоқ қыздар» әнін «Ел арна» телеарнасында орындады. 2013 жылы «КТК» телеарнасында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Аша Матай, Әнел Әрінова бірге «Сұлу бойжеткен» мюзиклінде «Қайдасың?» әнін айтты. 2014 жылдың шілде айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жанар), Жандос Әбілдинов, Аманкелді Жақау бірге «Бақ мекенім-Астанам» әніне бейнебаян шығарды. 2014 жылы КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Қайрат Нұртаспен бірге дуэтте «Көз жасың көмектеспейді» әнін айтты. 2015 жылдың қаңтар айында КешYOU(Кәмшат, Айдана, Жұлдыз) Серік Ибрагимовпен бірге «Қияли қыз» әнін дуэтте айтқан. 2015 жылы жазда «Хабар» телеарнасының «Арман жолы» мюзиклінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан), Луина, «Лашын» тобы бірге «Күміс құман-ай» әнін орындаған. 2015 жылы күзде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) тобы Бүркіт пен Айшаның «Мемлекетім» бейнебаянына қатысты. 2016 жылдың мамырындағы топтың мерейтойлық концертінде КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) Баян Мақсатқызының «Алау» тобымен «Welcome to Kazakhstan» әнін орындаған. Бұл концертте КешYOU Мақпал Жүнісовамен бірге дуэтте «Кетсең де шалғай» әнін айтты. Экс-солисткалармен бірге концертті «Қазақ қыздары» әнімен аяқтады. 2016 жылдың қыркүйек айында «EMA-2016 Muzzone» премиясында КешYOU(Жұлдыз, Ақбота-Нұр, Балжан) және рэпер BikaBreezy «Неге?» әнінің премьерасын жасады. 2017 жылы шілде айында КешYOU(Балжан, Элизат, Сара, Назым) «Rin'go» тобымен бірге Астана қаласында «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы ақпан айында КешYOU(Балжан, Элизат, Назым) және рэпер Baller бірге «Swala La La» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы маусым айында Төлеген Мұхамеджановтың концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «На-На» тобымен бірге «Город мой» әнін айтты. 2018 жылы маусым айында КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) «Алау» тобымен бірге «Алматы-Астана» әніне бейнебаян шығарды. 2018 жылы желтоқсан айында «Жаңа жылдық кездесу» концертінде КешYOU(Балжан, Назым, Ақбота) Оралхан Алтынбековпен бірге дуэтте «Қуыршақтар» әнін жаңа нұсқада айтты. 2019 жылы наурыз айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және «Дос-Мұқасан» тобы бірге «Наурызнама» әніне бейнебаян шығарды. 2019 жылы мамыр айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) экс-солисткалармен бірге «13» әніне бейнебаян шығарды. 2020 жылы ақпан айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), B.Jigga, Jaman T бірге «Керек» әніне бейнебаян шығарды. 2021 жылы мамыр айында «Qazaq golden hits» бағдарламасында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), экс-солисткалар бірге «13» әнін орындады. 2022 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Айқын Төлепберген «Көктем шуағы» әнін бірге айтты. 2023 жылдың шілде айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Bellezzo «Hula Hoop» әніне бейнебаян шығарды. 2024 жылы қаңтар айында КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз) және Баян Мақсатқызы «Бриллианты» әнін бірге дуэтте айтты. 2024 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Балауса, Наргиз), Ардақ Балажанова, «Асыл» тобы «Кең дала» әнін бірге айтты. 2024 жылы жаңа құрам(Ләззат, Диана, Сагдиана) Снуп Доггпен бірге «Forever sunday» әнін шығарды. 2024 жылы қарашада «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Еркеш Хасен, Bytanat, Amalyat «Атамекен» әніне бірге бейнебаян шығарды. 2024 жылы желтоқсанда «Хабар» телеарнасында КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), MuzArt Life «Жаңа жыл» әнін бірге орындады. 2025 жылы Алматы қаласындағы Наурыз мерекесінде КешYOU(Ләззат, Диана, Сагдиана), Dinaya «Наурыз» әнін бірге айтты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Instagram|keshyou_official}} * [https://www.youtube.com/@BMPRODUCTIONKZ «BM production» ресми youtube арнасы] [[Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары]] [[Санат:2006 жылы құрылған музыкалық ұжымдар]] 59rjng78joj13ucm3qk7o4cjxv5lwo9 4 537752 3613581 3613193 2026-06-05T05:00:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613581 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95954" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 954] | data-sort-value="1096" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1096] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86496" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 496] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="83206" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 83 206] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48484" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 484] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="27208" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 27 208] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21839" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 839] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19167" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 167] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17821" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 821] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17081" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 081] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16071" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 071] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13755" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 755] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11236" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 236] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10055" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 055] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8135" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8135] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7935" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7935] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7479" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7479] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4328" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4328] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4319" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4319] | data-sort-value="21" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 21] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3503" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3503] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3079" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3079] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2817" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2817] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2391" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2391] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2004" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2004] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1924" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1924] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1601" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1601] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1533" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1533] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1514" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1514] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1147" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1147] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="667" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 667] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="542" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 542] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] jkpcv9fiw6zo851yzwym5f33pxn4l8r 0 558801 3613379 3579034 2026-06-04T12:24:28Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:А. Жұбанов|А. Жұбанов]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613379 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті |Қысқартылған аты = |Эмблемасы = |Сурет = [[Сурет:Zhubanov University 2025 Kazakh stamp.jpg|250px]] |Сурет атауы = 2025 жылғы Қазақстан пошта маркасындағы Жұбанов университеті |Шынайы аты = |Халықаралық атауы = Zhubanov University |Бұрынғы атауы = Ақтөбе педагогикалық институты |Ұраны = |Құрылған жылы = [[1935 жыл]] |Жабылған жылы = |Қайта құрылған = |Қайта құрылған жылы = |Түрі = Мемлекеттік университет |Бюджет = |Басшы лауазымы = |Басшы есімі = |Президенті = |Ғылыми жетекшісі = |Ректоры = Қарабасова Лаура Чапайқызы |Студенттер = |Шетел студенттері = |Мамандар = |Бакалавриат = |Магистратура = |Аспирантура = |Докторантура = |Ғылым докторы = |Профессоры = |Оқытушылар = |Орналасқан жері = {{байрақ|Қазақстан}} |Метро бекеті = |Кампус = |Мекенжайы = [[Ақтөбе]] қаласы, Ә. Молдағұлова даңғылы, 34 |Сайты = http://zhubanov.edu.kz/ |Марапаттары = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті''' — [[Ақтөбе]] қаласында орналасқан жоғары оқу орны. ==Тарихы== Негізі 1935 жылы қыздар мұғалімдер институты ретінде қаланды. 1954 жылы ол Н. Байғанин атындағы Ақтөбе педагогика институты деп аталды. 1958 жылы институт таратылып, 1966 жылы қайта ашылды. Қазақ КСР - і Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 23 ақпандағы № 72 қаулысымен Ақтөбе педагогикалық институтына қазақ тіл білімінің тұңғыш профессоры, лингвист-ғалым Құдайберген Қуанұлы Жұбановтың есімі берілді. Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1996 жылғы 7 мамырдағы № 573 қаулысымен Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе педагогикалық институты Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университеті болып қайта құрылды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 31 қаңтардағы № 163 қаулысымен Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе университетіне мемлекеттік мәртебе берілді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 3 ақпандағы №128 қаулысы бойынша құрамынан Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтының бөлініп шығуына байланысты Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті қайта құрылды. ==Факультеттер== *Физика-математикалық факультеті *Жаратылыстану факультеті *Филология факультеті *Техникалық факультет *Тарих факультеті *Экономика және құқық факультеті *Шет тілдер факультеті *Кәсіби-шығармашылық факультеті *Педагогика және білім берудегі менеджмент факультеті *Heriot-Watt халықаралық факультеті ==Дереккөздер== <ref>http://arsu.kz/kk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205830/http://arsu.kz/kk |date=2016-03-04 }}</ref> [[Санат:Қазақстан университеттері]] [[Санат:Ақтөбе жоғарғы оқу орындары]] [[Санат:А. Жұбанов]] 511s6fwoyb24uip1spcvlodukdhxrn6 3613385 3613379 2026-06-04T12:54:22Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] соңғы нұсқасына қайтарды 3579034 wikitext text/x-wiki {{Университет |Аты = Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті |Қысқартылған аты = |Эмблемасы = |Сурет = [[Сурет:Zhubanov University 2025 Kazakh stamp.jpg|250px]] |Сурет атауы = 2025 жылғы Қазақстан пошта маркасындағы Жұбанов университеті |Шынайы аты = |Халықаралық атауы = Zhubanov University |Бұрынғы атауы = Ақтөбе педагогикалық институты |Ұраны = |Құрылған жылы = [[1935 жыл]] |Жабылған жылы = |Қайта құрылған = |Қайта құрылған жылы = |Түрі = Мемлекеттік университет |Бюджет = |Басшы лауазымы = |Басшы есімі = |Президенті = |Ғылыми жетекшісі = |Ректоры = Қарабасова Лаура Чапайқызы |Студенттер = |Шетел студенттері = |Мамандар = |Бакалавриат = |Магистратура = |Аспирантура = |Докторантура = |Ғылым докторы = |Профессоры = |Оқытушылар = |Орналасқан жері = {{байрақ|Қазақстан}} |Метро бекеті = |Кампус = |Мекенжайы = [[Ақтөбе]] қаласы, Ә. Молдағұлова даңғылы, 34 |Сайты = http://zhubanov.edu.kz/ |Марапаттары = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті''' — [[Ақтөбе]] қаласында орналасқан жоғары оқу орны. ==Тарихы== Негізі 1935 жылы қыздар мұғалімдер институты ретінде қаланды. 1954 жылы ол Н. Байғанин атындағы Ақтөбе педагогика институты деп аталды. 1958 жылы институт таратылып, 1966 жылы қайта ашылды. Қазақ КСР - і Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 23 ақпандағы № 72 қаулысымен Ақтөбе педагогикалық институтына қазақ тіл білімінің тұңғыш профессоры, лингвист-ғалым Құдайберген Қуанұлы Жұбановтың есімі берілді. Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1996 жылғы 7 мамырдағы № 573 қаулысымен Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе педагогикалық институты Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университеті болып қайта құрылды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 31 қаңтардағы № 163 қаулысымен Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе университетіне мемлекеттік мәртебе берілді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 3 ақпандағы №128 қаулысы бойынша құрамынан Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтының бөлініп шығуына байланысты Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті қайта құрылды. ==Факультеттер== *Физика-математикалық факультеті *Жаратылыстану факультеті *Филология факультеті *Техникалық факультет *Тарих факультеті *Экономика және құқық факультеті *Шет тілдер факультеті *Кәсіби-шығармашылық факультеті *Педагогика және білім берудегі менеджмент факультеті *Heriot-Watt халықаралық факультеті ==Дереккөздер== <ref>http://arsu.kz/kk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205830/http://arsu.kz/kk |date=2016-03-04 }}</ref> [[Санат:Қазақстан университеттері]] [[Санат:Ақтөбе жоғарғы оқу орындары]] gom8tzdvtnboabcqolroiy7g451usza 0 577940 3613397 3613337 2026-06-04T12:55:36Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3599512 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Телесериал |Қазақша атауы = Қазақ хандығы |Шынайы атауы = |Суреті = Қазақ хандығы.jpeg |Сурет ені = 280px |Жанры = [[тарихи фильм|тарихи]] |авторы = Арыстанбек Мұхамедиұлы |продюсері = Арман Асенов |режиссёрі = [[Рүстем Әбдірашев]] <br> |сценарист = [[Смағұл Елубай]]<br>Тимур Жақсылықов |композиторы = Әбілқайыр Әбдіраш |ролдерде = [[Қайрат Кемалов]]<br>[[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]]<br>[[Досхан Қалиұлы Жолжақсынов|Досхан Жолжақсынов]]<br>[[Иісбек Әбілмәжинов]]<br>[[Аян Өмірәліұлы Өтепберген|Аян Өтепберген]]<br>[[Мейірғат Амангелдин]]<br>[[Ниязбек Шайсұлтанов]]<br>[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан|Бекболат Тілеухан]]<br>[[Арман Қожа]]<br>[[Шұғыла Сапарғали]]<br>[[Мадина Есманова]]<br>[[Қарлығаш Мұхамеджанова]]<br>[[Іңкәр Әбдіраш]]<br>[[Дінмұхамед Әкімов]] және басқалар. |Қоюшы суретшілері= Өмірзақ Шманов<br>Сәбит Құрманбеков<br>Еділ Нүсіпов<br>Жаннат Баймұқанова |Операторы = Сапар Койчуманов<br>Александр Плотников<br>Андрей Маслов. |Композиторы = Әбілқайыр Әбдіраш |Компания = [[Қазақфильм|Шәкен Айманов атындағы АҚ «Қазақфильм» киностудиясы]], [[«Centaurus Rustem Abdrashev production»]] |Бюджеті = |Түсім = 72 млн. теңге<ref>[http://www.kazakhfilmstudios.kz/kaz/press/news/8789/ 2017 жылы 5 қаңтарда жалпыұлттық прокатқа шыққан аталмыш толықметражды көркем фильм, қазақстандық прокатта 72 млн. астам қаржы жинап, көшбасшылар қатарынан көрінді. {{ref-kz}}]</ref> |Мемлекет = {{ҚАЗ}} |Тілі = [[қазақ тілі|қазақша]] |маусымдар = 3 |саны = 10 |сериялардың тізімі = |сайты = 550kazakhan.kz |статусы = түсірілуде |imdb_id = |tv_com = }} [[Қазақ хандығының 550 жылдығы]] мерекелеу аясында Қазақ хандығы туралы сериал жарық көрді. Бұл ауқымды тарихи жобаның авторы — ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев. Фильмнің сценарийі Ілияс Есенберлиннің '''«Алмас қылыш» '''романының желісі бойынша жазылған. Фильмнің режиссері – Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, кинорежиссер, сценарист және суретші Рүстем Әбдірашев. == Фильм туралы == «Қазақ хандығы» сериалы «Қазақ елі» деп аталатын тарихи циклді сериалдың алғашқы бөлігі болып есептеледі. Жобаны жүзеге асыруға әу баста 5 млн доллар бөлінген. Кейін краудфандинг тәсілі арқылы отандастарымыз қосымша 101 млн теңге жинады. Сериал Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы желісімен түсіріліп жатыр.<ref>[http://kaztv.old3.kaztrk.kz/kz/news/portal/kazak-handygy-turaly-serial-astana-kuni-karsanynda-korsetilmek-1{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Deadlink|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Жобаны жүзеге асыруға әу баста 5 млн доллар бөлінген. Кейін краудфандинг тәсілі арқылы отандастарымыз қосымша 101 млн теңге жинады. Сериал Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясы желісімен түсіріліп жатыр. {{ref-kz}}]{{Deadlink|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Орталық коммуникациялар қызметіндегі брфифингте Қазақстан Президентінің тапсырмасымен Қазақ хандығы туралы 20 сериялы фильм түсірілетіні ерекше аталып өтілді. Бұл туралы хабарды 2014 жылы қараша айында ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы мәлімдеген болатын. 2017 жылы 5 қаңтарда жалпыұлттық прокатқа шыққан аталмыш толықметражды көркем фильм, қазақстандық прокатта 72 млн. астам қаржы жинап, көшбасшылар қатарынан көрінді. Жалпы алғанда 2,5 мыңнан астам сеанс, оның 60% қазақ тілінде, ал 40% орыс тілінде көрсетілді. ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы: <blockquote> ''"Қазіргі уақытта іс-шаралар жоспарына сәйкес, республикалық бюджеттен де, жергілікті бюджеттерден де қаражат қарастырылды, өзге қаражат көздерінен де қаржы тартылады. Бұл шаралардың көп шығынды болмайтынын айтқым келеді. Негізінен, олар тарихи және идеологиялық бағыттағы шаралар болады. Бір ғана бұқаралық шара өтеді - қорытынды шара: қыркүйек айында Шу мен Талас бойында сахналандырылған қойылым болады, қалған шаралар ғылыми бағытта. Әрине, Қазақ хандығы туралы сериалдың түсіріліміне қаржы жұмсалады. Қазір бюджет нақтыланып жатыр, сценарий түпкілікті дайын болған кезде оның бюджеті де белгілі болады", '' </blockquote> Жазушы, драматург Смағұл Елубайдың: <blockquote> ''Қазақтың сан ғасырлық тарихын таныту кино арқылы жүзеге асса, құба-құп. Бұл "Мәңгілік ел" идеясын дәріптеуге сеп болады. "Қазақ хандығы фильмі 20 бөлім болып, дайындық үстінде. Бұл жалпы біздің киноның тарихындағы бірінші тарихи телесериал. Осы Астана күніне орай оның 10 бөлімі көрсетіледі. Ал, қалған 10 сериясын алдағы Тәуелсіздік күніне дайындап жатырмыз", '' </blockquote> ==Сюжеті== ХV ғасырдың орта тұсында Қара теңіз жағалауынан Моңғолияға дейінгі Еуразия кеңістігінде бір кезде зор қуатты империя болған Алтын Орда құлағаннан кейін бірнеше жеке хандықтар құрылды. Олардың ішінен қазіргі Қазақстанның аумағын жайлап жатқан Ақ орда ерекшеленді. Ақ орда билігі Шыңғысханның немересі, Жошының үлкен ұлы Орда Еженнің әулетіне тиесілі болды. Арада уақыт өте келе Шайбаниттердің кіші тармағынан шығатын Әбілқайыр өз билігін күшейтіп, жеке хандық құрды. Ол көшпенділерге қатыгез, аяусыз саясат ұстанған болатын. 1460 жыл. Орда Еженніңұпақтары– Кереймен Жәнібектің айналасына біріккен ондаған мың көшпенділер ақсақалдар кеңесінде шешім қабылдап, Әбілқайырдан бөлініп шығады. Сұлтандар Моғолстанның шекарасына дейін жеткенде, жергілікті билеуші Есен-бұға оларға қоныс беруге келіседі. Есімі аңызға айналған абыз Асанқайғы да көшке ілесіп, бөлініп шығуға себеп болған оқиғаларды жырына қосады. Жәнібек пен Керей Әбілқайырдың хандығынан бөлініп, өз ұлыстарын құруға бекінді. Керей мен Жәнібекке қосылған рулардың басшы-билері құрылтай өткізеді. Ең алдымен, жұдырықтай жұмылған ынтымақ керек екенін ескерген олар Керейді хан сайлап, Қазақ хандығының құрылғанын паш етеді. ==Рөлдерде== {| class="wikitable" style="background:#f9f9f9; float:center;" |- ! style="background:#C6C9FF" | Актер ! style="background:#C6C9FF" | Рөлі |- | [[Қайрат Кемалов]] || ''[[Керей]]'' |- | [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайрыов]] ||''[[Жәнібек хан Есімұлы|Жәнібек хан]]'' |- | [[Меирғат Амангелдин|Мейірғат Амангелдин]] || ''[[Бұрындық хан|Бұрұндық]]'' |- | [[Аян Өмірәліұлы Өтепбергенов|Аян Өтепберген]] || ''[[Қасым хан|Қасым]]'' |- | [[Досқан Қалиұлы Жолжақсынов|Досхан Жолжақсынов]] || ''[[Әбілқайыр хан (Өзбек хандығы)|Әбілқайыр хан]]'' |- | [[Қарлығаш Мұхамеджанованы|Қарлығаш Мұхамеджанова]] || ''[[Рәбия сұлтан бегім|Рәбия Сұлтан-Бегім]]'' |} ==Түсіруші топ== *Режиссері: [[Рүстем Әбдірашев]]. *Бас продюсері: [[Арман Әсенов]] . *Продюсері: [[Іңкәр Әбдіраш]] . *Сценарист: Смағұл Елубай, Тимур Жақсылықов, [[Рүстем Әбдірашов]] *Актерлер: [[Қайрат Кемалов]], [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]], [[Досхан Жолжақсынов]], [[Иісбек Әбілмәжинов]], [[Аян Өмірәліұлы Өтепберген|Аян Өтепберген]], [[Мейірғат Амангелдин]], [[Ниязбек Шайсұлтанов]], [[Бекболат Тілеухан]], [[Арман Қожа]], [[Шұғыла Сапарғали]], [[Мадина Есманова]], [[Қарлығаш Мұхамеджанова]], [[Іңкәр Әбдіраш]], [[Дінмұхамед Тілеулесұлы Әкімов|Дінмұхамед Әкімов]] және басқалар. *Қоюшы суретшілері: Өмірзақ Шманов, Сәбит Құрманбеков, Еділ Нүсіпов, Жаннат Баймұқанова. *Операторы: Сапар Койчуманов, Александр Плотников, Андрей Маслов. *Композиторы: Әбілқайыр Әбдіраш. *Компания: [[Қазақфильм|Шәкен Айманов атындағы АҚ «Қазақфильм» киностудиясы]], [[«Centaurus Rustem Abdrashev production»]] ==Түсірілім барысы== Фильмнің түсірілім жұмыстары Алматы және Алматы облысында өткен. Түсірілімнің бір бөлігі «Қазақфильмнің» павильондарында құрылған декорацияларда, сонымен қатар киностудияның аумағында суретшілер тұрғызған Шайбаншаһтың сарайында өткен. Фильмді жасауға 500-ден астам адам жұмылдырылған, олардың 200-ге жуығы түсірілім тобының мүшелері. Түсірілімдер бес айға созылып, 30 нысан пайдаланылған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * https://kaz.tengrinews.kz/cinema/kazak-handyigyi-turalyi-serialdyin-kashan-korsetletn-belgl-268149/ * https://kaz.tengrinews.kz/cinema/kazak-handyigyi-turalyi-serial-tusrled-257959/ * http://www.kazakhfilmstudios.kz/kaz/press/news/8789/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170418215907/http://www.kazakhfilmstudios.kz/kaz/press/news/8789 |date=2017-04-18 }} * https://brod.kz/kz/news/kazahstanskaya-premera-film-kazahskoe-hanstvo-almaznyj-mech-kz/ 8cvgay2b3zymyduwaty969nx2hw78r4 0 616354 3613584 3607826 2026-06-05T05:25:37Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Әлия Молдағұлова|Әлия Молдағұлова]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613584 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2019}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Әлия» әні''' — қазақтың «100 әні» тізіміне енген әуендердің бірі. Бұл ән – сұлулық пен қайсарлықтың белгісіне айналған ән. «Әлия» — қазақ қызының асқан қайсарлығын, өжет мінезін көрсеткен ән. Әрбір тыңдаушының жүрегін тебірентіп және әрбірі көзіне жас алары анық. Ұлы Отан соғысында жауқазын ғұмыры қиылған қазақтың батыр қызы [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова|Әлия Молдағұлова]] (1925-1944) рухына арнап көше аты да берілді, ескеркіш те қойылды, өлең де жазылды. Ал қаһарман қызға жасалған тағзымдардың ішіндегі ең ерекшесі Сейдолла Бәйтерековтың «Әлия» әні еді. == Тарихы == «Әлия» әні дүниеге 1975 жылы келген екен. Көзі тірісінде сазгер былай деген екен: «Ән ойымда біраз жүрді. Күрделі әуен жадымды баурай жөнелді. Басында ыңылдап қана жүрдім. Бірде Бәкір Тәжібаевтың жыр жинағын қолыма алып, аша бергенім мұң екен, көзіме ақынның Әлия Молдағұловаға арналған өлең жолдары түсті. Жадымда жүрген әуенге салып едім, құйып қойғандай дәл келді. Бұл ән арнау емес, бұл ән - жоқтау. Балғын қыздың ерлігін ұлықтау, ел жадында қалдыру үшін осындай ән қажет-ақ». Біреуі біліп, бірі білмес, Сейдолла Бәйтерековтың алғашқы нұсқасында "Әлия" деп айтылатын жерінде мүлдем басқа әуен болушы еді. Алайда композитор, қазақтан шыққан тұңғыш саксафонист Еркін Слетдинов сол жерін дұрыстап, құлағымызда қалған, бәрімізге таныс әуенмен өзгертті. Композитордың айтуынша, бұл жерде бұндай қатты дыбыстың шығуы мүлдем керек жоқ. Дайын ән жас әнші Нағима Есқалиеваға ұсынылады. Алайда, ән кеңінен сол кезде 17 жасар әнші Роза Рымбаеваның орындауында танылды. 1976 жылы «Золотой Орфей» байқауында ән шырқалып, бірінші орынды иеленді. Мәскеуліктер «Әлия» әнін «Ең үздік жыл әні» деп бағалап, марапаттаған болатын. «Әлия» әні арқылы жас әнші Роза Рымбаева көпшіліктің көзайымына айналып, өнер көгінде кеңінен қанат қағуына жол ашты. Сондай-ақ, «Әлия» әні көпшілікке сазгер Сейдолла Бәйтерековты де таныстырды. == Әннің орындаушылары == Ән авторы белгілі композитор Сейдолла Бәйтерековтің жұбайы Ләззат Ақанова-Бәйтерекова Бәкір Тәжібаевтың сөзіне жазылған «Әлия» әнінің алғаш рет қалай орындалғанын әрі қалай әлемдік сахнаға жол тартқанын есіне алды. «''Әлия әнін қанша адам айтты. Бірақ Роза Рымбаеваның орындауындағы баллада сарыны ғана Әлия Молдағұлованың ерлігін паш ететін сияқты. Роза мен Әлияның образдары біте қайнасып кеткен сияқты көрінеді маған. Концерттердің бәрінде тыңдарман қауымның тұрып қол соғатыны да содан деп ойлаймын''», - деді Ләззат Аханова-Бәйтерекова. Атақты «Әлияны» үлкен сахнаға алып шығып, әлемге танытқан [[Роза Қуанышқызы Рымбаева|Роза Рымбаева]] екені рас. Бір қызығы оны ең алғаш басқа әнші орындаған екен. Ең алғашқы рет оны Нағима Есқалиева орындаған. 1977 жылы студенттер арасындағы ән байқауында «Жетіген» ансамблімен айтып шықты. Әлия әні Бәкір Тәжібаевқа «Песня года-1977» фестивалінің лауреаты атағын әперді. Бұл ән Сейдолла Бәйтерековтің, Роза Рымбаеваның да тағдыры іспеттес. Белгілі продюсер Мұрат Ирғалиев те өзінің естеліктерімен бөлісті. «''Мен сол кезде құрылыс отрядтары жастарының студенттік конкурсын әзірлеп жатқанмын. 1977 жыл болатын. Сол жылы Әлияны Нағима Есқалиева «Жетіген» ансамблінің сүйемелдеуімен айтты. Ал Розаның орындауында мен әнді Мәскеуде өткен «Песня года» фестивалінде тыңдадым. Роза Рымбаева Алматыға келген кезде қаланың көшелерінде клип түсіріп жатқан едік. Мен бұл әнді «Астана» байқауында филиппиндік әншіге бергем. Бұл конкурста 50 шетелдік әнші қазақ әндерін орындауы тиіс болатын. Филиппиндік Ладин Роксас «Әлияны» лирикалық жанрда орындап шықты. Ладиннің елінде әнді тыңдарман түсінуі үшін сөзін өзгерттік. Филиппин тіліндегі нұсқасында бір қыз гүлдер арасында жүгіріп жүреді. Сол кезде қара құстар келіп, айналаны өртей бастайды. Жаңағы қыз жер бетіндегі гүлдерді сақтап қалу үшін жанын береді. Әнде Әлияның аты сақталды. Мұндай интерпретацияда филиппиндік Әлия сол елде хитке айналды''», - деді Мұрат Ирғалиев. Әлияны елге танытқан Роза Қуанышқызы әннің өз тағдырына қалай әсер еткенін айтып берді. «''Негізі бұл әнді ең алғаш орындаған «Гүлдер» ансамблінің сүйемелдеуімен Тілектес Нұрмағамбетов болатын. Ол кісі өзінің аранжировкасымен өз тонында айтты. Ал менің нұсқамды өзімнің жолдасым Тасқын Оқапов дайындап берген болатын. Әннің әуені, көлемі басқаша болып шықты. Мен Әлияның арқасында танымал болдым. Әлия әнінің шыққанына 40 жылдан асып кетті''», - деді Роза Қуанышқызы. «Әлия» әні қазақтың алтын қорына енген әндердің бірі және ел есінде, жүрегінде сақталары анық.<ref> https://massaget.kz/layfstayl/madeniet/music/4047/</ref><ref>https://www.inform.kz/kz/aliya-anine-40-zhyl-ony-en-algash-kim-oryndagan_a3039290 </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ әндері]] [[Санат:Әлия Молдағұлова]] czo5qhks10uwnebrswet18g64ghnhy3 0 626096 3613636 2711113 2026-06-05T08:47:55Z Makenzis 71333 3613636 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{байрақ|Словакия}} Петржалка |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1898 |таратылды = |стадионы = [[Петржалка 1898 (стадион)|Петржалка 1898]], [[Братислава]] |сыйымдылығы = 1500 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|Словакия}} [[Владимир Баян]] |капитаны = {{flagicon|Словакия}} [[Петер Фьебер]] |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = Словакия 2-лигасы |маусым = 2025/26 |орын = 4 орын | pattern_la1=_black_stripes|pattern_b1=_whitestripes|pattern_ra1=_black_stripes|pattern_so1=_blacktop | leftarm1=FFFFFF|body1=000000|rightarm1=FFFFFF|shorts1=000000|socks1=FFFFFF | pattern_la2=_thinwhiteborder|pattern_b2=|pattern_ra2=_thinwhiteborder|pattern_so2=_whitehorizontal | leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=000000|socks2=000000 }} «'''Петржалка 1898'''» ({{lang-sk|FC Petržalka 1898}}) — Словакиядағы кәсіпқой футбол клубы. 1898 жылы құрылған. Қазіргі таңда Словакияның екінші лигасында өнер көрсетеді. Словакияның екі дүркін чемпионы (2005, 2008). == Жетістіктері == * '''Словакия чемпионы''' (2): 2004/05, 2007/08 * '''Словакия вице-чемпионы''' (3): 2002/03, 2005/06, 2006/07 * '''Словакия кубогы''' (2): 2004, 2008 * '''Словакия кубогының финалисі''' (2): 2005, 2009 == Атаулары == * 1898 — «ПТЕ» ({{lang-hu|PTE, Pozsonyi Torna Egyesület}}) * 1919 — «ПТЕ» ({{lang-hu|PTE, ''Polgári'' Torna Egyesület}}) * 1939—1945 — «Энгерау» ({{lang-de|Engerau Pressburg}}) * 1953 — «Ковосмалт» ({{lang-sk|Kovosmalt Bratislava}}) * 1956 — «Спартак-Космалт» ({{lang-sk|Spartak Kovosmalt Bratislava}}) * 1963 — «Поважске Строярне» ({{lang-sk|TJ Považské Strojárne Bratislava}}) * 1965 — «Спартак Скларске строе» ({{lang-sk|Spartak Sklárske stroje Bratislava}}) * 1974 — «СКС» ({{lang-sk|TJ SKS Bratislava}}) * 1976 — «ЗТС Петржалка» ({{lang-sk|TJ ZTS Petržalka}}) * 1986 — «[[Интер (футбол клубы, Братислава)|Интер-Словнафт»]] (Братислава) клубымен бірігіп, «Интер-Словнафт ЗТС» ({{lang-sk|TJ Internacionál Slovnaft ZŤS Bratislava}}) аталды, 1990 жылы қайтадан бөлінді. * 1990 — «ЗТС Петржалка» ({{lang-sk|TJ ZŤS Petržalka}}) * 1990 — «Гидроника Петржалка» ({{lang-sk|1. FC Hydronika Petržalka}}) * 1991 — «Петржалка» ({{lang-sk|1. FC Petržalka}}) * 1993 — «Артмедиа Петржалка» ({{lang-sk|FK Artmedia Petržalka}}) * 2005 — «Артмедиа» ({{lang-sk|FC Artmedia Bratislava}}) * 2007 — «Артмедиа Петржалка» ({{lang-sk|FC Artmedia Petržalka}}) * 2009 — «Петржалка» ({{lang-sk|MFC Petržalka}}) * 2011 — «Петржалка 1898» ({{lang-sk|FC Petržalka 1898}}) == Атақты ойыншылары == * Любош Каменар * Корнел Салата * Мариан Чишовский * Ян Дюрица == Сілтемелер == * [http://fcpetrzalka1898.sk/ Ресми сайт]{{ref-sk}} * [https://web.archive.org/web/20100325223303/http://www.engeraufans.sk/ Клуб жанкүйерлерінің сайты]{{ref-sk}} [[Санат:Словакия футбол клубтары]] jxilwgduwen7n6ukspuimpucbgdakz8 0 626198 3613633 3170993 2026-06-05T08:33:13Z Makenzis 71333 3613633 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Словакия}} ВИОН |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1997 |таратылды = |стадионы = [[ВИОН (стадион)|ВиОн]], [[Злате-Моравце]] |сыйымдылығы = 3787 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|Словакия}} Карол Шкула |капитаны = {{flagicon|Словакия}} Юрай Ярабек |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = 2. Лига |маусым = 2025/26 |орын = 7. |сайты = http://fcvion.sk/ | pattern_la1= | pattern_b1=_fc vion1213h | pattern_ra1= | pattern_sh1= | pattern_so1=_top_on_white | leftarm1=ffffff | body1= | rightarm1=ffffff | shorts1=ffffff | socks1=f10035 | pattern_la2= | pattern_b2=_fc vion1213a | pattern_ra2= | leftarm2=f10035 | body2= | rightarm2=f10035 | shorts2=f10035 | socks2=f10035 | pattern_la3= | pattern_b3=_fc vion1213a2 | pattern_ra3= | leftarm3=225be8 | body3= | rightarm3=225be8 | shorts3=225be8 | socks3=225be8 }} «'''ВиОн'''» '''футбол клубы''' ({{lang-sk|ViOn Zlaté Moravce}}) — [[Словакия|Словакияның]] Злате Моравце қаласындағы футбол клубы. Атауы клуб иесінің есімінен алынға — '''Ви'''лиам '''Он'''дрейк. Өз алаңындағы ойындарын ВИОН стадионында өткізеді. == Тарихы == [[1997 жыл|1997 жылы]] құрылған. 2007/08 жылғы маусымда тұңғыш рет Словакияның жоғары дивизионына жолдама алды. 2007 жылы Словакия кубогын ұтып алды да, 2007/08 жылғы [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогына]] қатысуға мүмкіндік алды. Алғашқы раунджа Қазақстанның [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы" клубын]] қапы қалдырды. Келесі сатыда Ресейдің [[Зенит (футбол клубы, Санкт-Петербург)|"Зенит]]" клубынан өте алмады. == Жетістіктері == * Словакия кубогы: 2007 == Сілтемелер == * https://web.archive.org/web/20060813172057/http://fcvion.sk/ {{Бастама}} [[Санат:Словакия футбол клубтары]] n20lz7cbofdr0x12u2ftse8x3kngecc 0 626463 3613424 3498339 2026-06-04T14:34:10Z Makenzis 71333 3613424 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы|<!-- Форма -->|атауы={{flagicon|Словакия}} Слован Братислава|ағымдағы маусым=|логотипі=SK Slovan Bratislava logo.svg|толық атауы=Športový klub Slovan Bratislava futbal, a.s.|лақап аты=|құрылған=1919|таратылды=|стадионы=Ұлттық стадион|сыйымдылығы=22500|иесі=|президенті=|директоры=|бас директоры=|жаттықтырушы={{flagicon|Словакия}} Мартин Шевела|капитаны=|рейтингі=|бюджеті=|жарыс=Словакия чемпионаты |маусым=2025/26 |орын=Чемпион |сайты=https://www.skslovan.com/ | pattern_la1 = _slovan2526h | pattern_b1 = _slovan2526h | pattern_ra1 = _slovan2526h | pattern_sh1 = _slovan2526h | pattern_so1 = _adidasblackl | leftarm1 = 000060 | body1 = 80BFFF | rightarm1 = 000060 | shorts1 = 000060 | socks1 = 80BFFF | pattern_la2 = _slovan2526a | pattern_b2 = _slovan2526a | pattern_ra2 = _slovan2526a | pattern_sh2 = _slovan2526a | pattern_so2 = _slovan2526al | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _slovanb2425f | pattern_b3 = _slovanb2425f | pattern_ra3 = _slovanb2425f | pattern_sh3 = _slovanb2425f | pattern_so3 = _slovanb2425fl | leftarm3 = 0000dd | body3 = 0000dd | rightarm3 = 0000dd | shorts3 = 0000dd | socks3 = 0000dd }} «'''Слован'''» ([[Словак тілі|слов]]. ''ŠK Slovan Bratislava futbal'') — [[Словакия|Словакияның]] [[Братислава]] қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Ұлттық стадионда" өткізеді. Клуб 1919 жылы құрылған. Словакия мен Чехословакияның ең табысты клубтарының бірі. == Жетістіктері == === Ұлттық === '''{{ту|Словакия}} Словакия чемпионаты''' (1926–1933; 1939–1944; 1993–қазіргі уақытқа дейін) * '''Чемпион (23):''' 1926, 1927, 1930, 1932, 1940, 1941, 1942, 1944, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1998–99, 2008–09, 2010–11, 2012–13, 2013–14, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24, 2024/25 '''{{ту|Словакия}} Словакия кубогы''' (1969–қазіргі уақытқа дейін) * '''Жеңімпаз (17):''' 1969–70, 1971–72, 1973–74, 1975–76, 1981–82, 1982–83, 1988–89, 1993–94, 1996–97, 1998–99, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21 '''{{ту|Словакия}} Суперкубок''' (1994–2016) * '''Жеңімпаз (4):''' 1993–94, 1995–96, 2008–09, 2013–14 '''{{ту|Чехословакия}} Чехословакия чемпионаты''' (1935–1938; 1945–1993) * '''Чемпион (8):''' 1949, 1950, 1951, 1955, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1991–92 '''{{ту|Чехословакия}} Чехословакия кубогы''' (1960–1993) * '''Жеңімпаз (5):''' 1961–62, 1962–63, 1967–68, 1973–74, 1981–82 === Халықаралық === * '''УЕФА кубок иелері кубогы''' * '''Жеңімпаз (1):''' 1968/69 * '''Интертото Кубогы''' * '''Жеңімпаз (9):''' 1968–69, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1973–74, 1976–77, 1989–90, 1991–92, 1993–94 == Атақты футболшылары == * [[Роберт Виттек]] * [[Марек Гамшик]] * Ян Поплухар * Йозеф Венглош * Ян Швехлик == Сілтемелер == * [http://www.skslovan.com/ Ресми сайты) [[Санат:Словакия футбол клубтары]] [[Санат:Чехословакия футбол клубтары]] 7htlrsu5bapoxzrxxpjk8ydriybmd2w 3613425 3613424 2026-06-04T14:35:08Z Makenzis 71333 /* Ұлттық */ 3613425 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы|<!-- Форма -->|атауы={{flagicon|Словакия}} Слован Братислава|ағымдағы маусым=|логотипі=SK Slovan Bratislava logo.svg|толық атауы=Športový klub Slovan Bratislava futbal, a.s.|лақап аты=|құрылған=1919|таратылды=|стадионы=Ұлттық стадион|сыйымдылығы=22500|иесі=|президенті=|директоры=|бас директоры=|жаттықтырушы={{flagicon|Словакия}} Мартин Шевела|капитаны=|рейтингі=|бюджеті=|жарыс=Словакия чемпионаты |маусым=2025/26 |орын=Чемпион |сайты=https://www.skslovan.com/ | pattern_la1 = _slovan2526h | pattern_b1 = _slovan2526h | pattern_ra1 = _slovan2526h | pattern_sh1 = _slovan2526h | pattern_so1 = _adidasblackl | leftarm1 = 000060 | body1 = 80BFFF | rightarm1 = 000060 | shorts1 = 000060 | socks1 = 80BFFF | pattern_la2 = _slovan2526a | pattern_b2 = _slovan2526a | pattern_ra2 = _slovan2526a | pattern_sh2 = _slovan2526a | pattern_so2 = _slovan2526al | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _slovanb2425f | pattern_b3 = _slovanb2425f | pattern_ra3 = _slovanb2425f | pattern_sh3 = _slovanb2425f | pattern_so3 = _slovanb2425fl | leftarm3 = 0000dd | body3 = 0000dd | rightarm3 = 0000dd | shorts3 = 0000dd | socks3 = 0000dd }} «'''Слован'''» ([[Словак тілі|слов]]. ''ŠK Slovan Bratislava futbal'') — [[Словакия|Словакияның]] [[Братислава]] қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Ұлттық стадионда" өткізеді. Клуб 1919 жылы құрылған. Словакия мен Чехословакияның ең табысты клубтарының бірі. == Жетістіктері == === Ұлттық === '''{{ту|Словакия}} Словакия чемпионаты''' (1926–1933; 1939–1944; 1993–қазіргі уақытқа дейін) * '''Чемпион (24):''' 1926, 1927, 1930, 1932, 1940, 1941, 1942, 1944, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1998–99, 2008–09, 2010–11, 2012–13, 2013–14, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24, 2024/25, 2025/26 '''{{ту|Словакия}} Словакия кубогы''' (1969–қазіргі уақытқа дейін) * '''Жеңімпаз (17):''' 1969–70, 1971–72, 1973–74, 1975–76, 1981–82, 1982–83, 1988–89, 1993–94, 1996–97, 1998–99, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21 '''{{ту|Словакия}} Суперкубок''' (1994–2016) * '''Жеңімпаз (4):''' 1993–94, 1995–96, 2008–09, 2013–14 '''{{ту|Чехословакия}} Чехословакия чемпионаты''' (1935–1938; 1945–1993) * '''Чемпион (8):''' 1949, 1950, 1951, 1955, 1969–70, 1973–74, 1974–75, 1991–92 '''{{ту|Чехословакия}} Чехословакия кубогы''' (1960–1993) * '''Жеңімпаз (5):''' 1961–62, 1962–63, 1967–68, 1973–74, 1981–82 === Халықаралық === * '''УЕФА кубок иелері кубогы''' * '''Жеңімпаз (1):''' 1968/69 * '''Интертото Кубогы''' * '''Жеңімпаз (9):''' 1968–69, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1973–74, 1976–77, 1989–90, 1991–92, 1993–94 == Атақты футболшылары == * [[Роберт Виттек]] * [[Марек Гамшик]] * Ян Поплухар * Йозеф Венглош * Ян Швехлик == Сілтемелер == * [http://www.skslovan.com/ Ресми сайты) [[Санат:Словакия футбол клубтары]] [[Санат:Чехословакия футбол клубтары]] 0qunk7litplpr07q1xtdn9yeutqxve6 0 638706 3613388 3613363 2026-06-04T12:54:34Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3611311 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Мыса|Шынайы есімі=Мақпал|Сурет=|Сурет атауы=|Туған кездегі есімі=|Толық есімі=|Туған күні=26.12.1983|Туған жері=Алматы облысы, Райымбек ауданы, Қайнар ауылы|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=қазақ|Мансабы=ақын, аудармашы, журналист,|Әкесі=Мыса Мазақ|Анасы=Бүбісара Оспанқызы|Жұбайы=|Балалары=Әли|Марапаттары=ҚР Президентінің "Ерен еңбегі үшін" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 2. ҚР Президентінің "Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 3. ҚР Президентінің екі дүркін "Алғысхаты" 4. "Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне 100 жыл" медальдарымен марапатталған (2021 ж.)|Қолтаңбасы=|Сайты=|Басқалары=|Commons= }} '''''Мақпал Мыса - ақын, аудармашы, журналист, редактор, Қазақстан Жазушылар және Журналистер Одағының мүшесі. 2018 жылы өткен "100 жаңа есім" жобасында 2388 үміткер қатарынан алғаш рет әдебиет саласынан жеңімпаз атанды.''''' == Өмірбаяны == Мақпал Мыса 1983 жылы 26 желтоқсанда [[Алматы облысы]], [[Райымбек ауданы]], [[Қайнар ауылдық округі (Райымбек ауданы)]] дүниеге келген. Ол - XVI ғасырда өмір сүрген қазақтың атақты сәуегей шешен биі абыз [[Шоған Сүйерқұлұлы]]ның ұрпағы. Отбасында 2 ағасы мен 2 әпкесі бар. Бала кезінен 3 жүздің тарихын білетін атасының әңгімелері мен әжесінің өлеңін естіп, ал ақындардан [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] шығармаларын оқып өскен. Кейін [[Алматы]] қаласында әдебиет пәнін тереңдетіп оқытатын дарында балалар мектебінде [[Кеңшілік Ағытайұлы Мырзабектің]] пен [[Қанипа Әбдірахманқызы Бұғыбаева]] секілді қаламгерлердің туындыларын оқи бастады. Мақпал өлеңдерін 10 жасынан бастап жазған. Олардың мазмұны ана мен әке жайында, қоршаған табиғат пен ауылы туралы болған. Мұқағали Мақатаевтың өмірбаяны мен шығармашылығы жас Мақпалға шабыт көзі болды. 9-сыныпта М.Мақатаев атындағы стипендия иегері атанды, ал 2011 жылы Мақатаевтың 80 жылдығына орай өткен республикалық ақындар сайысында "Қарлығаштар" өлеңімен 1-орынды иеленді. Дәл сол жылы Ақсу ауданының 80 жылдығына арналған республикалық мүшәйраның жеңімпазы атанды. 1997-2004 жылдар аралығында [[Ұлан (газет)]], "Ана тілі", [http://Қазақ%20әдебиеті%20(газет) Қазақ әдебиеті (газет)]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, "Алматы ақшамы", [http://Qazaq%20radiosy Qazaq radiosy]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (штаттан тыс тілшілік) қызметтер атқарды. 2004 - 2010 жылдары "Қапшағай" қоғамдық-саяси газетінде (журналист, корректор); 2010 жылы "Жаңа Іле" газетінің редакторы; 2010 -2011 жылдары Алматы облыстық "Жетісу" телеарнасының филиалы "Қапшағай TV" арнасында журналист -телекомментатор; 2011-2013 жылдары "Книжник" ЖШС-де аудармашы-редактор; 2014-2021 жылдары Медиахолдинг "Жетісу Ақпарат" АҚ-тың "Жетісу" газетінде журналист; 2021 -2023 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VII шақырылымының депутаты, [http://Аманат%20(партия) Аманат (партия)]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} партиялық тізімі бойынша сайланған, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі болған. http://sc0023.burabay.aqmoedu.kz/public/files/2021/5/20/200521_121234_9e6e15d6-f39e-4cf2-96d0-9f02b24572fd.jpg "Алақандағы бақыт" пен "Мен керекпін" кітаптарын жазғаны үшін, сол уақытта аударма саласында 20 шақты редакторлық жұмысы, республикалық мүшайларда алған жетістіктері үшін және ең бастысы жазушылар [http://Думан%20Әмірғалиұлы%20Рамазан Думан Әмірғалиұлы Рамазан]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Роза Сейілхан, [http://Жарас%20Сәрсек Жарас Сәрсек]{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Бауыржан Өміржанұлы Жақыптан]] алған рецензиялардың арқасында 2015 жылы наурызда Қазақстан Жазушылар және [http://Қазақстан%20журналистер%20одағы Қазақстан журналистер одағының]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} мүшесі атанды. 2017 жылы Қазақстан Республикасының Бірінші Президенті Фонды мен Мемлекеттік тілді дамыту қорының бірлесіп жасаған "Алтын тобылғы" республикалық әдеби байқауында 1-орынды жеңіп алды. Бас жүлде ретінде "Туған ел" номинациясында "Шоған Абыз" поэмасы үшін 1,5 миллион теңгеге сертификаттың табысталуы болды. 2018 жылы білікті аударма үшін Ресей Жазушылар одағының шешімімен Керим Срамурзаевич Отаров есімімен алтын медалінің иегері атанды. 2019 жылы 15 мамырдан бастап "Алматы телеарнасында" эфирге шығатын "Сәуле ғұмыр" әдеби-танымдық бағдарламаны жүргізді. == Шығармашылығы == Жас ақынның өлеңдері орыс, қырғыз, татар, башқұрт, әзірбайжан, түрік, ағылшын, испан тілдеріне аударылған, қазіргі заманның поэзияның шетелдік антологиясына енген. Мақпал балаларға арналған қазақ энциклопедиясын, қазіргі шетелдік авторлардың, соның ішінде әзірбайжан ақыны Афаг Шихла, түрік ақыны Али Акбаштың туындыларын аударды. Классикадан халық ақыны Кабардино-Балкария Керім Отаровтың шығармаларын аударған. Мақпал Мысаның алғаш басылып шыққан кітабы "Алақандағы бақыт" деп аталады. 2013 жылы мемлекет тарапынан "Мен керекпін" екінші шығарма жинағы жарық көрді. Алғашқы екі поэзияның заңды жалғасы «Аспантаудың көктемі» атты кітаптың тұсауын 2015 жылы ҚЖ Одағы Басқармасы Төрағасының орынбасары, ақын Маралтай Райымбекұлы мен профессор, ақын Бауыржан Жақып кесті. Жас ақынның "Шоған Абыз" туындысының тұсаукесері 2018 жылы Алматыдағы Ықылас Дүкенұлы атындағы халық музыкалық аспаптары музейінде өтті. Еңбекте Есім ханның тұсында өмір сүрген «Шоған абыз» туралы баяндалған. Бұған дейін «Шоған абыздың» ел ісіндегі өзекті мәселелерге араласқаны ара-тұра айтылғанымен, ол туралы ауқымды көркем шығарма жазылмаған еді. Тарихи тұлғаның болмысын бейнелейтін дастан түрік, орыс, ағылшын тілдеріне аударылған. == Дереккөздер == 1. https://abai.kz/post/89719 2. https://alashainasy.kz/omir/makpal-myisa-59840/ 3. https://qamshy.kz/article/45637-maqpal-mysa-zhurek-tubindegi-dganhghyryq-sukhbat 4. http://kazgazeta.kz/?p=29032 5. https://kazpravda.kz/articles/view/na-krilyah-vdohnoveniya 6. https://express-k.kz/news/literatura/stikhi_molodoy_poetessy_makpal_mysa_perevedeny_na_desyatki_yazykov_mira-144150 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190712133146/https://express-k.kz/news/literatura/stikhi_molodoy_poetessy_makpal_mysa_perevedeny_na_desyatki_yazykov_mira-144150 |date=2019-07-12 }} 7. https://qazaqstan.tv/news/21818/ 8. https://adebiportal.kz/kz/news/view/maqpal-mysa-agarar-degen-analar-aq-isip-zursi-zarygym__22904 9.https://www.youtube.com/watch?v=kMODIAQSWZM 10. https://www.facebook.com/qalamgerportaly/photos/a.578025102634663/619484191822087/?type=3 11. https://vk.com/club87696001 12. https://www.youtube.com/watch?v=ZXt6mdQHFx0 13. https://egemen.kz/article/182762-maqpal-mysa-aqyn-arqashan-omirdi-dgyrlaydy 14. https://qarmaqshy-tany.kz/zanalyk/ruhaniyt/653-mapal-mysa-ayn-shabyt-pershte-ky.html 15. https://juldyz.kz/2017/07/11/maqpal-mysa-aqyn-meninh-hanzadam-poeziya/ 16. https://kznews.kz/bilim/qazaqsha-olen-maqpal-mysa-tanyn-syjlar-tagdyrym/ 17.https://www.youtube.com/watch?v=pDhI6MtK2Qw 18. https://zhanaqorgan-tynysy.kz/zanalyk/8883-mapal-mysany-mr-men-shyarmashylyy-zhayly.html 19. https://new.zhalagash-zharshysy.kz/zanalyk/madeniet/9602-trk-zhrtyn-brktrgen-tadauly-zhoba.html == Жетістіктері == 1. ҚР Президентінің "Ерен еңбегі үшін" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 2. ҚР Президентінің "Қазақстан Тәуелсіздігіне 30 жыл" мемлекеттік медалі (2021 ж.) 3. ҚР Президентінің екі дүркін "Алғысхаты" 4. "Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігіне 100 жыл" медальдарымен марапатталған (2021 ж.) 6l2jluyuun0k0zigclqw1koj01r7nm4 0 639929 3613401 3613324 2026-06-04T12:56:06Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] соңғы нұсқасына қайтарды 3607126 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Музыкант |Есімі = Айгүл Бабаева |Толық аты = Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева |Туған күні = 01.11.1961 |Туған жері = Алматы, Қазақ КСР |Мемлекет = Қазақстан, КСРО |Мамандықтары = әнші, композитор |Ұжымдары = "Мистерия Буф", "Гүлдер" ансамблі, Бумеранг (джаз ансамблі), "Варьете", "Иссык" }} '''Айгүл Дүйсенбайқызы Бабаева''' — Қазақстандық әнші, композитор, ақын және тележүргізуші. Ол POP, JAZZ жанрларында жұмыс істейді, романстар мен халықтық өнер әндерін орындайды. == Өмірбаяны == Бабаева Айгүл Дүйсенбайқызы - 1961 жылы 1 қарашада Алматы қаласында, мұғалімнің отбасында дүниеге келді. 1978 жылы № 115 орта мектебін бітірді, сол мектепті 2001 жылдың 24 шілдесінде әкесі Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Дүйсен Бабаевтың есімімен атады. Оқуды бітіргеннен кейін Алматы музыкалық ансамбльдерінің қауымдастығына вокалист ретінде қабылданды. 1982 жылы РСФСР Мәдениет министрлігі эстрадалық ансамбльдің солисті және вокалисті, II санатпен марапатталды. Ол Ресейдің қалаларында Мәскеудің «Мистерия Буф» тобымен бірге өнер көрсетті. 1983 жылы ол «[[Гүлдер(ансамбль)|Гүлдер]]» эстрадалық-жастар ансамбліне солист-вокалист ретінде қабылданып, Қазақстан қалаларын аралап көрді. 1987 жылы ол «Каспий достық теңізі» фестивалінің лауреаты атанды. Ол Алматы музыкалық ансамбльдер ассоциациясында Биг Сандерлі оркестрмен солист болды, оны[[Сейдолла Бәйтереков|Сейдулла Бәйтереков]] жүргізді. 1992 жылдан бастап «Есік» акционерлік қоғамында оркестрдің жетекшісі болды. Онда жас орындаушылармен жұмыс істеді.   1997 жылы "ТАҢ" телеарнасы Айгүл Бабаеваға «Жыл әншісі» құрметті атағын берді. Сол жылы Жоғары ғылыми комиссияның шешімімен « [[Азия дауысы]] » халықаралық халық музыкасы фестивалінің әншісі ең жақсы ән - «Жалғыз әйел» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің жүлдесіне ие болды. Ал «Халық банкі» әні ең жақсы ән конкурсында жеңіске жетті [[Қазақстан Халық банкі|Халық банкінің]] коммерциясы үшін.    Айгүл Бабаева - композитор Айдос Сағатовтың «Менің Қазақстаным» әнінің авторласы. Әнші әріптестеріне арнап көптеген әндер жазды. Айгүл Бабаева өзінің досы [[Нағима Қабылқызы Есқалиева|Нағима Есқалиеваға]] сыйға тартқан «Айғай-шыбық» әні - әншінің ең танымал шығармаларының бірі.   1998 жылы наурызда ол [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|«Таңғы жұлдыз»]] телевизиялық музыкалық бағдарламасында Мәскеуде қонақ болды [[Таңғы жұлдыз (телешоу)|.]] 1998 жылы 10 маусымда ол жаңа елорда - [[Астана]]ның тұсаукесеріне арналған гала-концертке қатысты. Онда ол алыс және жақын шетелдердің әртістерімен бірге өнер көрсетті.   Сонымен қатар, Айгүл Бабаева осы альбомдағы барлық әндердің авторы, композиторы және орындаушысы болып табылатын "Үміт Желі" дебюттік дискісін шығарды. Олардың қатарында «Жалғыз әйел», «Үміт желі», «Маусым», «Жүрек пен жан» сияқты танымал шығармалар бар. 1998 ж. тамызында «[[Азия дауысы|Азия Дәуысы]]<nowiki/>» Халықаралық халық музыкасының фестивалінің Жоғары ғылыми комиссиясы әншіге ең жақсы ән - «Ойна, Патша» үшін Қазақстан Республикасы Білім және мәдениет министрлігінің сыйлығын берді. Ол қайырымдылық концерттеріне қатысты: Павлодар қаласындағы «Айналайын» балалар фестивалінде, Алматы қаласының сарайында «Қазақстанның мүгедектігі бар әйелдер қоғамы» өткізген концертке, сонымен қатар басқа қалалық және республикалық шараларға қатысты. 7 желтоқсан 2009 ж. Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының ғимаратында М. Ю. Лермонтовта қазақ композиторы мен әншісі Айгүл Бабаеваның «Ауызша» жаңа альбомының алғашқы концерті және тұсаукесері өтті. Альбомның жазылуы Митрополис студиясында кәсіби музыканттар Митч Далтон, Джефф Гаскойн, Майкл Джанищ, Лондондағы Престон Хейманның қатысуымен өтті. Дискінде қазақ, қазіргі заман композиторлары [[Абай Құнанбайұлы|Абай]], [[Беркімбаев жейді|Естай]], [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|Ахмет Жұбанов]], Нұрғиса [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев|Тілендиевтің]] 11 шығармасы бар: «Желсіз түнде жарық ай» Абай, «Ата Толғауы» Нұрғиса Тілендиев, «Ақ Көгершін» Ахмет Жұбанов, «Қорлан» «Естай», халықтық әндер - «Сары бидай», «Бір бала», «Дайдидау», «Ақ бакай», «Ақ көгершін», «Дедім-ай ау», «Илигай», «Ахау Керім». Альбомда: [[Тамаша ән|ән айту]] және қазақтың ұлттық аспаптары - [[домбыра]], [[сазсырнай]], [[сыбызғы]], [[қылқобыз]], [[Шынқобыз|шыңқобыз]] болды.<ref>[http://www.izvestia.kz/node/12983/ Мечтать не вредно, вредно не мечтать | www.izvestia.kz]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Май 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>   2011 жылдың қарашасында әнші өзінің елу жылдық мерейтойын атап өтті. Кешке жақын достар, туыстар және отандық және шетелдік эстрада жұлдыздарын шақырды. [[Абдуллин Сагнай]], Нағима Есқалиева, [[Абдуллин Нурлан|Абдуллин Нұрлан]], [[Мусин Коблан]] сияқты қазақ шоу-бизнесінің әртістері әндерін орындады, олардың авторы мен композиторы Айгүл Бабаева болды.<ref>[http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ Айгуль Бабаева: без газу нет джазу] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }}</ref>   Сол жылы КТК арнасында « [[Үйленейік (телешоу)|Үйленейік!»]] Жобасында, Айгүл Бабаева басты жүргізуші болды. Айгүл Бабаева түрлі телебағдарламаларға қатысты, қонақ ретінде жұлдыз ретінде [[SuperStar KZ|Superstar KZ]], [[X Factor (Қазақстан)|X-Factor KZ]], [[Шәкен жұлдыздары|Shaken Stars]] [[SuperStar KZ|сынды]] телевизиялық байқаулардың қазылар алқасында қызмет етті. == Телевизия == 2010 жылы "ЕЛ АРНА" телеарнасы «Әйелдер кеңесі» жобасын бастады. Айгүл Бабаева Айгүл Мукейдің қызметімен қатар Лана және Светлана Велитченкомен бағдалама жүргізушісі болды. Жобаның тұжырымдамасы белсенді өмір салтымен танымал әр түрлі қызмет салаларындағы әйелдер өзекті мәселелерді талқылауында болды. 2011 жылы «[[КҚК|КТК]]<nowiki/>» телеарнасы Айгүл Бабаева жүргізетін «Үйленейік» атты бағдарламасын бастады.<ref>[http://www.ktk.kz/ru/news/video/2011/3/29/11949 «Давай поженимся» в Казахстане — Новости / КТК]</ref><ref>[http://www.caravan.kz/article/29130/ Газета «Караван» / Поженим всех прямо в эфире!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524003953/http://www.caravan.kz/article/29130 |date=2011-05-24 }}</ref> == Отбасы == Күйеуі— Романюк Михаил, бұрында танымал музыкант, бүгінгі күні — бизнесмен мен Айгулдің продюсері. Қызы — Алисса. == Сілтелер == * [http://vesti.kz/conference/53/ Vesti мақаласы] * [http://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html/ zakon.kz мақаласы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030053418/https://www.zakon.kz/4451568-ajjgul-babaeva-bez-gazu-net-dzhazu.html |date=2020-10-30 }} * [http://www.izvestia.kz/node/12983/ Армандау зиян емес, армандамау зиян]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20110518024257/http://atyrauobl.kz/ajgul-babaeva-ya-prezhde-vsego-patriot-svoej-strany/9265 Оралу соло концерті] * [http://www.kazpravda.kz/print.php?lang=rus&chapter=1102062596/ Казахстанская правда]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.1tv.kz/news/video/br1/ == Ескертпелер == [[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]] [[Санат:Қазақстан сазгерлері]] [[Санат:КСРО сазгерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша музыканттар]] [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:Қазақстан әншілері]] [[Санат:КСРО әншілері]] [[Санат:Алфавит бойынша әншілер]] [[Санат:Алматыда туғандар]] [[Санат:1961 жылы туғандар]] [[Санат:1 қарашада туғандар]] 9pjogn2o6x79kayg9o2tj5zcpwfpfd9 0 640421 3613400 3613326 2026-06-04T12:56:04Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3579747 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''«Әскери даңқ мұражайы»''' — 2011 жылдың 25 қаңтарында [[Алматы облысы]], [[Жаркент қаласы]], Қастеев көшесі, 12 мекен-жайында салынған. == Сипаттамасы == Мұражай Алматы аймағының облыстық әкімшілігінің негізінде тұрңызылды. Мұражайдың негізгі қоры ежелгі тарихымен, тарихтағы өткенді анықтайтын заттармен байланысты. Мұражайда 364 бірлік х - музейлік маңызы бар, сондай - ақ 781 негізгі қор және 286 қосалқы қормен толыққан. Мұражайдың басты міндеті: халықты өлкенің өткен тарихымен және қазіргі өмірімен таныстыру, жас ұрпаққа Отанға деген сүйіспеншілік пен адамгершілік құндылықтарымен тәрбиелеу.<ref>[http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/ Алматы облысының мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200429134517/http://kultura.zhetisu.gov.kz/pages/31/ |date=2020-04-29 }}</ref> '''Музей 4 экспозициялық залдар мен мазмұны жағынан бірнеше бөлімдерден тұрады:''' * Фойе – «Тәуелсіздік шежіресі» * І зал – Тақырып: «Ел ішіндегі атақты Жетісулық батыр бабалар». * ІІ залда «Қазақ хандығының құрылуы». * III зал Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарында. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мұражайлары]] kuqo4z7cegnpd2t00rnbg9wzvyq2mv3 0 641473 3613390 3613356 2026-06-04T12:55:09Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580973 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Marshmallows.JPG |thumb|]] '''Маршмэллоу''' (ағылшын тілінде ''marshmallow'') – [[пастила]] немесе [[суфле]]ге ұқсайтын кондитерлік өнім. Ол қант, жүгері шәрбәті, [[желатин]], [[глюкоза]]дан тұрады. Аздап бояғыштар мен дәмдеуіштер қосылады. Маршмэллоудың [[зефир]]ден айырмашылығы құрамында жеміс-жидек езбесі жоқ. «Marsh mallow» атауының өзі «батпақ құлқайыры» деп аударылады. Құлқайырлар тұқымдасына жататын дәрілік жалбызтікен ағылшынша осылай аталады. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D0%B7%D1%82%D1%96%D0%BA%D0%B5%D0%BD Жалбызтікеннің] тамырынан жабыспақ желе тәрізді ақ қоймалжың масса алған. Уақыт өте келе жалбызтікеннің орнына желатин мен [[крахмал]]ды қолданатын болды. Алғаш рет маршмэллоу 1950 жылы АҚШ-та пайда болды. Маршмэллоудың ұсақ бөліктерін [[салат]]қа, түрлі [[десерт]]терге, балмұздаққа қосады және онымен [[торт]]тар мен түрлі пісірмелерді әсемдейді. Ал кішкене бөлшектерін какаоға, ыстық [[шоколад]] пен [[кофе]]ге қосып ішу соңғы кезде жиі қолданылады. Маршмэллоу арнайы пакеттерде немесе өлшеніп те сатылады. Олардың түстері ақ және түрлі-түсті, [[форма]]лары үлкен, кішкентай, дөңгелек, төртбұрышты болады. [[Санат:Кондитер өнімдері]] ltu3u5vo3l3nkmvoy0vxjnlz9dsy20t 0 641476 3613393 3613347 2026-06-04T12:55:22Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:BlizxQ|BlizxQ]] соңғы нұсқасына қайтарды 2769791 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Chocolate cupcakes.jpg|thumb|right|200px|]] '''Капкейктер''' – соңғы кезде үлкен танымалдылыққа ие болған десерттердің бірегейі. Капкейкті, американдық кексті, басқаша «кеседегі торт» деуге болады. Оның әрқайсысы пісіруге арналған жеке формада бір адамның жеуіне арналып пісіріледі. Капкейктердің дайындалу жолы алғаш рет 1796, 1826 жылдары аспаздар кітабында жазылған. Капкейктердің жасалу жолы әртүрлі болғанымен, құрамы сары май, қант, жұмыртқа, ұннан тұрады. Кез келген торттың рецептісі капкейкке жарай береді. Бұлар көлемінің кіші болуына байланысты тез піседі. Үстіне [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%80%D1%8C глазурь] немесе [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC крем] жағып ұсынуға болады. == Дереккөздер == 1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D0%BA [[Санат:Кондитер өнімдері]] fvp688m4a6wvx8j6fuqov076btyfs10 0 641477 3613394 3613345 2026-06-04T12:55:26Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Нурулла Жанар|Нурулла Жанар]] соңғы нұсқасына қайтарды 3595223 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Muffin NIH.jpg|thumb|right|200px|]] '''Маффин''' – кекстің америкалық нұсқасы, кішкентай, дөңгелек немесе сопақша келген тәтті пісірме. Маффин үлкен адамның алақанына сыйып кетеді. Маффинге шоколадты ұнтақ, көкжидек, таңқурай, даршын, асқабақ, жаңғақ, банан, апельсин, шабдалы, бүлдірген, сәбіз, лимон салмасын қосуға болады. Маффиндердің пайда болуының түрлі тарихы бар. Солардың бірі маффин сөзінің [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F Ұлыбританияға] ХІ ғасырда келгендігін, жұмсақ нан дегенді білдіретінін алға тартады. Ал [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B АҚШ]-та 1893 жылы Чикагода бүкіләлемдік көрмеде сатылған соң танымал бола бастады. Маффиндердің ағылшындық және американдық деп бөлінетін екі түрі бар. Ағылшындық маффиндер ашытқылы қамырдан, американдық түрінде қамырға қопсытқыш немесе ас содасының қосылуы арқылы жасалады. Бүгінгі маффин әзірлеудің дайын арнайы қоспасы сатылады. Олар өнімнің құрылымын жақсартып, оған ерекше дәм береді. == Дереккөздер == 1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%84%D1%84%D0%B8%D0%BD [[Санат: Кондитер өнімдері]] [[Санат:Маффин]] [[Санат:Десерт]] f0jt37qpx10tqnni7oy1g7cafkoxy4i 0 641478 3613391 3613353 2026-06-04T12:55:12Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580773 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Arc-en-ciel comestible.jpg|thumb|right|200px|]] [[Сурет:Macarons Marcolini 02.jpg|нобай|солға|Пьера Марколини дүкенінде витринада тұрған макарондар]] [[Сурет:IFC LCB Macaron, March 2009.jpg|нобай|Гонконгтаға макарондар]] '''Макарон немесе макарун''' – жұмыртқаның ақуызы, қант пен бадам ұнынан жасалатын француздық кондитерлік өнім. Печенье формасында жасалады. Екі қабат печенье беттестіріліп, арасына крем немесе тосап жағылады. Дайын өнім жұмсақ, дәмі ерекше болады. Бұл десерт [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B АҚШ]-та 2010 жылдан бері танымалдылыққа ие. Бір қарағанда дайындалуы: ақуыздарды қант ұнтағымен көпіртіп, бадам ұнын қоса салып, араластырып, пеш табасына дөңгелек формада орналастырып шығу жеңіл көрінуі мүмкін. Бірақ дайындау талаптарын қатаң сақтағанда ғана ойдағыдай шығады. Бадам ұны құрғақ, әрі өте ұсақ болуы керек. Макарондардың сәтті шығуы ұнның сапасына да байланысты. Дайындалуы оңайға соқпайтын бұл десерттің бағасы да қалта көтере бермейді. Оның себебі - құрамындағы бадам ұнының бағасының қымбаттығы. Ал дәмінің ерекшелігі сонда, дәмін татып көрген адам бағасына қарамасы анық. == Дереккөздер == 1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD [[Санат: Кондитер өнімдері]] eijvjlocwwysl0frb2cobmz5juvt8nk 0 641487 3613392 3613351 2026-06-04T12:55:18Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580961 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Сурет:Chocolatebrownie.JPG|thumb|right|200px|]] '''Брауни''' (ағылшынша ''Chokolate brownie)'' – қоңыр түсті шоколадты тәтті нан. [[Ағылшын тілі]]нен аударғанда brown «[[қоңыр]]» дегенді білдіретін шоколадты бәліштің төртбұрышты бөліктері. [[Америка]]ндық асхананың дәстүрлі тәттісі. Дайындалу жолына байланысты [[торт]]тың, [[кекс]]тің, [[печенье]]нің консистенциясына ұқсас келеді.<ref>https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%BD%D0%B8</ref> Бұл [[десерт]]тің тарихы жайлы дерек те бар. [[Белта Палмер]] есімді бикеш Palmer House Hotel кондитеріне 1893 жылы [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0_(1893) Чикагода өтетін бүкіләлемдік көрменің] қатысушы ханымдарына арнап, аса көлемді емес, тәтті бәлішке ұқсас, қорапқа салынған, жеуге ыңғайлы десертке тапсырыс береді. Ерекше браунилердің құрамына [[грек жаңғақтары]] мен [[шабдалы шәрбәті]] қосылған еді. Сол отельде осы тәсілмен бүгінгі күнге дейін дайындайтын көрінеді. Сонымен брауни – бастауын [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-тан алатын ылғалды шоколадты бәліш. Оны үй жағдайында оп-оңай дайындауға болады. Брауниді қанық шоколадты дәмі, тығыз созылмалы құрылымы, дайындалуының жеңілдігі үшін жақсы көреді. Брауни қамырын қасықпен араластырған дұрыс, сонда ғана ойдағыдай болып шығады. == Құрамы == * 250 г қара шоколад * 150 г сары май * 150 г қант * 120 г ұн * 1 ас қасық какао * 3 жұмыртқа * Шым-шым тұз<ref>https://zira.uz/ru/recipe/brauni/</ref> == Дайындалу тәсілі == 1. Сары май мен шоколадты су моншасында ерітіп, суыту керек; 2. Жұмыртқа мен қантты араластырып, шоколадты массаға қосады. Бөлек ыдысқа ұн, какао, тұзды салып қояды. Құрғақ масса мен сұйық массаны араластырады; 3. Қамыр астына пергамент төселген төртбұрышты ыдысқа құйылады. Пеште 180° 20 минут пісіреді. Брауниді пеште көп ұстамаған дұрыс. Ішінің сәл піспегендей болып тұруы – қалыпты жағдай. Суытып, төртбұрыш етіп бөліп ұсынады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{уики}} {{Шоколад}} [[Санат:Шоколад]] [[Санат:Кондитер өнімдері]] 0fedq2iivbd8bxd5svt94365yemfab2 0 644419 3613585 3561891 2026-06-05T05:33:30Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Мәдениет қайраткері|Мәдениет қайраткері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613585 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Жүлде | атауы = «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі | суреті = [[Сурет: KZ Excellent kultural.jpg|thumb|right|180px|Мәдениет саласының үздігі]] | фон түсі = | шынайы атауы = | мемлекет = {{KAZ}} | түрі = Ведомостволық марапат | үшін марапатталған = | негіз = | жағдайы = | тапсырушы = | негізделді = [[15 желтоқсан]] [[2011 жыл]] | алғашқы иегері = [[2012 жыл]] | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = | жоғары марапаты = | төменгі марапаты = | сайты = | Commons = }} '''"Мәдениет саласының үздігі"''' төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәдениет саласына қарасты қызметкерлерін ынталандыру және көтермелеу үшін тағайындалған Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1539 қаулысымен бекітілген ведомстволық наградасы. ==Толығырақ== Төсбелгі мәдениет саласының дамуына ерекше үлес қосқан мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі: көп жылғы еңбегі мен ел мәдениетінің дамуына қосқан жеке үлесі үшін; мәдениет саласын жақсартуға белсенді қатысқаны үшін; мәдениет саласындағы инновациялық қызметі үшін. Төсбелгі мәдениет жүйесінде кемінде 15 жыл еңбек еткен мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі. «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған адамдарға белгіленген үлгідегі куәлік беріледі. Төсбелгі кеуденің оң жағында мемлекеттік марапаттардың астына тағылады. «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісімен марапаттау екі мәрте жүргізілмейді. ==Құрметті белгінің сипаттамасы== "Мәдениет саласының үздiгi" төсбелгiсi диаметрi 34 мм шеңбер нысанында алтын түстес металдан дайындалады. Шеңбердiң iшiнде күннiң, шаңырақтың және ұлттық ою-өрнектiң бейнесi, төменде алтын түстес "МӘДЕНИЕТ САЛАСЫНЫҢ ҮЗДIГI" деген жазу орналасқан. Төсбелгi құлақша мен шығыршық арқылы енi 34 мм және биiктiгi 18 мм көгiлдiр түстi қатқыл лентамен қапталған тiкбұрышты тағанмен жалғанады. Төсбелгi киiмге визорлы бекiткiшi бар түйреуiш арқылы бекiтiледi. [[Санат:Қазақстанның құрметті атақтары]] [[Санат:Мәдениет саласының үздігі]] [[Санат:Қазақстан марапаттары]] [[Санат:Мәдениет қайраткері]] hjwmdzrwlnhvp8co6fbosq8jgrbfjt5 0 648618 3613403 3475888 2026-06-04T13:04:38Z Makenzis 71333 3613403 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Словакия}} Жилина |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = [[1908 жыл]] |таратылды = |стадионы = [[Под Дубнём]], <br>[[Жилина]], [[Словакия]] |сыйымдылығы = 11250 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = [[Футболдан Словакия чемпионаты|Фортуна лига]] |маусым = 2025/26 |орын = 4. |сайты = | pattern_la1 = | pattern_b1 = _Nike black transparent | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _nike_plain_black_stripe | pattern_so1 = | leftarm1 = CEFF00 | body1 = CEFF00 | rightarm1 = CEFF00 | shorts1 = CEFF00 | socks1 = CEFF00 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _white squares gradient | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 009e4f | body2 = 009e4f | rightarm2 = 009e4f | shorts2 = 009e4f | socks2 = 009e4f }} '''«Жилина»''' ({{lang-sk|MŠK Žilina}}) — [[Словакия|Словакияның]] [[Жилина]] қаласындағы футбол клубы, [[1908 жыл|1908 жылы]] құрылған. [[Футболдан Словакия чемпионаты|Словакия фортуна лигасында]] ойнайды, тек 1994/95 жылғы маусымда ғана төменгі лигаға түсіп қалды, бірақ тез арада қайта көтерілді. == Жетістіктері == === Ұлттық === Чемпионат * Чемпион (7): 2002, 2003, 2004, 2007, 2010, 2012, 2017 * 2 орын (5): 2005, 2008, 2009, 2015, 2020 Кубок * Жеңімпаз (1): 2012 * Финалист (2): 2011, 2013 Суперкубок * Жеңімпаз (5): 2003, 2004, 2007, 2010, 2012 === Еурокубоктер === Митроп кубогы * Финалист (2): 1974, 1983 == Атаулары == * 1909 — Zsolnai Testgyakorlók Köre * 1910 — ZsTS Zsolna * 1919 — SK Žilina * 1948 — Sokol Slovena Žilina * 1953 — Jiskra Slovena Žilina * 1956 — DSO Dynamo Žilina * 1963 — Jednota Žilina * 1967 — TJ ZVL Žilina * 1990 — ŠK Žilina * 1995 — MŠK Žilina == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * http://www.mskzilina.sk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615172201/http://www.mskzilina.sk/ |date=2008-06-15 }} [[Санат:Словакия футбол клубтары]] [[Санат:1908 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Чехословакия футбол клубтары]] mlxrrzimkus3i7w0di01btatp4oxckw 0 650991 3613414 3475887 2026-06-04T13:19:05Z Makenzis 71333 3613414 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы | атауы = {{ту|Словакия}} Спартак (Трнава) | құрылған = 1923 | стадионы = «Антон Малатинск» | сыйымдылығы = 19 200 | жаттықтырушы = {{ту|Португалия}} [[Рикарду Чеу]] | капитаны = | сайты = | жарыс = [[Футболдан Словакия чемпионаты|1. Лига]] | маусым = 2025/26 | орын = '''3-орын''' <!-- ФОРМА --> | pattern_la1 = _redshoulders | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _redshoulders | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _shouldersonwhite | pattern_b2 = _shouldersonwhite | pattern_ra2 = _shouldersonwhite | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''«Спартак»''' ({{lang-sk|Futbalový klub Spartak Trnava}}) — [[Словакия|Словакияның]] [[Трнава]] қаласындағы футбол клубы. 1923 жылы 20 мамырда құрылды. Қазіргі күнде [[Футболдан Словакия чемпионаты|Словакия жоғары лигасында]] ойнайды. 1969 жылы Чемпиондар кубогында жартылай финалға дейін жетті. == Жетістіктері == === Ұлттық === Чехословакия және Словакия чемпионаты * Чемпион (6): 1967/68, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 2017/18 * 2 орын (4): 1969/70, 1997, 1998, 2012 * 3 орын (9): 1966/67, 1996, 1999, 2006, 2009, 2014, 2021, 2022, 2023 Чехословакия және Словакия кубогы * Жеңімпаз (7): 1951, 1967, 1971, 1975, 1986 / 1998, 2019 Суперкубок * Жеңімпаз (1): 1998 === Еурокубоктер === Митроп кубогы * Жеңімпаз (1): 1967 * Финалист (1): 1968 == Сілтемелер == * https://web.archive.org/web/20110224173255/http://www.spartak.sk/ [[Санат:Словакия футбол клубтары]] hj0dx2icub0wf353qy03p77el2d5obo 0 653066 3613399 3613330 2026-06-04T12:55:59Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды 3607856 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} '''Ескі Жаңа Жыл''' — Джулиан күнтізбесіндегі [[Жаңа жыл]] (ескі стиль). Бұл мейрам 13–14 қаңтарда тойланады және Рождествоны атап өтетін елдерге кең таралған. == Тарихы == Бұл мереке хронологияның өзгеруі нәтижесінде пайда болды. Еуропалық мемлекеттердің барлығы 18-ғасырда күнтізбеден бірнеше күнді алып тастап, Григориан хронологиясына көшті. XX ғасырға қарай орыс күнтізбесі Григориан күнтізбесіне ауысқан Еуропадан 13 күн артта қалды. Осы алшақтықты жою үшін 1918 жылы Халық Комиссарлары Кеңесінің жарлығымен Григориан күнтізбесіне - жаңа стильге көшу жасалды. Шындығында, 31 қаңтардан кейін бұл 14 ақпан болды. Нәтижесінде 14 қаңтар — Әулие Василий күні ескі Жаңа жыл болып шықты. == Салт-дәстүрлер == Көптеген дәстүрлер мен [[әдет-ғұрыптар]] Ресейдегі ескі Жаңа жылмен байланысты. Васильев күнінде олар болашақ егінмен байланысты болатын ауылшаруашылық мерекесін атап өтті және себу рәсімін жасады, демек, мереке «овсень» немесе «авсень» деп аталды. Ескі Жаңа жыл түнінде қыздар өздерінің болашақ махаббатына сәуегейлік жасаған. Өйткені, христмастид кезеңі жалғасты, кез-келген сәуегейлік пен болжам жасау үшін жылдың ең жақсы уақыты. Халықта 13 қаңтардан 14 қаңтарға қараған түні болашақ жарыңды түсіңде көре аласың деп сенген. === Наным-сенім мен ырымдар === * Ақшаға мұқтаж болмау үшін адамдар бір-біріне ақша бермеген. Ал бұл күні ақша алу өте сәтті деп саналды, бұл Жаңа жылда алдын ала болжанған пайда. * Жыл бойына жақсы киіну үшін Васильевтің кешінде Жаңа жылды қарсы алу үшін жаңа киім кию керек. * Ескі Жаңа Жылда ашық, жұлдызды аспан жидектердің мол түсімін алдын ала көрсетті. 13-қаңтарда кешкісін болған қатты боран жаңғақтың мол өнімін көрсетті. == Сыртқы сілтемелер == * [https://ru.sputnik.kz/spravka/20200113/8719200/staryj-novyj-god-istoriya-tradicii.html Старый Новый год: история и традиции праздника] [[Санат:Жаңа жыл]] mex0p9mhccfwmjom3tz4mzolvtpovbx 0 653085 3613398 3613334 2026-06-04T12:55:52Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3612825 wikitext text/x-wiki [[Сурет:PerseusCC.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=қаңтар 2021}} '''Персей шоқжұлдызы''' түнгі жұлдызды аспанда гректің '''λ''' әрпіне ұқсас көрінеді. Түнгі тұнық аспанда одан жай қырағы көзге тоқсанға жуық жұлдыз шалынады. Персей шоқжұлдызындағы '''β''' әрпімен белгіленген ең жарық жұлдызға көңіл бөлген жөн, оған '''Алголь''' деген ат берілген. Алголь-айнымалы – тұтылмалы қос жұлдыз. Персей шоқжұлдызының γ жұлдызы төңірегінен шілде айының 18-і мен тамыз айының 20-сы аралығында персеидтер деп аталатын жұлдыз жауыны болып тұрады. Нөсерлі сәті тамыз айының 12–13-терінде өтеді.<ref>"Алматыкітап баспасы". Менің алғашқы энциклопедиям. Сужикова А.У., Солтанғазина М.Қ.</ref> == Тарихы == Мифологиялық [[Персей]] - ең танымал ежелгі грек мифтерінің бірінің басты кейіпкері. Жай көзге көрінетін әлсіз жұлдыздармен бейнеленген Персей шоқжұлдызы дөңгелек затты алыстан ұстап тұрған адам ретінде көрінеді. Кассиопея, Цефей, Пегас және Андромеда шоқжұлдыздары Персеймен байланысты мифтердің біріне сюжеттік топ құрайтындай етіп орналастырылған. Сәл әрірек жерде осы мифте кездесетін құбыжықтың атымен аталған Цет шоқжұлдызы орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жұлдыздар]] [[Санат:Астрономия]] [[Санат:Астрология]] hs0d5rfyefy4qk2voeto06gixv406aa 0 657986 3613376 3593581 2026-06-04T12:21:18Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Бурабай ауданы|Бурабай ауданы]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613376 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абылай ханның Қызыл ағашы''' — [[Көкшетау]]дың маңында Абылай ханның есімімен байланыстырылған екі алаң бар: Үлкен және Кіші алаңдар. Осы орайда, «Абылай ханның Қызыл ағашы» деген жерде Абылай ханның басты алаңы орналасты деуге негіз бар. Бұл жерге жиырма жыл бұрын [[Бурабай]]дағы Абылай хан атындағы музейдің негізін қалаушы, Көкшетау өлкетанушысы Әмина Тұрсынбаеваның ұсынысымен [[мәрмәр]] тас орнатылған және оған ақын [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаевтың]] жыр шумақтары жазылған: {{Quotation|''Ертеде жел өтпейтін Қызыл ағаш,'' ''Дариға, бұл күндерде жап-жалаңаш.'' ''Қабірінен әулиенің Алашқа артық,'' ''Ертеде Абылайға Орда болған ағаш.''}} Аңызға сүйенсек, «Ханның Қызыл ағашы» деп аталатын бұл алаңда [[Абылай хан]] [[құрылтай]], әскери жиналыстар, тағы да басқа көлемді іс-шаралар өткізіп отырған. [[Көкшетау тауы]]ның шығыс бөлігіндегі алаң «Абылай хан алаңы» деп аталды. «Көкшетау таулары Абылай ханды дұрыс шешім қабылдауға шабыттандыратын» деген аңыз сақталған. «Ханның Қызыл ағашы» деген топониммен бірге «Ханның Қызыл үйі» деген түсінік қалыптасқан, бұл жоғарыда аталған орыннан солтүстік-батыс бағытында орналасқан «Абылай ханның ордасы» деген ұғымды білдіретін.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Көкшетау маңындағы тарих және мәдениет ескерткіштері]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:Абылай хан]] [[Санат:Бурабай ауданы]] dst20dlbiaqan8jssitzgh3y0wiwc2d 3613387 3613376 2026-06-04T12:54:30Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3581988 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=наурыз 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Абылай ханның Қызыл ағашы''' — [[Көкшетау]]дың маңында Абылай ханның есімімен байланыстырылған екі алаң бар: Үлкен және Кіші алаңдар. Осы орайда, «Абылай ханның Қызыл ағашы» деген жерде Абылай ханның басты алаңы орналасты деуге негіз бар. Бұл жерге жиырма жыл бұрын [[Бурабай]]дағы Абылай хан атындағы музейдің негізін қалаушы, Көкшетау өлкетанушысы Әмина Тұрсынбаеваның ұсынысымен [[мәрмәр]] тас орнатылған және оған ақын [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаевтың]] жыр шумақтары жазылған: {{Quotation|''Ертеде жел өтпейтін Қызыл ағаш,'' ''Дариға, бұл күндерде жап-жалаңаш.'' ''Қабірінен әулиенің Алашқа артық,'' ''Ертеде Абылайға Орда болған ағаш.''}} Аңызға сүйенсек, «Ханның Қызыл ағашы» деп аталатын бұл алаңда [[Абылай хан]] [[құрылтай]], әскери жиналыстар, тағы да басқа көлемді іс-шаралар өткізіп отырған. [[Көкшетау тауы]]ның шығыс бөлігіндегі алаң «Абылай хан алаңы» деп аталды. «Көкшетау таулары Абылай ханды дұрыс шешім қабылдауға шабыттандыратын» деген аңыз сақталған. «Ханның Қызыл ағашы» деген топониммен бірге «Ханның Қызыл үйі» деген түсінік қалыптасқан, бұл жоғарыда аталған орыннан солтүстік-батыс бағытында орналасқан «Абылай ханның ордасы» деген ұғымды білдіретін.<ref>Қазақстанның өңірлік қасиетті нысандары. — Астана: Фолиант, 2017. — 504 б.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Көкшетау маңындағы тарих және мәдениет ескерткіштері]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:Абылай хан]] jdx4c2eell88o87f1it2nubt3typ6o3 0 660404 3613557 3576142 2026-06-04T20:04:43Z ShadZ01 56180 /* 1981—1990 */ 3613557 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Үздік визуалды эффектілер үшін Оскар сыйлығы | суреті = | сурет атауы = | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-en|Academy Award for Best Visual Effects}} | мемлекет = {{Байрақ|АҚШ}} | түрі = | үшін марапатталады = фильмдегі үздік визуалды жетістіктер | жағдайы = белсенді | негіздеуші = [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]] | негізделді = 1940 (тұрақты номинация ретінде) | алғашқы иегері = Э. Х. Хэндсен және Фред Серсен («Жаңбыр келгенде») | соңғы иегері = Джо Леттери, Ричард Бейнхэм, Эрик Сэндон и Дэниел Барретт, («[[Аватар: От пен күл]]») | барынша ұсынылған = | сайты = {{URL|https://www.oscars.org/}} }} '''Үздік визуалды әсерлер үшін [[Оскар сыйлығы|Оскар]] сыйлығы''' ({{lang-en|Academy Award for Best Visual Effects}}) — [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]ның жыл сайын визуалды әсерлер саласындағы үздік жетістіктері үшін берілетін беделді сыйлығы. Сыйлық әдетте фильмнің визуалды әсерлерін жасауға тікелей жауапты болған шығармашылық топтың мүшелеріне (төрт адамға дейін) беріледі. Тарих бойы бұл номинацияның атауы бірнеше рет өзгерді: алғашқыда '''«Инженерлік эффектілер»''' (1929), кейіннен ең ұзақ уақыт бойы '''«Үздік арнайы эффектілер»''' (1939–1962) деп аталды. 1963 жылдан бастап номинация қазіргі '''«Үздік визуалды эффектілер»''' атауына ие болды. Кейбір жылдары бұл марапат бәсекелестік негізде емес, «[[Ерекше жетістіктері үшін Оскар сыйлығы|Ерекше жетістіктері үшін]]» (Special Achievement Award) мәртебесінде табысталған. Номинациялардың саны (15) және жеңіп алған «Оскардың» саны (8) бойынша рекордсмен [[Деннис Мьюрен]] болып келеді. == Инжиниринг-әсерлер == {{legend|#FAEB86|Бәсекелестік негіздегі жеңімпазды білдіреді}} {{legend|#91CFF6|Бәсекелестіктен тыс берілген жеңімпазды білдіреді}} «Оскардың» алғашқы марапаттау рәсімінде жалғыз рет берілген Инжиниринг-эффекттер атты номинация болды. {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1929)|1929]]<br />{{small|(1-ші)}} | '''''[[Қанаттар (фильм, 1927)|Қанаттар]]''''' | '''Рой Померой''' |- | <small>номинациясы ешқандай жеке фильммен байланыстырылмаған</small> |Ральф Хаммерас |- | <small>номинациясы ешқандай жеке фильммен байланыстырылмаған</small> | Ньюджент Слотер |} == Үздік арнайы әсерлер == Төмендегі кестелерде «Үздік арнайы әсерлер» номинациясы бойынша Оскар сыйлығының номинанттары, сондай-ақ «[[Ерекше жетістіктері үшін Оскар сыйлығы|Ерекше жетістіктері үшін]]» марапатын иеленгендер көрсетілген. {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1939)|1939]]<br />{{small|(11-ші)}} | '''''[[Солтүстіктің ұрпағы]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''«[[Солтүстіктің ұрпағы]]» фильміндегі арнайы бейнелік және дыбыстық эффектілерді жасаудағы ерекше жетістіктері үшін. Арнайы эффектілер: [[Гордон Дженнингс]], ассистенттері: [[Ян Домела]], Дев Дженнингс, Ирмин Робертс және Арт Смит. Транспаранттар: [[Фарсио Эдуар]], ассистенті: [[Лойал Григгс]]. Дыбыстық эффектілер: [[Лорен Райдер]], ассистенттері: Гарри Миллс, [[Луис Мезенкоп]] және Уолтер Оберст.''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="7" |[[Оскар (1940)|1940]]<br />{{small|(12-ші)}} <br /><ref group="note">1939 жылдан 1962 жылға дейін визуалды эффектілер мен дыбыс эффектілерінің шеберлері біріктірілген «Үздік арнайы эффектілер» номинациясында бақ сынасты.</ref> | '''''[[Жаңбыр келді]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Фред Серсен]], ''дыбыс:'' [[Эдмунд Х. Хансен]]''' |- | ''[[Жел өтіндегі тағдырлар (фильм)|Жел өтіндегі тағдырлар]]'' | ''бейнелік:'' Джек Косгроув, ''дыбыс:'' Фред Альбин және Артур Джонс |- | ''[[Тек періштелердің ғана қанаты бар]]'' | ''бейнелік:'' Рой Дэвидсон]], ''дыбыс:'' Эдвин К. Хан |- | ''[[Элизабет пен Эссекстің жеке өмірі]]'' | ''бейнелік:'' Байрон Хэскин, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Топпер саяхатқа шығады]]'' | ''бейнелік:'' Рой Сирайт |- | ''[[Юнион Пасифик (фильм)|Юнион Пасифик]]'' | ''бейнелік:'' Фарсио Эдуар және Гордон Дженнингс, ''дыбыс:'' Лорен Райдер |- | ''[[Оз елінің сиқыршысы (фильм, 1939)|Оз елінің сиқыршысы]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи, ''дыбыс:'' Дуглас Ширер |} === 1940—1950 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="14" |[[Оскар (1941)|1941]]<br />{{small|(13-ші)}} | '''''[[Бағдат ұрысы (фильм, 1940)|Бағдат ұрысы]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Лоуренс Батлер]], ''дыбыс:'' [[Джек Уитни]]''' |- | ''[[Көгілдір құс (фильм, 1940)|Көгілдір құс]]'' | ''бейнелік:'' Фред Серсен, ''дыбыс:'' Эдмунд Х. Хансен |- | ''[[Дүркіреген қала]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи, ''дыбыс:'' Дуглас Ширер |- | ''[[Сиракуздық жігіттер]]'' | ''бейнелік:'' Джон П. Фултон, ''дыбыс:'' Бернард Б. Браун және Джозеф Лапис |- | ''[[Доктор Циклоп]]'' | ''бейнелік:'' Гордон Дженнингс және Фарсио Эдуар |- | ''[[Шетелдік тілші]]'' | ''бейнелік:'' Пол Иглер, ''дыбыс:'' Томас Т. Моултон |- | ''[[Көрінбейтін адамның оралуы]]'' | ''бейнелік:'' Джон П. Фултон, ''дыбыс:'' Бернард Б. Браун және Уильям Хеджкок |- | ''[[Үйге ұзақ сапар]]'' | ''бейнелік:'' Р. Т. Лейтон және Р. О. Бингер, ''дыбыс:'' Томас Т. Моултон |- | ''[[Біздің заманға дейінгі миллион жыл]]'' | ''бейнелік:'' Рой Сирайт, ''дыбыс:'' Элмер Рагузе |- | ''[[Ребекка (фильм, 1940)|Ребекка]]'' | ''бейнелік:'' Джек Косгроув, ''дыбыс:'' Артур Джонс |- | ''[[Теңіз қаршығасы (фильм, 1940)|Теңіз қаршығасы]]'' | ''бейнелік:'' Байрон Хэскин, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Робинзондардың швейцариялық отбасы]]'' | ''бейнелік:'' Вернон Л. Уокер, ''дыбыс:'' Джон О. Олберг |- | ''[[Тайфун (фильм, 1940)|Тайфун]]'' | ''бейнелік:'' Фарсио Эдуар және Гордон Дженнингс, ''дыбыс:'' Лорен Райдер |- | ''[[Соғыстағы әйелдер]]'' | ''бейнелік:'' Говард Дж. Лайдекер, Уильям Брэдфорд және Эллис Дж. Тэккери, ''дыбыс:'' Герберт Норш |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="9" |[[Оскар (1942)|1942]]<br />{{small|(14-ші)}} | '''''[[Маған қанат керек еді]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Фарсио Эдуар]] және [[Гордон Дженнингс]], ''дыбыс:'' [[Луис Мезенкоп]]''' |- | ''[[Оңтүстік теңіздердің Аломасы]]'' | ''бейнелік:'' Фарсио Эдуар және Гордон Дженнингс, ''дыбыс:'' Луис Мезенкоп |- | <s>''[[Шүйілуші бомбалаушы]]''</s><ref group=note>Номинациялар жарияланған кезде бұл фильм тізімде болды, бірақ кейіннен «Теңіз қасқыры» фильмімен ауыстырылды.</ref> | <s>''бейнелік:'' Байрон Хэскин, ''дыбыс:'' Натан Левинсон</s> |- | ''[[Ұшу командасы]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи, ''дыбыс:'' Дуглас Ширер |- | ''[[Көрінбейтін әйел (фильм, 1940)|Көрінбейтін әйел]]'' | ''бейнелік:'' Джон П. Фултон, ''дыбыс:'' Джон Холл |- | ''[[Теңіз қасқыры (фильм, 1941)|Теңіз қасқыры]]'' | ''бейнелік:'' Байрон Хэскин, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Сол Гамильтон ханымы]]'' | ''бейнелік:'' Лоуренс Батлер, ''дыбыс:'' Уильям Х. Уилмарт |- | ''[[Топпер оралады]]'' | ''бейнелік:'' Рой Сирайт, ''дыбыс:'' Элмер Рагузе |- | ''[[Корольдік әуе күштеріндегі янки]]'' | ''бейнелік:'' Фред Серсен, ''дыбыс:'' Эдмунд Х. Хансен |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="10" |[[Оскар (1943)|1943]]<br />{{small|(15-ші)}} | '''''[[Жабайы желді бағындыр]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Гордон Дженнингс]], [[Фарсио Эдуар]] және [[Уильям Перейра]], ''дыбыс:'' [[Луис Мезенкоп]]''' |- | ''[[Қара аққу (фильм, 1942)|Қара аққу]]'' | ''бейнелік:'' Фред Серсен, ''дыбыс:'' Роджер Хеман және Джордж Леверетт |- | ''[[Үмітсіз саяхат]]'' | ''бейнелік:'' Байрон Хэскин, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Ұшатын жолбарыстар]]'' | ''бейнелік:'' Говард Лайдекер, ''дыбыс:'' Дэниэл Дж. Блумберг |- | ''[[Көрінбейтін агент]]'' | ''бейнелік:'' Джон П. Фултон, ''дыбыс:'' Бернард Б. Браун |- | ''[[Джунгли кітабы (фильм, 1942)|Джунгли кітабы]]'' | ''бейнелік:'' Лоуренс Батлер, ''дыбыс:'' Уильям Х. Уилмарт |- | ''[[Миссис Минивер]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи және Уоррен Ньюкомб, ''дыбыс:'' Дуглас Ширер |- | ''[[Әскери-теңіз флоты көмекке келеді]]'' | ''бейнелік:'' Вернон Л. Уокер, ''дыбыс:'' Джеймс Г. Стюарт |- | ''[[Біздің бір ұшағымыз оралмады]]'' | ''бейнелік:'' Рональд Ним, ''дыбыс:'' С. С. Стивенс |- | ''[[Янкилердің мақтанышы]]'' | ''бейнелік:'' Джек Косгроув және Рэй Бингер, ''дыбыс:'' Томас Т. Моултон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="6" |[[Оскар (1944)|1944]]<br />{{small|(16-шы)}} | '''''[[Шұғыл сүңгу]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Фред Серсен]], ''дыбыс:'' [[Роджер Хеман]]''' |- | ''[[Әуе күштері (фильм)|Әуе күштері]]'' | ''бейнелік:'' Ханс Конекамп және Рекс Уимпи, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Бомбалаушы (фильм)|Бомбалаушы]]'' | ''бейнелік:'' Вернон Л. Уокер, ''дыбыс:'' Джеймс Г. Стюарт және Рой Гранвилл |- | ''[[Солтүстік жұлдызы (фильм, 1943)|Солтүстік жұлдызы]]'' | ''бейнелік:'' Кларенс Слайфер және Р. О. Бингер, ''дыбыс:'' Томас Т. Моултон |- | ''[[Біз сендерді мақтан тұтамыз!]]'' | ''бейнелік:'' Гордон Дженнингс және Фарсио Эдуар, ''дыбыс:'' Джордж Даттон |- | ''[[Дайын болыңыз!]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи және Дональд Джахрус, ''дыбыс:'' Майкл Стейнор |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="7" |[[Оскар (1945)|1945]]<br />{{small|(17-ші)}} | '''''[[Токио үстіндегі отыз секунд]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[А. Арнольд Гиллеспи]], [[Дональд Джахрус]] және [[Уоррен Ньюкомб]], ''дыбыс:'' [[Дуглас Ширер]]''' |- | ''[[Марк Твеннің бастан кешкендері]]'' | ''бейнелік:'' Пол Детлефсен және Джон Краус, ''дыбыс:'' Натан Левинсон |- | ''[[Даңқты күндер (фильм, 1944)|Даңқты күндер]]'' | ''бейнелік:'' Вернон Л. Уокер, ''дыбыс:'' Джеймс Г. Стюарт және Рой Гранвилл |- | ''[[Құпия бұйрық]]'' | ''бейнелік:'' Дэвид Аллен, Рэй Кори және Роберт Райт, ''дыбыс:'' Рассел Малмгрен және Гарри Кусник |- | ''[[Сіз кеткеннен бері]]'' | ''бейнелік:'' Джек Косгроув, ''дыбыс:'' Артур Джонс |- | ''[[Доктор Уосселлдің хикаясы]]'' | ''бейнелік:'' Фарсио Эдуар және Гордон Дженнингс, ''дыбыс:'' Джордж Даттон |- | ''[[Вильсон (фильм, 1944)|Вильсон]]'' | ''бейнелік:'' Фред Серсен, ''дыбыс:'' Роджер Хеман |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1946)|1946]]<br />{{small|(18-ші)}} | '''''[[Ғажайып адам (фильм, 1945)|Ғажайып адам]]''''' | ''' ''бейнелік:'' [[Джон П. Фултон]], ''дыбыс:'' [[Артур Джонс]]''' |- | ''[[Капитан Эдди]]'' | ''бейнелік:'' Фред Серсен және Сол Халперин, ''дыбыс:'' Роджер Хеман және Гарри М. Леонард |- | ''[[Арбау (фильм, 1945)|Арбау]]'' | ''бейнелік:'' Джек Косгроув |- | ''[[Олар құрбан болды]]'' | ''бейнелік:'' А. Арнольд Гиллеспи, Дональд Джахрус және Роберт А. Макдональд, ''дыбыс:'' Майкл Стейнор |- | ''[[Мың бір түн (фильм, 1945)|Мың бір түн]]'' | ''бейнелік:'' Лоуренс Батлер, ''дыбыс:'' Рэй Бомба |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1947)|1947]]<br />{{small|(19-шы)}} | '''''[[Көңілді рух (фильм, 1945)|Көңілді рух]]''''' | ''' ''визуалды:'' [[Томас Ховард]]''' |- | ''[[Ұрланған өмір]]'' | ''визуалды:'' Уильям Макганн, ''дыбыстық:'' Натан Левинсон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1948)|1948]]<br />{{small|(20-шы)}} | '''''[[Грин Долфин көшесі]]''''' | ''' ''визуалды:'' [[А. Арнольд Гиллеспи]] және [[Уоррен Ньюкомб]], ''дыбыстық:'' [[Дуглас Ширер]] және [[Майкл Стейнор]]''' |- | ''[[Жеңілмегендер (фильм, 1947)|Жеңілмегендер]]'' | ''визуалды:'' Фарсио Эдуар, Девенпорт Дженнингс, Гордон Дженнингс, У. Уоллес Келли және Пол Лерпае, ''дыбыстық:'' Джордж Даттон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1949)|1949]]<br />{{small|(21-ші)}} | '''''[[Дженнидің портреті]]''''' | ''' ''визуалды:'' [[Пол Иглер]], [[Джозеф Макмиллан Джонсон]], [[Рассел Ширман]] және [[Кларенс Слайфер]], ''дыбыстық:'' [[Чарльз Фриман]] және [[Джеймс Г. Стюарт]]''' |- | ''[[Терең сулар (фильм, 1948)|Терең сулар]]'' | ''визуалды:'' Ральф Хаммерас, Фред Серсен және Эдвард Снайдер, ''дыбыстық:'' Роджер Хеман |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1950)|1950]]<br />{{small|(22-ші)}} | '''''[[Құдіретті Джо Янг (фильм, 1949)|Құдіретті Джо Янг]]''''' | '''[[RKO Pictures|RKO Productions]]''' |- | ''[[Талса (фильм)|Талса]]'' | Walter Wanger Pictures |} === 1951—1960 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1951)|1951]]<br />{{small|(23-ші)}} | '''''[[Айға бағыт (фильм)|Айға бағыт]]''''' | '''[[Джордж Пал]] — George Pal Productions''' |- | ''[[Самсон мен Далила (фильм, 1949)|Самсон мен Далила]]'' | Cecil B. DeMille Productions |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1952)|1952]]<br />{{small|(24-ші)}} | '''''[[Әлемдер қақтығысқанда (фильм, 1951)|Әлемдер қақтығысқанда]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''Paramount''' |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1953)|1953]]<br />{{small|(25-ші)}} | '''''[[Плимуттық шытырман оқиға]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''Metro-Goldwyn-Mayer''' |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1954)|1954]]<br />{{small|(26-шы)}} | '''''[[Әлемдер соғысы (фильм, 1953)|Әлемдер соғысы]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''Paramount Studio''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1955)|1955]]<br />{{small|(27-ші)}} | '''''[[Су астындағы 20 000 лье (фильм, 1954)|Су астындағы 20 000 лье]]''''' | '''[[Джон Хенч]], [[Джошуа Мидор]] және Walt Disney Studios''' |- | ''[[Тамұқ пен тасқын су]]'' | 20th Century-Fox Studio |- | ''[[Олар!]]'' | Warner Bros. Studio |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1956)|1956]]<br />{{small|(28-ші)}} | '''''[[Токо-Ри көпірлері]]''''' | '''Paramount Studio''' |- | ''[[Бөгет бұзушылар (фильм)|Бөгет бұзушылар]]'' | Associated British Picture Corporation, Ltd. |- | ''[[Ранчипур жаңбырлары]]'' | 20th Century-Fox Studio |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1957)|1957]]<br />{{small|(29-шы)}} | '''''[[Он өсиет (фильм, 1956)|Он өсиет]]''''' | '''[[Джон П. Фултон]]''' |- | ''[[Тыйым салынған планета]]'' | А. Арнольд Гиллеспи, Ирвинг Г. Рис және Уэсли С. Миллер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1958)|1958]]<br />{{small|(30-шы)}} | '''''[[Төмендегі жау]]''''' <ref group="note">1957 жылы «Төмендегі жау» фильмі Уолтер Россидің дыбыстық эффектілері үшін «Үздік арнайы эффектілер» Оскарын жеңіп алды. Визуалды эффектілері аталмады.</ref> | '''[[Уолтер Росси]] <small>(дыбыстық)</small>''' |- | ''[[Сент-Луис рухы (фильм)|Сент-Луис рухы]]'' | Луис Лихтенфилд <small>(визуалды)</small> |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1959)|1959]]<br />{{small|(31-ші)}} | '''''[[Тапал бала (фильм, 1958)|Тапал бала]]''''' | '''[[Том Ховард]] <small>(визуалды)</small>''' |- | ''[[Торпедомен шабуыл]]'' | А. Арнольд Гиллеспи <small>(визуалды)</small>; Гарольд Хамброк <small>(дыбыстық)</small> |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1960)|1960]]<br />{{small|(32-ші)}} | '''''[[Бен-Гур (фильм, 1959)|Бен-Гур]]''''' | '''[[А. Арнольд Гиллеспи]] және [[Роберт Макдональд]] <small>(визуалды)</small>; [[Майло Б. Лори]] <small>(дыбыстық)</small>''' |- | ''[[Journey to the Center of the Earth (1959 film)|Жер ортасына саяхат]]'' | Л. Б. Эбботт және Джеймс Б. Гордон <small>(визуалды)</small>; Карл Фолкнер <small>(дыбыстық)</small> |} === 1961—1963 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1961)|1961]]<br />{{small|(33-ші)}} | '''''[[Уақыт машинасы (фильм, 1960)|Уақыт машинасы]]''''' | '''[[Джин Уоррен]] және [[Тим Баар]] <small>(визуалды)</small>''' |- | ''[[Соңғы саяхат]]'' | Огги Ломан <small>(визуалды)</small> |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1962)|1962]]<br />{{small|(34-ші)}} | '''''[[Наварон аралының зеңбіректері (фильм)|Наварон аралының зеңбіректері]]''''' | '''[[Билл Уоррингтон]] <small>(визуалды)</small>; [[Вивиан С. Гринхэм]] <small>(дыбыстық)</small>''' |- | ''[[Ұмытшақ профессор]]'' | Роберт А. Матти және Юстас Лисетт <small>(визуалды)</small> |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1963)|1963]]<br />{{small|(35-ші)}} | '''''[[Ең ұзақ күн (фильм)|Ең ұзақ күн]]''''' | '''[[Роберт Макдональд]] <small>(визуалды)</small>; [[Жак Момон]] <small>(дыбыстық)</small>''' |- | ''[[«Баунтидегі» бүлік (фильм, 1962)|«Баунтидегі» бүлік]]'' | А. Арнольд Гиллеспи <small>(визуалды)</small>; Майло Б. Лори <small>(дыбыстық)</small> |} == Үздік визуалды әсерлер == Төмендегі кестелерде «Үздік визуалды әсерлер» номинациясы бойынша Оскар сыйлығының номинанттары, сондай-ақ «[[Ерекше жетістіктері үшін Оскар сыйлығы|Ерекше жетістіктері үшін]]» марапатын иеленгендер көрсетілген. === 1964—1970 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1964)|1964]]<br />{{small|(36-шы)}} | '''''[[Клеопатра (фильм, 1963)|Клеопатра]]''''' | '''[[Эмиль Коса кіші]]''' |- | ''[[Құстар (фильм, 1963)|Құстар]]'' | Аб Айверкс |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1965)|1965]]<br />{{small|(37-ші)}} | '''''[[Мэри Поппинс (фильм, 1964)|Мэри Поппинс]]''''' | '''[[Питер Элленшоу]], [[Юстас Лисетт]] және [[Гамильтон Ласке]]''' |- | ''[[Доктор Лаоның жеті жүзі]]'' | Джим Данфорт |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1966)|1966]]<br />{{small|(38-ші)}} | '''''[[Шарлы найзағай (фильм)|Шарлы найзағай]]''''' | '''[[Джон Стирс]]''' |- | ''[[Ешқашан айтылмаған ең ұлы хикая]]'' | Джозеф Макмиллан Джонсон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1967)|1967]]<br />{{small|(39-шы)}} | '''''[[Ғажайып саяхат (фильм, 1966)|Ғажайып саяхат]]''''' | '''[[Арт Крукшанк]]''' |- | ''[[Гавайи (фильм, 1966)|Гавайи]]'' | Линвуд Г. Данн |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1968)|1968]]<br />{{small|(40-шы)}} | '''''[[Доктор Дулиттл (фильм, 1967)|Доктор Дулиттл]]''''' | '''[[Л. Б. Эбботт]]''' |- | ''[[Тобрук (фильм, 1967)|Тобрук]]'' | Говард А. Андерсон кіші және Альберт Уитлок |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1969)|1969]]<br />{{small|(41-ші)}} | '''''[[2001: Ғарыш одиссеясы]]''''' | '''[[Стэнли Кубрик]]''' |- | ''[[«Зебра» мұзды станциясы]]'' | Хэл Миллар және Джозеф Макмиллан Джонсон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1970)|1970]]<br />{{small|(42-ші)}} | '''''[[Кеме апатына ұшырағандар (фильм, 1969)|Кеме апатына ұшырағандар]]''''' | '''[[Робби Робертсон (эффект шебері)|Робби Робертсон]]''' |- | ''[[Кракатау, Явадан шығысқа қарай]]'' | Эжен Лурье және Алекс Уэлдон |} === 1971—1980 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1971)|1971]]<br />{{small|(43-ші)}} | '''''[[Тора! Тора! Тора!]]''''' | '''[[А. Д. Флауэрс]] және [[Л. Б. Эбботт]]''' |- | ''[[Паттон (фильм)|Паттон]]'' | Алекс Уэлдон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1972)|1972]]<br />{{small|(44-ші)}} | '''''[[Төсек басы мен сыпырғыш таяқ]]''''' | '''[[Алан Мейли]], [[Юстас Лисетт]] және [[Дэнни Ли (арнайы эффект шебері)|Дэнни Ли]]''' |- | ''[[Динозаврлар әлемді билеген кезде]]'' | Джим Данфорт және Роджер Дикен |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1973)|1973]]<br />{{small|(45-ші)}} | '''''[[«Посейдон» хикаясы (фильм, 1972)|«Посейдон» хикаясы]]'''''<ref group="note" name="special">Бұл бәсекелестік негіздегі марапат емес, «Ерекше жетістіктері үшін» берілген Оскар сыйлығы.</ref> | '''[[Л. Б. Эбботт]] және [[А. Д. Флауэрс]]''' |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1975)|1975]]<br />{{small|(47-ші)}} | '''''[[Жер сілкінісі (фильм, 1974)|Жер сілкінісі]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Фрэнк Брендел]], [[Глен Робинсон]] және [[Альберт Уитлок]]''' |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1976)|1976]]<br />{{small|(48-ші)}} | '''''[[Гинденбург (фильм)|Гинденбург]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Альберт Уитлок]] және [[Глен Робинсон]]''' |- style="background:#91CFF6;" ! rowspan="2" |[[Оскар (1977)|1977]]<br />{{small|(49-шы)}} | '''''[[Кинг-Конг (фильм, 1976)|Кинг-Конг]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Карло Рамбальди]], [[Глен Робинсон]] және [[Фрэнк Ван дер Веер]]''' |- style="background:#91CFF6;" | '''''[[Логанның қашуы (фильм)|Логанның қашуы]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Л. Б. Эбботт]], [[Глен Робинсон]] және [[Мэттью Юрисич]]''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1978)|1978]]<br />{{small|(50-ші)}} | '''''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|Жұлдызды соғыстар]]''''' | '''[[Джон Стирс]], [[Джон Дайкстра]], [[Ричард Эдлунд]], [[Грант Маккьюн]] және [[Роберт Блалак]]''' |- | ''[[Үшінші дәрежелі жақын байланыстар]]'' | Рой Арбогаст, Дуглас Трамбалл, Мэттью Юрисич, Грег Джейн және Ричард Юрисич |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1979)|1979]]<br />{{small|(51-ші)}} | '''''[[Супермен (фильм, 1978)|Супермен]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Лес Боуи]], [[Колин Чилверс]], [[Денис Куп]], [[Рой Филд]], [[Дерек Меддингс]] және [[Зоран Перишич]]''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (1980)|1980]]<br />{{small|(52-ші)}} | '''''[[Бөтен (фильм, 1979)|Бөтен]]''''' | '''[[Ганс Гигер|Г. Р. Гигер]], [[Карло Рамбальди]], [[Брайан Джонсон (арнайы эффект шебері)|Брайан Джонсон]], [[Ник Аллдер]] және [[Деннис Айлинг]]''' |- | ''[[1941 (фильм)|1941]]'' | Уильям А. Фрейкер, А. Д. Флауэрс және Грег Джейн |- | ''[[Қара құрдым (фильм, 1979)|Қара құрдым]]'' | Питер Элленшоу, Арт Крукшанк, Юстас Лисетт, Дэнни Ли, Харрисон Элленшоу және Джо Хейл |- | ''[[Ай жарығы (фильм, 1979)|Ай жарығы]]'' | Дерек Меддингс, Пол Уилсон және Джон Эванс |- | ''[[Жұлдызды жол: Фильм]]'' | Дуглас Трамбалл, Джон Дайкстра, Ричард Юрисич, Роберт Сварт, Дэвид К. Стюарт және Грант Маккьюн |} === 1981—1990 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1981)|1981]]<br />{{small|(53-ші)}} | '''''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод V - Империяның кері соққысы]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Брайан Джонсон (арнайы эффект шебері)|Брайан Джонсон]], [[Ричард Эдлунд]], [[Деннис Мюрен]] және [[Брюс Николсон]]''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1982)|1982]]<br />{{small|(54-ші)}} | '''''[[Жоғалған сандықты іздеушілер]]''''' | '''[[Ричард Эдлунд]], [[Кит Вест]], [[Брюс Николсон]] және [[Джо Джонстон]]''' |- | ''[[Айдаһарды өлтіруші (фильм, 1981)|Айдаһарды өлтіруші]]'' | Деннис Мюрен, Фил Типпетт, Кен Ралстон және Брайан Джонсон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1983)|1983]]<br />{{small|(55-ші)}} | '''''[[Жатпланеталық (фильм)|Жатпланеталық]]''''' | '''[[Карло Рамбальди]], [[Деннис Мюрен]] және [[Кеннет Ф. Смит]]''' |- | ''[[Ұстараның жүзімен жүгіруші]]'' | Дуглас Трамбалл, Ричард Юрисич және Дэвид Драйер |- | ''[[Полтергейст (фильм, 1982)|Полтергейст]]'' | Ричард Эдлунд, Майкл Вуд және Брюс Николсон |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1984)|1984]]<br />{{small|(56-шы)}} | '''''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод VI - Джедайдың оралуы]]'''''<ref group="note" name="special" /> | '''[[Ричард Эдлунд]], [[Деннис Мюрен]], [[Кен Ралстон]] және [[Фил Типпетт]]''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1985)|1985]]<br />{{small|(57-ші)}} | '''''[[Индиана Джонс және тағдыр ғибадатханасы]]''''' | '''[[Деннис Мюрен]], [[Майкл Дж. МакАлистер]], [[Лорн Петерсон]] және [[Джордж Гиббс]]''' |- | ''[[2010: Байланыс жылы]]'' | Ричард Эдлунд, Нил Крепела, Джордж Дженсон және Марк Стетсон |- | ''[[Елестер аулаушылар]]'' | Ричард Эдлунд, Джон Бруно, Марк Варго және Чак Гаспар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1986)|1986]]<br />{{small|(58-ші)}} | '''''[[Пылла (фильм, 1985)|Пылла]]''''' | '''[[Кен Ралстон]], [[Ральф Маккуорри]], [[Скотт Фаррар]] және [[Дэвид Берри]]''' |- | ''[[Оз еліне оралу]]'' | Уилл Винтон, Иэн Уингров, Зоран Перишич және Майкл Ллойд |- | ''[[Жас Шерлок Холмс]]'' | Деннис Мюрен, Кит Вест, Джон Р. Эллис және Дэвид У. Аллен |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1987)|1987]]<br />{{small|(59-шы)}} | '''''[[Бөтендер (фильм, 1986)|Бөтендер]]''''' | '''[[Роберт Скотак]], [[Стэн Уинстон]], [[Джон Ричардсон (арнайы эффект дизайнері)|Джон Ричардсон]] және [[Сюзанн М. Бенсон]]''' |- | ''[[Сұмдықтардың кішкентай дүкені]]'' | Лайл Конвей, Брэн Феррен және Мартин Гаттеридж |- | ''[[Полтергейст 2: Арғы жағы]]'' | Ричард Эдлунд, Джон Бруно, Гарри Уоллер және Билл Нил |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1988)|1988]]<br />{{small|(60-шы)}} | '''''[[Ішкі кеңістік]]''''' | '''[[Деннис Мюрен]], [[Уильям Джордж]], [[Харли Джессуп]] және [[Кеннет Ф. Смит]]''' |- | ''[[Жыртқыш(фильм, 1987)|Жыртқыш]]'' | Джоэл Хайнек, Роберт М. Гринберг, Ричард Гринберг және Стэн Уинстон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1989)|1989]]<br />{{small|(61-ші)}} | '''''[[Қоян Роджерге ор қазған кім]]''''' | '''[[Кен Ралston]], [[Ричард Уильямс]], [[Эдвард Джонс]] және [[Джордж Гиббс]]''' |- | ''[[Қатты жаңғақ]]'' | Ричард Эдлунд, Ал ДиСарро, Брент Боутс және Тейн Моррис |- | ''[[Уиллоу (фильм, 1988)|Уиллоу]]'' | Деннис Мюрен, Майкл Дж. МакАлистер, Фил Типпетт және Крис Эванс |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1990)|1990]]<br />{{small|(62-ші)}} | '''''[[Тұңғиық (фильм, 1989)|Тұңғиық]]''''' | '''[[Джон Бруно]], [[Деннис Мюрен]], [[Хойт Йетмен]] және [[Деннис Скотак]]''' |- | ''[[Барон Мюнхгаузеннің бастан кешкендері]]'' | Ричард Конвей және Кент Хьюстон |- | ''[[Болашаққа оралу 2]]'' | Кен Ралстон, Майкл Лантьери, Джон Белл және Стив Гоули |} === 1991—2000 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#91CFF6;" ![[Оскар (1991)|1991]]<br />{{small|(63-ші)}} | '''''[[Есімді толық еске түсіру (фильм, 1990)|Есімді толық еске түсіру]]''''' <ref group="note" name="special" /> | '''[[Эрик Бревиг]], [[Роб Боттин]], [[Тим Макговерн]] және [[Алекс Функе]]''' |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1992)|1992]]<br />{{small|(64-ші)}} | '''''[[Терминатор 2: Ғарасат күні]]''''' | '''[[Деннис Мюрен]], [[Стэн Уинстон]], [[Джин Уоррен кіші]] және [[Роберт Скотак]]''' |- | ''[[Кері тартылыс (фильм, 1991)|Кері тартылыс]]'' | Микаэль Саломон, Аллен Холл, Клэй Пинни және Скотт Фаррар |- | ''[[Капитан Крюк (фильм)|Капитан Крюк]]'' | Эрик Бревиг, Харли Джессуп, Марк Салливан және Майкл Лантьери |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1993)|1993]]<br />{{small|(65-ші)}} | '''''[[Өлім оған жарасады]]''''' | '''[[Кен Ралстон]], [[Дуг Чан]], [[Дуглас Смайт]] және [[Том Вудрафф кіші]]''' |- | ''[[Бөтен 3]]'' | Ричард Эдлунд, Алек Гиллис, Том Вудрафф кіші және Джордж Гиббс |- | ''[[Бэтмен оралады]]'' | Майкл Л. Финк, Крейг Баррон, Джон Бруно және Деннис Скотак |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1994)|1994]]<br />{{small|(66-шы)}} | '''''[[Юра кезеңінің саябағы (фильм)|Юра кезеңінің саябағы]]''''' | '''[[Деннис Мюрен]], [[Стэн Уинстон]], [[Фил Типпетт]] және [[Майкл Лантьери]]''' |- | ''[[Жартасқа өрмелеуші (фильм, 1993)|Жартасқа өрмелеуші]]'' | Нил Крепела, Джон Ричардсон, Джон Бруно және Памела Изли |- | ''[[Рождество алдындағы сұмдық]]'' | Пит Козачик, Эрик Лейтон, Ариэль Веласко-Шоу және Гордон Бейкер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1995)|1995]]<br />{{small|(67-ші)}} | '''''[[Форрест Гамп]]''''' | '''[[Кен Ралстон]], [[Джордж Мерфи]], [[Стивен Розенбаум]] және [[Аллен Холл]]''' |- | ''[[Маска (фильм, 1994)|Маска]]'' | Скотт Сквайрс, Стив Уильямс, Том Бертино және Джон Фархат |- | ''[[Шынайы өтірік (фильм, 1994)|Шынайы өтірік]]'' | Джон Бруно, Томас Л. Фишер, Жак Стровейс және Патрик Маккланг |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="2" |[[Оскар (1996)|1996]]<br />{{small|(68-ші)}} | '''''[[Бэйб (фильм)|Бэйб]]''''' | '''[[Скотт Э. Андерсон]], [[Чарльз Гибсон (арнайы эффект шебері)|Чарльз Гибсон]], [[Нил Сканлан]] және [[Джон Кокс (арнайы эффект шебері)|Джон Кокс]]''' |- | ''[[Аполлон-13 (фильм)|Аполлон-13]]'' | Роберт Легато, Майкл Канфер, Лесли Эккер және Мэтт Суини |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1997)|1997]]<br />{{small|(69-шы)}} | '''''[[Тәуелсіздік күні (фильм)|Тәуелсіздік күні]]''''' | '''[[Фолькер Энгель]], [[Дуглас Смит (арнайы эффект шебері)|Дуглас Смит]], [[Клэй Пинни]] және [[Джозеф Вискоцил]]''' |- | ''[[Айдаһар жүрегі (фильм, 1996)|Айдаһар жүрегі]]'' | Скотт Сквайрс, Фил Типпетт, Джеймс Страус және Кит Вест |- | ''[[Құйын (фильм, 1996)|Құйын]]'' | Стефен Фангмейер, Джон Фрейзер, Хабиб Заргарпур және Генри ЛаБунта |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1998)|1998]]<br />{{small|(70-шы)}} | '''''[[Титаник (фильм, 1997)|Титаник]]''''' | '''[[Роберт Легато]], [[Марк Ласофф]], [[Томас Л. Фишер]] және [[Майкл Канфер]]''' |- | ''[[Юра кезеңінің саябағы: Ғайып болған әлем]]'' | Деннис Мюрен, Стэн Уинстон, Рэндал М. Дутра және Майкл Лантьери |- | ''[[Жұлдызды десант (фильм)|Жұлдызды десант]]'' | Фил Типпетт, Скотт Э. Андерсон, Алек Гиллис және Джон Ричардсон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (1999)|1999]]<br />{{small|(71-ші)}} | '''''[[Қиялдар қайда апарады (фильм)|Қиялдар қайда апарады]]''''' | '''[[Джоэл Хайнек]], [[Николас Брукс]], [[Стюарт Робертсон]] және [[Кевин Мак]]''' |- | ''[[Армагеддон (фильм, 1998)|Армагеддон]]'' | Ричард Р. Хувер, Патрик Маккланг және Джон Фрейзер |- | ''[[Құдіретті Джо Янг (фильм, 1998)|Құдіретті Джо Янг]]'' | Рик Бейкер, Хойт Йетмен, Аллен Холл және Джим Митчелл |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2000)|2000]]<br />{{small|(72-ші)}} | '''''[[Матрица (фильм)|Матрица]]''''' | '''[[Джон Гаэта]], [[Янек Сиррс]], [[Стив Кортли]] және [[Джон Тум]]''' |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод I - Жасырын қауіп]]'' | Джон Нолл, Деннис Мюрен, Скотт Сквайрс және Роб Коулман |- | ''[[Стюарт Литтл (фильм)|Стюарт Литтл]]'' | Джон Дайкстра, Джером Чен, Генри Ф. Андерсон III және Эрик Аллард |} === 2001—2010 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2001)|2001]]<br />{{small|(73-ші)}} | '''''[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]''''' | '''[[Джон Нельсон]], [[Нил Корбоулд]], [[Тим Берк]] және [[Роб Харви]]''' |- | ''[[Көрінбейтін адам (фильм, 2000)|Көрінбейтін адам]]'' | Скотт Э. Андерсон, Крейг Хейс, Скотт Стокдик және Стэн Паркс |- | ''[[Мінсіз дауыл (фильм, 2000)|Мінсіз дауыл]]'' | Стефен Фангмейер, Хабиб Заргарпур, Джон Фрейзер және Уолт Конти |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2002)|2002]]<br />{{small|(74-ші)}} | '''''[[Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы]]''''' | '''[[Джим Ригель]], [[Рэндалл Уильям Кук]], [[Ричард Тейлор (кинематографист)|Ричард Тейлор]] және [[Марк Стетсон]]''' |- | ''[[Жасанды интеллект (фильм)|Жасанды интеллект]]'' | Деннис Мюрен, Скотт Фаррар, Стэн Уинстон және Майкл Лантьери |- | ''[[Перл-Харбор (фильм)|Перл-Харбор]]'' | Эрик Бревиг, Джон Фрейзер, Эд Хирш және Бен Сноу |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2003)|2003]]<br />{{small|(75-ші)}} | '''''[[Сақиналар әміршісі: Екі қамал]]''''' | '''[[Джим Ригель]], [[Джо Леттери]], [[Рэндалл Уильям Кук]] және [[Алекс Функе]]''' |- | ''[[Өрмекші-адам (фильм, 2002)|Өрмекші-адам]]'' | Джон Дайкстра, Скотт Стокдик, Энтони ЛаМолинара және Джон Фрейзер |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод II - Клондар шабуылы]]'' | Роб Коулман, Пабло Хелман, Джон Нолл және Бен Сноу |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2004)|2004]]<br />{{small|(76-шы)}} | '''''[[Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы]]''''' | '''[[Джим Ригель]], [[Джо Леттери]], [[Рэндалл Уильям Кук]] және [[Алекс Функе]]''' |- | ''[[Теңіздер қожайыны: Жердің шетінде]]'' | Дэн Судик, Стефен Фангмейер, Натан Макгиннесс және Роберт Стромберг |- | ''[[Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы]]'' | Джон Нолл, Хэл Хикел, Чарльз Гибсон және Терри Фрази |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2005)|2005]]<br />{{small|(77-ші)}} | '''''[[Өрмекші-адам 2]]''''' | '''[[Джон Дайкстра]], [[Скотт Стокдик]], [[Энтони ЛаМолинара]] және [[Джон Фрейзер]]''' |- | ''[[Хәрри Поттер және Азкабан тұтқыны (фильм)|Хәрри Поттер және Азкабан тұтқыны]]'' | Роджер Гайетт, Тим Берк, Джон Ричардсон және Уильям Джордж |- | ''[[Мен, роботпын (фильм)|Мен, роботпын]]'' | Джон Нельсон, Эндрю Р. Джонс, Эрик Нэш және Джо Леттери |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2006)|2006]]<br />{{small|(78-ші)}} | '''''[[Кинг-Конг (фильм, 2005)|Кинг-Конг]]''''' | '''[[Джо Леттери]], [[Брайан Ван'т Хул]], [[Кристиан Риверс]] және [[Ричард Тейлор (кинематографист)|Ричард Тейлор]]''' |- | ''[[Нарния хроникалары: Арыстан, мыстан және сиқырлы шкаф]]'' | Дин Райт, Билл Вестенхофер, Джим Берни және Скотт Фаррар |- | ''[[Әлемдер соғысы (фильм, 2005)|Әлемдер соғысы]]'' | Деннис Мюрен, Пабло Хелман, Рэндал М. Дутра және Дэн Судик |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2007)|2007]]<br />{{small|(79-шы)}} | '''''[[Кариб теңізінің қарақшылары: Өліктің сандығы]]''''' | '''[[Джон Нолл]], [[Хэл Хикел]], [[Чарльз Гибсон (арнайы эффект шебері)|Чарльз Гибсон]] және [[Аллен Холл]]''' |- | ''[[Посейдон (фильм, 2006)|Посейдон]]'' | Бойд Шермис, Ким Либрери, Чэс Джарретт және Джон Фрейзер |- | ''[[Суперменнің оралуы]]'' | Марк Стетсон, Нил Корбоулд, Ричард Р. Хувер және Джон Тум |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2008)|2008]]<br />{{small|(80-шы)}} | '''''[[Алтын компас (фильм)|Алтын компас]]''''' | '''[[Майкл Л. Финк]], [[Билл Вестенхофер]], [[Бен Моррис]] және [[Тревор Вуд]]''' |- | ''[[Кариб теңізінің қарақшылары: Әлемнің қиырында]]'' | Джон Нолл, Хэл Хикел, Чарльз Гибсон және Джон Фрейзер |- | ''[[Трансформерлер (фильм)|Трансформерлер]]'' | Скотт Фаррар, Скотт Бенза, Рассел Ирл және Джон Фрейзер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2009)|2009]]<br />{{small|(81-ші)}} | '''''[[Бенджамин Баттонның жұмбақ хикаясы (фильм)|Бенджамин Баттонның жұмбақ хикаясы]]''''' | '''[[Эрик Барба]], [[Стив Приг]], [[Берт Далтон]] және [[Крейг Баррон]]''' |- | ''[[Қара сері]]'' | Ник Дэвис, Крис Корбоулд, Тим Уэббер және Пол Франклин |- | ''[[Темір адам (фильм, 2008)|Темір адам]]'' | Джон Нельсон, Бен Сноу, Дэн Судик және Шейн Махан |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="3" |[[Оскар (2010)|2010]]<br />{{small|(82-ші)}} | '''''[[Аватар (фильм, 2009)|Аватар]]''''' | '''[[Джо Леттери]], [[Стивен Розенбаум]], [[Ричард Бейнхем]] және [[Эндрю Р. Джонс]]''' |- | ''[[№ 9 аудан]]'' | Дэн Кауфман, Питер Майзерс, Роберт Хаброс және Мэтт Эйткен |- | ''[[Жұлдызды жол (фильм, 2009)|Жұлдызды жол]]'' | Роджер Гайетт, Рассел Ирл, Пол Кавана және Берт Далтон |} === 2011—2020 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2011)|2011]]<br />{{small|(83-ші)}} | '''''[[Бастау (фильм, 2010)|Бастау]]''''' | '''[[Пол Франклин]], [[Крис Корбоулд]], [[Эндрю Локли]] және [[Питер Бебб]]''' |- | ''[[Алиса ғажайыптар елінде (фильм, 2010)|Алиса ғажайыптар елінде]]'' | Кен Ралстон, Дэвид Шауб, Кэри Виллегас және Шон Филлипс |- | ''[[Хәрри Поттер және Әлімсақ сыйы: 1 бөлім (фильм)|Хәрри Поттер және Әлімсақ сыйы: 1 бөлім]]'' | Тим Берк, Джон Ричардсон, Кристиан Манц және Николас Айтади |- | ''[[Бұ дүниеден арғы дүние (фильм, 2010)|Бұ дүниеден арғы дүние]]'' | Майкл Оуэнс, Брайан Грилл, Стефан Троянский және Джо Фаррелл |- | ''[[Темір адам 2]]'' | Янек Сиррс, Бен Сноу, Гед Райт және Дэн Судик |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2012)|2012]]<br />{{small|(84-ші)}} | '''''[[Хьюго (фильм)|Хьюго]]''''' | '''[[Роберт Легато]], [[Джосс Уильямс]], [[Бен Гроссманн]] және [[Алекс Хеннинг]]''' |- | ''[[Хәрри Поттер және Әлімсақ сыйы: 2 бөлім (фильм)|Хәрри Поттер және Әлімсақ сыйы: 2 бөлім]]'' | Тим Берк, Дэвид Викери, Грег Батлер және Джон Ричардсон |- | ''[[Тірі болат]]'' | Эрик Нэш, Джон Розенгрант, Дэн Тейлор және Свен Гиллберг |- | ''[[Маймылдар планетасының көтерілісі]]'' | Джо Леттери, Дэн Леммон, Р. Кристофер Уайт және Дэниел Барретт |- | ''[[Трансформерлер: Айдың қараңғы беті]]'' | Скотт Фаррар, Скотт Бенза, Мэттью Э. Батлер және Джон Фрейзер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2013)|2013]]<br />{{small|(85-ші)}} | '''''[[Пи өмірі]]''''' | '''[[Билл Вестенхофер]], [[Гийом Рошерон]], [[Эрик-Ян де Бур]] және [[Дональд Р. Эллиотт]]''' |- | ''[[Хоббит: Күтпеген саяхат]]'' | Джо Леттери, Эрик Сэйндон, Дэвид Клейтон және Р. Кристофер Уайт |- | ''[[Кек алушылар (фильм, 2012)|Кек алушылар]]'' | Янек Сиррс, Джефф Уайт, Гай Уильямс және Дэн Судик |- | ''[[Прометей (фильм, 2012)|Прометей]]'' | Ричард Стэммерс, Тревор Вуд, Чарли Хенли және Мартин Хилл |- | ''[[Ақшақар мен аңшы]]'' | Седрик Николас-Троян, Филип Бреннан, Нил Корбоулд және Майкл Доусон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2014)|2014]]<br />{{small|(86-шы)}} | '''''[[Гравитация (фильм, 2013)|Гравитация]]''''' | '''[[Тим Уэббер]], [[Крис Лоуренс]], [[Дэйв Ширк]] және [[Нил Корбоулд]]''' |- | ''[[Хоббит: Смаугтың тақыры]]'' | Джо Леттери, Эрик Сэйндон, Дэвид Клейтон және Эрик Рейнольдс |- | ''[[Темір адам 3]]'' | Кристофер Таунсенд, Гай Уильямс, Эрик Нэш және Дэн Судик |- | ''[[Жалғыз рейнджер]]'' | Тим Александер, Гэри Брозенич, Эдсон Уильямс және Джон Фрейзер |- | ''[[Жұлдызды жол: Түнекке саяхат]]'' | Роджер Гайетт, Патрик Тубак, Бен Гроссманн және Берт Далтон |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2015)|2015]]<br />{{small|(87-ші)}} | '''''[[Интерстеллар (фильм)|Интерстеллар]]''''' | '''[[Пол Франклин]], [[Эндрю Локли]], [[Иэн Хантер]] және [[Скотт Р. Фишер]]''' |- | ''[[Капитан Америка: Қысқы жауынгер]]'' | Дэн ДеЛиу, Рассел Ирл, Брайан Грилл және Дэн Судик |- | ''[[Маймылдар планетасының таңы]]'' | Джо Леттери, Дэн Леммон, Дэниел Барретт және Эрик Уинквист |- | ''[[Галактика сақшылары (фильм)|Галактика сақшылары]]'' | Стефан Серетти, Николас Айтади, Джонатан Фокнер және Пол Корбоулд |- | ''[[Икс адамдар: Өткен болашақ күндері]]'' | Ричард Стэммерс, Лу Пекора, Тим Кросби және Кэмерон Уолдбауэр |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2016)|2016]]<br />{{small|(88-ші)}} | '''''[[Машинадан (фильм, 2015)|Машинадан]]''''' | '''[[Марк Уильямс Ардингтон]], [[Сара Беннетт]], [[Пол Норрис]] және [[Эндрю Уайтхерст]]''' |- | ''[[Ессіз Макс: Қаһарлы жол]]'' | Эндрю Джексон, Дэн Оливер, Энди Уильямс және Том Вуд |- | ''[[Марстық (фильм)|Марстық]]'' | Андерс Ланглендс, Крис Лоуренс, Ричард Стэммерс және Стивен Уорнер |- | ''[[Тірі қалған (фильм, 2015)|Тірі қалған]]'' | Ричард Макбрайд, Мэтт Шумвей, Джейсон Смит және Кэмерон Уолдбауэр |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Күштің оянуы]]'' | Крис Корбоулд, Роджер Гайетт, Патрик Тубак және Нил Сканлан |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2017)|2017]]<br />{{small|(89-шы)}} | '''''[[Джунгли кітабы (фильм, 2016)|Джунгли кітабы]]''''' | '''[[Роберт Легато]], [[Адам Валдез]], [[Эндрю Р. Джонс]] және [[Дэн Леммон]]''' |- | ''[[Терең су көкжиегі (фильм)|Терең су көкжиегі]]'' | Крейг Хаммак, Джейсон Снелл, Джейсон Биллингтон және Берт Далтон |- | ''[[Доктор Стрэндж (фильм, 2016)|Доктор Стрэндж]]'' | Стефан Серетти, Ричард Блафф, Винсент Сирелли және Пол Корбоулд |- | ''[[Кубо. Екі ішектің хикаясы]]'' | Стив Эмерсон, Оливер Джонс, Брайан Маклин және Брэд Шифф |- | ''[[Күрескер-бір: Жұлдызды соғыстар хикаясы]]'' | Джон Нолл, Мохен Лео, Хэл Хикел және Нил Корбоулд |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2018)|2018]]<br />{{small|(90-шы)}} | '''''[[Ұстараның жүзімен жүгіруші 2049]]''''' | '''[[Джон Нельсон]], [[Герд Нефзер]], [[Пол Ламберт (арнайы эффект шебері)|Пол Ламберт]] және [[Ричард Р. Хувер]]''' |- | ''[[Галактика сақшылары. 2-бөлім]]'' | Кристофер Таунсенд, Гай Уильямс, Джонатан Фокнер және Дэн Судик |- | ''[[Конг: Бас сүйек аралы]]'' | Стивен Розенбаум, Джефф Уайт, Скотт Бенза және Майк Мейнардус |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Соңғы джедайлар]]'' | Бен Моррис, Майк Малхолланд, Нил Сканлан және Крис Корбоулд |- | ''[[Маймылдар планетасы үшін соғыс]]'' | Джо Леттери, Дэниел Барретт, Дэн Леммон және Джоэл Уист |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2019)|2019]]<br />{{small|(91-ші)}} | '''''[[Ай үстіндегі бірінші адам (фильм)|Ай үстіндегі бірінші адам]]''''' | '''[[Пол Ламберт (арнайы эффект шебері)|Пол Ламберт]], [[Иэн Хантер]], [[Тристан Майлз]] және [[Дж. Д. Швальм]]''' |- | ''[[Кек алушылар: Шексіздік соғысы]]'' | Дэн ДеЛиу, Келли Порт, Рассел Ирл және Дэн Судик |- | ''[[Кристофер Робин (фильм)|Кристофер Робин]]'' | Крис Лоуренс, Майк Эймс, Тео Джонс және Крис Корбоулд |- | ''[[Бірінші ойыншы, дайындал (фильм)|Бірінші ойыншы, дайындал]]'' | Роджер Гайетт, Грейди Кофер, Мэттью Э. Батлер және Дэвид Ширк |- | ''[[Хан Соло. Жұлдызды соғыстар хикаясы]]'' | Роб Бредоу, Патрик Тубак, Нил Сканлан және Доминик Туохи |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2020)|2020]]<br />{{small|(92-ші)}} | '''''[[1917 (фильм)|1917]]''''' | '''[[Гийом Рошерон]], [[Грег Батлер]] және [[Доминик Туохи]]''' |- | ''[[Кек алушылар: Финал]]'' | Дэн ДеЛиу, Рассел Ирл, Мэтт Эйткен және Дэн Судик |- | ''[[Ирландиялық (фильм, 2019)|Ирландиялық]]'' | Пабло Хелман, Леандро Эстебекорена, Нельсон Сепульведа-Фаузер және Стефан Грабли |- | ''[[Арыстан Патша (фильм, 2019)|Арыстан Патша]]'' | Роберт Легато, Адам Валдез, Эндрю Р. Джонс және Эллиот Ньюман |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Скайуокер. Өрлеу]]'' | Роджер Гайетт, Нил Сканлан, Патрик Тубак және Доминик Туохи |} === 2021—2030 === {| class="wikitable" width="100%" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="25%" | Фильм ! width="70%" | Номинанттар |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2021)|2021]]<br />{{small|(93-ші)}} | '''''[[Тенет (фильм)|Тенет]]''''' | '''[[Эндрю Джексон (арнайы эффект шебері)|Эндрю Джексон]], [[Дэвид Ли (арнайы эффект шебері)|Дэвид Ли]], [[Эндрю Локли]] және [[Скотт Р. Фишер]]''' |- | ''[[Махаббат пен құбыжықтар (фильм, 2020)|Махаббат пен құбыжықтар]]'' | Мэтт Слоун, Женевьев Камиллери, Мэтт Эверитт және Брайан Кокс |- | ''[[Түнгі аспан (фильм, 2020)|Түнгі аспан]]'' | Мэтт Касмир, Крис Лоуренс, Макс Соломон және Дэвид Уоткинс |- | ''[[Мулан (фильм, 2020)|Мулан]]'' | Шон Эндрю Фэйден, Андерс Ланглендс, Сет Мори және Стив Ингрэм |- | ''[[Жалғыз Иван (фильм)|Жалғыз Иван]]'' | Ник Дэвис, Грег Фишер, Бен Джонс және Сантьяго Коломо Мартинес |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2022)|2022]]<br />{{small|(94-ші)}} | '''''[[Дөң (фильм, 2021)|Дөң]]''''' | '''[[Пол Ламберт (арнайы эффект шебері)|Пол Ламберт]], [[Тристан Майлз]], [[Брайан Коннор]] және [[Герд Нефзер]]''' |- | ''[[Бас кейіпкер (фильм, 2021)|Бас кейіпкер]]'' | Свен Гиллберг, Брайан Грилл, Никос Калайтзидис және Дэн Судик |- | ''[[Өлуге уақыт жоқ]]'' | Чарли Ноубл, Джоэл Грин, Джонатан Фокнер және Крис Корбоулд |- | ''[[Шан-Чи және он сақина аңызы]]'' | Кристофер Таунсенд, Джо Фаррелл, Шон Ноэль Уокер және Дэн Оливер |- | ''[[Өрмекші-адам: Үйге жол жоқ]]'' | Келли Порт, Крис Вегнер, Скотт Эдельштейн және Дэн Судик |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2023)|2023]]<br />{{small|(95-ші)}} | '''''[[Аватар: Су жолы]]''''' | '''[[Джо Леттери]], [[Ричард Бейнхем]], [[Эрик Сэйндон]] және [[Дэниел Барретт]]''' |- | ''[[Батыс майданда өзгеріс жоқ (фильм, 2022)|Батыс майданда өзгеріс жоқ]]'' | Франк Петцольд, Виктор Мюллер, Маркус Франк және Камиль Джафар |- | ''[[Бэтмен (фильм, 2022)|Бэтмен]]'' | Дэн Леммон, Рассел Ирл, Андерс Ланглендс және Доминик Туохи |- | ''[[Қара Пантера: Ваканда мәңгілік]]'' | Джеффри Бауманн, Крейг Хаммак, Р. Кристофер Уайт және Дэн Судик |- | ''[[Топ Ган: Мэверик]]'' | Райан Тадхоуп, Сет Хилл, Брайан Литсон және Скотт Р. Фишер |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2024)|2024]]<br />{{small|(96-шы)}} | '''''[[Годзилла: Минус бір]]''''' | '''[[Такаси Ямазаки]], [[Киёко Шибуя]], [[Масаки Такахаши]] және [[Тацуджи Ноджима]]''' |- | ''[[Жаратушы (фильм, 2023)|Жаратушы]]'' | Джей Купер, Иэн Комли, Эндрю Робертс және Нил Корбоулд |- | ''[[Галактика сақшылары. 3-бөлім]]'' | Стефан Серетти, Алексис Вайсброт, Гай Уильямс және Тео Бялек |- | ''[[Миссия мүмкін емес: Өлім жазасы. 1-бөлім]]'' | Алекс Вуттке, Симоне Коко, Джефф Сазерленд және Нил Корбоулд |- | ''[[Наполеон (фильм, 2023)|Наполеон]]'' | Чарли Хенли, Люк-Эвен Мартин-Фенуйе, Симоне Коко және Нил Корбоулд |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2025)|2025]]<br />{{small|(97-ші)}} | '''''[[Дөң: Екінші бөлім]]''''' | '''[[Пол Ламберт (арнайы эффект шебері)|Пол Ламберт]], [[Стивен Джеймс]], [[Рис Салкомб]] және [[Герд Нефзер]]''' |- | ''[[Бөтен: Ромул]]'' | Эрик Барба, Нельсон Сепульведа-Фаузер, Даниэль Макарин және Шейн Махан |- | ''[[Жақсырақ адам (фильм, 2024)|Жақсырақ адам]]'' | Люк Миллар, Дэвид Клейтон, Кит Херфт және Питер Стаббс |- | ''[[Маймылдар планетасының патшалығы]]'' | Эрик Уинквист, Стивен Унтерфранц, Пол Стори және Родни Берк |- | ''[[Уикед (фильм, 2024)|Уикед]]'' | Пабло Хелман, Джонатан Фокнер, Дэвид Ширк және Пол Корбоулд |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2026)|2026]]<br />{{small|(98-ші)}} | '''''[[Аватар: От пен күл]]''''' | '''Джо Леттери, Ричард Бейнхем, Эрик Сэйндон және Даниэль Барретт''' |- | ''[[F1 (фильм)|F1]]'' | Райан Тадхоуп, Николя Шевалье, Роберт Харрингтон және Кит Доусон |- | ''[[Юра кезеңінің әлемі: Қайта жандану]]'' | Дэвид Викери, Стивен Аплин, Шармейн Чан және Нил Корбоулд |- | ''[[Жоғалған автобус]]'' | Чарли Ноубл, Дэвид Заретти, Рассел Боуэн және Брэндон К. Маклафлин |- | ''[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]'' | Майкл Ралла, Эспен Нордаль, Гвидо Волтер және Донни Дин |} == Ескертпелер == {{notelist}} {{reflist|group="note"}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Үздік визуалды әсерлер үшін Оскар сыйлығы}} {{Оскар сыйлығы}} [[Санат:Оскар сыйлығы]] ezbyodbavy2is3jllcw0mudq3mp89w8 0 661708 3613395 3613343 2026-06-04T12:55:29Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3580799 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сауыр таулары''' — тау жүйесі [[Алтай-Саян]] және [[Тянь-Шань]] екі ірі тауының торабында жатқан таулар. Оның ең биік нүктесі – [[Мұзтау]] (3816 м). Жотаның Қазақстан жеріндегі ұзындығы 50 км. Сауырдың шыңдары тегіс және күмбез тәрізді. Сауыр жотасының беткейлерінен бастау алып, Зайсан қазаншұңқыры мен Қара Ертіс алабын сумен қамтамасыз ететін негізгі өзендерге мыналар жатады: Кендірлік, Үйдене, Қарабуға, Жеміс, Шегелек және Темірсу. Сауыр-Тарбағатай тауларының аймағы табиғи ерекшеліктеріне сәйкес Тарбағатай таулы-далалы ауданы және Сауырдың таулы орманды-шалғынды дала-сы болып бөлінеді. Тарбағатай даласының өсімдіктері бұталы, қарағайлы болып келеді де, таудың солтүстік беткейінде альпі шалғынына ұласады. Оңтүстік бет-кейде де бұталы өсімдіктер көп. Сайларда жемісжидек [[ағаш]]тары, көк терек, ақ терек шағын ормандар кездеседі. [[Тарбағатай]]дың биік шалғыны [[Алтай]] тауынан ауысса, алма, [[Түркістан]] аршасы сияқты түрлер Тянь-Шань аймағынан келген. Оңтүстік беткейдің далалық бөлігінде жусанды өсімдіктер көп, ол жайылым есебінде пайдаланылады. Тау алқабында егістік мол әрі таудың батыс беткейінде бақтар бар. Ормандары [[Сібір]] ағаштары мен Тянь-Шань шыршасынан тұрады. Бұл аймақтың Сібір мен [[Орта Азия]] аралығындағы өткінші орын екенін тағы да дәлелдейді. Сауырдың оңтүстігі мен Тарбағатайдың шығыс бөлігі аралығын [[Шілік]]ті [[шөлейт]] даласы алып жатыр.<ref>[https://stud.baribar.kz/7288/sauyr-tarbaghataydynh-zher-bederi-men-geologiyalyq-qurlysy-paydaly-qazbalaryn-tabighat-zhaghdaylary// Сауыр тауларының сипаттамасы]</ref><ref>[https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80-%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9 Сауыр талуарының орналасуы]</ref> == Тағы қараңыз == * [[Сауыр-Тарбағатай]] * [[Тянь-Шань]] * [[Алтай тауы]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Таулар]] [[Санат:Сауыр]] [[Санат:Тарбағатай]] bdopuhulc5pon4cotqg9elntaie0r34 0 663575 3613396 3613341 2026-06-04T12:55:32Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Шелек филиалы|Шелек филиалы]] соңғы нұсқасына қайтарды 3582405 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} [[Сурет:Sand sculpture.jpg|нобай|200px]] [[Сурет:Kleckerburg1 2006 08.jpg|нобай]] [[Сурет:Sablomonumento okaze de la Venkotago (Tjumeno) 2.jpg|нобай]] '''Құм сарайы''' — бұл ғимаратқа ұқсас құм мүсінінің бір түрі. Көбінесе сарай, Құмды жағажайда екі негізгі құрылыс ингредиенттері, [[құм]] мен [[су]] көп, сондықтан құм ойындарының көпшілігі сол жерде немесе құмсалғышта болады. Толқындардың әсеріне ұшыраған жағажайларда құм түйірлерінің пішініне байланысты биіктігі мен құрылымын шектейтін құм бар. Жақсы құм мүсіндері сәл лас, балшық пен саздың қоспаларымен алынады, олар тұрақты емес құм түйірлерін байланыстыруға көмектеседі. Құм қамалының нұсқасы-бұл құмды сумен араластырып, жоғарыдан көтерілген жұдырықтан тамшылау арқылы жасалған тамшы құлып. Құм мен су қоспасы бұрыннан бар. Құм құрылымдарына түскенде, Антони Гауди-и Корнеттің стилі алынады. Құм құлыптарын әдетте балалар көңілді көтеру үшін жасайды. Сонымен қатар үлкен, күрделі конструкцияларға қатысты ересектерге арналған құм мүсіндерінің конкурстары бар. Күрделі құмды өнердің мысалы-буддисттік мандала". == Жарыстар == 1989 жылдан бастап Harrison Hot Springs қаласында (Канада, Британдық Колумбия) «Harrisand» деген атпен танымал құм мүсіндерінің әлемдік чемпионаты өтіледі. Жарысқа жеке, қос және командалық санаттар кіреді. Әлемдегі ең биік құм сарайы 2007 жылы Sun Fun Festival-да Оңтүстік Каролинадағы Myrtle Beach салынды. Ғимараттың биіктігі 15,1 М болды, ғимарат құрастырылуы 10 күнге созылды және 300 құм жүк көлігі пайдаланылды. == Құрылыс == Құм түйіршіктері құм құрғақ болған кезде бір- біріне жабыспайды. Қоспада құм мен су дұрыс пропорцияда таңдалса, құм бір-біріне жабысады. BBC — дегі Coast бағдарламасына сәйкес, құрғақ құмның сегіз бөлігі судың бір бөлігіне пайдалану мінсіз қатынас болып табылады. Құм құрғаған немесе ылғалданған кезде құрылымның пішіні өзгеруі мүмкін. Жер көшкіні де сол табиғатқа байланысты пайда болады. Сонымен қатар, жақсы құм түйірлерін (көбінесе өткір) және дөрекі ірі құм түйірлерін араластыру құм құрылысының жақсы нәтижелеріне қол жеткізу үшін өте маңызды. Өткір құм түйірлерін теңіздер мен өзендердің табиғи әсерінен тегістеуге болады. Келеңсіз әсерінен жекелеген құм түйіршіктері байланыстырылады. Оңтайлы дизайнға қол жеткізу үшін ең қолайлы құмды іздеу қажет. Күректер негізгі құрылыс құралы болып табылады. Дегенмен кейбір адамдар тек қолдарын пайдаланады. [[Теңіз]] суы құрылыс алаңына шелекпен немесе басқа контейнерде жеткізілуі мүмкін. Кейде құрылымды нығайту үшін ағаш кесектері сияқты басқа материалдар қосылады. Құм мүсіндерін өнер нысаны ретінде мүсіндеу соңғы жылдары, әсіресе жағалаудағы жағажайларда танымал болды. Жыл сайынғы жүздеген жарыстар бүкіл әлемде өткізіледі. Әдістер өте күрделі болуы мүмкін және рекордтардың жетістіктері Гиннестің рекордтар кітабына жазылады. Кейде жарыстар жарнамалық немесе жарнамалық іс-шаралар ретінде ұйымдастырылады. Құм сарайларының кейбір мүсіншілері туристер, олар жасанды материалдарды, қалыптарды, пішіндерді, тондауды, байланыстыруды немесе ауыр механизмдерді пайдаланбайды. Осындай туристердің бірі G. Augustine Lynas, ол 50 жыл бойы көпшілікке құм құлыптарын салып келеді. Алайда, құм мүсіндерінің жарыстарында ережелер көбінесе аяқталған құрылымды тұрақтандырғыш жауынмен шашыратуды талап етеді, бұл құрылымдарды сақтайды және жұмысты дұрыс бағалауға және көрермендердің көңілінен шығуға мүмкіндік береді. Бекітілген мүсіндер бірнеше айға дейін тұра алады. Ресейде бұл мақсаттар үшін кейде PVA желімінің сумен қоспасы қолданылады. == Құм мүсіншілерінің кәсіби компаниялары == Соңғы жылдары көптеген шеберлер құм мүсіндерін жасауға бағытталған компаниялар құрды. Бұл компаниялар бизнесті немесе өнімді жылжытуды іздейтін, арнайы іс-шараларда өз клиенттерін таңдандыру үшін корпоративті және жеке клиенттермен нарықта орнын тапты. Мұндай кәсіпкерлердің көпшілігі үшін бұл кәсіп негізгі емес, ал кейбіреулері " Fitzy Snowman Sculpting "және" Sand Scapes " сияқты мамандандырылған. == Басқа құм ойындары == Құмды жағажай, әсіресе балалар үшін басты ойын — сауықтардың бірі. Қарапайым құмсалғышқа қарағанда көбірек мүмкіндіктер беретін құм ойындары бар. Сіз шұңқырлар (сазды немесе жер асты суларын кездестіру), каналдар, туннельдер, көпірлер, мүсіндер жасай аласыз (адамдар, жануарлар және т. б. мүсіндер сияқты немесе ғимараттардың масштабты модельдері) және т.б. Суды ұстап тұру үшін құм бөгеттерін салуға болады. Әсіресе,балалар арасында бұл әрекет көктемде қар ери бастаған кезде танымал. Еріген су ағындары құммен жабылады, су жиналады, қайықтар резервуарға жіберіледі. Бөгет енді су көлемін ұстап тұра алмаса, жағалау ашылып, су ағыны қайықтарды одан әрі тез көтереді. Біреуді мойынға дейін құмға салу немесе өзін- өзі жерлеу -- бұл танымал жағажай ойын-сауығы. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.igrokopilka.ru/tag/3162 Игры на пляже] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525215638/http://www.igrokopilka.ru/tag/3162 |date=2010-05-25 }} — статьи сайта Игрокопилка * [http://creativing.net/art/zamki-statui-doma-samye-neobychnye-skulptury-iz-peska.html Самые необычные скульптуры из песка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102034744/http://creativing.net/art/zamki-statui-doma-samye-neobychnye-skulptury-iz-peska.html |date=2012-11-02 }} * [http://forum.bratsk.org/showthread.php?141519-%CC%E5%E6%F0%E5%E3%E8%EE%ED%E0%EB%FC%ED%FB%E9-%F4%E5%F1%F2%E8%E2%E0%EB%FC-%EF%E5%F1%F7%E0%ED%EE%E9-%F4%E8%E3%F3%F0%FB-30.06.2012/page6 Межрегиональный фестиваль песчаной фигуры г. Братск 2012]{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sandfestival.ru/ Искусство создания песчаной скульптуры в России] [[Санат:құм ойындары]] c92l2w8o942qsbm0gct4dya8uyqj7v9 4 675070 3613603 3613276 2026-06-05T07:00:43Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613603 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95954||76335||11021||224||3376||234||110||5808||741 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86496||80894||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||83213||78177||792||635||37||388||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48484||39777||1757||102||628||17||9||4473||39 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23965||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||27209||25349||202||7||525||70||0||1371||139 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |14||11||{{u|Орел Карл}}||21839||20573||752||39||126||4||0||121||11 |- |15||18||{{u|Nurken}}||19167||9866||1319||40||6914||115||2||425||51 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17821||16603||379||43||181||10||0||309||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17081||12120||218||7||133||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14052||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13755||12981||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11236||6796||507||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10055||7894||1218||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||55||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8135||5707||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7935||5416||974||137||627||59||23||530||196 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7479||5978||189||71||63||88||3||384||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4328||3803||4||0||11||7||0||400||5 |- |50||61||{{u|Madi Dos}}||4319||2994||195||63||35||42||0||602||104 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||50||{{u|Makenzis}}||3503||3446||5||0||0||0||0||46||5 |- |58||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||71||{{u|ShadZ01}}||3079||2440||335||99||105||0||0||4||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||68||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |71||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2819||1827||299||0||88||55||0||419||4 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||69||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||70||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2391||1983||126||0||13||1||0||177||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||83||{{u|Unknown Alash}}||2004||1943||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|RaiymbekZh}}||1924||1632||6||0||17||0||0||72||72 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1601||1339||1||0||102||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1533||1345||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||96||{{u|Gliwi}}||1515||1509||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1147||1076||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||189||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||667||628||15||0||0||0||0||2||0 |- |184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||188||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||190||{{u|Tuttiorchestra687}}||542||539||0||0||0||0||0||4||2 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] cevd5ieyolljdgtkxrhk1exjkmcaa4a 4 675089 3613649 3613332 2026-06-05T11:00:46Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613649 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132140||127420||653||15||62||17||10||2859||1079 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113454||1||0||0||0||0||0||113453||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87594||87594||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79320||79305||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50459||50166||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22822||42||0||3648||2||0||61||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14520||13546||429||1||0||83||0||383||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9119||9119||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7962||5416||974||137||627||40||23||530||196 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1047||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||164||162||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] 92zwobm5a3wlgszm7qbca1r8gc3s2ls 4 675116 3613405 3613003 2026-06-04T13:07:17Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613405 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||949||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7361||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2569||42||0||57||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2275||102||13||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1304||310||1||303||80||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||960||101||14||343||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||868||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|1nter pares}}||536||306||0||8||366||3||0||0||4 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4706||31||15||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Sagzhan}}||440||82||1||17||134||30||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||419||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||189||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|ShadZ01}}||185||22||0||34||81||52||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |206||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |207||{{u|IL68}}||101||10||0||48||29||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|MuratbekErkebulan}}||82||21||0||58||80||0||11||0||0 |- |261||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Madi Dos}}||80||22||0||53||23||40||4||0||3 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||521||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|RaiymbekZh}}||69||39||5||1||8||0||0||0||1 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |562||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |563||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |571||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |573||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |577||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Tuttiorchestra687}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Gaukhar1980}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |732||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |741||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |742||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |743||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |744||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |745||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |748||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |753||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |754||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |756||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |757||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |767||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |768||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||7||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Гулжайна Усен}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |946||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |954||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |955||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |985||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |993||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |996||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1008||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1016||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1023||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1037||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1043||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1045||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1054||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1079||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1092||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1093||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1094||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1097||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1132||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1165||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1168||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1173||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1175||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1190||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1194||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1201||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1251||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1254||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1281||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1290||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1392||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1423||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1424||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1436||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1437||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1453||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1456||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1480||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1510||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1528||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1546||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1547||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1554||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1675||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1688||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1694||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1699||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||235||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] emjntyp42imneur1awwe5i1oocr335j 0 681362 3613583 3597448 2026-06-05T05:24:16Z Қызғалдақ 1986 180324 «[[Санат:Емдік шөп|Емдік шөп]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613583 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2022}} '''Шайшөп''' — биіктігі 15–20 сантиметр келетін, көп жылдық, шөп тектес өсімдік. Сабағы тік өседі, сыртын киіз тәрізді тұтаса түк басқан, түсі ақшыл. Осы түктер өсімдіктің бойындағы болмашы ғана ылғалдың өзін буланып ұшып кетуден сақтайды. Шайшөптің құрғақшылыққа өте төзімді келетіні де сондықтан. Жапырақтары да түкті, кезектесіп орналасқан, төменгілерінің сағақтары ұзын, жоғарғылары сабақтың өзінде өскен. Гүлдері сары, олар өсімдіктің жоғарғы жағына щетка тәрізденіп, шоқталып өседі. Маусым айынан қыркүйек айына дейін гүлдейді. Шайшөп құмды жерлерде, аласа төбелердің етегінде, орман ішіндегі алаңдарда өседі. Медицинада шайшөптің гүл шоқтары пайдаланылады. Оның құрамында эфир майлары, флавондар, каротин, аскорбин қышқылдары, илік заттар бар. Гүлдерін әлі ашылып жетілмей тұрғанда қысқа сабағымен қоса жұлып алады да, онша ыстық емес көлеңкелі жерге кептіреді. Кептірілген гүл шоқтарын жәшіктерге салып, үш жылға дейін сақтауға болады. Шайшөп өттің жүруін жақсартады, асқазан бездерінің жұмысын күшейтеді. Ол мұнымен қатар несеп айдағыш дәрі ретінде және қан қысымын арттыру үшін де қолданылады. Жоғарғы айтылғандарға байланысты шайшөпті өт жолдары қабынғанда және асқазан, бауыр ауруларын емдеу үшін пайдаланады. Бір-екі күннің ішінде-ақ аурудың жағдайы күрт жақсарады: жүректің айнуы және құсу азаяды, бауыр кішірейіп орнына келеді, бауыр тұсының ауырғаны тоқтайды, көз қабыршағының және дененің сарғаюы біртіндеп жойылады. Лабораторияда тексеріп қарағанда өттің құрамының да өзгергендігін байқауға болады. Шайшөп өт қалтасына тас байланғанда, несеп жолдары және қуық қабынып ауырғанда қолданылса, өте жақсы нәтиже береді. Шайшөптің адам организміне ешқандай зияны жоқ. [[Санат:Медицина]] [[Санат:Шөптер]] [[Санат:Қазақстан]] [[Санат:Емдік шөп]] cfoj96ttt4ar6tvn7753x5qqtgp1dmc 0 681987 3613389 3613357 2026-06-04T12:55:03Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Ақжарқын Шыңғысбаева|Ақжарқын Шыңғысбаева]] соңғы нұсқасына қайтарды 3575465 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2022}} '''Түйе тікен''' — екіжылдық өсімдік, бірінші жылы тікенді жапырақтардың үлкен розеткасын шығарады. Өсімдіктер әдетте бірінші жаңбырдан кейін күзде өніп шығады және бірінші жыл бойы розетка түрінде болады , қоректік қор үшін 30 см (12 дюйм) немесе одан да көп төмен созылуы мүмкін қалың, етті тамырды құрайды. Екінші жылы өсімдік биіктігі 3 м (9,8 фут), ені 1,5 м (4 фут 11 дюйм) дейін өседі. Жапырақтары ені 10–50 см (3,9–19,7 дюйм) кезектесіп орналасады, тікенекті және жиі ақ жүнді түктермен жабылған, төменгі беті жоғарғы жағына қарағанда тығызырақ жабылған. Жапырақтары шеттерінде ұзын, қатты тікендері бар терең лобты. Жіңішке шаштар өсімдікке сұрғылт түс береді. Массивті негізгі сабақтың ені негізінде 10 см (3,9 дюйм) болуы және жоғарғы бөлігінде тармақталған болуы мүмкін. Әрбір сабақта гүл басының түбіне дейін созылатын, әдетте ені 2–3 см (0,79–1,18 дюйм) м болатын кең, тікенекті қанаттары (көрінетін таспа тәрізді жапырақты материал) бар тік қатар. Гүлдері глобус пішінді, диаметрі 2–6 см ( 0,79–2,36 дюйм), қою қызғылттан лавандаға дейін және жазда шығарылады. Гүл бүршіктері алдымен сабақтың ұшында, кейінірек қолтық асты бұтақтарының ұшында пайда болады. Олар бұтақтардың ұштарында жеке немесе екі-үш топта пайда болады. Өсімдіктер андрогиндік, саңырауқұлағы да, аталықтары да бар және көптеген ұзын , қатты, омыртқа ұштары бар , барлығы сыртқа қараған, төменгілері бір-бірінен кеңірек және төмен қарай бағытталған көпіршіктердің үстінде отырады. Гүлденуден кейін аналық без ісініп, әр өсімдікте шамамен 8400-ден 40000-ға дейін тұқым түзеді. mrvmkcdy95uicz9qr36yvcyfis5idy8 0 725575 3613638 3428252 2026-06-05T09:29:49Z Unknown Alash 96268 3613638 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қызыл-Тура |сурет = Қызыл-Тура.jpg|thumb|60px| |өлшемі = |Сурет атауы = Қызыл-Тура қалашығы. Кунгур жылнамасы |Мәртебесі = |Мемлекет = [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұрты]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]] |Қазіргі жері = [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Усть-Ишим ауданы |Қалануы = XIII ғасыр |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = XVI ғасыр |Қиралу себебі = |Орналасуы = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қызыл-Тура''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Кызыл-Тура'') — [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұртының]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Усть-Ишим ауданында орналасқан. == Тарихы == [[File: Қызыл-Тура қалашығы.jpg|thumb|left|«Кунгур жылнамасындағы» 3 қорғаныс сызығынан тұратын Қызыл-Тура қалашығы]] Қалашық [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабының» 87 бетінде [[Ертіс|Ертістің]] оң жақ жағалауында, [[Есіл|Есілдің]] сағасынан жоғары «Иртышак патшаның қаласы» ретінде бейнеленген. Қираған қалашықтың орына 1771 жылы [[Иоганн Петер Фальк|И.П Фальк]] келген. Ол қираған мешіттің мұнарасы мен тас үйдің қалдықтарын көрген. Фальктың мәліметі бойынша ол уақытта қалашықта ешкім өмір сүрген жоқ. Бүгінде Қызыл-Тура қалашығының қалдықтары Омбы облысының Усть-Ишим ауданында 1961 жылы В.А. Могильников ашқан Красноярск-ІІ қалашығымен байланыстырылады. Оның есебіне сәйкес қалашықтың аумағы, шамамен, 1500 шаршы метрді құраған. Қорғандардың арықтарға қатысты биіктігі 2 м, ал еден жағында 0,75 м-ге жетті. Могильников қалашықты зерттеу жұмыстарын жалғастырып, 1966 жылы тағы 1000 шаршы метрді қазған. 1990-2000-шы жылдары қалашықта Е.М. Данченконың басшылығымен Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізген. Қазба жұмыстары кезінде ортағасырлық қыш және металл ыдыс-аяқ, темір пышақтар, жебенің ұштары, шетелдік қола сақиналар, шыны моншақтар, қола тоғалар мен қыстырғыштар, қола мүсіншелер, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Әртүрлі дәуірлерге жататын ескерткіштердің арасынан Е.М. Данченко мен оның әріптестері Түмен (Сібір) хандығымен байланыстыларын анықтай алды. == Әдебиет == * ''Данченко Е.М.'' К изучению Кызыл-Туры // Интеграция археологических и этнографических исследований. - Омск: Изд-во ОмГПУ; Изд. дом Наука, 2008. - С. 221-224 * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. [[Санат:Сібір хандығы]] [[Санат:Сібір тарихы]] [[Санат:Омбы облысы]] 29slggx23yxh83241x2vo1txephehd3 3613639 3613638 2026-06-05T09:35:28Z Unknown Alash 96268 /* Тарихы */ 3613639 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қызыл-Тура |сурет = Қызыл-Тура.jpg|thumb|60px| |өлшемі = |Сурет атауы = Қызыл-Тура қалашығы. Кунгур жылнамасы |Мәртебесі = |Мемлекет = [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұрты]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]] |Қазіргі жері = [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Усть-Ишим ауданы |Қалануы = XIII ғасыр |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = XVI ғасыр |Қиралу себебі = |Орналасуы = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қызыл-Тура''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Кызыл-Тура'') — [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұртының]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Усть-Ишим ауданында орналасқан. == Тарихы == [[File: Қызыл-Тура қалашығы.jpg|thumb|left|«Кунгур жылнамасындағы» 3 қорғаныс сызығынан тұратын Қызыл-Тура қалашығы]] Қалашық [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабының» 87 бетінде [[Ертіс|Ертістің]] оң жақ жағалауында, [[Есіл|Есілдің]] сағасынан жоғары «Иртышак патшаның қаласы» ретінде бейнеленген. Ремезовтың жылнамасында Қызыл-Тура Есіл хандығының астанасы ретінде аталып өткен. Қираған қалашықтың орына 1771 жылы [[Иоганн Петер Фальк|И.П Фальк]] келген. Ол қираған мешіттің мұнарасы мен тас үйдің қалдықтарын көрген. Фальктың мәліметі бойынша ол уақытта қалашықта ешкім өмір сүрген жоқ. Бүгінде Қызыл-Тура қалашығының қалдықтары Омбы облысының Усть-Ишим ауданында 1961 жылы В.А. Могильников ашқан Красноярск-ІІ қалашығымен байланыстырылады. Оның есебіне сәйкес қалашықтың аумағы, шамамен, 1500 шаршы метрді құраған. Қорғандардың арықтарға қатысты биіктігі 2 м, ал еден жағында 0,75 м-ге жетті. Могильников қалашықты зерттеу жұмыстарын жалғастырып, 1966 жылы тағы 1000 шаршы метрді қазған. 1990-2000-шы жылдары қалашықта Е.М. Данченконың басшылығымен Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізген. Қазба жұмыстары кезінде ортағасырлық қыш және металл ыдыс-аяқ, темір пышақтар, жебенің ұштары, шетелдік қола сақиналар, шыны моншақтар, қола тоғалар мен қыстырғыштар, қола мүсіншелер, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Әртүрлі дәуірлерге жататын ескерткіштердің арасынан Е.М. Данченко мен оның әріптестері Түмен (Сібір) хандығымен байланыстыларын анықтай алды. == Әдебиет == * ''Данченко Е.М.'' К изучению Кызыл-Туры // Интеграция археологических и этнографических исследований. - Омск: Изд-во ОмГПУ; Изд. дом Наука, 2008. - С. 221-224 * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. [[Санат:Сібір хандығы]] [[Санат:Сібір тарихы]] [[Санат:Омбы облысы]] 805s77ylloah81htx6n724c3rkyntgj 3613640 3613639 2026-06-05T09:36:40Z Unknown Alash 96268 /* Тарихы */ 3613640 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қызыл-Тура |сурет = Қызыл-Тура.jpg|thumb|60px| |өлшемі = |Сурет атауы = Қызыл-Тура қалашығы. Кунгур жылнамасы |Мәртебесі = |Мемлекет = [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұрты]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]] |Қазіргі жері = [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Усть-Ишим ауданы |Қалануы = XIII ғасыр |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = XVI ғасыр |Қиралу себебі = |Орналасуы = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қызыл-Тура''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Кызыл-Тура'') — [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұртының]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Усть-Ишим ауданында орналасқан. == Тарихы == [[File: Қызыл-Тура қалашығы.jpg|thumb|left|«Кунгур жылнамасындағы» 3 қорғаныс сызығынан тұратын Қызыл-Тура қалашығы]] Қалашық [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабының» 87 бетінде [[Ертіс|Ертістің]] оң жақ жағалауында, [[Есіл|Есілдің]] сағасынан жоғары «Иртышак патшаның қаласы» ретінде бейнеленген. Ремезовтың жылнамасында (Кунгур жылнамасы) Қызыл-Тура Есіл хандығының астанасы ретінде аталып өткен. Қираған қалашықтың орына 1771 жылы [[Иоганн Петер Фальк|И.П Фальк]] келген. Ол қираған мешіттің мұнарасы мен тас үйдің қалдықтарын көрген. Фальктың мәліметі бойынша ол уақытта қалашықта ешкім өмір сүрген жоқ. Бүгінде Қызыл-Тура қалашығының қалдықтары Омбы облысының Усть-Ишим ауданында 1961 жылы В.А. Могильников ашқан Красноярск-ІІ қалашығымен байланыстырылады. Оның есебіне сәйкес қалашықтың аумағы, шамамен, 1500 шаршы метрді құраған. Қорғандардың арықтарға қатысты биіктігі 2 м, ал еден жағында 0,75 м-ге жетті. Могильников қалашықты зерттеу жұмыстарын жалғастырып, 1966 жылы тағы 1000 шаршы метрді қазған. 1990-2000-шы жылдары қалашықта Е.М. Данченконың басшылығымен Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізген. Қазба жұмыстары кезінде ортағасырлық қыш және металл ыдыс-аяқ, темір пышақтар, жебенің ұштары, шетелдік қола сақиналар, шыны моншақтар, қола тоғалар мен қыстырғыштар, қола мүсіншелер, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Әртүрлі дәуірлерге жататын ескерткіштердің арасынан Е.М. Данченко мен оның әріптестері Түмен (Сібір) хандығымен байланыстыларын анықтай алды. == Әдебиет == * ''Данченко Е.М.'' К изучению Кызыл-Туры // Интеграция археологических и этнографических исследований. - Омск: Изд-во ОмГПУ; Изд. дом Наука, 2008. - С. 221-224 * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. [[Санат:Сібір хандығы]] [[Санат:Сібір тарихы]] [[Санат:Омбы облысы]] odz5cjsw4entdw26ln4t9lo06h1gsny 3613641 3613640 2026-06-05T09:38:19Z Unknown Alash 96268 /* Тарихы */ 3613641 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қызыл-Тура |сурет = Қызыл-Тура.jpg|thumb|60px| |өлшемі = |Сурет атауы = Қызыл-Тура қалашығы. Кунгур жылнамасы |Мәртебесі = |Мемлекет = [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұрты]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]] |Қазіргі жері = [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Усть-Ишим ауданы |Қалануы = XIII ғасыр |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = XVI ғасыр |Қиралу себебі = |Орналасуы = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қызыл-Тура''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Кызыл-Тура'') — [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұртының]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Усть-Ишим ауданында орналасқан. == Тарихы == [[File: Қызыл-Тура қалашығы.jpg|thumb|left|«Кунгур жылнамасындағы» 3 қорғаныс сызығынан тұратын Қызыл-Тура қалашығы]] Қалашық [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабының» 87 бетінде [[Ертіс|Ертістің]] оң жақ жағалауында, [[Есіл|Есілдің]] сағасынан жоғары «Иртышак патшаның қаласы» ретінде бейнеленген. Ремезовтың жылнамасында (Кунгур жылнамасы) Қызыл-Тура Есіл хандығының астанасы мәртесебінде аталып өткен. Қираған қалашықтың орына 1771 жылы [[Иоганн Петер Фальк|И.П Фальк]] келген. Ол қираған мешіттің мұнарасы мен тас үйдің қалдықтарын көрген. Фальктың мәліметі бойынша ол уақытта қалашықта ешкім өмір сүрген жоқ. Бүгінде Қызыл-Тура қалашығының қалдықтары Омбы облысының Усть-Ишим ауданында 1961 жылы В.А. Могильников ашқан Красноярск-ІІ қалашығымен байланыстырылады. Оның есебіне сәйкес қалашықтың аумағы, шамамен, 1500 шаршы метрді құраған. Қорғандардың арықтарға қатысты биіктігі 2 м, ал еден жағында 0,75 м-ге жетті. Могильников қалашықты зерттеу жұмыстарын жалғастырып, 1966 жылы тағы 1000 шаршы метрді қазған. 1990-2000-шы жылдары қалашықта Е.М. Данченконың басшылығымен Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізген. Қазба жұмыстары кезінде ортағасырлық қыш және металл ыдыс-аяқ, темір пышақтар, жебенің ұштары, шетелдік қола сақиналар, шыны моншақтар, қола тоғалар мен қыстырғыштар, қола мүсіншелер, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Әртүрлі дәуірлерге жататын ескерткіштердің арасынан Е.М. Данченко мен оның әріптестері Түмен (Сібір) хандығымен байланыстыларын анықтай алды. == Әдебиет == * ''Данченко Е.М.'' К изучению Кызыл-Туры // Интеграция археологических и этнографических исследований. - Омск: Изд-во ОмГПУ; Изд. дом Наука, 2008. - С. 221-224 * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. [[Санат:Сібір хандығы]] [[Санат:Сібір тарихы]] [[Санат:Омбы облысы]] nu2p5uecunzbqksyo5tzkku97fd4vfq 3613642 3613641 2026-06-05T09:55:42Z Unknown Alash 96268 3613642 wikitext text/x-wiki {{Көне қалашық |Атауы = Қызыл-Тура |сурет = Қызыл-Тура.jpg|thumb|60px| |өлшемі = |Сурет атауы = Қызыл-Тура қалашығы. Кунгур жылнамасы |Мәртебесі = |Мемлекет = [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұрты]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығы]] |Қазіргі жері = [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы]], Усть-Ишим ауданы |Қалануы = XIII ғасыр |Қалаушы = |Деректерде атала бастады = |Басқаша атаулары = |Халық саны = |Қиралды = XVI ғасыр |Қиралу себебі = |Орналасуы = |Облыс картасы = |Ортаққордағы санаты = }} '''Қызыл-Тура''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Кызыл-Тура'') — [[Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)|Ескер жұртының]], [[Сібір хандығы|Түмен (Сібір) хандығының]] құрамындағы [[ортағасыр|ортағасырлық]] қала. Қазіргі [[Ресей Федерациясы]], [[Омбы облысы|Омбы облысының]] Усть-Ишим ауданында орналасқан. == Тарихы == [[File: Қызыл-Тура қалашығы.jpg|thumb|left|«Кунгур жылнамасындағы» 3 қорғаныс сызығынан тұратын Қызыл-Тура қалашығы]] Қалашық [[Семен Ульянович Ремезов|С.У. Ремезовтың]] «Сібірдің хорографиялық кітабының» 87 бетінде [[Ертіс|Ертістің]] оң жақ жағалауында, [[Есіл|Есілдің]] сағасынан жоғары «Иртышак патшаның қаласы» ретінде бейнеленген. Ремезовтың жылнамасында (Кунгур жылнамасы) Қызыл-Тура Есіл хандығының астанасы болып көрсетілген. Қираған қалашықтың орына 1771 жылы [[Иоганн Петер Фальк|И.П Фальк]] келген. Ол қираған мешіттің мұнарасы мен тас үйдің қалдықтарын көрген. Фальктың мәліметі бойынша ол уақытта қалашықта ешкім өмір сүрген жоқ. Бүгінде Қызыл-Тура қалашығының қалдықтары Омбы облысының Усть-Ишим ауданында 1961 жылы В.А. Могильников ашқан Красноярск-ІІ қалашығымен байланыстырылады. Оның есебіне сәйкес қалашықтың аумағы, шамамен, 1500 шаршы метрді құраған. Қорғандардың арықтарға қатысты биіктігі 2 м, ал еден жағында 0,75 м-ге жетті. Могильников қалашықты зерттеу жұмыстарын жалғастырып, 1966 жылы тағы 1000 шаршы метрді қазған. 1990-2000-шы жылдары қалашықта Е.М. Данченконың басшылығымен Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізген. Қазба жұмыстары кезінде ортағасырлық қыш және металл ыдыс-аяқ, темір пышақтар, жебенің ұштары, шетелдік қола сақиналар, шыны моншақтар, қола тоғалар мен қыстырғыштар, қола мүсіншелер, сүйектен жасалған бұйымдар табылды. Әртүрлі дәуірлерге жататын ескерткіштердің арасынан Е.М. Данченко мен оның әріптестері Түмен (Сібір) хандығымен байланыстыларын анықтай алды. == Әдебиет == * ''Данченко Е.М.'' К изучению Кызыл-Туры // Интеграция археологических и этнографических исследований. - Омск: Изд-во ОмГПУ; Изд. дом Наука, 2008. - С. 221-224 * ''Матвеев А.В., Татауров С.Ф.'' Сибирское ханство: военно-политические аспекты истории. Казань: Фэн АН РТ, 2012. 260 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. [[Санат:Сібір хандығы]] [[Санат:Сібір тарихы]] [[Санат:Омбы облысы]] 35kl0cjxbmbdf4vwpewnj3biqobxrvg 2 747228 3613500 3613370 2026-06-04T17:17:49Z MuratbekErkebulan 162992 /* Үлгі мақалалар */ 3613500 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|79}} == Мақала == 79 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |- | 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+44 751 </span></center> |- | 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+10 113 </span></center> |- | 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3566 </span></center> |- | 79||[[Кабейя Каванга]]||[[3 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3724 </span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 43 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> dux78jb1pl3bc3a7pqddralwege8j5t 0 761007 3613417 3609921 2026-06-04T13:54:09Z Қатысушы Апельсин 121973 3613417 wikitext text/x-wiki '''Нанғұдай, Янгудай, Нағанай''' — Жошы ұлысының, яғни [[Алтын Орда]]ның ең ықпалды аға әмірлерінің бірі. [[Өзбек хан]]ның тұсында беклербек лауазымын иемденген. Қазақ [[қоңырат]]тарының арғы атасы саналады: шежіреде Нағанай атымен жазылған.<ref>[https://on.kz/shezhire/naganai-bek-zane-onyn-urpaqtary-altyn-ordanyn-turk-bekteri-59731/ Нағанай бек және Алтын Орда]</ref> == Өмірбаяны == Нанғұдай шеркестерді басқарды, ал [[Өзбек хан]]ның кезінде беклербек лауазымына ие болды.» Ол өз дәуірінде Моғұл-Бұға мен Ахмед сынды басқа да беделді әмірлермен бірге [[Келдібек хан|Келдібектің]] хан тағына көтерілуіне бастамашы болған тұлға ретінде айтылады. Орыс шежірелері Нанғұдайдың саяси ықпалының шарықтау шегін 1361 жылмен байланыстырады. Бұл жылы оның атынан Сарай, Азақ және Мохшы қалаларында теңгелер соғылған. "Искандердің анонимі" атты дерек те осы оқиғаны растап, Келдібектің билікке келуіне бірнеше әмір себепкер болғанын жазады. Онда олар “белгісіз бір адамды таққа отырғызып, оны Жәнібек ханның ұлы деп жариялады” делінген. Орыс шежірелері де Келдібекті “Жәнібек ханның баласымын деген адам” ретінде сипаттап, оның таққа заңсыз отырғанын меңзейді. Осыған сәйкес, Келдібек — өз шын тегін жасырып, өзін хан мұрагері ретінде таныстырған (жалған тақ иеленуші) болған. Келдібектің билікті күшейту үшін өзіне жол ашқан әмірлерді кейіннен жойғаны мәлім. Деректерге сүйенсек, ол “өз өмірінің қауіпсіздігін әмірлердің өлімімен қамтамасыз еткісі келген”. Осы мақсатпен ол Моғұл-Бұға, Ахмед және Нанғұдай сынды өз жақтастарын өлім жазасына кескен. Нанғұдай — әмір Ілияс ханның әкесі. Сонымен қатар, оның дене бітімі ерекше ірі болғаны соншалық, "Өзбек елдерінде әмір Нанғұдайдың алып тұлғасы аңызға айналған" деген де дерек бар. Нанғұдайдың 32 ұлы болды, солардың ішінде Ақ Сопы - Сүйін бегім әкесі, Хусейн Сопы мен Жүсіп Сопы - Хорезмнің билеушілері болды. == Шежіресі == "Фирдаус әл-Икбал" деректері бойынша шежіресі<ref>[https://www.academia.edu/144349144/Сабитов_Ж_М_К_вопросу_о_происхождении_золотоордынских_эмиров_Нангудая_и_Кутлук_Тимура_Золотоордынское_обозрение_2025_Т_13_3_С_563_580 Сабитов Ж.М. К вопросу о происхождении золотоордынских эмиров Нангудая и Кутлук-Тимура // Золотоордынское обозрение. 2025. Т. 13, № 3. С. 563–580.]</ref>: * 1. '''Ағадай''' - Наңғұдайдың әкесі. 22 жыл бойы Бұлғар уәләятын басқарған. Орыстар мен шеркестерге қарсы жорықтар ұйымдастырған. 35 жасында Ағадай әкесімен бірге хижраның 713 жылы (1313-14) маңғыт Сонкор мырзаның қолынан қаза болды. * 2. '''Ноғай''' - Нанғұдайдың атасы, [[Ноғай]] ханмен шатаспау керек. 81 не 92 жасында ұлымен бірге қаза тапты. 7 ұлы болды. * 3. '''Мұса гүрген''', исламға дейінгі аты '''Тағай Темір'''. Хижраның 631/633 жылы (1233-1236) Мұса Гурген әкесінің ұлысын мұрагерлікке алды. [[Бату хан]] оны жоғарылатып, [[Құлағу хан]]ның қызы Тарақай қатынды күйеуге берді. Оларда Ноғай мен Тудаку қатын туды. Тудаку Құлағуұлы Сұлтан Ахмад Тегудерге үйленді. Мұса Гурген хижраның 663 жылы (1264/1265), [[Берке хан]] тұсында қайтыс болды. * 4. '''Тыным гүрген'''. Шыңғыс ханнан нойон атағын (әкесінде болған хан атағының орнына) және иелігіне барлық қоңыраттарды алды. Шыңғыс хан жорықтарының көпшілігінде еріп жүрді. Шыңғыс хан мен Джалал ад-Дин Хорезмшах сұлтан арасындағы күресте Үнді өзенінің жағасында (Синд жақта) Тыным гурген қатты соғысып, сұлтанның өзін жарақаттап, оның ту ұстаушысын өлтірді. Сұлтан жеңіліске ұшырады, бірақ өзенге секіріп қашып кетті. Хан Тыным гүргенге бірнеше марапаттар мен құрмет көрсетіп, оны басқа әмірлерден жоғары мәртебеге көтерді. Ираннан оралғаннан кейін Шыңғыс хан Жошы ханды мен Тыным гүргенді өз тайпасымен бірге Жошы ұлысына жіберді. Жошы Тынымды құрметтеп, оның кеңесінсіз ештеңе істемеді. "Фирдаус әл-Икбал" бойынша, өмірінің соңына қарай Тыным гүрген Ислам қабылдады. * 5. '''Терік-Амал хан'''. Шыңғыс хан [[Тоғрыл хан]]мен соғысқанда, ол Терік Амал хан көмегімен жеңді. Таққа отырғаннан кейін Шыңғыс хан Терік Амал ханнан оған бауырын Тағашар Бахадурды жіберуді өтінді, соны әмір-и лакшар қылды. Терік-Амал хан 35 жыл билік жүргізіп, 618 хижра жылы (1221/1222 басы) өлім жазасына кесілді. Шыңғыс хан оған үйленуге қызын Тумалунды бергенде, Терік Амал хан қыздың келбетін (тас)бақаға салыстырды. 4 ұлы болды: Тыным гүрген, Елші(Алчы) Нойон, Ачай және Түкен болды. деп аталды. * 6. '''Даритай-нойон хан'''. [[Есугей баһадүр]] замандасы болған. 3 ұлы болды: Қая-хан, Терік-Амал хан және Тағашар-нойон. Даритай-нойон хан Қая-ханды Қара-Мурендегі қоңыраттардың билеушісін, Терк-Амал ханды мұрагерін, Тағашар-нойонды әмір-и лашкар қылды. Қая хан [[Күйік хан]] тұсында қайтыс болды. * 7. '''Арслан хан'''. 10 ұлы болды: шамасы, Дай-шешен ([[Бөрте]]нің әкесі) мен Даритай-нойонның әкесі шығып тұр. Қабыл ханның Окин-Бархаг ұлының өлімі үшін [[Цзинь әулеті (1115 — 1234)|Цзинь әулетінен]] кек алды. Қытайдың Ханбалық([[Бейжің]]?) деген жерін тонап, Алтын ханның Тоқ Шыңсаң деген әмірді өлтірді. * 8. '''Мөңге хан'''. 7 ұлы болды: Пашан, Сеңгі, Жамуха, Байсун, Арслан, Құбдай, Сүйінші. Қоңырат руларының көпшілігі солардың ұрпақтары. Мөңге Арсланнан үлкен төрт ұлын 20 000 қоңырат отбасымен бірге [[Байкөл]]дің Қара-Мурен өзенінің жағасына жіберді; олар жерді иемденіп, сонда қоныстанды. * 9. '''Жайылған хан'''. Шыңғыс ханның бабасы Тумбинай шешен замандасы болған. Ол Салжыдай ұрпағы Қарауыл ханға қарсы шығып өлтірді. Осыдан кейін ол барлық қоңыраттардың ханы болды. Оның Аружа қатын деген қызы болған, оны Шыңғыс ханның арғы атасы Қабыл ханға үйлендірді. Қарақалпақ ауыз әдебиеті бойынша Жайылхан қоңыраттардың атасы болып саналады. Жайылғанға дейін Салжыдай-Бұрқай-Ұранжы-Кескүн-Тимадж-Қарауыл болып биледі. * 10. '''Ағанай''' * 11. '''Сынтай Темір''' * 12. '''Каучин''' * 13. '''Қадан хан'''. Соғыстан соң Салжыдай Қадан ханды түрмеге салып, қоңырат билеушісі тағайынданды. Қадан хан түрмеде қайтыс болды. * 14. '''Қалжыдай хан''', шамамен 10 ғасырда өмір сүрген. Әділді мен білімді болған. Өлерде ұлысын Салжыдай інісіне мен Қадан хан ұлына бөлген, алайда Салжыдай Қадан ханға қарсы шықты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтын Орда билері]] [[Санат:Қазақ руларының арғы бабалары]] 7prkxihc77zioqo0kw7qgshhh3uztjg 0 761511 3613566 3612952 2026-06-04T23:02:16Z Casserium 68287 /* */ 3613566 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Ержан Нұрланұлы Жиенбаев | Шынайы есімі = | Суреті = Yerzhan Zhienbayev (cropped).jpg | Сурет ені = | Атауы = Жиенбаев, 2019 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] басшысының орынбасары | Ту = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады = 3 маусым 2026 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = | Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = ''Президент көмекшісі ретінде өзі'' | Ізбасары = | Басқара бастады_2 = 23 қазан 2019 | Басқаруын аяқтады_2 = 1 қыркүйек 2023 | Президент_2 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_2 = [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] | Ізбасары_2 = ''лауазым жойылды'' | Титулы_3 = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі | Ту_3 = Flag of the President of Kazakhstan.svg | Ту2_3 = Emblem of Kazakhstan latin.svg | Басқара бастады_3 = 1 қыркүйек 2023 | Басқаруын аяқтады_3 = 3 маусым 2026 | Президент_3 = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары_3 = ''лауазым енгізілді'' | Ізбасары_3 = ''лауазым жойылды'' | Туған күні = 20.12.1981 | Туған жері = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Білімі = [[Тұран (университет)|Тұран университеті]] | Ғылыми дәрежесі = | Мамандығы = заңгер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет ордені}} {{Парасат ордені}} {{Барыс ордені}} }} '''Ержан Нұрланұлы Жиенбаев''' ([[20 желтоқсан]] [[1981 жыл|1981]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер және заңгер, 2019–2023 жылдары және 2026 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] басшысының орынбасары, 2023–2026 жылдары [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенттің]] құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі. == Өмірбаяны == 1981 жылы [[Алматы]] қаласында дүниеге келген. 2002 жылы заң мамандығы бойынша «Тұран» Университетін, 2018 жылы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік басқару академиясын «Executive MBA» бағдарламасы бойынша оқу бітірген. 2002—2005 жылдары [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрлігінің]] жүйесінде еңбек еткен. 2005—2019 жылдары [[Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппараты|Премьер-Министр Кеңсесінің]] құрылымында жұмыс істеді: 2012 жылға дейін Заң бөлімінің аға сарапшысы, бас сарапшысы, бас кеңесшісі, сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушінің орынбасары, 2012—2013 жылдары Заңнама, қорғаныс және құқықтық тәртіп бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 2013—2019 жылдары Заң бөлімінің меңгерушісі, 2019 жылғы шілде — қазан аралығында Премьер-Министр Кеңсесі басшысының орынбасары болып қызмет атқарды. 2019 жылғы қазаннан 2023 жылғы қыркүйекке дейін [[Қазақстан Президенті Әкімшілігі басшысының орынбасары|Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары]] болып жұмыс істеді. 2022 жылы Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ұсыныстарды тұжырымдау жөніндегі жұмыс тобына жетекшілік етті.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-respublikasynyn-konstituciyasyna-ozgerister-men-tolyktyrular-engizu-turaly-usynystardy-tuzhyrymdau-zhonindegi-zhumys-toby-turaly-292216 Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ұсыныстарды тұжырымдау жөніндегі жұмыс тобы туралы]</ref> 2023 жылғы 1 қыркүйекте Мемлекет басшысының Жарлығымен Президенттің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture/kazakstan-respublikasy-prezidenti-akimshiligi-basshysynyn-orynbasary-zhienbaev-erzhan-nurlanuly Қазақстан Республикасы Президентінің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі Жиенбаев Ержан Нұрланұлы]</ref> 2025—2026 жылдары Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы жетекшісінің орынбасары болды.<ref>[https://kaz.nur.kz/politics/kazakhstan/2294997-parlamenttik-reforma-zhonindegi-zhumys-toby-quryldy-onyng-quramyna-kim-kirdi/ Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы құрылды: оның құрамына кім кірді]</ref> 2026 жылы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> 2026 жылғы 3 маусымда Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары болып тағайындалды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/en-zhienbaev-turaly-352540 Е.Н. Жиенбаев туралы]</ref> == Марапаттары == «Құрмет» (2016), «Парасат» (2021), «Барыс» (2025) ордендерімен, ҚР Президентінің Алғысымен (2020), ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2021), 7 мерейтойлық медальмен марапатталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Тұран университеті түлектері]] [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] dy70ei3pb27nxwkkb99nih0o1at3wcs 0 761842 3613580 3588455 2026-06-05T04:27:02Z Нұржанар Хатимуллақызы 182128 3613580 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Өзен |атауы = Орхон |шынайы атауы = Орхон гол |сурет = Orchon-mongolei.JPG |сурет ені = |сурет атауы = Орхон өзені |карта = Selengerivermap.png |карта ені = |карта атауы = Орхон өзенінің алабы |ұзындығы = 1124 |су алабының ауданы = 132 835 |су алабы = [[Сэлэнгэ]] |өзендердің су алабы = [[Байкал|Байкал көлі]]не дейін |су шығыны = 66 |өлшеу орны = сағасы |бастауы = [[Суврага Хайрхан]] |бастауының орны = [[Цэнхэр]], [[Архангай облысы]] |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 47|s_lat_min = 02|s_lat_sec = 59 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 101|s_lon_min = 20|s_lon_sec = 30 |сағасы = [[Селенга (өзен)|Селенга]] |сағасының орны = [[Сүхбаатар]], [[Сэлэнгэ облысы]] |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 50|m_lat_min = 15|m_lat_sec = 00 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 106|m_lon_min = 08|m_lon_sec = 20 |еңістігі = |ел = {{MNG}} |аймақ = [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]], [[Сэлэнгэ облысы]] |ортаққордағы санаты = Orkhon River }} '''Орхон''' — [[Моңғолия]]дағы ең ұзын өзен. [[Хангай|Хангай тауларынан]] басталып, [[Селенга (өзен)|Селенга өзені]]не қосылады. Ұзындығы – 1124 км, су алабы – шамамен 132 835 км². Өзен [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]] мен [[Сэлэнгэ облысы]] арқылы ағып өтеді. == Бастауы == Орхон өзені Архангай облысының Цэнхэр ауданындағы [[Суврага Хайрхан]] тауынан бастау алады. == Гидрологиясы == Орхон негізінен [[қар]], [[мұздық]] және жаңбыр суларымен қоректенеді. Су тасу кезеңі — көктемнің соңынан жаз ортасына дейін. Орташа жылдық су шығыны – шамамен 66 м³/сек. Жоғарғы бөлігіне [[Улаан Цутгалан сарқырамасы]] орналасқан. == Маңызы == Өзен бойында [[Қарақорым]] және [[Қара Балғас]] секілді тарихи қалалар орналасқан. Ауыл шаруашылығы мен ирригациялық мақсатта пайдаланылады. [[ЮНЕСКО]] Орхон аңғарын [[Бүкіләлемдік мұра]]лар қатарына қосқан. == Салалары == Орхон өзенінің негізгі салалары: * [[Тамир өзені]] * [[Туул өзені]] * [[Хараа өзені]] == Қызықты дерек == Орхон атауы көне түркі жазуларында кездеседі. Осы өзен бойынан [[Күлтегін]], [[Білге қаған]] ескерткіштері табылған. == Дереккөздер == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Orkhon_River</ref> <ref>https://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/618776/mongolia-country-water-security-assessment_0.pdf</ref> <ref>Монгол Улсын усны нөөцийн тайлан, 2021</ref> [[Санат:Моңғолия өзендері]] auwva09auu3ddbqb5oigrw5shoz1o52 3613582 3613580 2026-06-05T05:22:24Z 1nter pares 146705 [[Special:Contributions/Нұржанар Хатимуллақызы|Нұржанар Хатимуллақызы]] ([[User talk:Нұржанар Хатимуллақызы|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды 3579157 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=шілде 2025}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Өзен |атауы = Орхон |шынайы атауы = Орхон гол |сурет = Orchon-mongolei.JPG |сурет ені = |сурет атауы = Орхон өзені |карта = Selengerivermap.png |карта ені = |карта атауы = Орхон өзенінің алабы |ұзындығы = 1124 |су алабының ауданы = 132 835 |су алабы = [[Сэлэнгэ]] |өзендердің су алабы = [[Байкал|Байкал көлі]]не дейін |су шығыны = 66 |өлшеу орны = сағасы |бастауы = [[Суврага Хайрхан]] |бастауының орны = [[Цэнхэр]], [[Архангай облысы]] |s_lat_dir = N|s_lat_deg = 47|s_lat_min = 02|s_lat_sec = 59 |s_lon_dir = E|s_lon_deg = 101|s_lon_min = 20|s_lon_sec = 30 |сағасы = [[Селенга (өзен)|Селенга]] |сағасының орны = [[Сүхбаатар]], [[Сэлэнгэ облысы]] |m_lat_dir = N|m_lat_deg = 50|m_lat_min = 15|m_lat_sec = 00 |m_lon_dir = E|m_lon_deg = 106|m_lon_min = 08|m_lon_sec = 20 |еңістігі = |ел = {{MNG}} |аймақ = [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]], [[Сэлэнгэ облысы]] |ортаққордағы санаты = Orkhon River }} '''Орхон''' — [[Моңғолия]]дағы ең ұзын өзен. [[Хангай|Хангай тауларынан]] басталып, [[Селенга (өзен)|Селенга өзені]]не қосылады. Ұзындығы – 1124 км, су алабы – шамамен 132 835 км². Өзен [[Архангай облысы]], [[Өвөрхангай облысы]], [[Булган облысы]], [[Дархан-Уул облысы]] мен [[Сэлэнгэ облысы]] арқылы ағып өтеді. == Бастауы == Орхон өзені [[Архангай облысы]]ның [[Цэнхэр|Цэнхэр ауданындағы]] [[Суврага Хайрхан]] тауынан бастау алады. == Гидрологиясы == Орхон негізінен қар, мұздық және жаңбыр суларымен қоректенеді. Су тасу кезеңі — көктемнің соңынан жаз ортасына дейін. Орташа жылдық су шығыны – шамамен 66 м³/сек. Жоғарғы бөлігіне [[Улаан Цутгалан сарқырамасы]] орналасқан. == Маңызы == Өзен бойында [[Қарақорым]] және [[Қара Балғас]] секілді тарихи қалалар орналасқан. Ауыл шаруашылығы мен ирригациялық мақсатта пайдаланылады. [[ЮНЕСКО]] Орхон аңғарын [[Бүкіләлемдік мұра]]лар қатарына қосқан. == Салалары == Орхон өзенінің негізгі салалары: * [[Тамир өзені]] * [[Туул өзені]] * [[Хараа өзені]] == Қызықты дерек == Орхон атауы көне түркі жазуларында кездеседі. Осы өзен бойынан [[Күлтегін]], [[Білге қаған]] ескерткіштері табылған. == Дереккөздер == <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Orkhon_River</ref> <ref>https://www.adb.org/sites/default/files/institutional-document/618776/mongolia-country-water-security-assessment_0.pdf</ref> <ref>Монгол Улсын усны нөөцийн тайлан, 2021</ref> [[Санат:Моңғолия өзендері]] ogm044kwcpzc801myrvjnumhqfnhpmb 10 764845 3613553 3613142 2026-06-04T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3613553 json application/json { "articles": 243907, "pages": 667666, "edits": 3609836, "users": 178475, "activeusers": 369, "admins": 15, "files": 8752 } lry2ok2g95gqg4f13whacw99wz5nev7 0 766225 3613556 3542049 2026-06-04T20:02:11Z ShadZ01 56180 3613556 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Трон |Шынайы атауы = {{lang-en|Tron}} |Суреті = Tron poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = Фильмнің постері |Жанры = [[Ғылыми фантастика|ғылыми фантастика]]<br>[[Киберпанк|киберпанк]] |Режиссёрі = [[Стивен Лисбергер]] |Продюсері = |Сценарист = Стивен Лисбергер<br>Бонни МакБерд |Актерлер = [[Джефф Бриджес]]<br>[[Дэвид Уорнер]]<br>[[Брюс Бокслейтнер]] |Операторы = Брюс Логан |Композиторы = [[Венди Карлос]], [[Journey]] |Хореографы = |Компания = [[Walt Disney Productions]]; Lisberger-Kushner Productions |Дистрибьютор = [[Buena Vista Distribution]] |Ұзақтығы = |Бюджеті = $17&nbsp;млн <ref name="mojo">{{mojo title|tron|Трон}}</ref> |Түсім = $50&nbsp;млн <ref name="mojo" /><ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/56895 AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/56895 |date=20230929102527 }} {{v|27|5|2024}}</ref> |Мемлекет = {{байрақ|АҚШ}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1982 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Трон: Мұра]] |imdb_id = tt0084827 |Сайты = }} '''«Трон»''' ({{Lang-en|Tron}}) — режиссер [[Стивен Лисбергер]] [[The Walt Disney Company|Walt Disney]] студиясында түсірілген 1982 жылғы [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] [[фантастикалық фильм]]. Басты рөлдерді [[Джефф Бриджес]], [[Дэвид Уорнер]], [[Брюс Бокслейтнер]] және [[Синди Морган]] сомдады. Фильм ақылды бағдарламалар мекендейтін [[виртуалды шындық]]қа енетін бағдарламашы туралы. [[Компьютерлік графика]]ны кеңінен қолданған алғашқы толықметражды фильм. Фильм кассада сәтті болды және сыншылардың жалпы оң пікірлеріне ие болды (негізінен сюжет емес, арнайы эффектілер үшін), бірақ 1982 жылғы басқа да қаттырақ фантастикалық картиналардың көлеңкесінде қалды («[[Жатпланеталық (фильм)|Жатпланеталық]]<nowiki/>», «[[Жүзбен жүгіруші]]<nowiki/>»). Академия компьютерлік графиканы «алаяқтық» деп жариялап, оны «[[Үздік арнайы әсерлер үшін Оскар сыйлығы|Үздік арнайы эффектілер]]<nowiki/>» үшін «Оскар» номинациясына ұсынудан бас тартты. Дегенмен, «Трон» киноиндустрияның дамуына, фантастика жанрына (әсіресе Киберпанк) және бейне ойындарға — революциялық компьютерлік арнайы эффектілерге, «неон» эстетикасына және виртуалды шындықта егжей-тегжейлі көрсетілген бейне ойындарға үлкен әсер етті. 2010 жылы «[[Трон: Мұра]]<nowiki/>» фильмінің жалғасы шықты. == Сюжеті == Кевин Флинн — бұрын ENCOM компьютерлік корпорациясында жұмыс істеген жетекші бағдарламалық жасақтама инженері, ал қазіргі уақытта [[Ойын автоматтары залы|видео ойын аркадасы]]ның менеджері ENCOM негізгі жүйесін бұзуға тырысуда. Алайда ENCOM компаниясының бас басқару бағдарламасы (Master Control Program, MCP) оны тоқтатады. ENCOM бағдарламашысы Алан Брэдли және оның досы, инженер Лора Бейнс MCP олардың жобаларға қол жеткізуін тоқтатқанын анықтады. Алан аға атқарушы вице-президент Эд Диллинджермен қақтығысқа түскенде, Диллинджер қауіпсіздік шаралары хакерлік әрекеттерді сырттан тоқтату әрекеті деп санайды. Алайда, Диллинджер өзінің компьютерлік үстелі арқылы MCP сұрақтарын жеке қойғанда, ол MCP қуатты виртуалды интеллектке айналғанын және өзінің мүмкіндіктерін арттыру үшін жеке, іскерлік және үкіметтік бағдарламаларды заңсыз иемденіп, билікке құштар болғанын түсінеді. Диллинджер Флинн жасаған бейне ойындарды ұрлап, оларды өзінің дамуы ретінде көрсетіп, ENCOM шыңына көтерілді. MCP Диллинджерді Флинн ойындарының плагиатымен айналысатындығы туралы ақпаратпен бопсалайды, егер ол оның директиваларын орындамаса. Лора хакер Флинн деген қорытындыға келеді және Алан екеуі оны ескерту үшін оның ойын автоматтары залына барады. Флинн Диллинджердің компаниядағы өсуін бастаған Диллинджердің плагиатының дәлелдерін табуға тырысқанын айтады. Үшеуі бірге ENCOM-ны бұзу және Аланның «Трон» бағдарламасын құлыптан босату жоспарын жасайды, бұл жүйені қорғауға және MCP функцияларына қарсы тұруға арналған Өзін-өзі басқаратын қауіпсіздік шарасы. ENCOM-ға кіргеннен кейін үшеуі бөлінеді және Флинн өзінің терминалымен байланысып, MCP-мен тікелей қақтығысқа түседі. Флинн Диллинджердің әрекеттерін ашу үшін қажетті ақпаратты ала алмай тұрып, MCP Флиннді ENCOM негізгі фреймінің киберкеңістігіне цифрландыру және жүктеу үшін эксперименттік [[лазер]]ді пайдаланады, мұнда бағдарламалар оларды жасаған адамның «пайдаланушыларына» (бағдарламашыларына) ұқсайтын тірі заттар болып табылады. Флинн MCP және оның орынбасары Сарк бағдарламаларды басқаратынын және оларды пайдаланушыларға деген сенімдерінен бас тартуға мәжбүр ететінін біледі. MCP қарсыласатын бағдарламаларды өлім ойындарын ойнауға мәжбүр етеді және Флиннді дуэльге тарта бастайды. Матчтар арасында Флинн Рам (Ram) және Трон (Tron) атты басқа түсірілген бағдарламалармен танысады. Бірігіп, үшеуі де жеңіл мотоцикл матчы кезінде мейнфреймге қашып кетеді (Флинн бағдарлама жазған және оның шебері болған аркада ойыны), бірақ Флинн мен Рэмді MCP қудалау тобы тақтан бөледі. Қуғын-сүргін кезінде жарақат алған Рамға көмектесуге тырысып, Флинн бағдарламашы туралы білімін қолдана отырып, негізгі кадрдың бөліктерін басқара алатынын біледі. Рам Флиннді пайдаланушы ретінде таниды және «өлмес» («дереззинг») алдында оны тақты табуға және жүйені босатуға шақырады. Флинн өзінің жаңа қабілетін пайдаланып, танушы машинаны ішінара қалпына келтіреді (Флинннің басқа ойынынан алынған дизайн), кейінірек Сарк сарбаздарының бірі ретінде маскарад жасайды. Тақ жанашыр бағдарлама Йоридің көмегіне жүгінеді және [[Енгізу-шығару құрылғысы|енгізу-шығару мұнарасы]]нда Аланнан MCP-ді жою үшін қажетті ақпаратты алады. Флинн оларға қосылады және үшеуі де MCP ядросына жету үшін ұрланған күн желкенді кемесіне отырады. Алайда, сарктың командалық кемесі Флинн мен Йориді басып алып, Тақты өлтіріп, желкенді қайықты жойып жібереді. Сарк командалық кемеден кетіп, оның жұмысын тоқтатуға бұйрық береді, бірақ Флинн оны қайтадан негізгі фрейммен манипуляциялау арқылы сақтайды, ал Сарк түсірілген бағдарламаларды тасымалдайтын шаттлда MCP ядросына жетеді. MCP қолға түскен бағдарламаларды сіңіруге тырысып жатқанда, аман қалған тақ Саркпен бетпе-бет келіп, оны ауыр жарақаттап, MCP-ді оған барлық функцияларын беруге итермелейді. Оның негізгі фреймді басқару қабілеті таққа артықшылық бере алатынын түсінген Флинн MCP сәулесіне секіріп, оның назарын аударады. MCP қалқанындағы саңылауды көріп, Трон саңылау арқылы шабуылдап, бұзады MCP және Сарка, MCP-ді негізгі фреймді басқаруды тоқтату және түсірілген бағдарламалардың пайдаланушылармен қайта байланысуына мүмкіндік беру. Флинн өзінің терминалында пайда болған нақты әлемде қайта пайда болады. Тақтың мейнфреймдегі жеңісі компьютерлерге қол жеткізудің барлық құлыптарын алып тастады, ал жақын маңдағы принтер Диллинджердің Флинннің туындыларын плагиатпен айналысқаны туралы дәлелдер келтіреді. Келесі күні таңертең Диллинджер өзінің кеңсесіне кіріп, MCP сөндірілгенін және оның ұрлығының дәлелі көпшілікке жария етілгенін біледі, бірақ MCP жойылғанына қуанышты. Диллинджер жұмыстан шығарылады, Флинн ENCOM Бас директорына көтеріледі, Алан мен Лаура оны жаңа бастық ретінде қуана қарсы алады. == Рөлдерде == * [[Джефф Бриджес]] — ''Кевин Флинн / Клу'' ({{lang-en|Codified Likeness Utility}}) * [[Брюс Бокслейтнер]] — ''Алан Брэдли / Трон'' * [[Дэвид Уорнер]] — ''Эдвард Диллинджер / Сарк / ПМК'' (дауыс) * [[Синди Морган]] — ''Лора / Йори'' * [[Барнард Хьюз]] — ''доктор Уолтер Гиббс / Дюмон'' * [[Дэн Шор]] — ''Рэм'' * [[Питер Юрасик]] — ''Кром'' == Арнайы әсерлер == «Трон» — компьютерлік графиканы кеңінен қолданған алғашқы фильмдердің бірі.<ref>[[Хоберман, Джим|J. Hoberman]]. ''Film after Film''. Verso Books, 2012. [[Служебная:Источники книг/9781844677511|ISBN 978-1-84467-751-1]]. Page 8.</ref> Компьютер фондық элементтерді, мотоциклдерді және басқа да көптеген арнайы эффектілерді жасау үшін пайдаланылды. Фильмде шамамен жиырма минуттық компьютерлік графика бар, онда тірі кейіпкерлер сызылған кейіпкерлермен үйлеседі. Алайда, кейбір арнайы эффектілер әлі де ескі тәсілмен жасалды — [[ротоскопия]] және әр кадрды қолмен бояу әдісі («компьютер ішіндегі» әрекет ақ-қара пленкаға түсірілді). Сонымен қатар, кино тарихында алғаш рет көркем фильмде бет-әлпеттің компьютерлік анимациясы көрсетілді, бірақ ол айтарлықтай жеңілдетілген.<ref>[http://mir3d.ru/articles/72/ Эволюция трёхмерной графики в кино: назад в будущее!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230010024/http://mir3d.ru/articles/72/ |date=2010-12-30 }} — «Мир 3D», 05.11.2008</ref> == Әсері == Фильм [[CGI (графика)|CGI]]-дің [[кинематография]]дағы дамуындағы маңызды кезең болды, бұл компьютерде толық модельденген фильмдер жасауға жол ашты. Мұндай алғашқы «[[Ойыншықтар хикаясы|Ойыншықтар]] [[Ойыншықтар хикаясы|хикаясы]]<nowiki/>» фильмін жасаушы [[Джон Лассетер]]дің айтуынша, «„Трон“ болмаса, „Ойыншықтар хикаясы“ болмас еді».<ref name="Thompson">{{cite web|url=http://www.popularmechanics.com/technology/digital/visual-effects/are-tron-legacys-3d-fx-ahead-of-their-time|title=What Will Tron: Legacy’s 3D VFX Look Like in 30 Years?|author=Anne Thompson|date=2010-12-09|publisher=[[Popular Mechanics]]|lang=en|access-date=|archive-url=|archive-date=|url-status=live|accessdate=2010-12-24|archivedate=2012-02-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/65DxsuKAF?url=http://www.popularmechanics.com/technology/digital/visual-effects/are-tron-legacys-3d-fx-ahead-of-their-time}}</ref><ref name="awm-lasseter">{{cite web|author=Mike Lyons|title=Toon Story: John Lasseter's Animated Life|url=http://www.awn.com/mag/issue3.8/3.8pages/3.8lyonslasseter.html|work=Animation World Magazine|lang=en|access-date=|date=1998-11|archive-url=|archive-date=|url-status=live|accessdate=2010-10-13|archivedate=2012-02-05|archiveurl=https://www.webcitation.org/65DxtmHAQ?url=http://www.awn.com/mag/issue3.8/3.8pages/3.8lyonslasseter.html}}</ref> Сондай-ақ, фильм [[Daft Punk]] ұжымының музыкалық стиліне әсер етті,<ref>{{Cite web|url=http://www.disney.ru/tron/html/music/index.html|title=ТРОН .Наследие: Саундтрек.|access-date=|archive-url=|archive-date=|url-status=dead|accessdate=2011-08-14|archivedate=2011-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110820005506/http://www.disney.ru/tron/html/music/index.html|lang=ru}}</ref> ол өз кезегінде фильмнің екінші бөлігінің саундтрегін жазды — 2010 жылы шыққан «[[Трон: Мұра|Трон: Мұра»]] (режиссер [[Джозеф Косински]]). === Ойындар === 1985 жылы Firebird Software-де жұмыс істеген Британдық бағдарламашылар Tron фильмінің әсерімен ZX Spectrum компьютеріне арналған Vectron ойынын шығарды, бұл фильмнің танылатын нысандарымен толтырылған үш өлшемді лабиринтте ату рейсі болды. Ойын танымал Crash журналынан жоғары баға алды.<ref>{{Cite web|url=http://www.crashonline.org.uk/24/vectron.htm?LMCL=QSEEMT|title=CRASH - The Online Edition — Issue 24 Contents|author=|website=|date=|publisher=www.crashonline.org.uk|access-date=|accessdate=2020-02-09|lang=en}}</ref> 2001 жылы бір топ энтузиастар [[Armagetron Advanced]] кросс-платформалық ойынын шығарды. 2003 жылдың 25 тамызында [[Tron 2.0]] — [[бірінші жақ шутері]] ойыны шықты.<ref>[http://www.dpk.itc.ua/content/33628 TRON 2.0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921055032/http://www.dpk.itc.ua/content/33628 |date=2013-09-21 }} // «Домашний ПК» № 10, 2003</ref> «[[Трон: Мұра]]<nowiki/>» фильмінің жалғасы шыққаннан кейін Disney Interactive Studios жаңа ойынды ұсынды — [[Tron: Evolution]], оның оқиғалары жалғасының оқиғаларына дейін болады. == Дереккөздер == <references /> [[Санат:Трон (фильмдер сериясы)]] [[Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер]] [[Санат:1982 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:1982 жылғы Фантастикалық Фильмдер]] [[Санат:Киберпанк фильмдері]] [[Санат:АҚШ экшн фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың шытырман оқиғалы фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың ғылыми-фантастикалық экшн-фильмдері]] [[Санат:Стивен Лисбергер фильмдері]] [[Санат:Walt Disney Pictures фильмдері]] [[Санат:Виртуалды шындық фильмдері]] [[Санат:Жасанды интеллект туралы фильмдер]] [[Санат:Компьютерлік ойындар туралы фильмдер]] [[Санат:Телешоуларға бейімделген фильмдер]] oc41hy1aikqwlwvc6jaydjlea6xhrqg 0 771999 3613558 3588244 2026-06-04T20:05:30Z ShadZ01 56180 /* 1981—1990 */ 3613558 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы | суреті = [[Сурет:Ryan Coogler - Sinners 2025.jpg|250px]] | сурет атауы = 2026 жылғы жеңімпаз: [[Райан Куглер]] | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-en|Academy Award for Best Original Screenplay}} | мемлекет = {{Байрақ|АҚШ}} | түрі = | үшін марапатталады = фильмге арналған үздік түпнұсқалық сценарий | жағдайы = белсенді | негіздеуші = [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]] | негізделді = 1941 | алғашқы иегері = Престон Стерджес («Ұлы Макгинти») | соңғы иегері = [[Райан Куглер]] («[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]») | барынша ұсынылған = [[Вуди Аллен]] (16 рет) | жоғары марапаты = | төменгі марапаты = | сайты = {{URL|https://www.oscars.org/}} | Commons = Winners of Academy Award for Best Original Screenplay }} '''Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы''' ({{lang-en|Academy Award for Best Original Screenplay}}) — америкалық [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]ның 1941 жылдан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы. Марапат бұрын жарияланбаған немесе басқа шығармаға негізделмеген, арнайы экран үшін жазылған үздік әдеби негіз (сценарий) үшін беріледі. Номинация тарихындағы ең басты рекордшы — [[Вуди Аллен]], ол 16 рет номинация алып, оның үшеуінде жеңіске жеткен. Сондай-ақ, [[Чарльз Брэкетт]], [[Билли Уайлдер]] және [[Пэдди Чаефски]] сияқты сценаристер бұл санатта үш реттен үздік атанған. Қазіргі таңда бұл номинация бойынша соңғы жеңімпаз — '''[[Райан Куглер]]''', ол бұл марапатты 2026 жылғы 98-ші марапаттау рәсімінде «[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]» фильмінің сценарийі үшін иеленді. == Ұсынылу шарттары == Номинацияға тек «бұрын жарияланған материалдарға» негізделмеген сценарийлер ғана жіберіледі. Академияның Сценарийшілер тармағы (Writers Branch) сценарийдің түпнұсқа немесе бейімделген екенін анықтау үшін дереккөздерді, авторлардың сұхбаттарын және фильмнің жарнамалық материалдарын мұқият зерттейді. Айта кетерлігі, Академияның шешімі кейде АҚШ Сценарийшілер гильдиясының (WGA) жіктеуінен өзгеше болуы мүмкін. Оскар тарихындағы ерекше жағдайлар: «Нью-Йорк бандалары» ([[Оскар (2003)|75-ші рәсім]]): Фильм аттас кітапқа негізделгеніне қарамастан, «Түпнұсқа сценарий» санатына енді. Себебі авторлар кітапты тек тарихи зерттеу үшін пайдаланып, сюжет пен кейіпкерлерді толықтай өздері ойлап тапқан.<ref>{{Cite news |last=Turner |first=Julia |date=2003-02-13 |title=Why Is Gangs of New YorkNominated for the Best Original Screenplay Oscar? |language=en-US |work=Slate |url=https://slate.com/news-and-politics/2003/02/is-gangs-of-new-york-an-original-screenplay.html |access-date=2023-11-05 |issn=1091-2339}}</ref> «Ай сәулесі» ([[Оскар (2017)|89-шы рәсім]]): Бастапқыда жарияланбаған пьесаға негізделгендіктен түпнұсқа туынды ретінде ұсынылды. Алайда Академия оны «Бейімделген сценарий» санатына ауыстырды (фильм сол номинацияда жеңіске жетті).<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Clayton |date=2023-09-13 |title='Barbie' Sets Oscar Campaign for Original Screenplay — Will the Academy Agree? (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2023/film/awards/greta-gerwig-noah-baumbach-barbie-original-screenplay-oscar-1235722680/ |access-date=2023-09-14 |website=Variety |language=en-US}}</ref> «[[Шабыт (фильм)|Шабыт]]» ([[Оскар (2015)|87-ші рәсім]]): Сценарий басынан бастап түпнұсқа ретінде жазылса да, бейімделген сценарийлер қатарына жатқызылды. Бұған сценарийдің бір көрінісі негізінде алдын ала концепт-ролик ретінде қысқаметражды фильм түсірілгені себеп болды. «Қатқан өзен» (Frozen River, 2008): Бұл фильмнің де бұрын көрсетілген қысқаметражды нұсқасы болғанына қарамастан, Академия оны «Түпнұсқа сценарий» номинациясына қалдырды.<ref>{{Cite news |last=Harris |first=Aisha |date=2015-01-06 |title=Is the Whiplash Screenplay Adapted, or Original? The WGA and the Academy Can't Agree. |language=en-US |work=Slate |url=https://slate.com/culture/2015/01/whiplash-screenplay-controversy-writers-guild-and-academy-disagree-over-adapted-original-categories-heading-into-oscars.html |access-date=2023-09-17 |issn=1091-2339}}</ref> == Рекордтар == * '''Ең көп жеңіс:''' [[Вуди Аллен]], [[Чарльз Брэкетт]], [[Билли Уайлдер]] және [[Пэдди Чаефски]] — 3 марапаттан. * '''Ең көп номинация:''' [[Вуди Аллен]] — 16 номинация. Одан кейін Федерико Феллини (6 номинация). * '''Ең егде жеңімпаз:''' [[Вуди Аллен]] (76 жасында «[[Париждегі түн ортасы]]» фильмі үшін). * '''Ең жас жеңімпаз:''' [[Бен Аффлек]] (25 жасында «[[Ақылды Уилл Хантинг]]» фильмі үшін). * '''Ең көп номинация алған әйел сценарист:''' Нора Эфрон (3 номинация). == Жеңімпаздар және номинанттар тізімі == {{swatch-inline|#EEDD82|'''Лауреаттар''' осы түспен белгіленген.}} [[Сурет:Orson Welles 1937.jpg|130 px|alt=1937 жылғы Орсон Уэллстің ақ-қара портреті.|thumb|[[Орсон Уэллс]] 1942 жылы «[[Азамат Кейн]]» фильмі үшін марапатты бірлесіп иеленді.]] [[Сурет:Herman-Mankiewicz.jpg|130 px|alt=1943 жылғы Герман Дж. Манкевичтің ақ-қара фотосы.|thumb|[[Герман Дж. Манкевич]] 1941 жылы «[[Азамат Кейн]]» фильмі үшін [[Орсон Уэллс]]пен бірге жеңіске жетті.]] [[Сурет:Billy Wilder.jpg|130 px|alt=Сансет бульварын түсіру кезінде актриса Глория Свансонмен түскен Билли Уайлдердің фотосы.|thumb|[[Билли Уайлдер]] екі рет жеңіске жетті: «[[Сансет бульвары (фильм)|Сансет бульвары]]» (1950) және «[[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]]» (1960).{{efn|Уайлдер, режиссер және сценарист, екі ретте де он жылдық айырмашылықпен қосалқы авторлармен бірге жеңіске жетті}}]] [[Сурет:Alan Jay Lerner (1962).jpg|130 px|alt=1962 жылғы Алан Джей Лернердің ақ-қара фотосы|thumb|[[Алан Джей Лернер]] «[[Париждегі америкалық]]» (1951) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Claude Lelouch (1966).jpg|thumb|130px|[[Клод Лелуш]] «[[Еркек пен әйел]]» (1966) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Mel Brooks.jpg|130 px|alt=2010 жылы Мел Брукс Даңқ аллеясында жұлдыз алу рәсімінде.|thumb|[[Мел Брукс]] өзінің «[[Продюсерлер (фильм, 1967)|Продюсерлер]]» (1968) комедиясы үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:William Goldman 1976 (cropped).png|130 px|alt=Уильям Голдман 2008 жылдың қарашасында.|thumb|[[Уильям Голдман]], 1969 жылы «[[Бутч Кэссиди және Сандэнс Кид]]» фильмі үшін жеңімпаз атанды.]] [[Сурет:Francis Ford Coppola -1976 (cropping).jpg|130 px|alt=Фрэнсис Форд Коппола 2011 жылы.|thumb|[[Фрэнсис Форд Коппола]] «[[Паттон (фильм)|Паттон]]» (1970) фильмі үшін жеңіске жетті.{{efn|Режиссер Фрэнсис Форд Коппола өзінің алғашқы Оскарын сценарист [[Эдмунд Х. Норт]]пен бірге осы номинацияда алды}}]] [[Сурет:Paddy Chayefsky NYWTS edited (2).jpg|130 px|alt=1958 жылғы жас Пэдди Чайефски.|thumb|[[Пэдди Чайефски]] екі рет жеңіске жетті: «[[Аурухана (фильм, 1971)|Аурухана]]» (1971) және «[[Тележелі (фильм)|Тележелі]]» (1976)]] [[Сурет:Robert Towne 1 3.jpg|130 px|alt=Роберт Таун сигара шегіп отырған сәт.|thumb|[[Роберт Таун]] «[[Қытай тоқсаны (фильм)|Қытай тоқсаны]]» (1975) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Woody Allen Cannes 2015.jpg|130px|alt=Вуди Аллен 2006 жылы.|thumb|[[Вуди Аллен]] үш рет жеңіске жетті: «[[Энни Холл]]» (1977), «[[Ханна және оның әпкелері]]» (1986) және «[[Париждегі түн]]» (2011). Ол барлық сценаристер арасында ең көп — он алты номинация алған.{{efn|Аллен «Энни Холл» үшін [[Маршалл Брикмен]]мен бірге, ал «Ханна және оның әпкелері» мен «Париждегі түн» үшін жеке өзі жеңіске жетті}}]] [[Сурет:Steve Tesich 001.jpg|130 px|alt=Стив Тесич 1990 жылы қарлы күнде сыртта.|thumb|[[Стив Тесич]] «[[Алға ұмтылу]]» (1979) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Goldman bo (cropped).jpg|130 px|alt=Бо Голдманның ақ-қара портреті.|thumb|[[Бо Голдман]] «[[Мелвин мен Ховард]]» (1980) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:An Evening With John Patrick Shanley (16890409746).jpg|130 px|alt=2015 жылғы Джон Патрик Шенлинің портреті.|thumb|[[Джон Патрик Шенли]] «[[Айдың билігі]]» (1987) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Callie Khouri at PaleyFest 2013.jpg|thumb|right|130px|[[Калли Кхури]] «[[Тельма мен Луиза]]» (1991) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Neil Jordan.4747.jpg|130 px|alt=Нил Джордан 2007 жылы.|thumb|[[Нил Джордан]] 1992 жылы «[[Қауіпті ойын (фильм, 1992)|Қауіпті ойын]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Jane Campion Cannes 2014 2.jpg|130 px|alt=Джейн Кэмпион 2014 жылы.|thumb|[[Джейн Кэмпион]] 1993 жылы «[[Пианино (фильм)|Пианино]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Quentin Tarantino by Gage Skidmore.jpg|130 px|alt=Тарантино Comic-Con халықаралық фестивалінде.|thumb|[[Квентин Тарантино]] екі рет жеңіске жетті: «[[Қойыртпақ шығарма]]» (1994) және «[[Азат етілген Джанго]]» (2012)]] [[Сурет:Christopher McQuarrie 2022.jpg|130 px|alt=Кристофер Маккуорри 2022 жылы.|thumb|[[Кристофер Маккуорри]] 1995 жылы «[[Күдікті тұлғалар]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Coen brothers Cannes 2015 2 (CROPPED).jpg|130 px|alt=Ағайынды Коэндер 2015 жылы Канн кинофестивалінде.|thumb|Сценарист және режиссерлер [[Ағайынды Коэн]] «[[Фарго (фильм)|Фарго]]» (1996) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Ben Affleck by Gage Skidmore 3.jpg|thumb|130px|right|[[Бен Аффлек]] «[[Ақылды Уилл Хантинг]]» (1997) сценарийін жазғаны үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Matt Damon at Berlinale 2024 Ausschnitt.jpg|thumb|right|130px|[[Мэтт Деймон]] «[[Ақылды Уилл Хантинг]]» (1997) сценарийін жазғаны үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Tom Stoppard.jpg|thumb|130px|[[Том Стоппард]] «[[Ғашық болған Шекспир]]» (1998) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Alan Ball by Gage Skidmore.jpg|thumb|130px|[[Алан Болл]] «[[Америкалық сұлулық]]» (1999) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:CameronCrowe.jpg|thumb|130px|[[Кэмерон Кроу]] «[[Дерлік танымал]]» (2000) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Julian Fellowes May 2014 (cropped).jpg|thumb|right|130px|[[Джулиан Феллоуз]] «[[Госфорд-парк]]» (2001) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Pedro Almodóvar at Premios Goya 2017 1 (cropped 3).jpg|thumb|130px|[[Педро Альмодовар]] «[[Онымен сөйлес]]» (2002) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Sofia Coppola Cannes 2014.jpg|130 px|alt=Коппола 2003 жылы.|thumb|[[София Коппола]] 2003 жылғы «[[Аударма қиындықтары]]» фильмі үшін жеңіске жетті. Оның [[Фрэнсис Форд Коппола|әкесі]] бұған дейін «Паттон» фильмі үшін жеңген болатын.{{efn|Копполалар — бұл номинацияда жеңіске жеткен жалғыз әке мен қыз}}]] [[Сурет:Charlie Kaufman Fantastic Fest 2015-0257 (27441349145) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Чарли Кауфман]] «[[Мінсіз сананың мәңгілік шұғыласы]]» (2004) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Paul Haggis, Canadian Film Centre, 2013-cropped.jpg|thumb|right|130px|[[Пол Хаггис]] «[[Қақтығыс (фильм, 2004)|Қақтығыс]]» (2005) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Michael Arndt, 2007.jpg|thumb|right|130px|[[Майкл Арндт]] «[[Кішкентай мисс Күн нұры]]» (2006) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Diablo Cody2.jpg|130 px|alt=Коди, 2008 жылғы қаңтар.|thumb|[[Диабло Коди]] 2007 жылғы «[[Джуно (фильм)|Джуно]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Dustin Lance Black at the 81st Academy Awards.jpg|130 px|alt=Дастин Лэнс Блэк 81-ші Оскар марапатында.|thumb|[[Дастин Лэнс Блэк]] 2008 жылғы «[[Харви Милк (фильм)|Милк]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Mark Boal 02 cropped.jpg|130 px|alt=Марк Боал 2012 жылы.|thumb|[[Марк Боал]] 2009 жылғы «[[Дауыл иесі]]» фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Spike Jonze Her Premiere NYFF 2013 (cropped).jpg|130 px|alt=Джонз 2013 жылғы Нью-Йорк кинофестивалінде.|thumb|[[Спайк Джонз]] «[[Ол (фильм, 2013)|Ол]]» (2013) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Alejandro González Iñárritu with a camera in production cropped.jpg|thumb|130px|alt=Иньярриту түсірілім кезінде камерамен.|[[Алехандро Гонсалес Иньярриту|Алехандро Г. Иньярриту]] «[[Бердмэн]]» (2014) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Tom McCarthy (cropped).jpg|130 px|alt=Том Маккарти.|thumb|[[Том Маккарти]] «[[Назар ортасында]]» (2015) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Josh Singer in 2018.jpg|thumb|right|130px|[[Джош Сингер]] «Назар ортасында» (2015) сценарийін жазғаны үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Kenneth Lonergan Viennale 2016 opening 4 (cropped).jpg|130px|alt=Кеннет Лонерган Венада, 2016 жыл.|thumb|[[Кеннет Лонерган]] «[[Теңіз жағасындағы Манчестер]]» (2016) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Jordan Peele Peabody 2014 (cropped).jpg|130 px|alt=Пил 2014 жылғы мамырдағы Пибоди марапатында|thumb|[[Джордан Пил]] «[[Гет аут]]» (2017) фильмімен жеңіске жеткен алғашқы афроамерикалық атанды.]] [[Сурет:Bong Joon-ho 2017.jpg|130 px|alt=Пон Джун Хо 2017 жылы Окджаның Жапониядағы премьерасында.|thumb|[[Пон Джун Хо]] «[[Паразиттер (фильм)|Паразиттер]]» (2019) фильмі үшін [[Хан Джин-вон]]мен бірге жеңіске жетті.]] [[Сурет:Emerald Fennell, 2023 (2).jpg|130 px|alt=Эмералд Феннел 2013 жылы кітап оқып отыр.|thumb|[[Эмералд Феннел]] «[[Үміт күттірер бойжеткен]]» (2020) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:Kenneth Branagh at diff 2015.jpg|thumb|right|130px|[[Кеннет Брана]] «[[Белфаст (фильм)|Белфаст]]» (2021) фильмі үшін жеңіске жетті]] [[Сурет:Swiss Army Man Interview with Daniel Scheinert and Daniel Kwan (cropped).jpg|130 px|thumb|[[Дэниелдер]] «[[Бәрі бір уақытта, барлық жерде]]» (2022) фильмі үшін жеңіске жетті.]] [[Сурет:AnatomyOfFallPicCent011123 (1 of 8) (53327939769) (cropped).jpg|130 px|thumb|[[Жюстин Трие]] «[[Құлау анатомиясы]]» (2023) фильмі үшін марапатты бірлесіп иеленді.]] [[Сурет:Sean Baker at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|thumb|right|130px| [[Шон Бейкер]] «[[Анора]]» (2024) фильмі үшін жеңіске жетті.]] === 1940—1950 === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="width:2%;"| Жыл !scope="col" style="width:30%;"| Фильм !scope="col" style="width:30%;"| Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1941)|13-ші (1941)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ұлы Макгинти]]''''' (The Great McGinty) |style="background:#FAEB86" |'''[[Престон Стерджес]]''' |- |''[[Бродвей үстіндегі періштелер]]'' (Angels Over Broadway) |Бен Хект |- |''[[Доктор Эрлихтің сиқырлы оғы]]'' (Dr. Ehrlich's Magic Bullet) |Норман Бернсайд, Хайнц Херальд және [[Джон Хьюстон]] |- |''[[Шетелдік тілші]]'' (Foreign Correspondent) |Чарльз Беннетт және Джоан Харрисон |- |''[[Ұлы диктатор]]'' (The Great Dictator) |[[Чарли Чаплин]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1942)|14-ші (1942)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Азамат Кейн]]''''' (Citizen Kane) |style="background:#FAEB86" |'''[[Херман Дж. Манкевич]] және [[Орсон Уэллс]]''' |- |''[[Ібіліс пен мисс Джонс]]'' (The Devil and Miss Jones) |Норман Красна |- |''[[Сержант Йорк]]'' (Sergeant York) |Гарри Чандли, Эйбем Финкель, Джон Хьюстон және Ховард Кох |- |''[[Ұзын бойлы, қараторы және сымбатты]]'' (Tall, Dark and Handsome) |Карл Танберг және Даррелл Уэр |- |''[[Том, Дик және Гарри]]'' (Tom, Dick and Harry) |Пол Джаррико |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1943)|15-ші (1943)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жыл әйелі]]''''' (Woman of the Year) |style="background:#FAEB86" |'''[[Ринг Ларднер-кіші]] және [[Майкл Канин]]''' |- |''[[Біздің бір ұшағымыз оралмады]]'' (One of Our Aircraft Is Missing) |Майкл Пауэлл және Эмерих Прессбургер |- |''[[Мароккоға жол]]'' (Road to Morocco) |Фрэнк Батлер және Дон Хартман |- |''[[Уэйк аралы (фильм)|Уэйк аралы]]'' (Wake Island) |У. Р. Бернетт және Фрэнк Батлер |- |''[[Миссис Хэдлиге қарсы соғыс]]'' (The War Against Mrs. Hadley) |Джордж Оппенгеймер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1944)|16-шы (1944)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ханшайым О’Рурк]]''''' (Princess O'Rourke) |style="background:#FAEB86" |'''[[Норман Красна]]''' |- |''[[Әскери-әуе күштері (фильм)|Әскери-әуе күштері]]'' (Air Force) |Дадли Николс |- |''[[Біз қызмет ететін кемеде]]'' (In Which We Serve) |Ноэл Кауард |- |''[[Солтүстік жұлдызы (фильм, 1943)|Солтүстік жұлдызы]]'' (The North Star) |Лиллиан Хеллман |- |''[[Біз мақтанышпен сәлем береміз!]]'' (So Proudly We Hail!) |Аллан Скотт |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1945)|17-ші (1945)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Вильсон (фильм, 1944)|Вильсон]]''''' (Wilson) |style="background:#FAEB86" |'''[[Ламар Тротти]]''' |- |''[[Жеңімпаз кейіпкерге даңқ!]]'' (Hail the Conquering Hero) |rowspan="2"|Престон Стерджес |- |''[[Морганс-Криктегі ғажайып]]'' (The Miracle of Morgan's Creek) |- |''[[Екі қыз бен матрос]]'' (Two Girls and a Sailor) |Ричард Коннелл және Глэдис Леман |- |''[[Қанат және дұға]]'' (Wing and a Prayer) |Джером Кэди |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1946)|18-ші (1946)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мария-Луиза (фильм)|Мария-Луиза]]''''' (Marie-Louise) |style="background:#FAEB86" |'''[[Рихард Швайцер]]''' |- |''[[Диллинджер (фильм, 1945)|Диллинджер]]'' (Dillinger) |Филип Йордан |- |''[[Миллиондарға арналған музыка]]'' (Music for Millions) |Майлз Коннолли |- |''[[Солти О’Рурк]]'' (Salty O'Rourke) |Милтон Холмс |- |''[[Әрі қарай не болады, капрал Харгроув?]]'' (What Next, Corporal Hargrove?) |Гарри Курниц |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1947)|19-шы (1947)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жетінші перде]]''''' (The Seventh Veil) |style="background:#FAEB86" |'''[[Мюриэл Бокс]] және [[Сидни Бокс]]''' |- |''[[Көк далия]]'' (The Blue Dahlia) |Рэймонд Чандлер |- |''[[Райдың балалары]]'' (Les Enfants du paradis) |Жак Превер |- |''[[Атышулы (фильм, 1946)|Атышулы]]'' (Notorious) |Бен Хект |- |''[[Утопияға жол]]'' (Road to Utopia) |Мелвин Фрэнк және Норман Панама |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1948)|20-шы (1948)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бойдақ және студент қыз]]''''' (The Bachelor and the Bobby-Soxer) |style="background:#FAEB86" |'''[[Сидни Шелдон]]''' |- |''[[Тән және жан (фильм, 1947)|Тән және жан]]'' (Body and Soul) |Абрахам Полонски |- |''[[Қос өмір (фильм, 1947)|Қос өмір]]'' (A Double Life) |Рут Гордон және Гарсон Канин |- |''[[Месье Верду]]'' (Monsieur Verdoux) |[[Чарли Чаплин]] |- |''[[Бәтіңке тазалаушылар]]'' (Sciuscià) |Серджо Амидеи, Адольфо Франчи, Чезаре Джулио Виола және Чезаре Дзаваттини |- !scope="row" rowspan=1 style="text-align:center;" | [[Оскар (1949)|21-ші (1949)]] |colspan="2" style="background:#ffbbbb; text-align:center;" | '''Марапат берілген жоқ''' <ref group=note>1948 жылы «Үздік түпнұсқа сценарий» номинациясы «Үздік сценарий» санатымен біріктірілді. Жеңімпаз болып «Сиерра-Мадре қазынасы» (бейімделген сценарий) танылды.</ref> |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1950)|22-ші (1950)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ұрыс даласы (фильм, 1949)|Ұрыс даласы]]''''' (Battleground) |style="background:#FAEB86" |'''[[Роберт Пирош]]''' |- |''[[Джолсон тағы да ән салады]]'' (Jolson Sings Again) |Сидни Бухман |- |''[[Пайза]]'' (Paisà) |Серджо Амидеи, [[Федерико Феллини]], Альфред Хейз, Марчелло Пальеро және [[Роберто Росселлини]] |- |''[[Пимликоға паспорт]]'' (Passport to Pimlico) |Т. Э. Б. Кларк |- |''[[Үнсіз адам]]'' (The Quiet One) |Хелен Левитт, Дженис Лоэб және Сидни Мейерс |} === 1951—1960 === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="width:2%;"| Жыл !scope="col" style="width:30%;"| Фильм !scope="col" style="width:30%;"| Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1951)|23-ші (1951)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сансет бульвары (фильм)|Сансет бульвары]]''''' (Sunset Boulevard) |style="background:#FAEB86" |'''[[Чарльз Брэкетт]], [[Д. М. Маршман-кіші]] және [[Билли Уайлдер]]''' |- |''[[Адамның қабырғасы]]'' (Adam's Rib) |Рут Гордон және Гарсон Канин |- |''[[Тордағылар]]'' (Caged) |Вирджиния Келлогг және Бернард С. Шенфельд |- |''[[Еркектер (фильм, 1950)|Еркектер]]'' (The Men) |Карл Форман |- |''[[Шығар жол жоқ]]'' (No Way Out) |[[Джозеф Лео Манкевич|Джозеф Л. Манкевич]] және Лессер Сэмюэлс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1952)|24-ші (1952)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Париждегі америкалық]]''''' (An American in Paris) |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Джей Лернер]]''' |- |''[[Тұзақ (фильм, 1951)|Тұзақ]]'' (Ace in the Hole) |Уолтер Ньюман, Лессер Сэмюэлс және Билли Уайлдер |- |''[[Дәуіт пен Вирсавия (фильм)|Дәуіт пен Вирсавия]]'' (David and Bathsheba) |Филип Данн |- |''[[Жеңіске дейін!]]'' (Go for Broke!) |Роберт Пирош |- |''[[Құдық (фильм, 1951)|Құдық]]'' (The Well) |Кларенс Грин және Рассел Роуз |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1953)|25-ші (1953)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Лавендер Хиллдегі банда]]''''' (The Lavender Hill Mob) |style="background:#FAEB86" |'''[[Т. Э. Б. Кларк]]''' |- |''[[Атом қаласы]]'' (The Atomic City) |Сидни Бём |- |''[[Дыбыс бөгетін бұзу]]'' (Breaking the Sound Barrier) |Теренс Рэттиган |- |''[[Пэт пен Майк]]'' (Pat and Mike) |Рут Гордон және Гарсон Канин |- |''[[Вива Сапата!]]'' (Viva Zapata!) |[[Джон Стейнбек]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1954)|26-шы (1954)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Титаник (фильм, 1953)|Титаник]]''''' (Titanic) |style="background:#FAEB86" |'''[[Чарльз Брэкетт]], [[Ричард Л. Брин]] және [[Вальтер Райш]]''' |- |''[[Театр арбасы]]'' (The Band Wagon) |Бетти Комден және Адольф Грин |- |''[[Шөл егеуқұйрықтары]]'' (The Desert Rats) |Ричард Мерфи |- |''[[Жалаңаш шпор]]'' (The Naked Spur) |Гарольд Джек Блум және Сэм Ролф |- |''[[Биік белесті бағындыр!]]'' (Take the High Ground!) |Миллард Кауфман |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1955)|27-ші (1955)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Портта]]''''' (On the Waterfront) |style="background:#FAEB86" |'''[[Бадд Шульберг]]''' |- |''[[Жалаң аяқ графиня]]'' (The Barefoot Contessa) |[[Джозеф Лео Манкевич|Джозеф Л. Манкевич]] |- |''[[Женевьева (фильм)|Женевьева]]'' (Genevieve) |Уильям Роуз |- |''[[Гленн Миллер хикаясы]]'' (The Glenn Miller Story) |Оскар Бродни және Валентайн Дэвис |- |''[[Ағашты тықылдат]]'' (Knock on Wood) |Мелвин Фрэнк және Норман Панама |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1956)|28-ші (1956)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Үзілген әуен]]''''' (Interrupted Melody) |style="background:#FAEB86" |'''[[Соня Левин]] және [[Уильям Людвиг]]''' |- |''[[Билли Митчеллдің әскери соты]]'' (The Court-Martial of Billy Mitchell) |Эммет Лавери және Милтон Сперлинг |- |''[[Әрқашан ашық ауа райы]]'' (It's Always Fair Weather) |Бетти Комден және Адольф Грин |- |''[[Юло мырзаның демалысы]]'' (Les Vacances de Monsieur Hulot) |Анри Марке және Жак Тати |- |''[[Жеті кішкентай Фой]]'' (The Seven Little Foys) |Мелвилл Шавелсон және Джек Роуз |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1957)|29-шы (1957)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қызыл шар]]''''' (Le Ballon rouge) |style="background:#FAEB86" |'''[[Альбер Ламорис]]''' |- |''[[Батылдар мен ержүректер]]'' (The Bold and the Brave) |Роберт Левин |- |''[[Джули (фильм, 1956)|Джули]]'' (Julie) |Эндрю Л. Стоун |- |''[[Жол (фильм, 1954)|Жол]]'' (La Strada) |[[Федерико Феллини]] және Туллио Пинелли |- |''[[Джентльмендерді өлтірушілер]]'' (The Ladykillers) |Уильям Роуз |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1958)|30-шы (1958)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сәнді әйел]]''''' (Designing Woman) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джордж Уэллс]]''' |- |''[[Күлкілі жүз]]'' (Funny Face) |Леонард Герш |- |''[[Мың бетті адам]]'' (Man of a Thousand Faces) |Сценарий: Роберт Кэмпбелл, Иван Гофф және Бен Робертс; Сюжет: Ральф Уилрайт |- |''[[Қаңылтыр жұлдыз]]'' (The Tin Star) |Сценарий: Дадли Николс; Сюжет: Джоэл Кейн және Барни Слейтер |- |''[[Анайылар]]'' (I Vitelloni) |Сценарий: [[Федерико Феллини]] және Эннио Флайано; Сюжет: Феллини, Флайано және Туллио Пинелли |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1959)|31-ші (1959)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мойынсынбағандар]]''''' (The Defiant Ones) |style="background:#FAEB86" |'''[[Недрик Янг]] және [[Гарольд Джейкоб Смит]]''' |- |''[[Құдай әйел]]'' (The Goddess) |Пэдди Чайефски |- |''[[Жүзетін үй]]'' (Houseboat) |Мелвилл Шавелсон және Джек Роуз |- |''[[Қойшы]]'' (The Sheepman) |Сценарий: Уильям Бауэрс және Джеймс Эдвард Грант; Сюжет: Грант |- |''[[Мұғалімнің сүйіктісі]]'' (Teacher's Pet) |Фэй Канин және Майкл Канин |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1960)|32-ші (1960)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жастықпен сырласу]]''''' (Pillow Talk) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Стэнли Шапиро]] және [[Морис Ричлин]]; Сюжет: [[Кларенс Грин]] және [[Рассел Роуз]]''' |- |''[[Төрт жүз соққы]]'' (Les Quatre Cents Coups) |Марсель Мусси және [[Франсуа Трюффо]] |- |''[[Солтүстіктен солтүстік-батысқа қарай]]'' (North by Northwest) |Эрнест Леман |- |''[[Петтикот операциясы]]'' (Operation Petticoat) |Сценарий: Стэнли Шапиро және Морис Ричлин; Сюжет: Пол Кинг және Джозеф Стоун |- |''[[Жабайы бүлдірген]]'' (Smultronstället) |[[Ингмар Бергман]] |} === 1961—1970 === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="width:2%;"| Жыл !scope="col" style="width:30%;"| Фильм !scope="col" style="width:30%;"| Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1961)|33-ші (1961)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]]''''' (The Apartment) |style="background:#FAEB86" |'''[[И. А. Л. Даймонд]] және [[Билли Уайлдер]]''' |- |''[[Ашулы үнсіздік]]'' (The Angry Silence) |Сценарий: Брайан Форбс; Сюжет: Майкл Крейг және Ричард Грегсон |- |''[[Өмір шындығы]]'' (The Facts of Life) |Мелвин Фрэнк және Норман Панама |- |''[[Хиросима, менің махаббатым]]'' (Hiroshima Mon Amour) |Маргерит Дюрас |- |''[[Жексенбіде ешқашан]]'' (Never on Sunday) |Жюль Дассен |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1962)|34-ші (1962)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Шөптегі салтанат]]''''' (Splendor in the Grass) |style="background:#FAEB86" |'''[[Уильям Индж]]''' |- |''[[Сарбаз туралы баллада]]'' (Баллада о солдате) |Григорий Чухрай және Валентин Ежов |- |''[[Генерал Делла Ровере]]'' (General Della Rovere) |Серджо Амидеи, Диего Фаббри және Индро Монтанелли |- |''[[Тәтті өмір]]'' (La Dolce Vita) |[[Федерико Феллини]], Эннио Флайано, Туллио Пинелли және Брунелло Ронди |- |''[[Сүйіктім, қайтып орал]]'' (Lover Come Back) |Пол Хеннинг және Стэнли Шапиро |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1963)|35-ші (1963)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Итальянша ажырасу]]''''' (Divorzio all'italiana) |style="background:#FAEB86" |'''[[Эннио Де Кончини]], [[Пьетро Джерми]] және [[Альфредо Джаннетти]]''' |- |''[[Фрейд: Құпия құштарлық]]'' (Freud: The Secret Passion) |Сценарий: Чарльз Кауфман және Вольфганг Райнхардт; Сюжет: Чарльз Кауфман |- |''[[Мариенбадтағы өткен жыл]]'' (L'Année dernière à Marienbad) |Ален Роб-Грийе |- |''[[Күзеннің жанасуы]]'' (That Touch of Mink) |Нейт Монастер және Стэнли Шапиро |- |''[[Айна арқылы қарағанда]]'' (Såsom i en spegel) |[[Ингмар Бергман]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1964)|36-шы (1964)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Батыс қалай жаулап алынды]]''''' (How the West Was Won) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джеймс Р. Уэбб]]''' |- |''[[Америка, Америка]]'' (America America) |[[Элиа Казан]] |- |''[[Сегіз жарым]]'' (8½) |[[Федерико Феллини]], Эннио Флайано, Туллио Пинелли және Брунелло Ронди |- |''[[Неапольдің төрт күні]]'' (Le quattro giornate di Napoli) |Сценарий: Карло Бернари, Паскуале Феста Кампаниле, Массимо Франчоза және Нанни Лой; Сюжет: Кампаниле, Франчоза, Лой және Васко Пратолини |- |''[[Тиісті бейтаныспен махаббат]]'' (Love with the Proper Stranger) |Арнольд Шульман |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1965)|37-ші (1965)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Әкетай қаз]]''''' (Father Goose) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Питер Стоун]] және [[Фрэнк Тарлофф]]; Сюжет: [[С. Х. Барнетт]]''' |- |''[[Ауыр күннің кеші]]'' (A Hard Day's Night) |Алун Оуэн |- |''[[Бір картоп, екі картоп]]'' (One Potato, Two Potato) |Сценарий: Орвилл Х. Хэмптон; Сюжет: Рафаэль Хейз |- |''[[Ұйымдастырушы]]'' (I compagni) |Адженоре Инкроччи, Марио Моничелли және Фурио Скарпелли |- |''[[Риодан келген адам]]'' (L'Homme de Rio) |Даниэль Буланже, Филипп де Брока, Ариана Мнушкина және Жан-Поль Раппно |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1966)|38-ші (1966)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қымбаттым]]''''' (Darling) |style="background:#FAEB86" |'''[[Фредерик Рафаэль]]''' |- |''[[Казанова 70]]'' (Casanova 70) |Адженоре Инкроччи, Сузо Чекки д’Амико, Тонино Гуэрра, Марио Моничелли, Джорджо Сальвиони және Фурио Скарпелли |- |''[[Ұшатын аппараттардағы бұл керемет еркектер]]'' (Those Magnificent Men in Their Flying Machines) |Кен Аннакин және Джек Дэвис |- |''[[Пойыз (фильм, 1964)|Пойыз]]'' (The Train) |Франклин Коэн және Фрэнк Дэвис |- |''[[Шербур қолшатырлары]]'' (Les Parapluies de Cherbourg) |[[Жак Деми]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1967)|39-шы (1967)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Еркек пен әйел]]''''' (Un homme et une femme) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Клод Лелуш]] және [[Пьер Уйттерховен]]; Сюжет: [[Клод Лелуш]]''' |- |''[[Фотоүлкейту (фильм)|Фотоүлкейту]]'' (Blowup) |Сценарий: [[Микеланджело Антониони]], Эдвард Бонд және Тонино Гуэрра; Сюжет: Антониони |- |''[[Сәттілік печеньесі]]'' (The Fortune Cookie) |И. А. Л. Даймонд және [[Билли Уайлдер]] |- |''[[Хартум (фильм)|Хартум]]'' (Khartoum) |Роберт Ордри |- |''[[Жалаңаш олжа]]'' (The Naked Prey) |Клинт Джонстон және Дон Питерс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1968)|40-шы (1968)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Кешкі асқа кім келетінін тап]]''''' (Guess Who's Coming to Dinner) |style="background:#FAEB86" |'''[[Уильям Роуз]]''' |- |''[[Бонни мен Клайд (фильм)|Бонни мен Клайд]]'' (Bonnie and Clyde) |Роберт Бентон және Дэвид Ньюман |- |''[[Американша ажырасу]]'' (Divorce American Style) |Сценарий: Норман Лир; Сюжет: Роберт Кауфман |- |''[[Соғыс аяқталды]]'' (La guerre est finie) |Хорхе Семпрун |- |''[[Екеуі жолда]]'' (Two for the Road) |Фредерик Рафаэль |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1969)|41-ші (1969)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Продюсерлер (фильм, 1967)|Продюсерлер]]''''' (The Producers) |style="background:#FAEB86" |'''[[Мел Брукс]]''' |- |''[[Алжир үшін шайқас]]'' (La battaglia di Algeri) |Джилло Понтекорво және Франко Солинас |- |''[[Тұлғалар (фильм, 1968)|Тұлғалар]]'' (Faces) |[[Джон Кассаветис]] |- |''[[Ыстық миллиондар]]'' (Hot Millions) |Питер Устинов және Ира Уоллах |- |''[[2001: Ғарыш одиссеясы]]'' (2001: A Space Odyssey) |Артур Кларк және [[Стэнли Кубрик]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1970)|42-ші (1970)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бутч Кэссиди және Сандэнс Кид]]''''' (Butch Cassidy and the Sundance Kid) |style="background:#FAEB86" |'''[[Уильям Голдман]]''' |- |''[[Боб пен Кэрол, Тед пен Элис]]'' (Bob & Carol & Ted & Alice) |[[Пол Мазурски]] және Ларри Таккер |- |''[[Қарғыс атқандар (фильм, 1969)|Қарғыс атқандар]]'' (La caduta degli dei) |Сценарий: Никола Бадалукко, Энрико Медиоли және [[Лукино Висконти]]; Сюжет: Бадалукко |- |''[[Жеңіл жүрісті]]'' (Easy Rider) |Питер Фонда, [[Деннис Хоппер]] және Терри Саузерн |- |''[[Жабайы топ]]'' (The Wild Bunch) |Сценарий: Уолон Грин және [[Сэм Пекинпа]]; Сюжет: Уолон Грин және Рой Н. Сикнер |} === 1971—1980 === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="width:2%;"| Жыл !scope="col" style="width:30%;"| Фильм !scope="col" style="width:30%;"| Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1971)|43-ші (1971)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Паттон (фильм)|Паттон]]''''' (Patton) |style="background:#FAEB86" |'''[[Фрэнсис Форд Коппола]] және [[Эдмунд Х. Норт]]''' |- |''[[Бес жеңіл пьеса]]'' (Five Easy Pieces) |Сценарий: Кэрол Истмен; Сюжет: Кэрол Истмен және Боб Рейфелсон |- |''[[Джо (фильм, 1970)|Джо]]'' (Joe) |Норман Векслер |- |''[[Махаббат хикаясы (фильм, 1970)|Махаббат хикаясы]]'' (Love Story) |Эрик Сигал |- |''[[Модтағы түнім]]'' (Ma nuit chez Maud) |[[Эрик Ромер]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1972)|44-ші (1972)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Аурухана (фильм, 1971)|Аурухана]]''''' (The Hospital) |style="background:#FAEB86" |'''[[Пэдди Чайефски]]''' |- |''[[Күдіктен тыс азаматты тергеу]]'' (Indagine su un cittadino al di sopra di ogni sospetto) |Элио Петри және Уго Пирро |- |''[[Клют]]'' (Klute) |Энді Льюис және Дэвид Льюис |- |''[[42-ші жылдың жазы]]'' (Summer of '42) |Герман Раучер |- |''[[Жексенбі, қанды жексенбі]]'' (Sunday Bloody Sunday) |Пенелопа Гиллиат |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1973)|45-ші (1973)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Үміткер (фильм, 1972)|Үміткер]]''''' (The Candidate) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джереми Ларнер]]''' |- |''[[Буржуазияның қарапайым сүйкімділігі]]'' (Le Charme discret de la bourgeoisie) |Сценарий және Сюжет: [[Луис Бунюэль]]; Қатысушы: Жан-Клод Каррьер |- |''[[Леди блюз шырқайды]]'' (Lady Sings the Blues) |Крис Кларк, Сюзан де Пасс және Терренс Макклой |- |''[[Жүрек лүпілі]]'' (Le Souffle au cœur) |[[Луи Маль]] |- |''[[Жас Уинстон]]'' (Young Winston) |Карл Форман |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1974)|46-шы (1974)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Афера]]''''' (The Sting) |style="background:#FAEB86" |'''[[Дэвид С. Уорд]]''' |- |''[[Америкалық граффити]]'' (American Graffiti) |Уиллард Хайк, [[Джордж Лукас]] және Глория Кац |- |''[[Сыбыр мен айқай]]'' (Viskningar och rop) |[[Ингмар Бергман]] |- |''[[Жолбарысты құтқарыңдар]]'' (Save the Tiger) |Стив Шэган |- |''[[Керемет стиль]]'' (A Touch of Class) |Мелвин Фрэнк және Джек Роуз |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1975)|47-ші (1975)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қытай тоқсаны (фильм)|Қытай тоқсаны]]''''' (Chinatown) |style="background:#FAEB86" |'''[[Роберт Таун]]''' |- |''[[Элис бұл жерде енді тұрмайды]]'' (Alice Doesn't Live Here Anymore) |Роберт Гетчелл |- |''[[Әңгіме (фильм, 1974)|Әңгіме]]'' (The Conversation) |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |- |''[[Америкалық түн]]'' (La Nuit américaine) |Жан-Луи Ришар, Сюзан Шиффман және [[Франсуа Трюффо]] |- |''[[Гарри мен Тонто]]'' (Harry and Tonto) |Джош Гринфелд және [[Пол Мазурски]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1976)|48-ші (1976)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ит талтүс]]''''' (Dog Day Afternoon) |style="background:#FAEB86" |'''[[Фрэнк Пирсон]]''' |- |''[[Амаркорд]]'' (Amarcord) |[[Федерико Феллини]] және Тонино Гуэрра |- |''[[Енді, махаббатым]]'' (Toute une vie) |Клод Лелуш және Пьер Уйттерховен |- |''[[Әкем айтқан өтіріктер]]'' (Lies My Father Told Me) |Тед Аллан |- |''[[Шампунь (фильм)|Шампунь]]'' (Shampoo) |Роберт Таун және [[Уоррен Битти]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1977)|49-шы (1977)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Тележелі (фильм)|Тележелі]]''''' (Network) |style="background:#FAEB86" |'''[[Пэдди Чайефски]]''' |- |''[[Кузен, кузина]]'' (Cousin, cousine) |Сценарий және Сюжет: Жан-Шарль Таккелла; Бейімдеу: Даниэль Томпсон |- |''[[Антракт (фильм, 1976)|Антракт]]'' (The Front) |Уолтер Бернстайн |- |''[[Рокки]]'' (Rocky) |[[Сильвестр Сталлоне]] |- |''[[Жеті сұлу]]'' (Pasqualino Settebellezze) |Лина Вертмюллер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1978)|50-ші (1978)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Энни Холл]]''''' (Annie Hall) |style="background:#FAEB86" |'''[[Вуди Аллен]] және [[Маршалл Брикмен]]''' |- |''[[Қоштасу аруы]]'' (The Goodbye Girl) |Нил Саймон |- |''[[Түнгі шоу (фильм, 1977)|Түнгі шоу]]'' (The Late Show) |Роберт Бентон |- |''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт|Жұлдызды соғыстар]]'' (Star Wars) |[[Джордж Лукас]] |- |''[[Бұрылыс нүктесі (фильм, 1977)|Бұрылыс нүктесі]]'' (The Turning Point) |Артур Лорентс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1979)|51-ші (1979)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Үйге қайту (фильм, 1978)|Үйге қайту]]''''' (Coming Home) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Роберт К. Джонс]] және [[Уолдо Солт]]; Сюжет: [[Нэнси Дауд]]''' |- |''[[Күзгі соната]]'' (Höstsonaten) |[[Ингмар Бергман]] |- |''[[Киік аңшысы]]'' (The Deer Hunter) |Сценарий: Дерик Уошберн; Сюжет: [[Майкл Чимино]], Луи Гарфинкл, Куинн Редекер және Дерик Уошберн |- |''[[Интерьерлер]]'' (Interiors) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Тұрмысқа шықпаған әйел]]'' (An Unmarried Woman) |[[Пол Мазурски]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1980)|52-ші (1980)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Алға ұмтылу]]''''' (Breaking Away) |style="background:#FAEB86" |'''[[Стив Тесич]]''' |- |''[[Бұл бүкіл джаз]]'' (All That Jazz) |Роберт Алан Артур және [[Боб Фосс]] |- |''[[...Және бәріне әділдік]]'' (...And Justice for All) |Валери Кертин және Барри Левинсон |- |''[[Қытай синдромы]]'' (The China Syndrome) |Джеймс Бриджес, Т. С. Кук және Майк Грей |- |''[[Манхэттен (фильм)|Манхэттен]]'' (Manhattan) |[[Вуди Аллен]] және Маршалл Брикмен |} === 1981—1990 === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="width:2%;"| Жыл !scope="col" style="width:30%;"| Фильм !scope="col" style="width:30%;"| Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1981)|53-ші (1981)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мелвин мен Ховард]]''''' (Melvin and Howard) |style="background:#FAEB86" |'''[[Бо Голдман]]''' |- |''[[Брубейкер]]'' (Brubaker) |Сценарий: У. Д. Рихтер; Сюжет: Рихтер және Артур Росс |- |''[[Даңқ (фильм, 1980)|Даңқ]]'' (Fame) |Кристофер Гор |- |''[[Менің американдық ағайым]]'' (Mon oncle d'Amérique) |Жан Грюо |- |''[[Қатардағы Бенжамин]]'' (Private Benjamin) |Нэнси Мейерс, Харви Миллер және Чарльз Шайер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1982)|54-ші (1982)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Отты арбалар]]''''' (Chariots of Fire) |style="background:#FAEB86" |'''[[Колин Уэлланд]]''' |- |''[[Қаскөйліктің жоқтығы]]'' (Absence of Malice) |Курт Людтке |- |''[[Артур (фильм, 1981)|Артур]]'' (Arthur) |Стив Гордон |- |''[[Атлантик-Сити (фильм, 1980)|Атлантик-Сити]]'' (Atlantic City) |Джон Гуар |- |''[[Қызылдар (фильм)|Қызылдар]]'' (Reds) |Тревор Гриффитс және [[Уоррен Битти]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1983)|55-ші (1983)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ганди (фильм)|Ганди]]''''' (Gandhi) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Брайли]]''' |- |''[[Түскі ас ішетін жер]]'' (Diner) |Барри Левинсон |- |''[[Жатпланеталық (фильм)|Жатпланеталық]]'' (E.T. the Extra-Terrestrial) |Мелисса Мэтисон |- |''[[Офицер және джентльмен]]'' (An Officer and a Gentleman) |Дуглас Дэй Стюарт |- |''[[Тутси (фильм)|Тутси]]'' (Tootsie) |Сценарий: Ларри Гелбарт және Мюррей Шизгалл; Сюжет: Гелбарт және Дон Маквайр |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1984)|56-шы (1984)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жұмсақ рақымдылық]]''''' (Tender Mercies) |style="background:#FAEB86" |'''[[Хортон Фут]]''' |- |''[[Үлкен салқындық]]'' (The Big Chill) |Барбара Бенедек және Лоуренс Кэздан |- |''[[Фанни мен Александр]]'' (Fanny and Alexander) |[[Ингмар Бергман]] |- |''[[Силквуд]]'' (Silkwood) |Элис Арлен және Нора Эфрон |- |''[[Әскери ойындар]]'' (WarGames) |Лоуренс Ласкер және Уолтер Паркс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1985)|57-ші (1985)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жүректегі орындар]]''''' (Places in the Heart) |style="background:#FAEB86" |'''[[Роберт Бентон]]''' |- |''[[Беверли-Хиллз полицейі]]'' (Beverly Hills Cop) |Сценарий: Дэниэл Петри-кіші; Сюжет: Данило Бах және Петри |- |''[[Бродвейлік Дэнни Роуз]]'' (Broadway Danny Rose) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Эль-Норте (фильм)|Эль-Норте]]'' (El Norte) |Грегори Нава және Анна Томас |- |''[[Жалт-жұлт]]'' (Splash) |Сценарий: Брюс Джей Фридман, Лоуэлл Ганц және Бабалу Мандель; Сюжет: Фридман және Брайан Грейзер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1986)|58-ші (1986)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Куәгер (фильм, 1985)|Куәгер]]''''' (Witness) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Уильям Келли]] және [[Эрл Уоллес]]; Сюжет: Келли, Э. Уоллес және [[Памела Уоллес]]''' |- |''[[Болашаққа қайтару]]'' (Back to the Future) |Боб Гейл және [[Роберт Земекис]] |- |''[[Бразилия (фильм, 1985)|Бразилия]]'' (Brazil) |[[Терри Гиллиам]], Чарльз Маккеоун және Том Стоппард |- |''[[Ресми тарих]]'' (The Official Story) |Аида Бортник және Луис Пуэнсо |- |''[[Каирдің күлгін раушаны]]'' (The Purple Rose of Cairo) |[[Вуди Аллен]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1987)|59-шы (1987)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ханна және оның әпкелері]]''''' (Hannah and Her Sisters) |style="background:#FAEB86" |'''[[Вуди Аллен]]''' |- |''[[«Крокодил» Данди]]'' (Crocodile Dundee) |Сценарий: Джон Корнелл, Пол Хоган және Кен Шэди; Сюжет: Хоган |- |''[[Менің сүйікті кір жуатын орным]]'' (My Beautiful Laundrette) |Ханиф Курейши |- |''[[Взвод (фильм)|Взвод]]'' (Platoon) |[[Оливер Стоун]] |- |''[[Сальвадор (фильм)|Сальвадор]]'' (Salvador) |Ричард Бойл және [[Оливер Стоун]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1988)|60-шы (1988)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Айдың билігі]]''''' (Moonstruck) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Патрик Шэнли]]''' |- |''[[Қош бол, балалар]]'' (Au revoir les enfants) |[[Луи Маль]] |- |''[[Теледидар жаңалықтары]]'' (Broadcast News) |Джеймс Брукс |- |''[[Үміт пен даңқ]]'' (Hope and Glory) |Джон Бурмен |- |''[[Радио күндері]]'' (Radio Days) |[[Вуди Аллен]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1989)|61-ші (1989)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жаңбыр адамы]]''''' (Rain Man) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Рональд Басс]] және [[Барри Морроу]]; Сюжет: Морроу''' |- |''[[Үлкен (фильм, 1988)|Үлкен]]'' (Big) |Гэри Росс және Энн Спилберг |- |''[[Дархэм бұқалары]]'' (Bull Durham) |Рон Шелтон |- |''[[Ванда есімді балық]]'' (A Fish Called Wanda) |Сценарий: Джон Клиз; Сюжет: Клиз және Чарльз Крайтон |- |''[[Бос жүгіру]]'' (Running on Empty) |Наоми Фонер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1990)|62-ші (1990)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Өлі ақындар қоғамы]]''''' (Dead Poets Society) |style="background:#FAEB86" |'''[[Том Шульман]]''' |- |''[[Қылмыстар мен теріс қылықтар]]'' (Crimes and Misdemeanors) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Дұрыс іс жаса]]'' (Do the Right Thing) |[[Спайк Ли]] |- |''[[Секс, өтірік және видео]]'' (Sex, Lies, and Videotape) |[[Стивен Содерберг]] |- |''[[Гарри Саллиді кездестіргенде...]]'' (When Harry Met Sally...) |Нора Эфрон |} === 1991—1999 === {| class="wikitable" |- ! width="2%" | Жыл ! width="30%" | Фильм ! width="30%" | Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1991)|63-ші (1991)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Елес (фильм, 1990)|Елес]]''''' (Ghost) |style="background:#FAEB86" |'''[[Брюс Джоэл Рубин]]''' |- |''[[Элис (фильм, 1990)|Элис]]'' (Alice) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Авалон (фильм, 1990)|Авалон]]'' (Avalon) |Барри Левинсон |- |''[[Тұрғын үй рұқсаты (фильм)|Тұрғын үй рұқсаты]]'' (Green Card) |Питер Уир |- |''[[Метрополитен (фильм, 1990)|Метрополитен]]'' (Metropolitan) |Уит Стиллман |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1992)|64-ші (1992)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Тельма мен Луиза]]''''' (Thelma & Louise) |style="background:#FAEB86" |'''[[Кэлли Кхури]]''' |- |''[[Көршілер]]'' (Boyz n the Hood) |Джон Синглтон |- |''[[Багси]]'' (Bugsy) |Джеймс Тобак |- |''[[Балықшы патша]]'' (The Fisher King) |Ричард Лагравенезе |- |''[[Үлкен каньон (фильм, 1991)|Үлкен каньон]]'' (Grand Canyon) |Лоуренс Кэздан және Мэг Кэздан |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1993)|65-ші (1993)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қатаң ойын]]''''' (The Crying Game) |style="background:#FAEB86" |'''[[Нил Джордан]]''' |- |''[[Күйеулер мен әйелдер]]'' (Husbands and Wives) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Лоренцо майы]]'' (Lorenzo's Oil) |Ник Энрайт және [[Джордж Миллер]] |- |''[[Құштарлық балығы]]'' (Passion Fish) |Джон Сейлз |- |''[[Кешірілмеген (фильм, 1992)|Кешірілмеген]]'' (Unforgiven) |Дэвид Пиплз |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1994)|66-шы (1994)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Пианино (фильм)|Пианино]]''''' (The Piano) |style="background:#FAEB86" |'''[[Джейн Кэмпион]]''' |- |''[[Дэйв (фильм)|Дэйв]]'' (Dave) |Гэри Росс |- |''[[Оқ астында]]'' (In the Line of Fire) |Джефф Магуайр |- |''[[Филадельфия (фильм)|Филадельфия]]'' (Philadelphia) |Рон Нисванер |- |''[[Сиэтлдегі ұйқысыздық]]'' (Sleepless in Seattle) |Сценарий: Джефф Арч, Нора Эфрон және Дэвид Уорд; Сюжет: Джефф Арч |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1995)|67-ші (1995)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қойыртпақ шығарма]]''''' (Pulp Fiction) |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Квентин Тарантино]]; Сюжет: Роджер Эвери және Квентин Тарантино''' |- |''[[Бродвей үстіндегі оқтар]]'' (Bullets Over Broadway) |[[Вуди Аллен]] және Дуглас Макграт |- |''[[Төрт той және бір жерлеу рәсімі]]'' (Four Weddings and a Funeral) |Ричард Кертис |- |''[[Көктің тіршілік иелері]]'' (Heavenly Creatures) |[[Питер Джексон]] және Фрэн Уолш |- |''[[Үш түс: Қызыл]]'' (Three Colours: Red) |[[Кшиштоф Кесьлёвски]] және Кшиштоф Песевич |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1996)|68-ші (1996)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Күдікті тұлғалар]]''''' (The Usual Suspects) |style="background:#FAEB86" |'''[[Кристофер Маккуорри]]''' |- |''[[Ер жүрек]]'' (Braveheart) |Рэндалл Уоллес |- |''[[Ұлы Афродита]]'' (Mighty Aphrodite) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Никсон (фильм)|Никсон]]'' (Nixon) |Стивен Ривел, [[Оливер Стоун]] және Кристофер Уилкинсон |- |''[[Ойыншықтар хикаясы]]'' (Toy Story) |Сценарий: [[Ағайынды Коэн|Джоэл Коэн]], Алек Соколов, Эндрю Стэнтон және Джосс Уидон; Сюжет: Пит Доктер, Джон Лассетер, Джо Рэнфт және Эндрю Стэнтон |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1997)|69-шы (1997)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Фарго (фильм)|Фарго]]''''' (Fargo) |style="background:#FAEB86" |'''[[Ағайынды Коэн]]''' |- |''[[Джерри Магуайер]]'' (Jerry Maguire) |Кэмерон Кроу |- |''[[Жалғыз жұлдыз (фильм, 1996)|Жалғыз жұлдыз]]'' (Lone Star) |Джон Сейлз |- |''[[Құпиялар мен өтіріктер]]'' (Secrets & Lies) |Майк Ли |- |''[[Жарқырау (фильм, 1996)|Жарқырау]]'' (Shine) |Сценарий: Ян Сарди; Сюжет: Скотт Хикс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1998)|70-ші (1998)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ақылды Уилл Хантинг]]''''' (Good Will Hunting) |style="background:#FAEB86" |'''[[Бен Аффлек]] және [[Мэтт Деймон]]''' |- |''[[Бұдан артық болмайды]]'' (As Good as It Gets) |Сценарий: Марк Андрус және Джеймс Брукс; Сюжет: Марк Андрус |- |''[[Буги стиліндегі түндер]]'' (Boogie Nights) |[[Пол Томас Андерсон]] |- |''[[Гарриді талдау]]'' (Deconstructing Harry) |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Жалаңаш еркектер]]'' (The Full Monty) |Саймон Бофой |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (1999)|71-ші (1999)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ғашық болған Шекспир]]''''' (Shakespeare in Love) |style="background:#FAEB86" |'''[[Марк Норман]] және [[Том Стоппард]]''' |- |''[[Булворт]]'' (Bulworth) |Сценарий: Уоррен Битти және Джереми Пиксер; Сюжет: Уоррен Битти |- |''[[Көркем тіршілік]]'' (Life Is Beautiful) |[[Роберто Бениньи]] және Винченцо Черами |- |''[[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]]'' (Saving Private Ryan) |Роберт Родат |- |''[[Трумэн шоуы]]'' (The Truman Show) |Эндрю Никкол |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2000)|72-ші (2000)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Америкалық сұлу]]''''' (American Beauty) |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Болл]]''' |- |''[[Джон Малкович болу]]'' (Being John Malkovich) |[[Чарли Кауфман]] |- |''[[Магнолия (фильм, 1999)|Магнолия]]'' (Magnolia) |[[Пол Томас Андерсон]] |- |''[[Алтыншы сезім (фильм, 1999)|Алтыншы сезім]]'' (The Sixth Sense) |М. Найт Шьямалан |- |''[[Төңкеріс (фильм, 1999)|Төңкеріс]]'' (Topsy-Turvy) |Майк Ли |} === 2001—2010 === {| class="wikitable" |- ! width="2%" | Жыл ! width="30%" | Фильм ! width="30%" | Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2001)|73-ші (2001)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Дерлік танымал]]''''' (''Almost Famous'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кэмерон Кроу]]''' |- |''[[Билли Эллиот]]'' (''Billy Elliot'') |Ли Холл |- |''[[Эрин Брокович (фильм)|Эрин Брокович]]'' (''Erin Brockovich'') |Сюзанна Грант |- |''[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]'' (''Gladiator'') |Сценарий: Дэвид Франзони, Джон Логан және Уильям Николсон; Сюжет: Дэвид Франзони |- |''[[Маған сенуге болады]]'' (''You Can Count on Me'') |Кеннет Лонерган |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2002)|74-ші (2002)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Госфорд-парк]]''''' (''Gosford Park'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джулиан Феллоуз]]''' |- |''[[Амели]]'' (''Amélie'') |Сценарий: Жан-Пьер Жене және Гийом Лоран; Диалогтар: Гийом Лоран |- |''[[Мементо]]'' (''Memento'') |Сценарий: [[Кристофер Нолан]]; Сюжет: [[Джонатан Нолан]] |- |''[[Монстрлар балы]]'' (''Monster's Ball'') |Мило Аддика және Уилл Рокос |- |''[[Тененбаумдар әулеті]]'' (''The Royal Tenenbaums'') |[[Уэс Андерсон]] және Оуэн Уилсон |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2003)|75-ші (2003)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Онымен сөйлес]]''''' (''Talk to Her'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Педро Альмодовар]]''' |- |''[[Жәннаттан алыс]]'' (''Far from Heaven'') |Тодд Хейнс |- |''[[Нью-Йорк бандалары]]'' (''Gangs of New York'') |Сценарий: Джей Кокс, Кеннет Лонерган және Стивен Зеллиан; Сюжет: Джей Кокс |- |''[[Менің үлкен грек тойым]]'' (''My Big Fat Greek Wedding'') |Ниа Вардалос |- |''[[Сенің де анаңды]]'' (''Y Tu Mamá También'') |[[Альфонсо Куарон]] және Карлос Куарон |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2004)|76-шы (2004)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Аударма қиындықтары]]''''' (''Lost in Translation'') |style="background:#FAEB86" |'''[[София Коппола]]''' |- |''[[Жабайылардың шапқыншылығы]]'' (''The Barbarian Invasions'') |Дени Аркан |- |''[[Көзге көрінбейтін әдемі заттар]]'' (''Dirty Pretty Things'') |Стивен Найт |- |''[[Немоны іздеу]]'' (''Finding Nemo'') |Сценарий: Боб Питерсон, Дэвид Рейнольдс және Эндрю Стэнтон; Сюжет: Эндрю Стэнтон |- |''[[Америкада]]'' (''In America'') |Джим Шеридан, Кирстен Шеридан және Наоми Шеридан |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2005)|77-ші (2005)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мінсіз ақыл-ойдың мәңгілік шұғыласы]]''''' (''Eternal Sunshine of the Spotless Mind'') |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Чарли Кауфман]]; Сюжет: [[Пьер Бисмут]], [[Мишель Гондри]] және [[Чарли Кауфман]]''' |- |''[[Авиатор (фильм, 2004)|Авиатор]]'' (''The Aviator'') |Джон Логан |- |''[[Руанда қонақ үйі]]'' (''Hotel Rwanda'') |Терри Джордж және Кейр Пирсон |- |''[[Супер отбасы]]'' (''The Incredibles'') |Брэд Бёрд |- |''[[Вера Дрейк]]'' (''Vera Drake'') |Майк Ли |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2006)|78-ші (2006)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қақтығыс (фильм, 2004)|Қақтығыс]]''''' (''Crash'') |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Пол Хаггис]] және [[Бобби Мореско]]; Сюжет: [[Пол Хаггис]]''' |- |''[[Қайырлы түн және іске сәт]]'' (''Good Night, and Good Luck'') |[[Джордж Клуни]] және Грант Хеслов |- |''[[Матч-пойнт]]'' (''Match Point'') |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Кальмар және кит]]'' (''The Squid and the Whale'') |Ноа Баумбах |- |''[[Сириана]]'' (''Syriana'') |Стивен Гейган |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2007)|79-шы (2007)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Кішкентай мисс Күн шуағы]]''''' (''Little Miss Sunshine'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Майкл Арндт]]''' |- |''[[Вавилон (фильм, 2006)|Вавилон]]'' (''Babel'') |Гильермо Арриага |- |''[[Иводзимадан хаттар]]'' (''Letters from Iwo Jima'') |Сценарий: Айрис Ямашита; Сюжет: Айрис Ямашита және Пол Хаггис |- |''[[Фавн лабиринті]]'' (''Pan's Labyrinth'') |[[Гильермо дель Торо]] |- |''[[Патшайым (фильм, 2006)|Патшайым]]'' (''The Queen'') |Питер Морган |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2008)|80-ші (2008)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Джуно (фильм)|Джуно]]''''' (''Juno'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Диабло Коуди]]''' |- |''[[Ларс және нағыз қыз]]'' (''Lars and the Real Girl'') |Нэнси Оливер |- |''[[Майкл Клейтон]]'' (''Michael Clayton'') |Тони Гилрой |- |''[[Рататуй (мультфильм)|Рататуй]]'' (''Ratatouille'') |Сценарий: Брэд Бёрд; Сюжет: Ян Пинкава, Джим Капобьянко және Брэд Бёрд |- |''[[Жабайылар (фильм, 2007)|Жабайылар]]'' (''The Savages'') |Тамара Дженкинс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2009)|81-ші (2009)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Харви Милк (фильм)|Милк]]''''' (''Milk'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дастин Лэнс Блэк]]''' |- |''[[Қатқан өзен]]'' (''Frozen River'') |Кортни Хант |- |''[[Тізе бүкпеу]]'' (''Happy-Go-Lucky'') |Майк Ли |- |''[[Брюггеде]]'' (''In Bruges'') |[[Мартин Макдонах]] |- |''[[ВАЛЛ-И]]'' (''WALL-E'') |Сценарий: Эндрю Стэнтон және Джим Рирдон; Сюжет: Эндрю Стэнтон және Пит Доктер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2010)|82-ші (2010)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Дауыл билеушісі]]''''' (''The Hurt Locker'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Марк Боал]]''' |- |''[[Атақсыз шаталар]]'' (''Inglourious Basterds'') |[[Квентин Тарантино]] |- |''[[Хабаршы (фильм, 2009)|Хабаршы]]'' (''The Messenger'') |Алессандро Камон және Орен Моверман |- |''[[Маңызды адам]]'' (''A Serious Man'') |[[Ағайынды Коэн|Джоэл Коэн және Итан Коэн]] |- |''[[Жоғары (мультфильм)|Жоғары]]'' (''Up'') |Сценарий: Боб Питерсон және Пит Доктер; Сюжет: Пит Доктер, Боб Питерсон және Том Маккарти |} === 2011—2020 === {| class="wikitable" |- ! width="2%" | Жыл ! width="30%" | Фильм ! width="30%" | Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2011)|83-ші (2011)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Патша сөйлейді!]]''''' (''The King's Speech'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дэвид Сейдлер]]''' |- |''[[Тағы бір жыл]]'' (''Another Year'') |Майк Ли |- |''[[Күрескер (фильм, 2010)|Күрескер]]'' (''The Fighter'') |Сценарий: Скотт Силвер, Пол Тамаси және Эрик Джонсон; Сюжет: Кит Доррингтон, Пол Тамаси және Эрик Джонсон |- |''[[Бастау (фильм, 2010)|Бастау]]'' (''Inception'') |[[Кристофер Нолан]] |- |''[[Балалардың бәрі дұрыс]]'' (''The Kids Are All Right'') |Лиза Холоденко және Стюарт Блумберг |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2012)|84-ші (2012)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Париждегі түн ортасы]]''''' (''Midnight in Paris'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Вуди Аллен]]''' |- |''[[Әртіс (фильм)|Әртіс]]'' (''The Artist'') |[[Мишель Хазанавичус]] |- |''[[Құрбылардың тойы]]'' (''Bridesmaids'') |Энни Мумоло және Кристен Уиг |- |''[[Тәуекел шегі]]'' (''Margin Call'') |Джей Си Чендор |- |''[[Ажырасу (фильм, 2011)|Ажырасу]]'' (''A Separation'') |Асгар Фархади |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2013)|85-ші (2013)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Азат етілген Джанго]]''''' (''Django Unchained'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Квентин Тарантино]]''' |- |''[[Махаббат (фильм, 2012)|Махаббат]]'' (''Amour'') |[[Михаэль Ханеке]] |- |''[[Экипаж (фильм, 2012)|Экипаж]]'' (''Flight'') |Джон Гэйтинс |- |''[[Толық ай патшалығы]]'' (''Moonrise Kingdom'') |[[Уэс Андерсон]] және Роман Коппола |- |''[[Нөмірі бірінші мақсат]]'' (''Zero Dark Thirty'') |Марк Боал |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2014)|86-шы (2014)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ол (фильм, 2013)|Ол]]''''' (''Her'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Спайк Джонз]]''' |- |''[[Америкалық алаяқтық]]'' (''American Hustle'') |Эрик Уоррен Сингер және [[Дэвид О. Расселл|Дэвид Оуэн Расселл]] |- |''[[Көгілдір Жасмин]]'' (''Blue Jasmine'') |[[Вуди Аллен]] |- |''[[Далластық сатып алушылар клубы]]'' (''Dallas Buyers Club'') |Крейг Бортен және Мелисса Уоллак |- |''[[Небраска (фильм)|Небраска]]'' (''Nebraska'') |Боб Нелсон |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2015)|87-ші (2015)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бёрдмэн]]''''' (''Birdman'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Алехандро Гонсалес Иньярриту|Алехандро Г. Иньярриту]], [[Николас Джакобоне]], [[Александр Динеларис кіші]] және [[Армандо Бо]]''' |- |''[[Бозбала (фильм, 2014)|Бозбала]]'' (''Boyhood'') |[[Ричард Линклейтер]] |- |''[[Түлкі аулаушы]]'' (''Foxcatcher'') |Э. Макс Фрай және Дэн Футтерман |- |''[[Гранд Будапешт қонақ үйі]]'' (''The Grand Budapest Hotel'') |Сценарий: [[Уэс Андерсон]]; Сюжет: [[Уэс Андерсон]] және Хью Гиннесс |- |''[[Түнгі тілші]]'' (''Nightcrawler'') |Дэн Гилрой |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2016)|88-ші (2016)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Назар аударыңыз (фильм, 2015)|Назар аударыңыз]]''''' (''Spotlight'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джош Сингер]] және [[Том Маккарти]]''' |- |''[[Тыңшылар көпірі]]'' (''Bridge of Spies'') |Мэтт Чарман, [[Ағайынды Коэн|Итан Коэн және Джоэл Коэн]] |- |''[[Машинадан]]'' (''Ex Machina'') |Алекс Гарленд |- |''[[Бас қатырғыш (мультфильм, 2015)|Бас қатырғыш]]'' (''Inside Out'') |Сценарий: Пит Доктер, Мэг ЛеФов және Джош Кули; Сюжет: Пит Доктер және Ронни дель Кармен |- |''[[Комптоннан шыққан түзу]]'' (''Straight Outta Compton'') |Сценарий: Джонатан Херман және Андреа Берлофф; Сюжет: С. Ли Сэвидж, Алан Венкус және Андреа Берлофф |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2017)|89-шы (2017)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Теңіз жағасындағы Манчестер]]''''' (''Manchester by the Sea'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кеннет Лонерган]]''' |- |''[[Кез келген жағдайда]]'' (''Hell or High Water'') |[[Тейлор Шеридан]] |- |''[[Ла-Ла Ленд]]'' (''La La Land'') |[[Дэмьен Шазелл]] |- |''[[Лобстер (фильм)|Лобстер]]'' (''The Lobster'') |[[Йоргос Лантимос]] және Эфтимис Филиппу |- |''[[Жиырмасыншы ғасырдың әйелдері]]'' (''20th Century Women'') |Майк Миллс |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2018)|90-шы (2018)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қаш!]]''''' (''Get Out'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джордан Пил]]''' |- |''[[Махаббатқа толы ауру]]'' (''The Big Sick'') |Эмили В. Гордон және Кумэйл Нанджиани |- |''[[Леди Бёрд]]'' (''Lady Bird'') |[[Грета Гервиг]] |- |''[[Су пішіні]]'' (''The Shape of Water'') |Сценарий: [[Гильермо дель Торо]] және Ванесса Тейлор; Сюжет: [[Гильермо дель Торо]] |- |''[[Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд]]'' (''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'') |[[Мартин Макдонах]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2019)|91-ші (2019)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жасыл кітап (фильм)|Жасыл кітап]]''''' (''Green Book'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ник Валлелонга]], [[Брайан Карри]] және [[Питер Фаррелли]]''' |- |''[[Фаворитка (фильм, 2018)|Фаворитка]]'' (''The Favourite'') |Дебора Дэвис және Тони Макнамара |- |''[[Шіркеудегі реформа]]'' (''First Reformed'') |Пол Шредер |- |''[[Рома (фильм, 2018)|Рома]]'' (''Roma'') |[[Альфонсо Куарон]] |- |''[[Билік (фильм, 2018)|Билік]]'' (''Vice'') |[[Адам Маккей]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2020)|92-ші (2020)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Паразиттер (фильм)|Паразиттер]]''''' (''Parasite'') |style="background:#FAEB86" |'''Сценарий: [[Пон Джун Хо]] және [[Хан Джин Вон]]; Сюжет: [[Пон Джун Хо]]''' |- |''[[Пышақтарды алу]]'' (''Knives Out'') |Райан Джонсон |- |''[[Неке хикаясы]]'' (''Marriage Story'') |Ноа Баумбах |- |''[[1917 (фильм, 2019)|1917]]'' (''1917'') |[[Сэм Мендес]] және Кристи Уилсон-Кернс |- |''[[Голливудта болған оқиға]]'' (''Once Upon a Time in Hollywood'') |[[Квентин Тарантино]] |} === 2021—2030 === {| class="wikitable" |- ! width="2%" | Жыл ! width="30%" | Фильм ! width="30%" | Номинанттар |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2021)|93-ші (2021)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Үміт күттірер бойжеткен]]''''' (''Promising Young Woman'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Эмеральд Феннелл]]''' |- |''[[Иуда және қара мәсіх]]'' (''Judas and the Black Messiah'') |Сценарий: Уилл Берсон және Шака Кинг; Сюжет: Уилл Берсон, Шака Кинг, Кенни және Кит Лукастар |- |''[[Минари]]'' (''Minari'') |Ли Айзек Чун |- |''[[Металл дыбысы]]'' (''Sound of Metal'') |Сценарий: Дариус Мардер және Абрахам Мардер; Сюжет: Дариус Мардер және Дерек Сиенфрэнс |- |''[[Чикаго жетілігінің соты]]'' (''The Trial of the Chicago 7'') |Аарон Соркин |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2022)|94-ші (2022)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Белфаст (фильм)|Белфаст]]''''' (''Belfast'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кеннет Брана]]''' |- |''[[Жоғарыға қарама]]'' (''Don't Look Up'') |Сценарий: [[Адам Маккей]]; Сюжет: [[Адам Маккей]] және Дэвид Сирота |- |''[[Король Ричард (фильм)|Король Ричард]]'' (''King Richard'') |Зак Байлин |- |''[[Лакрицалық пицца]]'' (''Licorice Pizza'') |[[Пол Томас Андерсон]] |- |''[[Әлемдегі ең нашар адам]]'' (''The Worst Person in the World'') |Эскиль Вогт және Йоаким Триер |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2023)|95-ші (2023)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Барлығы бір уақытта, барлық жерде]]''''' (''Everything Everywhere All at Once'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дэниелдер|Дэн Кван мен Дэниэл Шайнерт]]''' |- |''[[Инишерин Баншилері]]'' (''The Banshees of Inisherin'') |[[Мартин Макдонах]] |- |''[[Фабельмандар]]'' (''The Fabelmans'') | [[Стивен Спилберг]] және Тони Кушнер |- |''[[Тар (фильм)|Тар]]'' (''Tár'') |Тодд Филд |- |''[[Мұң үшбұрышы]]'' (''Triangle of Sadness'') |Рубен Эстлунд |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2024)|96-шы (2024)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Құлау анатомиясы]]''''' (''Anatomy of a Fall'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Жюстин Трие]] және [[Артур Харари]]''' |- |''[[Қалғандар (фильм)|Қалғандар]]'' (''The Holdovers'') |Дэвид Хемингсон |- |''[[Маэстро (фильм, 2023)|Маэстро]]'' (''Maestro'') |[[Брэдли Купер]] және Джош Сингер |- |''[[Мамыр, желтоқсан]]'' (''May December'') |Сценарий: Сэми Берч; Сюжет: Сэми Берч және Алекс Механик |- |''[[Өткен өмірлер]]'' (''Past Lives'') |[[Селин Сон]] |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2025)|97-ші (2025)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Анора]]''''' (''Anora'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Шон Бейкер]]''' |- |''[[Бруталист]]'' (''The Brutalist'') |Брэди Корбет және Мона Фастволд |- |''[[Нағыз ауырсыну]]'' (''A Real Pain'') |Джесси Айзенберг |- |''[[5 қыркүйек (фильм)|5 қыркүйек]]'' (''September 5'') |Мориц Биндер және Тим Фельбаум; Қосымша автор: Алекс Дэвид |- |''[[Субстанция (фильм)|Субстанция]]'' (''The Substance'') |Корали Фаржа |- !scope="row" rowspan=5 style="text-align:center;" | [[Оскар (2026)|98-ші (2026)]] |style="background:#FAEB86" |'''''[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]''''' (''Sinners'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Райан Куглер]]''' |- |''[[Көк ай (фильм, 2025)|Көк ай]]'' (''Blue Moon'') |Роберт Каплоу |- |''[[Марти Суприм]]'' (''Marty Supreme'') |Рональд Бронстайн және [[Джош Сафди]] |- |''[[Бұл жай ғана кездейсоқтық]]'' (''A Simple Case'') |Мехди Махмудян, [[Джафар Панахи]], Шадмер Растин және Надер Севар |- |''[[Сентименталды құндылық]]'' (''Sentimental Value'') |Эскиль Вогт және [[Йоаким Триер]] |} == Ескертпелер == {{notelist}} {{reflist|group="note"}} == Тағы қараңыз == * [[Үздік бейімделген сценарий үшін Оскар сыйлығы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Үздік түпнұсқалық сценарий үшін Оскар сыйлығы}} {{Оскар сыйлығы}} [[Санат:Оскар сыйлығы]] hbrwl6jn9nb11r9xfbqlj4qif0cr6gg 0 772054 3613559 3602092 2026-06-04T20:06:05Z ShadZ01 56180 3613559 wikitext text/x-wiki {{Жүлде | атауы = Үздік фильм музыкасы үшін Оскар сыйлығы | суреті = [[Сурет:Ludwig Göransson 2018 Interview (cropped).jpg|250px]] | сурет атауы = 2026 жылғы жеңімпаз: Людвиг Йоранссон | фон түсі = | шынайы атауы = {{lang-en|Academy Award for Best Original Score}} | мемлекет = {{Байрақ|АҚШ}} | түрі = | үшін марапатталады = фильмге арнайы жазылған үздік музыка (саундтрек) | жағдайы = белсенді | негіздеуші = [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]] | негізделді = 1934 | алғашқы иегері = Луис Сильверс («One Night of Love») | соңғы иегері = [[Людвиг Йоранссон]] («[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]») | барынша ұсынылған = | сайты = {{URL|https://www.oscars.org/}} }} '''Үздік фильм музыкасы үшін [[Оскар сыйлығы|Оскар]] сыйлығы''' ({{lang-en|Academy Award for Best Original Score}}) — [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]ның 1934 жылдан бастап жыл сайын [[Сазгер|композитор]]ларға фильмге жазған түпнұсқалық музыкасы үшін берілетін беделді сыйлығы. Марапат тек фильмге арнайы жазылған (score) музыкалық шығармаларға беріледі. Академия фильмдерді музыкасы үшін марапаттауды 1935 жылы бастады. Бастапқыда номинация «Үздік музыкалық сүйемелдеу» (Best Scoring) деп аталды. Ол кезде үміткерлер мен жеңімпаздар тізімінде түпнұсқалық туындылар да, бұрыннан бар музыканың негізінде жасалған өңдеулер (адаптациялар) де аралас болды. 1938 жылы композиторы көрсетілмеген, тек классикалық музыканы пайдаланған «Жүз еркек және бір қыз» (One Hundred Men and a Girl) фильмі үшін Чарльз Превиннің жеңіске жетуі үлкен дау тудырды. Осыдан кейін, 1939 жылы Академия ресми түрде «Үздік түпнұсқалық музыка» (Best Original Score) номинациясын қосты.<ref>{{cite web|url=https://filmscoreclicktrack.com/1934-the-year-oscar-scored/|title=1934: The Year Oscar Scored|first=Jim|last=Lochner|date=18 May 2010|publisher=filmscoreclicktrack.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20171124053135/https://filmscoreclicktrack.com/1934-the-year-oscar-scored/|archive-date=2017-11-24}}</ref> 1942 жылы екі музыкалық санаттың аражігі сәл өзгеріп, олардың атаулары «Драмалық фильмдегі үздік музыкалық партитура» (Best Music Score of a Dramatic Picture) және «Музыкалық фильмдегі үздік музыкалық сүйемелдеу» (Best Scoring of a Musical Picture) болып өзгертілді. Бұл номинацияның алғаш рет жанрларға бөлінуі еді. 1942 жылдан 1985 жылға дейін музыкалық фильмдердің ([[мюзикл]]дердің) саундтректері жеке санатта қарастырылды (тек 1958, 1981 және 1982 жылдарды қоспағанда). Осы уақыт ішінде екі номинацияның да атауы бірнеше рет өзгеріске ұшырады. «Дисней ренессансы» деп аталатын кезеңде, 1990-1995 жылдар аралығында Walt Disney Feature Animation студиясының төрт фильмі («Су перісі», «Сұлу мен Құбыжық», «[[Аладдин (мультфильм, 1992)|Аладдин]]» және «Арыстан Патша») алты жыл ішінде жеңіске жеткеннен кейін, «Үздік түпнұсқалық музыка» номинациясын тағы да жанрларға бөлу туралы шешім қабылданды. Бұл жолы комедиялар мен мюзиклдер бір санатқа біріктірілді. Академияның музыка бөлімінің төрағасы Алан Бергманның айтуынша: «Адамдар фондық музыка үшін емес, әндер үшін дауыс беріп жатты. Музыка бөлімінен тыс Академия мүшелері бұл екеуінің аражігін ажыратпайтынын сездік. Сондықтан «Арыстан Патша» сияқты музыка мен «[[Форрест Гамп]]» сияқты драма бәсекеге түскенде, бұл мүлдем екі бөлек нәрсені салыстырумен тең болды. Мәселе музыканың сапасында емес, оның фильмдегі атқаратын қызметінде. Бұл жерде үлкен айырмашылық бар».<ref name="auto">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/03/12/movies/oscar-films-oscar-films-the-rules-squeezing-music-into-pigeonholes.html|title=Oscar Films/The Rules – Squeezing Music Into Pigeonholes|first=Justine|last=Elias|date=12 March 2000|newspaper=The New York Times}}</ref> Осылайша, 1996 жылы номинация «Үздік түпнұсқалық драмалық музыка» және «Үздік түпнұсқалық музыкалық немесе комедиялық музыка» болып екіге бөлінді. Бұл өзгеріс Академияның басқа бөлімдерінде қолдау таппады. Академияның ережелер комитетінің төрағасы Чарльз Бернштейн «Оскардың басқа ешбір номинациясы фильмнің жанрына тәуелді емес» екенін және «романтикалық комедияға музыка жазу жұмысы ауыр драмамен жұмыс істеуден айтарлықтай ерекшеленбейтінін» атап өтті. Бұл бөлініс 2000 жылы қайтадан күшіне жойылып, номинациялар біріктірілді. 2020 жылы ережелерге өзгеріс енгізіліп, фильм музыкасының кемінде 60%-ы түпнұсқалық болуы талап етілді. Ал франшизалық фильмдер мен сиквелдерде жаңа музыканың үлесі кемінде 80% болуы тиіс деп бекітілді. 2021 жылы ережелер тағы да өзгеріп, түпнұсқалық музыканың ең төменгі пайызы фильмдегі жалпы музыканың 60%-ынан 35%-ына дейін төмендетілді.<ref>{{cite web |title=Award rules and campaign regulations approved for 94th Oscars |url=https://www.oscars.org/news/awards-rules-and-campaign-regulations-approved-94th-oscarsr |publisher=oscars.org |date=30 June 2021}}</ref> == Рекордтар == * '''Ең көп жеңіс:''' [[Альфред Ньюман]] — 9 марапат. * '''Ең көп номинация:''' [[Джон Уильямс]] — 49 номинация (осы санат бойынша). * '''Алғашқы иегері:''' Луис Сильверс (1934 жылы «One Night of Love» фильмі үшін). == Жеңімпаздар және номинанттар тізімі == {{swatch-inline|#EEDD82|'''Лауреаттар''' осы түспен белгіленген.}} === 1935—1940 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="3" | [[Оскар (1935)|1935]]<br />{{small|(7-ші)}} | style="background:#FAEB86" | '''''[[Махаббаттың бір түні]] (One Night of Love)''''' | style="background:#FAEB86" | '''[[Columbia Pictures|Columbia Studio Music Department]], [[Луис Силверс]], бөлім басшысы {{small|([[Виктор Шерзингер]] және [[Гас Кан]] жазған тақырыптық музыка)}}''' |- | ''[[Көңілді ажырасқан әйел]] (The Gay Divorcee)'' | RKO Radio Studio Music Department, Макс Стайнер, бөлім басшысы {{small|(Кеннет Уэбб және Сэмюэл Хоффенштейн жазған музыка)}} |- | ''[[Жоғалған патруль (фильм, 1934)|Жоғалған патруль]] (The Lost Patrol)'' | RKO Radio Studio Music Department, Стайнер, бөлім басшысы {{small|(Стайнер жазған музыка)}} |- ! rowspan="4" | [[Оскар (1936)|1936]]<br />{{small|(8-ші)}} | style="background:#FAEB86" | '''''[[Хабаршы (фильм, 1935)|Хабаршы]] (The Informer)''''' | style="background:#FAEB86" | '''[[RKO Pictures|RKO Radio Studio Music Department]], [[Макс Стайнер]], бөлім басшысы {{small|(Стайнер жазған музыка)}}''' |- | ''[[Капитан Бладтың одиссеясы (фильм, 1935)|Капитан Блад]] (Captain Blood)'' | Warner Bros.-First National Studio Music Department, Лео Ф. Форбстайн, бөлім басшысы {{small|(Эрих Вольфганг Корнгольд жазған музыка)}} |- | ''[[Баунтидегі бүлік (фильм, 1935)|Баунтидегі бүлік]] (Mutiny on the Bounty)'' | Metro-Goldwyn-Mayer Studio Music Department, Нат У. Финстон, бөлім басшысы {{small|(Герберт Стотхарт жазған музыка)}} |- | ''[[Питер Иббетсон (фильм)|Питер Иббетсон]] (Peter Ibbetson)'' | Paramount Studio Music Department, Ирвин Талбот, бөлім басшысы {{small|(Эрнст Тох жазған музыка)}} |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1937)|1937]]<br />{{small|(9-шы)}} | style="background:#FAEB86" | '''''[[Энтони Эдверс]] (Anthony Adverse)''''' | style="background:#FAEB86" | '''[[Warner Bros.|Warner Bros. Studio Music Department]], [[Лео Ф. Форбстайн]], бөлім басшысы {{small|([[Эрих Вольфганг Корнгольд]] жазған музыка)}}''' |- | ''[[Жеңіл кавалерияның шабуылы (фильм, 1936)|Жеңіл кавалерияның шабуылы]] (The Charge of the Light Brigade)'' | Warner Bros. Studio Music Department, Форбстайн, бөлім басшысы {{small|(Макс Стайнер жазған музыка)}} |- | ''[[Аллаһ бағы (фильм, 1936)|Аллаһ бағы]] (The Garden of Allah)'' | Selznick International Pictures Music Department, Стайнер, бөлім басшысы {{small|(Стайнер жазған музыка)}} |- | ''[[Генерал таң алдында қайтыс болды]] (The General Died at Dawn)'' | Paramount Studio Music Department, Борис Моррос, бөлім басшысы {{small|(Вернер Янссен жазған музыка)}} |- | ''[[Винтерсет (фильм)|Винтерсет]] (Winterset)'' | RKO Radio Studio Music Department, Натаниел Шилкрет, бөлім басшысы {{small|(Шилкрет жазған музыка)}} |- ! rowspan="14" | [[Оскар (1938)|1938]]<br />{{small|(10-шы)}} | style="background:#FAEB86" | '''''[[Жүз еркек және бір қыз]] (One Hundred Men and a Girl)''''' | style="background:#FAEB86" | '''[[Universal Pictures|Universal Studio Music Department]], [[Чарльз Превин]], бөлім басшысы {{small|(композитор көрсетілмеген)}}''' |- | ''[[Дауыл (фильм, 1937)|Дауыл]] (The Hurricane)'' | Samuel Goldwyn Studio Music Department, Альфред Ньюман, бөлім басшысы {{small|(Ньюман жазған музыка)}} |- | ''[[Ескі Чикагода]] (In Old Chicago)'' | 20th Century-Fox Studio Music Department, Луис Силверс, бөлім басшысы {{small|(композитор көрсетілмеген)}} |- | ''[[Эмиль Золяның өмірі]] (The Life of Emile Zola)'' | Warner Bros. Studio Music Department, Лео Ф. Форбстайн, бөлім басшысы {{small|(Макс Стайнер жазған музыка)}} |- | ''[[Жоғалған көкжиек (фильм, 1937)|Жоғалған көкжиек]] (Lost Horizon)'' | Columbia Studio Music Department, Моррис Столофф, бөлім басшысы {{small|(Дмитрий Тёмкин жазған музыка)}} |- | ''[[Тілек айт (фильм, 1937)|Тілек айт]] (Make a Wish)'' | Principal Productions, Гюго Ризенфельд, бөлім басшысы {{small|(Ризенфельд жазған музыка)}} |- | ''[[Майтайм (фильм, 1937)|Майтайм]] (Maytime)'' | Metro-Goldwyn-Mayer Studio Music Department, Нат У. Финстон, бөлім басшысы {{small|(Герберт Стотхарт жазған музыка)}} |- | ''[[Поршия сот үстінде]] (Portia on Trial)'' | Republic Studio Music Department, Альберто Коломбо, бөлім басшысы {{small|(Коломбо жазған музыка)}} |- | ''[[Зенда тұтқыны (фильм, 1937)|Зенда тұтқыны]] (The Prisoner of Zenda)'' | Selznick International Pictures Music Department, Альфред Ньюман, бөлім басшысы {{small|(Ньюман жазған музыка)}} |- | ''[[Сапалы көше (фильм, 1937)|Сапалы көше]] (Quality Street)'' | RKO Radio Studio Music Department, Рой Уэбб, бөлім басшысы {{small|(Уэбб жазған музыка)}} |- | ''[[Ақшақар және жеті ергежейлі (мультфильм, 1937)|Ақшақар және жеті ергежейлі]] (Snow White and the Seven Dwarfs)'' | Walt Disney Studio Music Department, Ли Харлайн, бөлім басшысы {{small|(Фрэнк Черчилль, Харлайн және Пол Смит жазған музыка)}} |- | ''[[Ән айтатын бірдеңе]] (Something to Sing About)'' | Grand National Studio Music Department, Константин Бакалейников, бөлім басшысы {{small|(Виктор Шерзингер жазған музыка)}} |- | ''[[Теңіздегі жандар]] (Souls at Sea)'' | Paramount Studio Music Department, Борис Моррос, бөлім басшысы {{small|(У. Франке Харлинг және Милан Родер жазған музыка)}} |- | ''[[Жабайы Батыс жолымен (фильм, 1937)|Жабайы Батыс жолымен]] (Way Out West)'' | Hal Roach Studio Music Department, Марвин Хэтли, бөлім басшысы {{small|(Хэтли жазған музыка)}} |- ! rowspan="24" | [[Оскар (1939)|1939]]<br />{{small|(11-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Робин Гудтың бастан кешкендері]] (The Adventures of Robin Hood)''''' | '''[[Эрих Вольфганг Корнгольд]]''' |- | ''[[Армия қызы]] (Army Girl)'' | Виктор Янг |- | ''[[Ақымақтар]] (Block-Heads)'' | Марвин Хэтли |- | ''[[Блокада (фильм, 1938)|Блокада]] (Blockade)'' | Вернер Янссен |- | ''[[Мұзды жару]] (Breaking the Ice)'' | Виктор Янг |- | ''[[Ковбой және ханым]] (The Cowboy and the Lady)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Егер мен патша болсам]] (If I Were King)'' | Ричард Хагеман |- | ''[[Мария-Антуанетта (фильм, 1938)|Мария-Антуанетта]] (Marie Antoinette)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Тынық мұхит лайнері]] (Pacific Liner)'' | Рассел Беннетт |- | ''[[Суэц (фильм)|Суэц]] (Suez)'' | Луис Силверс |- | ''[[Жүрегі жастар]] (The Young in Heart)'' | Франц Ваксман |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық сүйемелдеу''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Александрдың регтайм-бенді]] (Alexander's Ragtime Band)''''' | '''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Қамсыз]] (Carefree)'' | Виктор Баравалле |- | ''[[Қыздар мектебі (фильм, 1938)|Қыздар мектебі]] (Girls' School)'' | Моррис Столофф және Грегори Стоун |- | ''[[Голдвин фоллилері]] (The Goldwyn Follies)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Иезавель (фильм, 1938)|Иезавель]] (Jezebel)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Музыкаға құмар]] (Mad About Music)'' | Чарльз Превин және Фрэнк Скиннер |- | ''[[Бенгалия үстіндегі дауыл]] (Storm Over Bengal)'' | Сай Файер |- | ''[[Сүйіктілер (фильм, 1938)|Сүйіктілер]] (Sweethearts)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Жүрегім сонда]] (There Goes My Heart)'' | Марвин Хэтли |- | ''[[Тропикалық демалыс]] (Tropic Holiday)'' | Борис Моррос |- | ''[[Жүрегі жастар]] (The Young in Heart)'' | Франц Ваксман |- ! rowspan="27" | [[Оскар (1940)|1940]]<br />{{small|(12-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Оз елінің сиқыршысы (фильм, 1939)|Оз елінің сиқыршысы]] (The Wizard of Oz)''''' | '''[[Герберт Стотхарт]]''' |- | ''[[Қараңғы жеңіс]] (Dark Victory)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Мәңгілік сенікі]] (Eternally Yours)'' | Вернер Янссен |- | ''[[Алтын бала (фильм, 1939)|Алтын бала]] (Golden Boy)'' | Виктор Янг |- | ''[[Желмен ұшқандар (фильм)|Желмен ұшқандар]] (Gone with the Wind)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Гулливердің саяхаты (мультфильм, 1939)|Гулливердің саяхаты]] (Gulliver's Travels)'' | Виктор Янг |- | ''[[Темір маска киген адам (фильм, 1939)|Темір маска киген адам]] (The Man in the Iron Mask)'' | Люд Глускин және Люсьен Моравек |- | ''[[Жеңімпаз адам]] (Man of Conquest)'' | Виктор Янг |- | ''[[Мейірбике Эдит Кэвелл]] (Nurse Edith Cavell)'' | Энтони Коллинз |- | ''[[Адамдар мен тышқандар туралы (фильм, 1939)|Адамдар мен тышқандар туралы]] (Of Mice and Men)'' | Аарон Копленд |- | ''[[Жаңбыр келді]] (The Rains Came)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Найзағайлы асу (фильм, 1939)|Найзағайлы асу]] (Wuthering Heights)'' | Альфред Ньюман |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық сүйемелдеу''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Дилижанс (фильм)|Дилижанс]] (Stagecoach)''''' | '''[[Ричард Хагеман]], [[У. Франке Харлинг]], [[Джон Лейполд]] және [[Лео Шукен]]''' |- | ''[[Қаруланған сәбилер]] (Babes in Arms)'' | Роджер Иденс және Джорджи Столл |- | ''[[Алғашқы махаббат (фильм, 1939)|Алғашқы махаббат]] (First Love)'' | Чарльз Превин |- | ''[[Ұлы Виктор Герберт]] (The Great Victor Herbert)'' | Фил Боутелье және Артур Ланж |- | ''[[Нотр-Дам бүкірі (фильм, 1939)|Нотр-Дам бүкірі]] (The Hunchback of Notre Dame)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Интермеццо (фильм, 1939)|Интермеццо]] (Intermezzo)'' | Луис Форбс |- | ''[[Мистер Смит Вашингтонға барады]] (Mr. Smith Goes to Washington)'' | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Адамдар мен тышқандар туралы (фильм, 1939)|Адамдар мен тышқандар туралы]] (Of Mice and Men)'' | Аарон Копленд |- | ''[[Элизабет пен Эссекстің жеке өмірі]] (The Private Lives of Elizabeth and Essex)'' | Эрих Вольфганг Корнгольд |- | ''[[Ол полицейге тұрмысқа шықты]] (She Married a Cop)'' | Сай Файер |- | ''[[Суани өзені (фильм, 1939)|Суани өзені]] (Swanee River)'' | Луис Силверс |- | ''[[Оларда музыка болады]] (They Shall Have Music)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Оңтүстікке жол]] (Way Down South)'' | Виктор Янг |} === 1941—1950 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="28" | [[Оскар (1941)|1941]]<br />{{small|(13-ші)}} | colspan="2" style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Пиноккио (мультфильм, 1940)|Пиноккио]] (Pinocchio)''''' | '''[[Ли Харлайн]], [[Пол Смит (композитор)|Пол Смит]] және [[Нед Вашингтон]]''' |- | ''[[Аризона (фильм, 1940)|Аризона]] (Arizona)'' | rowspan="2"| Виктор Янг |- | ''[[Қара команда]] (Dark Command)'' |- | ''[[Өмір үшін күрес]] (The Fight for Life)'' | Луис Грюнберг |- | ''[[Ұлы диктатор]] (The Great Dictator)'' | Мередит Уиллсон |- | ''[[Жеті фронтонды үй (фильм)|Жеті фронтонды үй]] (The House of the Seven Gables)'' | Фрэнк Скиннер |- | ''[[Вирджиниялық Говардтар]] (The Howards of Virginia)'' | Ричард Хагеман |- | ''[[Хат (фильм, 1940)|Хат]] (The Letter)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Үйге ұзақ жол]] (The Long Voyage Home)'' | Ричард Хагеман |- | ''[[Зорро таңбасы (фильм, 1940)|Зорро таңбасы]] (The Mark of Zorro)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Менің сүйікті әйелім]] (My Favorite Wife)'' | Рой Уэбб |- | ''[[Солтүстік-батыс атты полициясы]] (North West Mounted Police)'' | Виктор Янг |- | ''[[Біздің заманға дейінгі миллион жыл (фильм, 1940)|Біздің заманға дейінгі миллион жыл]] (One Million B.C.)'' | Вернер Хейманн |- | ''[[Біздің қалашық (фильм, 1940)|Біздің қалашық]] (Our Town)'' | Аарон Копленд |- | ''[[Ребекка (фильм, 1940)|Ребекка]] (Rebecca)'' | Франц Ваксман |- | ''[[Багдадтық ұры (фильм, 1940)|Багдадтық ұры]] (The Thief of Bagdad)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Ватерлоо көпірі (фильм, 1940)|Ватерлоо көпірі]] (Waterloo Bridge)'' | Герберт Стотхарт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық сүйемелдеу''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Тин Пэн Элли (фильм)|Тин Пэн Элли]] (Tin Pan Alley)''''' | '''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Тұр, менің махаббатым]] (Arise, My Love)'' | Виктор Янг |- | ''[[1941 жылдың хит-парады]] (Hit Parade of 1941)'' | Сай Файер |- | ''[[Ирен (фильм, 1940)|Ирен]] (Irene)'' | Энтони Коллинз |- | ''[[Біздің қалашық (фильм, 1940)|Біздің қалашық]] (Our Town)'' | Аарон Копленд |- | ''[[Теңіз қаршығасы (фильм, 1940)|Теңіз қаршығасы]] (The Sea Hawk)'' | Эрих Вольфганг Корнгольд |- | ''[[Екінші хор]] (Second Chorus)'' | Арти Шоу |- | ''[[Көктем шеруі]] (Spring Parade)'' | Чарльз Превин |- | ''[[Оркестрге дем беріңіздер]] (Strike Up the Band)'' | Роджер Иденс және Джорджи Столл |- ! rowspan="33" | [[Оскар (1942)|1942]]<br />{{small|(14-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Ібіліс пен Дэниел Уэбстер]] (The Devil and Daniel Webster)''''' | '''[[Бернард Херрманн]]''' |- | ''[[Артқы көше (фильм, 1941)|Артқы көше]] (Back Street)'' | Фрэнк Скиннер |- | ''[[Отты шар]] (Ball of Fire)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Бишоп бикеш үшін қошемет]] (Cheers for Miss Bishop)'' | Эдвард Уорд |- | ''[[Азамат Кейн]] (Citizen Kane)'' | Бернард Херрманн |- | ''[[Доктор Джекилл мен мистер Хайд (фильм, 1941)|Доктор Джекилл мен мистер Хайд]] (Dr. Jekyll and Mr. Hyde)'' | Франц Ваксман |- | ''[[Таңды бөгей тұрыңыз]] (Hold Back the Dawn)'' | Виктор Янг |- | ''[[Алқап қандай жасыл еді (фильм)|Алқап қандай жасыл еді]] (How Green Was My Valley)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Зомбилар патшасы]] (King of the Zombies)'' | Эдвард Кей |- | ''[[Оңашадағы ханымдар]] (Ladies in Retirement)'' | Моррис Столофф және Эрнст Тох |- | ''[[Кішкентай түлкілер (фильм)|Кішкентай түлкілер]] (The Little Foxes)'' | Мередит Уиллсон |- | ''[[Лидия (фильм, 1941)|Лидия]] (Lydia)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Мейірім аралы]] (Mercy Island)'' | Сай Файер және Уолтер Шарф |- | ''[[Сержант Йорк (фильм)|Сержант Йорк]] (Sergeant York)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Осылайша біздің түн аяқталды]] (So Ends Our Night)'' | Луис Грюнберг |- | ''[[Күннің батуы (фильм, 1941)|Күннің батуы]] (Sundown)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Күдік (фильм, 1941)|Күдік]] (Suspicion)'' | Франц Ваксман |- | ''[[Танкілерге рахмет]] (Tanks a Million)'' | Эдвард Уорд |- | ''[[Сол бір сенімсіз сезім]] (That Uncertain Feeling)'' | Вернер Хейманн |- | ''[[Бұл әйел менікі]] (This Woman Is Mine)'' | Ричард Хагеман |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Дамбо]] (Dumbo)''''' | '''[[Фрэнк Черчилль]] және [[Оливер Уоллес]]''' |- | ''[[Бүкіламерикалық студент]] (All-American Co-Ed)'' | Эдвард Уорд |- | ''[[Блюздің тууы]] (Birth of the Blues)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Рядовойлар]] (Buck Privates)'' | Чарльз Превин |- | ''[[Шоколадты солдат]] (The Chocolate Soldier)'' | Герберт Стотхарт және Бронислав Капер |- | ''[[Мұздағы каскадтар]] (Ice-Capades)'' | Сай Файер |- | ''[[Құлпынай сары]] (The Strawberry Blonde)'' | Хайнц Ромхельд |- | ''[[Күн алқабының серенадасы]] (Sun Valley Serenade)'' | Эмиль Ньюман |- | ''[[Санни (фильм, 1941)|Санни]] (Sunny)'' | Энтони Коллинз |- | ''[[Сен ешқашан байымайсың]] (You'll Never Get Rich)'' | Моррис Столофф |- ! rowspan="29" | [[Оскар (1943)|1943]]<br />{{small|(15-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Алға, саяхатшы]] (Now, Voyager)''''' | '''[[Макс Стайнер]]''' |- | ''[[Араб түндері (фильм, 1942)|Араб түндері]] (Arabian Nights)'' | Фрэнк Скиннер |- | ''[[Бэмби]] (Bambi)'' | Фрэнк Черчилль {{small|(қайтыс болған соң)}} және Эдвард Х. Пламб |- | ''[[Қара аққу (фильм, 1942)|Қара аққу]] (The Black Swan)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Корсикалық ағайындылар (фильм, 1941)|Корсикалық ағайындылар]] (The Corsican Brothers)'' | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Ұшатын жолбарыстар (фильм)|Ұшатын жолбарыстар]] (Flying Tigers)'' | Виктор Янг |- | ''[[Алтын безгек]] (The Gold Rush)'' | Макс Терр |- | ''[[Мен сиқыршыға үйлендім]] (I Married a Witch)'' | rowspan="2"| Рой Уэбб |- | ''[[Париждік Жанна]] (Joan of Paris)'' |- | ''[[Джунгли кітабы (фильм, 1942)|Джунгли кітабы]] (Jungle Book)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Клондайк қаһары]] (Klondike Fury)'' | Эдвард Кей |- | ''[[Янкилердің мақтанышы]] (The Pride of the Yankees)'' | Ли Харлайн |- | ''[[Кездейсоқ өнім]] (Random Harvest)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Шанхай қимылы]] (The Shanghai Gesture)'' | Ричард Хагеман |- | ''[[Күміс ханшайым]] (Silver Queen)'' | rowspan="2"| Виктор Янг |- | ''[[Хат жазыңыз, сүйіктім]] (Take a Letter, Darling)'' |- | ''[[Қала туралы әңгіме (фильм, 1942)|Қала туралы әңгіме]] (The Talk of the Town)'' | Фридрих Холландер және Моррис Столофф |- | ''[[Болу не болмау (фильм, 1942)|Болу не болмау]] (To Be or Not to Be)'' | Вернер Хейманн |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Янки Дудл Денди]] (Yankee Doodle Dandy)''''' | '''[[Рэй Хейндорф]] және [[Хайнц Ромхельд]]''' |- | ''[[Музыкамен ұшу]] (Flying with Music)'' | Эдвард Уорд |- | ''[[Мен және менің қызым үшін]] (For Me and My Gal)'' | Роджер Иденс және Джорджи Столл |- | ''[[Холидей Инн (фильм)|Холидей Инн]] (Holiday Inn)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Бәрі Евадан басталды]] (It Started with Eve)'' | Ганс Дж. Солтер және Чарльз Превин |- | ''[[Джонни Доубой]] (Johnny Doughboy)'' | Уолтер Шарф |- | ''[[Менің қызым Сэл]] (My Gal Sal)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Сен ешқашан бұрынғыдан да сүйкімді болмағансың]] (You Were Never Lovelier)'' | Ли Харлайн |- ! rowspan="29" | [[Оскар (1944)|1944]]<br />{{small|(16-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Бернадетт әні (фильм)|Бернадетт әні]] (The Song of Bernadette)''''' | '''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Таңғажайып миссис Холлидей]] (The Amazing Mrs. Holliday)'' | Фрэнк Скиннер және Ганс Дж. Солтер |- | ''[[Касабланка (фильм)|Касабланка]] (Casablanca)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Командос таң алдында шабуылдайды]] (Commandos Strike at Dawn)'' | Моррис Столофф және Луис Грюнберг |- | ''[[Құлаған торғай]] (The Fallen Sparrow)'' | Рой Уэбб және Константин Бакалейников |- | ''[[Қоңырау кімге соғылады (фильм)|Қоңырау кімге соғылады]] (For Whom the Bell Tolls)'' | Виктор Янг |- | ''[[Жендеттер де өледі!]] (Hangmen Also Die!)'' | Ганнс Эйслер |- | ''[[Хай Дидл Дидл]] (Hi Diddle Diddle)'' | Фил Боутелье |- | ''[[Ескі Оклахомада]] (In Old Oklahoma)'' | Уолтер Шарф |- | ''[[Джонни соңынан келеді]] (Johnny Come Lately)'' | Ли Харлайн |- | ''[[Канзастық (фильм)|Канзастық]] (The Kansan)'' | Джерард Карбонара |- | ''[[Бурлеск ханымы]] (Lady of Burlesque)'' | Артур Ланж |- | ''[[Мадам Кюри (фильм)|Мадам Кюри]] (Madame Curie)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Ай мен алты пенни (фильм)|Ай мен алты пенни]] (The Moon and Sixpence)'' | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Солтүстік жұлдызы (фильм, 1943)|Солтүстік жұлдызы]] (The North Star)'' | Аарон Копленд |- | ''[[Әуе күштері арқылы жеңіс]] (Victory Through Air Power)'' | Эдвард Х. Пламб, Пол Смит және Оливер Уоллес |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Бұл — армия]] (This Is the Army)''''' | '''[[Рэй Хейндорф]]''' |- | ''[[Кони-Айленд (фильм, 1943)|Кони-Айленд]] (Coney Island)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[1943 жылдың хит-парады]] (Hit Parade of 1943)'' | Уолтер Шарф |- | ''[[Опера елесі (фильм, 1943)|Опера елесі]] (Phantom of the Opera)'' | Эдвард Уорд |- | ''[[Привет, друзья!]] (Saludos Amigos)'' | Эдвард Х. Пламб, Пол Смит және Чарльз Уолкотт |- | ''[[Аспан — шекара]] (The Sky's the Limit)'' | Ли Харлайн |- | ''[[Айқайлайтын бірдеңе]] (Something to Shout About)'' | Моррис Столофф |- | ''[[Сахналық есік буфеті]] (Stage Door Canteen)'' | Фред Рич |- | ''[[Жұлдызды ырғақ]] (Star Spangled Rhythm)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Мыңдаған қошемет]] (Thousands Cheer)'' | Герберт Стотхарт |- ! rowspan="37" | [[Оскар (1945)|1945]]<br />{{small|(17-ші)}} |- | colspan="2" style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Сен кеткеннен бері]] (Since You Went Away)''''' | '''[[Макс Стайнер]]''' |- | ''[[Мекен-жайы белгісіз]] (Address Unknown)'' | Моррис Столофф және Эрнст Тох |- | ''[[Марк Твеннің бастан кешкендері]] (The Adventures of Mark Twain)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Сан-Луис-Рей көпірі (фильм, 1944)|Сан-Луис-Рей көпірі]] (The Bridge of San Luis Rey)'' | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Казанова Браун]] (Casanova Brown)'' | Артур Ланж |- | ''[[Рождестволық демалыс]] (Christmas Holiday)'' | Ганс Дж. Солтер |- | ''[[Қос сақтандыру (фильм)|Қос сақтандыру]] (Double Indemnity)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Жауынгер теңіз аралары]] (The Fighting Seabees)'' | Уолтер Шарф және Рой Уэбб |- | ''[[Түкті маймыл (фильм)|Түкті маймыл]] (The Hairy Ape)'' | Мишель Мишле және Эдвард Пол |- | ''[[Бұл ертең болды]] (It Happened Tomorrow)'' | Роберт Штольц |- | ''[[Джек Лондон (фильм, 1943)|Джек Лондон]] (Jack London)'' | Фред Рич |- | ''[[Кисмет (фильм, 1944)|Кисмет]] (Kismet)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Жалғыз жүректен басқа ештеңе емес]] (None but the Lonely Heart)'' | Константин Бакалейников және Ганнс Эйслер |- | ''[[Ханшайым және қарақшы]] (The Princess and the Pirate)'' | Дэвид Роуз |- | ''[[Жазғы дауыл (фильм, 1944)|Жазғы дауыл]] (Summer Storm)'' | Карл Хайос |- | ''[[Үш орыс қызы]] (Three Russian Girls)'' | Франке Харлинг |- | ''[[Мэйблдің бөлмесінде (фильм)|Мэйблдің бөлмесінде]] (Up in Mabel's Room)'' | Эдвард Пол |- | ''[[Желдегі дауыс]] (Voice in the Wind)'' | Мишель Мишле |- | ''[[Уилсон (фильм, 1944)|Уилсон]] (Wilson)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Қала әйелі]] (The Woman of the Town)'' | Миклош Рожа |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Мұқабадағы қыз (фильм)|Мұқабадағы қыз]] (Cover Girl)''''' | '''[[Моррис Столофф]] және [[Кармен Драгон]]''' |- | ''[[Бразилия (фильм, 1944)|Бразилия]] (Brazil)'' | Уолтер Шарф |- | ''[[Биік және биігірек]] (Higher and Higher)'' | Константин Бакалейников |- | ''[[Голливудтық асхана (фильм)|Голливудтық асхана]] (Hollywood Canteen)'' | Рэй Хейндорф |- | ''[[Ирландиялық көздер күлімдейді]] (Irish Eyes Are Smiling)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Никербокер демалысы]] (Knickerbocker Holiday)'' | Вернер Хейманн және Курт Вайль |- | ''[[Қараңғыдағы ханым]] (Lady in the Dark)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Ханым, билейік]] (Lady, Let's Dance)'' | Эдвард Кей |- | ''[[Мені Сент-Луисте кездестір]] (Meet Me in St. Louis)'' | Джорджи Столл |- | ''[[Көңілді Монахандар]] (The Merry Monahans)'' | Ганс Дж. Солтер |- | ''[[Минстрель (фильм)|Минстрель]] (Minstrel Man)'' | Ферде Грофе және Лео Эрдоди |- | ''[[1945 жылдың сенсациялары]] (Sensations of 1945)'' | Малон Меррик |- | ''[[Ашық жол әні]] (Song of the Open Road)'' | Чарльз Превин |- | ''[[Қаруланған]] (Up in Arms)'' | Луис Форбс және Рэй Хейндорф |- ! rowspan="36" | [[Оскар (1946)|1946]]<br />{{small|(18-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Арбау (фильм, 1945)|Арбау]] (Spellbound)''''' | '''[[Миклош Рожа]]''' |- | ''[[Әулие Мария қоңыраулары]] (The Bells of St. Mary's)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Брюстер миллиондары (фильм, 1945)|Брюстер миллиондары]] (Brewster's Millions)'' | Луис Форбс |- | ''[[Капитан Кидд (фильм)|Капитан Кидд]] (Captain Kidd)'' | Вернер Янссен |- | ''[[Таңғажайып коттедж]] (The Enchanted Cottage)'' | Рой Уэбб |- | ''[[Варварлық жағалау оты]] (Flame of Barbary Coast)'' | Morton Scott және Dale Butts |- | ''[[Сарбаздың бал айы]] (G. I. Honeymoon)'' | Эдвард Кей |- | ''[[Джоннидің оқиғасы]] (Story of G. I. Joe)'' | Луис Эпплбаум және Анн Ронелл |- | ''[[Үйдегі қонақ]] (Guest in the House)'' | Вернер Янссен |- | ''[[Қонақ әйел]] (Guest Wife)'' | Даниэле Амфитеатров |- | ''[[Патшалықтың кілттері (фильм)|Патшалықтың кілттері]] (The Keys of the Kingdom)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Жоғалған уик-энд (фильм)|Жоғалған уик-энд]] (The Lost Weekend)'' | Миклош Рожа |- | ''[[Махаббат хаттары (фильм, 1945)|Махаббат хаттары]] (Love Letters)'' | Виктор Янг |- | ''[[Жалғыз жүрген адам]] (The Man Who Walked Alone)'' | Карл Хайос |- | ''[[Бирмадағы мақсат!]] (Objective, Burma!)'' | Франц Ваксман |- | ''[[Париж астыртын ұйымы]] (Paris Underground)'' | Александр Тансман |- | ''[[Есте сақталатын ән]] (A Song to Remember)'' | Миклош Рожа және Моррис Столофф |- | ''[[Оңтүстіктік (фильм)|Оңтүстіктік]] (The Southerner)'' | Вернер Янссен |- | ''[[Біздің бұл махаббатымыз]] (This Love of Ours)'' | Ганс Дж. Солтер |- | ''[[Шешім алқабы]] (The Valley of Decision)'' | Герберт Стотхарт |- | ''[[Терезедегі әйел (фильм, 1944)|Терезедегі әйел]] (The Woman in the Window)'' | Артур Ланж және Хьюго Фридхофер |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Зәкірді көтеріңдер (фильм)|Зәкірді көтеріңдер]] (Anchors Aweigh)''''' | '''[[Джорджи Столл]]''' |- | ''[[Юкон аруы]] (Belle of the Yukon)'' | Артур Ланж |- | ''[[Ән айтпай тұра алмаймын]] (Can't Help Singing)'' | Джером Керн {{small|(қайтыс болған соң)}} және Ганс Дж. Солтер |- | ''[[Бақытқа сапар]] (Hitchhike to Happiness)'' | Morton Scott |- | ''[[Жалынды аққұба]] (Incendiary Blonde)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Көк түсті рапсодия (фильм)|Көк түсті рапсодия]] (Rhapsody in Blue)'' | Рэй Хейндорф және Макс Стайнер |- | ''[[Мемлекеттік жәрмеңке (фильм, 1945)|Мемлекеттік жәрмеңке]] (State Fair)'' | Альфред Ньюман және Чарльз Хендерсон |- | ''[[Санбоннет Сью]] (Sunbonnet Sue)'' | Эдвард Кей |- | ''[[Үш кабальеро]] (The Three Caballeros)'' | Эдвард Х. Пламб, Пол Смит және Чарльз Уолкотт |- | ''[[Бүгін түнде және күн сайын]] (Tonight and Every Night)'' | Марлин Скилз және Моррис Столофф |- | ''[[Неге қыздар үйден кетеді]] (Why Girls Leave Home)'' | Уолтер Грин |- | ''[[Ғажайып адам (фильм)|Ғажайып адам]] (Wonder Man)'' | Луис Форбс және Рэй Хейндорф |- ! rowspan="13" | [[Оскар (1947)|1947]]<br />{{small|(19-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Өміріміздің үздік жылдары]] (The Best Years of Our Lives)''''' | '''[[Хьюго Фридхофер]]''' |- | ''[[Анна және Сиам патшасы (фильм)|Анна және Сиам патшасы]] (Anna and the King of Siam)'' | Бернард Херрманн |- | ''[[Генрих V (фильм, 1944)|Генрих V]] (Henry V)'' | Уильям Уолтон |- | ''[[Юмореска (фильм, 1946)|Юмореска]] (Humoresque)'' | Франц Ваксман |- | ''[[Өлтірушілер (фильм, 1946)|Өлтірушілер]] (The Killers)'' | Миклош Рожа |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Джолсон хикаясы]] (The Jolson Story)''''' | '''[[Моррис Столофф]]''' |- | ''[[Көк аспан (фильм, 1946)|Көк аспан]] (Blue Skies)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Сентениал жазы]] (Centennial Summer)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Харви қыздары]] (The Harvey Girls)'' | Ленни Хейтон |- | ''[[Түн мен күн (фильм, 1946)|Түн мен күн]] (Night and Day)'' | Рэй Хейндорф және Макс Стайнер |- ! rowspan="13" | [[Оскар (1948)|1948]]<br />{{small|(20-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Қос өмір (фильм, 1947)|Қос өмір]] (A Double Life)''''' | '''[[Миклош Рожа]]''' |- | ''[[Епископтың әйелі]] (The Bishop's Wife)'' | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Кастилиядан келген капитан]] (Captain from Castile)'' | Альфред Ньюман |- | ''[[Мәңгілік Амбер (фильм)|Мәңгілік Амбер]] (Forever Amber)'' | Дэвид Раксин |- | ''[[Әкемен бірге өмір (фильм)|Әкемен бірге өмір]] (Life with Father)'' | Макс Стайнер |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Анасы трико киген]] (Mother Wore Tights)''''' | '''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Фиеста (фильм, 1947)|Фиеста]] (Fiesta)'' | Джонни Грин |- | ''[[Менің жабайы ирландиялық раушаным]] (My Wild Irish Rose)'' | Рэй Хейндорф және Макс Стайнер |- | ''[[Риоға жол]] (Road to Rio)'' | Роберт Эммет Долан |- | ''[[Оңтүстік әні]] (Song of the South)'' | Даниэле Амфитеатров, Пол Смит және Чарльз Уолкотт |- ! rowspan="13" | [[Оскар (1949)|1949]]<br />{{small|(21-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Қызыл кебіс (фильм, 1948)|Қызыл кебіс]] (The Red Shoes)''''' | '''[[Брайан Исдейл]]''' |- | ''[[Гамлет (фильм, 1948)|Гамлет]] (Hamlet)'' | Уильям Уолтон |- | ''[[Жанна д'Арк (фильм, 1948)|Жанна д'Арк]] (Joan of Arc)'' | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Джонни Белинда (фильм, 1948)|Джонни Белинда]] (Johnny Belinda)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Жылан орлы]] (The Snake Pit)'' | Альфред Ньюман |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Пасха шеруі (фильм)|Пасха шеруі]] (Easter Parade)''''' | '''[[Джонни Грин]] және [[Роджер Иденс]]''' |- | ''[[Император вальсі]] (The Emperor Waltz)'' | Виктор Янг |- | ''[[Қарақшы (фильм, 1948)|Қарақшы]] (The Pirate)'' | Ленни Хейтон |- | ''[[Ашық теңіздегі роман]] (Romance on the High Seas)'' | Рэй Хейндорф |- | ''[[Менің сәбиім маған күлімдегенде]] (When My Baby Smiles at Me)'' | Альфред Ньюман |- ! rowspan="9" | [[Оскар (1950)|1950]]<br />{{small|(22-ші)}} |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Мұрагер ханым (фильм)|Мұрагер ханым]] (The Heiress)''''' | '''[[Аарон Копленд]]''' |- | ''[[Орман артында]] (Beyond the Forest)'' | Макс Стайнер |- | ''[[Чемпион (фильм, 1949)|Чемпион]] (Champion)'' | Дмитрий Тёмкин |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Қалада (фильм)|Қалада]] (On the Town)''''' | '''[[Роджер Иденс]] және [[Ленни Хейтон]]''' |- | ''[[Джолсон қайтадан ән салады]] (Jolson Sings Again)'' | Моррис Столофф және Джордж Дунинг |- | ''[[Күміс астарды ізде]] (Look for the Silver Lining)'' | Рэй Хейндорф |} === 1951—1960 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1951)|1951]]<br />{{small|(23-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сансет бульвары (фильм)|Сансет бульвары]]''''' (''Sunset Boulevard'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Франц Ваксман]]''' |- | ''[[Барлығы Ева туралы]]'' (''All About Eve'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Жалындаған жебе]]'' (''The Flame and the Arrow'') | Макс Стайнер |- | ''[[Самсон мен Далила (фильм, 1949)|Самсон мен Далила]]'' (''Samson and Delilah'') | Виктор Янг |- | ''[[Мен үшін мұңды ән айтпа]]'' (''No Sad Songs for Me'') | Джордж Дунинг |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мылтығыңды ал, Энни (фильм)|Мылтығыңды ал, Энни]]''''' (''Annie Get Your Gun'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Адольф Дойч]] және [[Роджер Иденс]]''' |- | ''[[Күлше қыз (мультфильм, 1950)|Күлше қыз]]'' (''Cinderella'') | Пол Смит және Оливер Уоллес |- | ''[[Үш кішкентай сөз]]'' (''Three Little Words'') | Андре Превин |- | ''[[Уэст-Пойнт хикаясы]]'' (''The West Point Story'') | Рэй Хейндорф |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1952)|1952]]<br />{{small|(24-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Күн астындағы орын (фильм, 1951)|Күн астындағы орын]]''''' (''A Place in the Sun'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Франц Ваксман]]''' |- | ''[[Дәуіт пен Вирсавия (фильм)|Дәуіт пен Вирсавия]]'' (''David and Bathsheba'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Коммивояжердің қазасы (фильм, 1951)|Коммивояжердің қазасы]]'' (''Death of a Salesman'') | Алекс Норт |- | ''[[Камо Грядеши (фильм, 1951)|Камо Грядеши]]'' (''Quo Vadis'') | Миклош Рожа |- | ''[[«Тілек» трамвайы (фильм, 1951)|«Тілек» трамвайы]]'' (''A Streetcar Named Desire'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Париждегі американдық (фильм, 1951)|Париждегі американдық]]''''' (''An American in Paris'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Сол Чаплин]] және [[Джонни Грин]]''' |- | ''[[Алиса ғажайыптар елінде (мультфильм, 1951)|Алиса ғажайыптар елінде]]'' (''Alice in Wonderland'') | Оливер Уоллес |- | ''[[Ұлы Карузо]]'' (''The Great Caruso'') | Питер Герман Адлер және Джонни Грин |- | ''[[Ривьерада (фильм)|Ривьерада]]'' (''On the Riviera'') | Альфред Ньюман |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1953)|1953]]<br />{{small|(25-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Тал түс (фильм)|Тал түс]]''''' (''High Noon'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дмитрий Тёмкин]]''' |- | ''[[Айвенго (фильм, 1952)|Айвенго]]'' (''Ivanhoe'') | Миклош Рожа |- | ''[[Фатима құдайының кереметі]]'' (''The Miracle of Our Lady of Fatima'') | Макс Стайнер |- | ''[[Ұры (фильм, 1952)|Ұры]]'' (''The Thief'') | Хершел Бурк Гилберт |- | ''[[Вива Сапата!]]'' (''Viva Zapata!'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жүрегімдегі әнмен (фильм)|Жүрегімдегі әнмен]]''''' (''With a Song in My Heart'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Ханс Кристиан Андерсен (фильм)|Ханс Кристиан Андерсен]]'' (''Hans Christian Andersen'') | Уолтер Шарф |- | ''[[Джаз әншісі (фильм, 1952)|Джаз әншісі]]'' (''The Jazz Singer'') | Рэй Хейндорф және Макс Стайнер |- | ''[[Жаңбыр астындағы ән (фильм)|Жаңбыр астындағы ән]]'' (''Singin' in the Rain'') | Ленни Хейтон |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1954)|1954]]<br />{{small|(26-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Лили (фильм, 1953)|Лили]]''''' (''Lili'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Бронислав Капер]]''' |- | ''[[Осыдан мәңгілікке дейін (фильм)|Осыдан мәңгілікке дейін]]'' (''From Here to Eternity'') | Джордж Дунинг және Моррис Столофф |- | ''[[Юлий Цезарь (фильм, 1953)|Юлий Цезарь]]'' (''Julius Caesar'') | Миклош Рожа |- | ''[[Шектен тыс (фильм, 1952)|Шектен тыс]]'' (''Above and Beyond'') | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Бұл — Синерама]]'' (''This Is Cinerama'') | Луис Форбс |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Маған мадам деп айтыңыз]]''''' (''Call Me Madam'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Доктор Т.-ның 5000 саусағы]]'' (''The 5,000 Fingers of Dr. T.'') | Фридрих Холлаендер және Моррис Столофф |- | ''[[Театр фургоны (фильм)|Театр фургоны]]'' (''The Band Wagon'') | Адольф Дойч |- | ''[[Кейт мені сүй]]'' (''Kiss Me Kate'') | Сол Чаплин және Андре Превин |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1955)|1955]]<br />{{small|(27-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Биік және құдіретті (фильм)|Биік және құдіретті]]''''' (''The High and the Mighty'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дмитрий Тёмкин]]''' |- | ''[[Кейндегі бүлік (фильм, 1954)|Кейндегі бүлік]]'' (''The Caine Mutiny'') | Макс Стайнер |- | ''[[Жеңевьева (фильм)|Жеңевьева]]'' (''Genevieve'') | Ларри Адлер |- | ''[[Портта (фильм, 1954)|Портта]]'' (''On the Waterfront'') | Леонард Бернстайн |- | ''[[Күміс тостаған (фильм)|Күміс тостаған]]'' (''The Silver Chalice'') | Франц Ваксман |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жеті ағайындыға жеті келін]]''''' (''Seven Brides for Seven Brothers'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Сол Чаплин]] және [[Адольф Дойч]]''' |- | ''[[Кармен Джонс (фильм)|Кармен Джонс]]'' (''Carmen Jones'') | Хершел Бурк Гилберт |- | ''[[Гленн Миллер хикаясы]]'' (''The Glenn Miller Story'') | Джозеф Гершенсон және Генри Манчини |- | ''[[Жұлдыз туды (фильм, 1954)|Жұлдыз туды]]'' (''A Star Is Born'') | Рэй Хейндорф |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1956)|1956]]<br />{{small|(28-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Махаббат — ең керемет нәрсе]]''''' (''Love Is a Many-Splendored Thing'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Жауынгерлік ұран (фильм)|Жауынгерлік ұран]]'' (''Battle Cry'') | Макс Стайнер |- | ''[[Алтын қолы бар адам (фильм)|Алтын қолы бар адам]]'' (''The Man with the Golden Arm'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Пикник (фильм, 1955)|Пикник]]'' (''Picnic'') | Джордж Дунинг |- | ''[[Раушан гүлінің татуировкасы (фильм)|Раушан гүлінің татуировкасы]]'' (''The Rose Tattoo'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Оклахома! (фильм, 1955)|Оклахома!]]''''' (''Oklahoma!'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Роберт Расселл Беннетт]], [[Джей Блэктон]] және [[Адольф Дойч]]''' |- | ''[[Жігіттер мен қыздар (фильм)|Жігіттер мен қыздар]]'' (''Guys and Dolls'') | Джей Блэктон және Сирил Дж. Мокридж |- | ''[[Әрқашан тамаша ауа райы]]'' (''It's Always Fair Weather'') | Андре Превин |- | ''[[Мені сүй немесе таста]]'' (''Love Me or Leave Me'') | Перси Фэйт және Джорджи Столл |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1957)|1957]]<br />{{small|(29-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[80 күн ішінде жер шарын айналу (фильм, 1956)|80 күн ішінде жер шарын айналу]]''''' (''Around the World in 80 Days'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Виктор Янг]]''' |- | ''[[Анастасия (фильм, 1956)|Анастасия]]'' (''Anastasia'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Алып (фильм, 1956)|Алып]]'' (''Giant'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Жаңбыр жасаушы (фильм)|Жаңбыр жасаушы]]'' (''The Rainmaker'') | Алекс Норт |- | ''[[Көк пен тозақ арасында]]'' (''Between Heaven and Hell'') | Хьюго Фридхофер |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Патша мен мен (фильм, 1956)|Патша мен мен]]''''' (''The King and I'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кен Дарби]] және [[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Эдди Дучин хикаясы]]'' (''The Eddy Duchin Story'') | Джордж Дунинг және Моррис Столофф |- | ''[[Жоғарғы қоғам (фильм, 1956)|Жоғарғы қоғам]]'' (''High Society'') | Сол Чаплин және Джонни Грин |- | ''[[Лас-Вегаста кездесейік]]'' (''Meet Me in Las Vegas'') | Джонни Грин және Джорджи Столл |- ! rowspan="6" | [[Оскар (1958)|1958]]<br />{{small|(30-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Квай өзенінен өткен көпір (фильм)|Квай өзенінен өткен көпір]]''''' (''The Bridge on the River Kwai'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Малкольм Арнольд]]''' |- | ''[[Естен кетпес махаббат (фильм, 1957)|Естен кетпес махаббат]]'' (''An Affair to Remember'') | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Дельфин мінген бала]]'' (''Boy on a Dolphin'') | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Перри (фильм)|Перри]]'' (''Perri'') | Пол Смит |- | ''[[Рейнтри округі (фильм)|Рейнтри округі]]'' (''Raintree County'') | Джонни Грин |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1959)|1959]]<br />{{small|(31-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Шал мен теңіз (фильм, 1958)|Шал мен теңіз]]''''' (''The Old Man and the Sea'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дмитрий Тёмкин]]''' |- | ''[[Үлкен ел (фильм, 1958)|Үлкен ел]]'' (''The Big Country'') | Джером Моросс |- | ''[[Бөлек үстелдер (фильм)|Бөлек үстелдер]]'' (''Separate Tables'') | Дэвид Раксин |- | ''[[Жас арыстандар (фильм, 1958)|Жас арыстандар]]'' (''The Young Lions'') | Хьюго Фридхофер |- | ''[[Ақ шөл дала]]'' (''White Wilderness'') | Оливер Уоллес |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жижи (фильм, 1958)|Жижи]]''''' (''Gigi'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Андре Превин]]''' |- | ''[[Үлкен балет (фильм)|Үлкен балет]]'' (''The Bolshoi Ballet'') | Юрий Файер және Геннадий Рождественский |- | ''[[Қарғыс атқан янкилер]]'' (''Damn Yankees'') | Рэй Хейндорф |- | ''[[Тынық мұхиттың оңтүстігі (фильм)|Тынық мұхиттың оңтүстігі]]'' (''South Pacific'') | Кен Дарби және Альфред Ньюман |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1960)|1960]]<br />{{small|(32-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бен-Гур (фильм, 1959)|Бен-Гур]]''''' (''Ben-Hur'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Миклош Рожа]]''' |- | ''[[Анна Франк күнделігі (фильм, 1959)|Анна Франк күнделігі]]'' (''The Diary of Anne Frank'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Монах әйелдің хикаясы (фильм)|Монах әйелдің хикаясы]]'' (''The Nun's Story'') | Франц Ваксман |- | ''[[Жағада (фильм, 1959)|Жағада]]'' (''On the Beach'') | Эрнест Голд |- | ''[[Жастықпен сырласу (фильм)|Жастықпен сырласу]]'' (''Pillow Talk'') | Фрэнк Де Вол |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Порги мен Бесс (фильм)|Порги мен Бесс]]''''' (''Porgy and Bess'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кен Дарби]] және [[Андре Превин]]''' |- | ''[[Бес пенни (фильм)|Бес пенни]]'' (''The Five Pennies'') | Лейт Стивенс |- | ''[[Ұйқыдағы ару (мультфильм, 1959)|Ұйқыдағы ару]]'' (''Sleeping Beauty'') | Джордж Брунс |- | ''[[Маған біреуін айт (фильм)|Маған біреуін айт]]'' (''Say One for Me'') | Лайонел Ньюман |} === 1961—1970 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1961)|1961]]<br />{{small|(33-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Шығу(фильм, 1960)|Шығу]]''''' (''Exodus'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Эрнест Голд]]''' |- | ''[[Аламо (фильм, 1960)|Аламо]]'' (''The Alamo'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Элмер Гантри (фильм)|Элмер Гантри]]'' (''Elmer Gantry'') | Андре Превин |- | ''[[Ғажайып жетілік (фильм, 1960)|Ғажайып жетілік]]'' (''The Magnificent Seven'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Спартак (фильм, 1960)|Спартак]]'' (''Spartacus'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Аяқталмаған ән (фильм)|Аяқталмаған ән]]''''' (''Song Without End'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Моррис Столофф]] және [[Гарри Сукман]]''' |- | ''[[Қоңыраулар соғылуда (фильм)|Қоңыраулар соғылуда]]'' (''Bells Are Ringing'') | Андре Превин |- | ''[[Канкан (фильм, 1960)|Канкан]]'' (''Can-Can'') | Нельсон Риддл |- | ''[[Пепе (фильм, 1960)|Пепе]]'' (''Pepe'') | Джонни Грин |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1962)|1962]]<br />{{small|(34-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық немесе комедиялық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Тиффанидегі таңғы ас (фильм)|Тиффанидегі таңғы ас]]''''' (''Breakfast at Tiffany's'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Генри Манчини]]''' |- | ''[[Эль Сид (фильм)|Эль Сид]]'' (''El Cid'') | Миклош Рожа |- | ''[[Фанни (фильм, 1961)|Фанни]]'' (''Fanny'') | Моррис Столофф және Гарри Сукман |- | ''[[Наварон аралының зеңбіректері (фильм)|Наварон аралының зеңбіректері]]'' (''The Guns of Navarone'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Жаз және түтін (фильм)|Жаз және түтін]]'' (''Summer and Smoke'') | Элмер Бернстайн |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Вестсайд хикаясы (фильм, 1961)|Вестсайд хикаясы]]''''' (''West Side Story'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Сол Чаплин]], [[Джонни Грин]], [[Ирвин Костал]] және [[Сид Рамин]]''' |- | ''[[Ойыншықтар еліндегі сәбилер]]'' (''Babes in Toyland'') | Джордж Брунс |- | ''[[Хованщина (фильм, 1959)|Хованщина]]'' (''Khovanshchina'') | Дмитрий Шостакович |- | ''[[Париж блюзі (фильм)|Париж блюзі]]'' (''Paris Blues'') | Дюк Эллингтон |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1963)|1963]]<br />{{small|(35-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]]''''' (''Lawrence of Arabia'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Морис Жарр]]''' |- | ''[[Фрейд: Құпия құштарлық]]'' (''Freud'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Баунтидегі бүлік (фильм, 1962)|Баунтидегі бүлік]]'' (''Mutiny on the Bounty'') | Бронислав Капер |- | ''[[Тарас Бульба (фильм, 1962)|Тарас Бульба]]'' (''Taras Bulba'') | Франц Ваксман |- | ''[[Құйқылжықты өлтіру (фильм)|Құйқылжықты өлтіру]]'' (''To Kill a Mockingbird'') | Элмер Бернстайн |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Музыкант (фильм, 1962)|Музыкант]]''''' (''The Music Man'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Рэй Хейндорф]]''' |- | ''[[Билли Роуздың «Джамбосы»]]'' (''Billy Rose's Jumbo'') | Джорджи Столл |- | ''[[Жиго (фильм)|Жиго]]'' (''Gigot'') | Мишель Мань |- | ''[[Сыған қызы (фильм, 1962)|Сыған қызы]]'' (''Gypsy'') | Фрэнк Перкинс |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1964)|1964]]<br />{{small|(36-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Том Джонс (фильм, 1963)|Том Джонс]]''''' (''Tom Jones'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Эддисон]]''' |- | ''[[Пекиндегі 55 күн]]'' (''55 Days at Peking'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Клеопатра (фильм, 1963)|Клеопатра]]'' (''Cleopatra'') | Алекс Норт |- | ''[[Батыс қалай жаулап алынды (фильм)|Батыс қалай жаулап алынды]]'' (''How the West Was Won'') | Альфред Ньюман және Кен Дарби |- | ''[[Бұл ессіз, ессіз, ессіз, ессіз әлем]]'' (''It's a Mad, Mad, Mad, Mad World'') | Эрнест Голд |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Нәзік Ирма (фильм)|Нәзік Ирма]]''''' (''Irma la Douce'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Андре Превин]]''' |- | ''[[Қош бол, құсшам (фильм)|Қош бол, құсшам]]'' (''Bye Bye Birdie'') | Джонни Грин |- | ''[[Кибела жексенбілері]]'' (''Sundays and Cybele'') | Морис Жарр |- | ''[[Тастағы қылыш (мультфильм)|Тастағы қылыш]]'' (''The Sword in the Stone'') | Джордж Брунс |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1965)|1965]]<br />{{small|(37-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Мэри Поппинс (фильм, 1964)|Мэри Поппинс]]''''' (''Mary Poppins'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ричард М. Шерман]] және [[Роберт Б. Шерман]]''' |- | ''[[Бекет (фильм, 1964)|Бекет]]'' (''Becket'') | Лоуренс Розенталь |- | ''[[Рим империясының құлауы (фильм)|Рим империясының құлауы]]'' (''The Fall of the Roman Empire'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Қызғылт пантера (фильм, 1963)|Қызғылт пантера]]'' (''The Pink Panther'') | Генри Манчини |- | ''[[Тсс... тсс, сүйікті Шарлотта]]'' (''Hush...Hush, Sweet Charlotte'') | Фрэнк Де Вол |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Менің сұлу ледиім (фильм)|Менің сұлу ледиім]]''''' (''My Fair Lady'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Андре Превин]]''' |- | ''[[Ауыр күннің кеші (фильм)|Ауыр күннің кеші]]'' (''A Hard Day's Night'') | Джордж Мартин |- | ''[[Мэри Поппинс (фильм, 1964)|Мэри Поппинс]]'' (''Mary Poppins'') | Ирвин Костал |- | ''[[Робин және 7 қарақшы]]'' (''Robin and the 7 Hoods'') | Нельсон Риддл |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1966)|1966]]<br />{{small|(38-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Доктор Живаго (фильм, 1965)|Доктор Живаго]]''''' (''Doctor Zhivago'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Морис Жарр]]''' |- | ''[[Азап пен қуаныш (фильм)|Азап пен қуаныш]]'' (''The Agony and the Ecstasy'') | Алекс Норт |- | ''[[Ең ұлы хикая (фильм)|Ең ұлы хикая]]'' (''The Greatest Story Ever Told'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Көгілдір жамау (фильм)|Көгілдір жамау]]'' (''A Patch of Blue'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Шербур қолшатырлары (фильм)|Шербур қолшатырлары]]'' (''The Umbrellas of Cherbourg'') | Мишель Легран және Жак Деми |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Музыка дыбыстары (фильм)|Музыка дыбыстары]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Ирвин Костал]]''' |- | ''[[Кэт Баллу (фильм)|Кэт Баллу]]'' (''Cat Ballou'') | Фрэнк Де Вол |- | ''[[Мың клоун (фильм)|Мың клоун]]'' (''A Thousand Clowns'') | Дон Уокер |- | ''[[Шербур қолшатырлары (фильм)|Шербур қолшатырлары]]'' (''The Umbrellas of Cherbourg'') | Мишель Легран |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1967)|1967]]<br />{{small|(39-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Еркін туған (фильм, 1966)|Еркін туған]]''''' (''Born Free'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Барри (композитор)|Джон Барри]]''' |- | ''[[Библия (фильм, 1966)|Библия]]'' (''The Bible: In the Beginning...'') | Тосиро Маюдзуми |- | ''[[Гавайи (фильм, 1966)|Гавайи]]'' (''Hawaii'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Құмды малтатастар (фильм, 1966)|Құмды малтатастар]]'' (''The Sand Pebbles'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Вирджиния Вулфтан кім қорқады? (фильм)|Вирджиния Вулфтан кім қорқады?]]'' (''Who's Afraid of Virginia Woolf?'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Форумға барар жолдағы қызықты оқиға]]''''' (''A Funny Thing Happened on the Way to the Forum'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кен Торн]]''' |- | ''[[Матай бойынша Інжіл (фильм)|Матай бойынша Інжіл]]'' (''The Gospel According to St. Matthew'') | Луис Бакалов |- | ''[[Жетіліктің оралуы (фильм)|Жетіліктің оралуы]]'' (''Return of the Seven'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Әнші монах әйел (фильм)|Әнші монах әйел]]'' (''The Singing Nun'') | Гарри Сукман |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1968)|1968]]<br />{{small|(40-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қазіргі заманғы Милли]]''''' (''Thoroughly Modern Millie'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Элмер Бернстайн]]''' |- | ''[[Суық қанды люк (фильм)|Суық қанды люк]]'' (''Cool Hand Luke'') | Лало Шифрин |- | ''[[Доктор Дулиттл (фильм, 1967)|Доктор Дулиттл]]'' (''Doctor Dolittle'') | Лесли Брикасс |- | ''[[Есіріп бара жатқан тобырдан жырақ (фильм, 1967)|Есіріп бара жатқан тобырдан жырақ]]'' (''Far from the Madding Crowd'') | Ричард Родни Беннетт |- | ''[[Суық қанды өлтіру (фильм, 1967)|Суық қанды өлтіру]]'' (''In Cold Blood'') | Куинси Джонс |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу (Адаптация)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Камелот (фильм)|Камелот]]''''' (''Camelot'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Кен Дарби]] және [[Альфред Ньюман]]''' |- | ''[[Доктор Дулиттл (фильм, 1967)|Доктор Дулиттл]]'' (''Doctor Dolittle'') | Александр Кураж және Лайонел Ньюман |- | ''[[Тағы да Милли]]'' (''Thoroughly Modern Millie'') | Андре Превин және Джозеф Гершенсон |- | ''[[Қуыршақтар алқабы (фильм)|Қуыршақтар алқабы]]'' (''Valley of the Dolls'') | Джон Уильямс |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1969)|1969]]<br />{{small|(41-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка (мюзикл емес)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қыстағы арыстан (фильм, 1968)|Қыстағы арыстан]]''''' (''The Lion in Winter'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Барри (композитор)|Джон Барри]]''' |- | ''[[Түлкі (фильм, 1967)|Түлкі]]'' (''The Fox'') | Лало Шифrin |- | ''[[Маймылдар планетасы (фильм, 1968)|Маймылдар планетасы]]'' (''Planet of the Apes'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Балықшының кебісі (фильм)|Балықшының кебісі]]'' (''The Shoes of the Fisherman'') | Алекс Норт |- | ''[[Томас Краун аферасы (фильм, 1968)|Томас Краун аферасы]]'' (''The Thomas Crown Affair'') | Мишель Легран |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка (түпнұсқа немесе бейімделу)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Оливер! (фильм)|Оливер!]]''''' (''Oliver!'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джонни Грин]]''' |- | ''[[Финианның кемпірқосағы (фильм)|Финианның кемпірқосағы]]'' (''Finian's Rainbow'') | Рэй Хейндорф |- | ''[[Күлкілі қыз (фильм)|Күлкілі қыз]]'' (''Funny Girl'') | Уолтер Шарф |- | ''[[Рошфор қыздары (фильм)|Рошфор қыздары]]'' (''The Young Girls of Rochefort'') | Мишель Легран және Жак Деми |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1970)|1970]]<br />{{small|(42-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік түпнұсқалық музыка (мюзикл емес)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бутч Кэссиди және Сандэнс Кид]]''''' (''Butch Cassidy and the Sundance Kid'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Берт Бакарак]]''' |- | ''[[Мың күндік Анна (фильм)|Мың күндік Анна]]'' (''Anne of the Thousand Days'') | Жорж Делерю |- | ''[[Рейверлер (фильм)|Рейверлер]]'' (''The Reivers'') | Джон Уильямс |- | ''[[Санта-Виттория құпиясы]]'' (''The Secret of Santa Vittoria'') | Эрнест Голд |- | ''[[Жайбасар тобы (фильм)|Жайбасар тобы]]'' (''The Wild Bunch'') | Джерри Филдинг |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзиклдегі үздік музыка (түпнұсқа немесе бейімделу)''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сәлем, Долли! (фильм)|Сәлем, Долли!]]''''' (''Hello, Dolly!'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ленни Хейтон]] және [[Лайонел Ньюман]]''' |- | ''[[Қош бол, мистер Чипс (фильм, 1969)|Қош бол, мистер Чипс]]'' (''Goodbye, Mr. Chips'') | Лесли Брикасс және Джон Уильямс |- | ''[[Тәтті Чарити (фильм)|Тәтті Чарити]]'' (''Sweet Charity'') | Сай Коулмэн |- | ''[[Олар атылған жылқыларды атпай ма?]]'' (''They Shoot Horses, Don't They?'') | Джонни Грин және Альберт Вудбери |} === 1971—1980 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1971)|1971]]<br />{{small|(43-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Махаббат хикаясы (фильм, 1970)|Махаббат хикаясы]]''''' (''Love Story'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Франсис Ле]]''' |- | ''[[Әуежай (фильм, 1970)|Әуежай]]'' (''Airport'') | Альфред Ньюман |- | ''[[Кромвель (фильм)|Кромвель]]'' (''Cromwell'') | Фрэнк Корделл |- | ''[[Паттон (фильм)|Паттон]]'' (''Patton'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Күнбағыстар (фильм, 1970)|Күнбағыстар]]'' (''Sunflower'') | Генри Манчини |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Олай болсын (фильм)|Олай болсын]]''''' (''Let It Be'') |style="background:#FAEB86" |'''[[The Beatles]]''' |- | ''[[Нәресте жасаушы]]'' (''The Baby Maker'') | Фред Карлин және Тилвит Кимри |- | ''[[Чарли Браун есімді ұл]]'' (''A Boy Named Charlie Brown'') | Род Маккюэн, Джон Скотт Троттер, Билл Мелендес, Эл Шин және Винс Гуаральди |- | ''[[Сүйікті Лили]]'' (''Darling Lili'') | Генри Манчини және Джонни Мерсер |- ! rowspan="11" | [[Оскар (1972)|1972]]<br />{{small|(44-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік драмалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[42-ші жылдың жазы]]''''' (''Summer of '42'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Мишель Легран]]''' |- | ''[[Шотландия патшайымы Мария]]'' (''Mary, Queen of Scots'') | Джон Барри |- | ''[[Николай мен Александра]]'' (''Nicholas and Alexandra'') | Ричард Родни Беннетт |- | ''[[Шафт (фильм, 1971)|Шафт]]'' (''Shaft'') | Айзек Хейз |- | ''[[Сабан төбеттер (фильм, 1971)|Сабан төбеттер]]'' (''Straw Dogs'') | Джерри Филдинг |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу және үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Шатырдағы скрипкашы (фильм)|Шатырдағы скрипкашы]]''''' (''Fiddler on the Roof'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Уильямс]]''' |- | ''[[Төсек бағаналары мен сыпырғыш таяқтар]]'' (''Bedknobs and Broomsticks'') | Шерман ағайындылары және Ирвин Костал |- | ''[[Чайковский (фильм)|Чайковский]]'' (''Tchaikovsky'') | Дмитрий Тёмкин |- | ''[[Вилли Вонка және шоколад фабрикасы]]'' (''Willy Wonka & the Chocolate Factory'') | Лесли Брикасс, Энтони Ньюли және Уолтер Шарф |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1973)|1973]]<br />{{small|(45-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік драмалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Рампа шамдары (фильм)|Рампа шамдары]]''''' (''Limelight'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Чарли Чаплин]], [[Рэймонд Раш]] және [[Ларри Расселл]]''' |- | ''[[Бейнелер (фильм)|Бейнелер]]'' (''Images'') | Джон Уильямс |- | ''[[Наполеон мен Саманта]]'' (''Napoleon and Samantha'') | Бадди Бейкер |- | ''[[«Посейдон» хикаясы]]'' (''The Poseidon Adventure'') | Джон Уильямс |- | ''[[Іздеуші (фильм, 1972)|Іздеуші]]'' (''Sleuth'') | Джон Эддисон |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу және үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Кабаре (фильм)|Кабаре]]''''' (''Cabaret'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ральф Бернс]]''' |- | ''[[Леди блюз айтады]]'' (''Lady Sings the Blues'') | Гил Аски |- | ''[[Ламанчалық адам (фильм)|Ламанчалық адам]]'' (''Man of La Mancha'') | Лоуренс Розенталь |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1974)|1974]]<br />{{small|(46-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік драмалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Біз қандай болдық (фильм)|Біз қандай болдық]]''''' (''The Way We Were'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Марвин Хэмлиш]]''' |- | ''[[Синдерелла Либерти]]'' (''Cinderella Liberty'') | Джон Уильямс |- | ''[[Дельфин күні]]'' (''The Day of the Dolphin'') | Жорж Делерю |- | ''[[Көбелек (фильм, 1973)|Көбелек]]'' (''Papillon'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Сән-салтанатпен (фильм)|Сән-салтанатпен]]'' (''A Touch of Class'') | Джон Кэмерон |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу және үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Афера]]''''' (''The Sting'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Марвин Хэмлиш]]''' |- | ''[[Иисус Христос — супержұлдыз (фильм)|Иисус Христос — супержұлдыз]]'' (''Jesus Christ Superstar'') | Андре Превин, Герберт Спенсер және Эндрю Ллойд Уэббер |- | ''[[Том Сойер (фильм, 1973)|Том Сойер]]'' (''Tom Sawyer'') | Шерман ағайындылары және Джон Уильямс |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1975)|1975]]<br />{{small|(47-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік драмалық музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Өкіл әке 2]]''''' (''The Godfather Part II'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Нино Рота]] және [[Кармин Коппола]]''' |- | ''[[Қытай кварталы (фильм, 1974)|Қытай кварталы]]'' (''Chinatown'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[«Шығыс экспресіндегі» қаза (фильм, 1974)|«Шығыс экспресіндегі» қаза]]'' (''Murder on the Orient Express'') | Ричард Родни Беннетт |- | ''[[Шэнкс (фильм)|Шэнкс]]'' (''Shanks'') | Алекс Норт |- | ''[[Аспандағы тозақ (фильм, 1974)|Аспандағы тозақ]]'' (''The Towering Inferno'') | Джон Уильямс |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу және үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ұлы Гэтсби (фильм, 1974)|Ұлы Гэтсби]]''''' (''The Great Gatsby'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Нельсон Риддл]]''' |- | ''[[Кішкентай ханзада (фильм, 1974)|Кішкентай ханзада]]'' (''The Little Prince'') | Алан Джей Лернер, Фредерик Лоу, Дуглас Гэмли және Анджела Морли |- | ''[[Жұмақ елесі (фильм)|Жұмақ елесі]]'' (''Phantom of the Paradise'') | Пол Уильямс және Джордж Типтон |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1976)|1976]]<br />{{small|(48-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жақ (фильм)|Жақ]]''''' (''Jaws'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Уильямс]]''' |- | ''[[Құстар да, аралар да оны жасайды]]'' (''Birds Do It, Bees Do It'') | Джеральд Фрид |- | ''[[Оқты ауызбен қап (фильм)|Оқты ауызбен қап]]'' (''Bite the Bullet'') | Алекс Норт |- | ''[[Көкектің ұясы (фильм)|Көкектің ұясы]]'' (''One Flew Over the Cuckoo's Nest'') | Джек Ницше |- | ''[[Жел мен Арыстан]]'' (''The Wind and the Lion'') | Джерри Голдсмит |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу және үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Барри Линдон]]''''' (''Barry Lyndon'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Леонард Розенман]]''' |- | ''[[Күлкілі ханым]]'' (''Funny Lady'') | Питер Мац |- | ''[[Томми (фильм)|Томми]]'' (''Tommy'') | Пит Таунсенд |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1977)|1977]]<br />{{small|(49-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Омен (фильм, 1976)|Омен]]''''' (''The Omen'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джерри Голдсмит]]''' |- | ''[[Елігу (фильм, 1976)|Елігу]]'' (''Obsession'') | Бернард Херрманн |- | ''[[Джоси Уэйлс — заңнан тыс адам]]'' (''The Outlaw Josey Wales'') | Джерри Филдинг |- | ''[[Такси жүргізушісі (фильм, 1976)|Такси жүргізушісі]]'' (''Taxi Driver'') | Бернард Херрманн |- | ''[[Қарғыс атқандардың саяхаты]]'' (''Voyage of the Damned'') | Лало Шифрин |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы және оның бейімделуі''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Даңққа бет бұру (фильм, 1976)|Даңққа бет бұру]]''''' (''Bound for Glory'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Леонард Розенман]]''' |- | ''[[Багси Мэлоун]]'' (''Bugsy Malone'') | Пол Уильямс |- | ''[[Жұлдыз туды (фильм, 1976)|Жұлдыз туды]]'' (''A Star Is Born'') | Роджер Келлауэй |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1980)|1978]]<br />{{small|(50-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт]]''''' (''Star Wars'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Уильямс]]''' |- | ''[[Үшінші дәрежелі жақын байланыстар]]'' (''Close Encounters of the Third Kind'') | Джон Уильямс |- | ''[[Джулия (фильм, 1977)|Джулия]]'' (''Julia'') | Жорж Делерю |- | ''[[Мұхаммед — Алланың елшісі (фильм)|Мұхаммед — Алланың елшісі]]'' (''The Message'') | Морис Жарр |- | ''[[Мені сүйген тыңшы]]'' (''The Spy Who Loved Me'') | Марвин Хэмлиш |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы және оның бейімделуі''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Кішкентай түнгі сезім (фильм)|Кішкентай түнгі сезім]]''''' (''A Little Night Music'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джонатан Туник]]''' |- | ''[[Питтің айдаһары (фильм, 1977)|Питтің айдаһары]]'' (''Pete's Dragon'') | Джоэл Хиршхорн, Эл Каша және Ирвин Костал |- | ''[[Кебіс пен раушан]]'' (''The Slipper and the Rose'') | Шерман ағайындылары және Анджела Морли |- ! rowspan="8" | [[Оскар (1979)|1979]]<br />{{small|(51-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Түнгі экспресс (фильм)|Түнгі экспресс]]''''' (''Midnight Express'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джорджо Мородер]]''' |- | ''[[Бразилиядан келген ұлдар (фильм)|Бразилиядан келген ұлдар]]'' (''The Boys from Brazil'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Жұмақ күндері (фильм)|Жұмақ күндері]]'' (''Days of Heaven'') | Эннио Морриконе |- | ''[[Аспан күте тұрады (фильм)|Аспан күте тұрады]]'' (''Heaven Can Wait'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Супермен (фильм, 1978)|Супермен]]'' (''Superman'') | Джон Уильямс |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Музыкалық бейімделу''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бадди Холли хикаясы]]''''' (''The Buddy Holly Story'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джо Рензетти]]''' |- ! rowspan="8" | [[Оскар (1980)|1980]]<br />{{small|(52-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Кішкене роман]]''''' (''A Little Romance'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Жорж Делерю]]''' |- | ''[[10 (фильм, 1979)|10]]'' (''10'') | Генри Манчини |- | ''[[Амитивилль қорқынышы (фильм, 1979)|Амитивилль қорқынышы]]'' (''The Amityville Horror'') | Лало Шифрин |- | ''[[Чемпион (фильм, 1979)|Чемпион]]'' (''The Champ'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Жұлдызды жол: Фильм]]'' (''Star Trek: The Motion Picture'') | Джерри Голдсмит |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы және оның бейімделуі''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Барлық осы джаз (фильм)|Барлық осы джаз]]''''' (''All That Jazz'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ральф Бернс]]''' |} === 1981—1990 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1981)|1981]]<br />{{small|(53-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Даңқ (фильм, 1980)|Даңқ]]''''' (''Fame'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Майкл Гор]]''' |- | ''[[Басқа күйлер]]'' (''Altered States'') | Джон Корильяно |- | ''[[Піл-адам (фильм)|Піл-адам]]'' (''The Elephant Man'') | Джон Моррис |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод V - Империяның кері соққысы]]'' (''The Empire Strikes Back'') | Джон Уильямс |- | ''[[Тэсс]]'' (''Tess'') | Филипп Сард |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1982)|1982]]<br />{{small|(54-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Отты арбалар (фильм)|Отты арбалар]]''''' (''Chariots of Fire'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Вангелис]]''' |- | ''[[Айдаһар өлтіруші]]'' (''Dragonslayer'') | Алекс Норт |- | ''[[Алтын көлде (фильм, 1981)|Алтын көлде]]'' (''On Golden Pond'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Рэгтайм (фильм)|Рэгтайм]]'' (''Ragtime'') | Рэнди Ньюман |- | ''[[Индиана Джонс: Жоғалған сандықты іздеу]]'' (''Raiders of the Lost Ark'') | Джон Уильямс |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1983)|1983]]<br />{{small|(55-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жатпланеталық (фильм)|Жатпланеталық]]''''' (''E.T. the Extra-Terrestrial'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Уильямс]]''' |- | ''[[Ганди (фильм)|Ганди]]'' (''Gandhi'') | Джордж Фентон және Рави Шанкар |- | ''[[Офицер және джентльмен]]'' (''An Officer and a Gentleman'') | Джек Ницше |- | ''[[Полтергейст (фильм, 1982)|Полтергейст]]'' (''Poltergeist'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Софидің таңдауы (фильм)|Софидің таңдауы]]'' (''Sophie's Choice'') | Марвин Хэмлиш |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы немесе оның бейімделуі''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Виктор/Виктория]]''''' (''Victor/Victoria'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Генри Манчини]] және [[Лесли Брикасс]]''' |- | ''[[Энни (фильм, 1982)|Энни]]'' (''Annie'') | Ральф Бернс |- | ''[[Шын жүректен шыққан (фильм, 1982)|Шын жүректен шыққан]]'' (''One from the Heart'') | Том Уэйтс |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1984)|1984]]<br />{{small|(56-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Керектілер (фильм, 1983)|Керектілер]]''''' (''The Right Stuff'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Билл Конти]]''' |- | ''[[Кросс-Крик (фильм)|Кросс-Крик]]'' (''Cross Creek'') | Леонард Розенман |- | ''[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод VI - Джедайдың оралуы]]'' (''Return of the Jedi'') | Джон Уильямс |- | ''[[Нәзіктік тілі (фильм)|Нәзіктік тілі]]'' (''Terms of Endearment'') | Майкл Гор |- | ''[[От астында (фильм, 1983)|От астында]]'' (''Under Fire'') | Джерри Голдсмит |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы немесе оның бейімделуі''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Йентл (фильм)|Йентл]]''''' (''Yentl'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Мишель Легран]], [[Алан Бергман]] және [[Мэрилин Бергман]]''' |- | ''[[Афера 2]]'' (''The Sting II'') | Лало Шифрин |- | ''[[Орындарымызды ауыстырайық (фильм)|Орындарымызды ауыстырайық]]'' (''Trading Places'') | Элмер Бернстайн |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1985)|1984]]<br />{{small|(57-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Үндістанға саяхат (фильм)|Үндістанға саяхат]]''''' (''A Passage to India'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Морис Жарр]]''' |- | ''[[Индиана Джонс және тағдыр ғибадатханасы]]'' (''Indiana Jones and the Temple of Doom'') | Джон Уильямс |- | ''[[Тума (фильм, 1984)|Тума]]'' (''The Natural'') | Рэнди Ньюман |- | ''[[Өзен (фильм, 1984)|Өзен]]'' (''The River'') | Джон Уильямс |- | ''[[Жанартау астында (фильм)|Жанартау астында]]'' (''Under the Volcano'') | Алекс Норт |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Үздік ән музыкасы''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Күлгін жаңбыр (фильм)|Күлгін жаңбыр]]''''' (''Purple Rain'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Принс (музыкант)|Принс]]''' |- | ''[[Маппеттер Манхэттенді жаулап алуда]]'' (''The Muppets Take Manhattan'') | Джефф Мосс |- | ''[[Ән жазушы (фильм)|Ән жазушы]]'' (''Songwriter'') | Крис Кристофферсон |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1986)|1986]]<br />{{small|(58-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Африкадан (фильм)|Африкадан]]''''' (''Out of Africa'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Барри (композитор)|Джон Барри]]''' |- | ''[[Құдайдың Агнессасы]]'' (''Agnes of God'') | Жорж Делерю |- | ''[[Күлгін түс (фильм, 1985)|Күлгін түс]]'' (''The Color Purple'') | Куинси Джонс және т.б. |- | ''[[Сильверадо (фильм)|Сильверадо]]'' (''Silverado'') | Брюс Бротон |- | ''[[Куәгер (фильм, 1985)|Куәгер]]'' (''Witness'') | Морис Жарр |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1987)|1987]]<br />{{small|(59-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Түн ортасына таман (фильм)|Түн ортасына таман]]''''' (''Round Midnight'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Херби Хэнкок]]''' |- | ''[[Бөтен планеталықтар (фильм, 1986)|Бөтен планеталықтар]]'' (''Aliens'') | Джеймс Хорнер |- | ''[[Индианалықтар (фильм, 1986)|Индианалықтар]]'' (''Hoosiers'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Миссия (фильм, 1986)|Миссия]]'' (''The Mission'') | Эннио Морриконе |- | ''[[Жұлдызды жол IV: Үйге саяхат]]'' (''Star Trek IV: The Voyage Home'') | Леонард Розенман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1988)|1988]]<br />{{small|(60-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Соңғы император (фильм)|Соңғы император]]''''' (''The Last Emperor'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Рюити Сакамото]], [[Дэвид Бирн]] және [[Цун Су]]''' |- | ''[[Бостандық зары]]'' (''Cry Freedom'') | Джордж Фентон және Джонас Гвангва |- | ''[[Күн империясы (фильм)|Күн империясы]]'' (''Empire of the Sun'') | Джон Уильямс |- | ''[[Тиіспейтіндер (фильм, 1987)|Тиіспейтіндер]]'' (''The Untouchables'') | Эннио Морриконе |- | ''[[Иствиктік мыстандар (фильм)|Иствиктік мыстандар]]'' (''The Witches of Eastwick'') | Джон Уильямс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1989)|1989]]<br />{{small|(61-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Милагродағы үрмебұршақ соғысы]]''''' (''The Milagro Beanfield War'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дэйв Грузин]]''' |- | ''[[Еріксіз саяхатшы (фильм)|Еріксіз саяхатшы]]'' (''The Accidental Tourist'') | Джон Уильямс |- | ''[[Қауіпті байланыстар (фильм, 1988)|Қауіпті байланыстар]]'' (''Dangerous Liaisons'') | Джордж Фентон |- | ''[[Тұмандағы гориллалар]]'' (''Gorillas in the Mist'') | Морис Жарр |- | ''[[Жаңбыр адамы (фильм)|Жаңбыр адамы]]'' (''Rain Man'') | Ханс Циммер |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1990)|1990]]<br />{{small|(62-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Су перісі (мультфильм, 1989)|Су перісі]]''''' (''The Little Mermaid'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Менкен]]''' |- | ''[[Төртінші шілдеде туғандар (фильм)|Төртінші шілдеде туғандар]]'' (''Born on the Fourth of July'') | Джон Уильямс |- | ''[[Ғажайып ағайынды Бейкерлер]]'' (''The Fabulous Baker Boys'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Армандар алаңы (фильм)|Армандар алаңы]]'' (''Field of Dreams'') | Джеймс Хорнер |- | ''[[Индиана Джонс және соңғы крест жорығы]]'' (''Indiana Jones and the Last Crusade'') | Джон Уильямс |} === 1991—2000 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1991)|1991]]<br />{{small|(63-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қасқырлармен билеу (фильм)|Қасқырлармен билеу]]''''' (''Dances With Wolves'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Барри (композитор)|Джон Барри]]''' |- | ''[[Авалон (фильм, 1990)|Авалон]]'' (''Avalon'') | Рэнди Ньюман |- | ''[[Елес (фильм, 1990)|Елес]]'' (''Ghost'') | Морис Жарр |- | ''[[Гавана (фильм)|Гавана]]'' (''Havana'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Үйде жалғыз қалғанда]]'' (''Home Alone'') | Джон Уильямс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1992)|1992]]<br />{{small|(64-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сұлу мен Құбыжық (мультфильм, 1991)|Сұлу мен Құбыжық]]''''' (''Beauty and the Beast'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Менкен]]''' |- | ''[[Багси]]'' (''Bugsy'') | Эннио Морриконе |- | ''[[Патша-балықшы (фильм)|Патша-балықшы]]'' (''The Fisher King'') | Джордж Фентон |- | ''[[JFK]]'' (''JFK'') | Джон Уильямс |- | ''[[Толқындар ханзадасы (фильм)|Толқындар ханзадасы]]'' (''The Prince of Tides'') | Джеймс Ньютон Ховард |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1993)|1993]]<br />{{small|(65-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Аладдин (мультфильм, 1992)|Аладдин]]''''' (''Aladdin'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Менкен]]''' |- | ''[[Негізгі түйсік (фильм)|Негізгі түйсік]]'' (''Basic Instinct'') | Джерри Голдсмит |- | ''[[Чаплин (фильм)|Чаплин]]'' (''Chaplin'') | Джон Барри |- | ''[[Говардс-Энд (фильм)|Говардс-Энд]]'' (''Howards End'') | Ричард Роббинс |- | ''[[Өзен ағады (фильм)|Өзен ағады]]'' (''A River Runs Through It'') | Mark Isham |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1994)|1994]]<br />{{small|(66-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Шиндлердің тізімі]]''''' (''Schindler's List'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Уильямс]]''' |- | ''[[Пәктік дәуірі (фильм)|Пәктік дәуірі]]'' (''The Age of Innocence'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Фирма (фильм, 1993)|Фирма]]'' (''The Firm'') | Дэйв Грузин |- | ''[[Қашқын (фильм, 1993)|Қашқын]]'' (''The Fugitive'') | Джеймс Ньютон Ховард |- | ''[[Күннен қалған белгі (фильм)|Күннен қалған белгі]]'' (''The Remains of the Day'') | Ричард Роббинс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (1995)|1995]]<br />{{small|(67-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Арыстан Патша (мультфильм, 1994)|Арыстан Патша]]''''' (''The Lion King'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ханс Циммер]]''' |- | ''[[Форрест Гамп]]'' (''Forrest Gump'') | Алан Сильвестри |- | ''[[Вампирмен сұхбат (фильм)|Вампирмен сұхбат]]'' (''Interview with the Vampire'') | Эллиот Голденталь |- | ''[[Кішкентай әйелдер (фильм, 1994)|Кішкентай әйелдер]]'' (''Little Women'') | Томас Ньюман |- | ''[[Шоушенктен қашу (фильм)|Шоушенктен қашу]]'' (''The Shawshank Redemption'') | Томас Ньюман |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1996)|1996]]<br />{{small|(68-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Пошташы (фильм, 1994)|Пошташы]]''''' (''Il Postino'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Луис Бакалов]]''' |- | ''[[Аполлон-13 (фильм)|Аполлон-13]]'' (''Apollo 13'') | Джеймс Хорнер |- | ''[[Ер жүрек]]'' (''Braveheart'') | Джеймс Хорнер |- | ''[[Никсон (фильм)|Никсон]]'' (''Nixon'') | Джон Уильямс |- | ''[[Ақыл мен сезім (фильм)|Ақыл мен сезім]]'' (''Sense and Sensibility'') | Патрик Дойл |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзикл немесе комедиядағы үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Покахонтас (мультфильм)|Покахонтас]]''''' (''Pocahontas'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Алан Менкен]] және [[Стивен Шварц]]''' |- | ''[[Америкалық президент]]'' (''The American President'') | Марк Шайман |- | ''[[Ойыншықтар хикаясы (мультфильм)|Ойыншықтар хикаясы]]'' (''Toy Story'') | Рэнди Ньюман |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1997)|1997]]<br />{{small|(69-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ағылшын пациенті (фильм)|Ағылшын пациенті]]''''' (''The English Patient'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Габриэль Яред]]''' |- | ''[[Гамлет (фильм, 1996)|Гамлет]]'' (''Hamlet'') | Патрик Дойл |- | ''[[Майкл Коллинз (фильм)|Майкл Коллинз]]'' (''Michael Collins'') | Эллиот Голденталь |- | ''[[Жылтыр (фильм)|Жылтыр]]'' (''Shine'') | Дэвид Хиршфельдер |- | ''[[Ұйықтап жатқандар (фильм)|Ұйықтап жатқандар]]'' (''Sleepers'') | Джон Уильямс |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзикл немесе комедиядағы үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Эмма (фильм, 1996)|Эмма]]''''' (''Emma'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Рейчел Портман]]''' |- | ''[[Нотр-Дам бүкірі (мультфильм, 1996)|Нотр-Дам бүкірі]]'' (''The Hunchback of Notre Dame'') | Алан Менкен және Стивен Шварц |- | ''[[Уағызшының әйелі]]'' (''The Preacher's Wife'') | Ханс Циммер |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1998)|1998]]<br />{{small|(70-шы)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Титаник (фильм, 1997)|Титаник]]''''' (''Titanic'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джеймс Хорнер]]''' |- | ''[[Амистад (фильм)|Амистад]]'' (''Amistad'') | Джон Уильямс |- | ''[[Ақылды Уилл Хантинг (фильм)|Ақылды Уилл Хантинг]]'' (''Good Will Hunting'') | Дэнни Эльфман |- | ''[[Кундун]]'' (''Kundun'') | Филип Гласс |- | ''[[Лос-Анджелес құпиялары (фильм)|Лос-Анджелес құпиялары]]'' (''L.A. Confidential'') | Джерри Голдсмит |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзикл немесе комедиядағы үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Еркектер жалаңаштанғанда]]''''' (''The Full Monty'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Энн Дадли]]''' |- | ''[[Анастасия (мультфильм, 1997)|Анастасия]]'' (''Anastasia'') | Стивен Флаэрти, Линн Аренс және Дэвид Ньюман |- | ''[[Жақсырақ болып болмайды]]'' (''As Good as It Gets'') | Ханс Циммер |- ! rowspan="10" | [[Оскар (1999)|1999]]<br />{{small|(71-ші)}} | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Драмалық фильмдегі үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Көркем тіршілік]]''''' (''Life Is Beautiful'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Никола Пиовани]]''' |- | ''[[Елизавета (фильм)|Елизавета]]'' (''Elizabeth'') | Дэвид Хиршфельдер |- | ''[[Плезантвиль (фильм)|Плезантвиль]]'' (''Pleasantville'') | Рэнди Ньюман |- | ''[[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]]'' (''Saving Private Ryan'') | Джон Уильямс |- | ''[[Жіңішке қызыл сызық (фильм, 1998)|Жіңішке қызыл сызық]]'' (''The Thin Red Line'') | Ханс Циммер |- | colspan=2 style="text-align:center; background:#EBECF0" | '''Мюзикл немесе комедиядағы үздік музыка''' |- |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ғашық болған Шекспир]]''''' (''Shakespeare in Love'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Стивен Уорбек]]''' |- | ''[[Мулан (мультфильм, 1998)|Мулан]]'' (''Mulan'') | Мэттью Уайлдер, Дэвид Зиппель және Джерри Голдсмит |- | ''[[Мысыр ханзадасы (мультфильм)|Мысыр ханзадасы]]'' (''The Prince of Egypt'') | Стивен Шварц және Ханс Циммер |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2000)|2000]]<br />{{small|(72-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қызыл скрипка (фильм)|Қызыл скрипка]]''''' (''The Red Violin'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джон Корильяно]]''' |- | ''[[Америкалық сұлу (фильм)|Америкалық сұлу]]'' (''American Beauty'') | Томас Ньюман |- | ''[[Анджеланың күлі (фильм)|Анджеланың күлі]]'' (''Angela's Ashes'') | Джон Уильямс |- | ''[[Шарап жасаушылардың ережесі (фильм)|Шарап жасаушылардың ережесі]]'' (''The Cider House Rules'') | Рейчел Портман |- | ''[[Дарынды мистер Рипли (фильм)|Дарынды мистер Рипли]]'' (''The Talented Mr. Ripley'') | Габриэль Яред |} === 2001—2010 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2001)|2001]]<br />{{small|(73-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жасырынып келе жатқан жолбарыс, тасада күтіп отырған айдаһар]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Тань Дунь]]''' |- | ''[[Шоколад (фильм, 2000)|Шоколад]]'' (''Chocolat'') | Рейчел Портман |- | ''[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]'' | Ханс Циммер |- | ''[[Малена (фильм)|Малена]]'' (''Malèna'') | Эннио Морриконе |- | ''[[Патриот (фильм, 2000)|Патриот]]'' (''The Patriot'') | Джон Уильямс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2002)|2002]]<br />{{small|(74-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Говард Шор]]''' |- | ''[[Жасанды интеллект (фильм)|Жасанды интеллект]]'' (''A.I. Artificial Intelligence'') | Джон Уильямс |- | ''[[Тамаша ақыл (фильм)|Тамаша ақыл]]'' (''A Beautiful Mind'') | Джеймс Хорнер |- | ''[[Хәрри Поттер мен Пәлсапа тас (фильм)|Хәрри Поттер мен пәлсапа тас]]'' | Джон Уильямс |- | ''[[Монстрлар корпорациясы]]'' | Рэнди Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2003)|2003]]<br />{{small|(75-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Фрида (фильм)|Фрида]]''''' (''Frida'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Эллиот Голденталь]]''' |- | ''[[Қолыңнан келсе, ұстап көр]]'' (''Catch Me If You Can'') | Джон Уильямс |- | ''[[Жұмақтан алыс]]'' (''Far from Heaven'') | Элмер Бернстайн |- | ''[[Сағаттар (фильм)|Сағаттар]]'' (''The Hours'') | Филип Гласс |- | ''[[Қарғыс атқан жол]]'' (''Road to Perdition'') | Томас Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2004)|2004]]<br />{{small|(76-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Говард Шор]]''' |- | ''[[Үлкен балық (фильм)|Үлкен балық]]'' (''Big Fish'') | Дэнни Эльфман |- | ''[[Суық тау (фильм)|Суық тау]]'' (''Cold Mountain'') | Габриэль Яред |- | ''[[Немоны іздеу]]'' (''Finding Nemo'') | Томас Ньюман |- | ''[[Құм мен тұманнан жасалған үй]]'' (''House of Sand and Fog'') | Джеймс Хорнер |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2005)|2005]]<br />{{small|(77-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қиял әлемі (фильм)|Қиял әлемі]]''''' (''Finding Neverland'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Ян Качмарек]]''' |- | ''[[Хәрри Поттер мен Азкабан тұтқыны (фильм)|Хәрри Поттер мен Азкабан тұтқыны]]'' | Джон Уильямс |- | ''[[Лемони Сникет: Сәтсіз оқиғалар]]'' (''Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events'') | Томас Ньюман |- | ''[[Христостың азапталуы]]'' (''The Passion of the Christ'') | Джон Дебни |- | ''[[Құпия орман (фильм, 2004)|Құпия орман]]'' (''The Village'') | Джеймс Ньютон Ховард |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2006)|2006]]<br />{{small|(78-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Бүкір тау]]''''' (''Brokeback Mountain'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Густаво Сантаолалья]]''' |- | ''[[Адал бағбан (фильм)|Адал бағбан]]'' (''The Constant Gardener'') | Альберто Иглесиас |- | ''[[Гейшаның мемуарлары (фильм)|Гейшаның мемуарлары]]'' (''Memoirs of a Geisha'') | Джон Уильямс |- | ''[[Мюнхен (фильм)|Мюнхен]]'' (''Munich'') | Джон Уильямс |- | ''[[Тәкәппарлық пен соқыр сенім (фильм, 2005)|Тәкәппарлық пен соқыр сенім]]'' (''Pride & Prejudice'') | Дарио Марианелли |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2007)|2007]]<br />{{small|(79-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Вавилон (фильм, 2006)|Вавилон]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Густаво Сантаолалья]]''' |- | ''[[Жақсы неміс]]'' (''The Good German'') | Томас Ньюман |- | ''[[Бір жанжалдың жазбалары (фильм)|Бір жанжалдың жазбалары]]'' (''Notes on a Scandal'') | Филип Гласс |- | ''[[Фавн лабиринті]]'' | Хавьер Наваррете |- | ''[[Патшайым (фильм, 2006)|Патшайым]]'' (''The Queen'') | Александр Деспла |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2008)|2008]]<br />{{small|(80-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Өтеу (фильм, 2007)|Өтеу]]''''' (''Atonement'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Дарио Марианелли]]''' |- | ''[[Юмаға пойыз (фильм, 2007)|Юмаға пойыз]]'' (''3:10 to Yuma'') | Марко Белтрами |- | ''[[Батпырауық қуған бала (фильм)|Батпырауық қуған бала]]'' (''The Kite Runner'') | Альберто Иглесиас |- | ''[[Майкл Клейтон]]'' (''Michael Clayton'') | Джеймс Ньютон Ховард |- | ''[[Рататуй (мультфильм)|Рататуй]]'' | Майкл Джаккино |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2009)|2009]]<br />{{small|(81-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Лашықтан шыққан миллионер]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[А. Р. Рахман]]''' |- | ''[[Бенджамин Баттонның жұмбақ хикаясы (фильм)|Бенджамин Баттонның жұмбақ хикаясы]]'' (''The Curious Case of Benjamin Button'') | Александр Деспла |- | ''[[Қарсылық (фильм, 2008)|Қарсылық]]'' (''Defiance'') | Джеймс Ньютон Ховард |- | ''[[Харви Милк (фильм)|Милк]]'' (''Milk'') | Дэнни Эльфман |- | ''[[ВАЛЛ-И]]'' (''WALL-E'') | Томас Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2010)|2010]]<br />{{small|(82-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жоғары (мультфильм)|Жоғары]]''''' (''Up'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Майкл Джаккино]]''' |- | ''[[Аватар (фильм, 2009)|Аватар]]'' | Джеймс Хорнер |- | ''[[Теңдессіз Фокс мырза]]'' | Александр Деспла |- | ''[[Дауыл билеушісі]]'' | Марко Белтрами және Бак Сандерс |- | ''[[Шерлок Холмс (фильм, 2009)|Шерлок Холмс]]'' (''Sherlock Holmes'') | [[Ханс Циммер]] |} === 2011—2020 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2011)|2011]]<br />{{small|(83-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Әлеуметтік желі (фильм)|Әлеуметтік желі]]''''' (''The Social Network'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Трент Резнор]] және [[Аттикус Росс]]''' |- |''[[127 сағат]]'' (''127 Hours'') |А. Р. Рахман |- |''[[Айдаһарды қалай қолға үйретуге болады (мультфильм)|Айдаһарды қалай қолға үйретуге болады]]'' (''How to Train Your Dragon'') |Джон Пауэлл |- |''[[Бастау (фильм, 2010)|Бастау]]'' (''Inception'') |[[Ханс Циммер]] |- |''[[Патша сөйлейді!]]'' (''The King's Speech'') |Александр Деспла |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2012)|2012]]<br />{{small|(84-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Әртіс (фильм)|Әртіс]]''''' (''The Artist'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Людовик Бурс]]''' |- |''[[Тинтиннің басынан кешкендері: Бірмүйіздің құпиясы]]'' (''The Adventures of Tintin'') |Джон Уильямс |- |''[[Хьюго (фильм)|Хьюго]]'' (''Hugo'') |Говард Шор |- |''[[Тыңшы, шық!]]'' (''Tinker Tailor Soldier Spy'') |Альберто Иглесиас |- |''[[Жауынгер ат (фильм)|Жауынгер ат]]'' (''War Horse'') |Джон Уильямс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2013)|2013]]<br />{{small|(85-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Пи өмірі]]''''' (''Life of Pi'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Майкл Данна]]''' |- |''[[Анна Каренина (фильм, 2012)|Анна Каренина]]'' (''Anna Karenina'') |Дарио Марианелли |- |''[[«Арго» операциясы (фильм)|«Арго» операциясы]]'' (''Argo'') |Александр Деспла |- |''[[Линкольн (фильм)|Линкольн]]'' (''Lincoln'') |Джон Уильямс |- |''[[007:«Скайфолл»]]'' (''Skyfall'') |Томас Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2014)|2014]]<br />{{small|(86-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Гравитация (фильм)|Гравитация]]''''' (''Gravity'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Стивен Прайс]]''' |- |''[[Кітап ұрысы (фильм)|Кітап ұрысы]]'' (''The Book Thief'') |Джон Уильямс |- |''[[Ол (фильм, 2013)|Ол]]'' (''Her'') |Уилл Батлер және Оуэн Паллетт |- |''[[Филомена (фильм)|Филомена]]'' (''Philomena'') |Александр Деспла |- |''[[Мистер Бэнксті құтқару]]'' (''Saving Mr. Banks'') |Томас Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2015)|2015]]<br />{{small|(87-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Гранд Будапешт қонақ үйі]]''''' (''The Grand Budapest Hotel'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Александр Деспла]]''' |- |''[[Имитациялық ойын]]'' (''The Imitation Game'') |Александр Деспла |- |''[[Интерстеллар (фильм)|Интерстеллар]]'' (''Interstellar'') |[[Ханс Циммер]] |- |''[[Мистер Тернер (фильм)|Мистер Тернер]]'' (''Mr. Turner'') |Гэри Ершон |- |''[[Бәрінің теориясы (фильм)|Бәрінің теориясы]]'' (''The Theory of Everything'') |Йохан Йоханнссон |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2016)|2016]]<br />{{small|(88-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Жексұрын сегіздік]]''''' (''The Hateful Eight'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Эннио Морриконе]]''' |- |''[[Тыңшылар көпірі (фильм)|Тыңшылар көпірі]]'' (''Bridge of Spies'') |Томас Ньюман |- |''[[Кэрол (фильм)|Кэрол]]'' (''Carol'') |Картер Бёруэлл |- |''[[Сикарио (фильм, 2015)|Сикарио]]'' (''Sicario'') |Йохан Йоханнссон |- |''[[Жұлдызды соғыстар: Күштің оянуы]]'' (''Star Wars: The Force Awakens'') |Джон Уильямс |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2017)|2017]]<br />{{small|(89-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Ла-Ла Ленд]]''''' (''La La Land'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Джастин Гурвиц]]''' |- |''[[Джеки (фильм, 2016)|Джеки]]'' (''Jackie'') |Мика Леви |- |''[[Арыстан (фильм, 2016)|Арыстан ]]'' (''Lion'') |Дастин О'Хэллоран және Фолькер Бертельманн |- |''[[Ай жарығы (фильм)|Ай жарығы]]'' (''Moonlight'') |Николас Брителл |- |''[[Жолаушылар (фильм, 2016)|Жолаушылар]]'' (''Passengers'') |Томас Ньюман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2018)|2018]]<br />{{small|(90-шы)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Су пішіні (фильм)|Су пішіні]]''''' (''The Shape of Water'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Александр Деспла]]''' |- |''[[Дюнкерк (фильм)|Дюнкерк]]'' (''Dunkirk'') |[[Ханс Циммер]] |- |''[[Елес жіп]]'' (''Phantom Thread'') |Джонни Гринвуд |- |''[[Жұлдызды соғыстар: Соңғы джедайлар]]'' (''Star Wars: The Last Jedi'') |Джон Уильямс |- |''[[Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд]]'' (''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'') |Картер Бёруэлл |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2019)|2019]]<br />{{small|(91-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Қара қабылан (фильм, 2018)|Қара қабылан]]''''' (''Black Panther'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Людвиг Йоранссон]]''' |- |''[[Қара кланшы]]'' (''BlacKkKlansman'') |Теренс Бланшар |- |''[[Егер Бил-стрит сөйлей алса]]'' (''If Beale Street Could Talk'') |Николас Брителл |- |''[[Иттер аралы (мультфильм)|Иттер аралы]]'' (''Isle of Dogs'') |Александр Деспла |- |''[[Мэри Поппинс оралады]]'' (''Mary Poppins Returns'') |Марк Шайман |- ! rowspan="5" | [[Оскар (2020)|2020]]<br />{{small|(92-ші)}} |style="background:#FAEB86" |'''''[[Джокер (фильм, 2019)|Джокер]]''''' (''Joker'') |style="background:#FAEB86" |'''[[Хильдур Гуднадоттир]]''' |- |''[[Кішкентай әйелдер (фильм, 2019)|Кішкентай әйелдер]]'' (''Little Women'') |Александр Деспла |- |''[[Неке қию тарихы (фильм, 2019)|Неке қию тарихы]]'' (''Marriage Story'') |Рэнди Ньюман |- |''[[1917 (фильм)|1917]]'' (''1917'') |Томас Ньюман |- |''[[Жұлдызды соғыстар: Скайуокер. Өрлеу]]'' (''Star Wars: The Rise of Skywalker'') |Джон Уильямс |} === 2021—2030 === {| class="wikitable" |- bgcolor="#bebebe" ! width="5%" | Жыл ! width="35%" | Фильм ! width="60%" | Номинант(тар) |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2021)|2021]]<br />{{small|(93-ші)}} | '''''[[Жан (мультфильм, 2020)|Жан]]''''' (''Soul'') | '''[[Трент Резнор]], [[Аттикус Росс]] және [[Джон Батист]]''' |- | ''[[Да 5 қандас]]'' (''Da 5 Bloods'') | Теренс Бланшар |- | ''[[Манк (фильм)|Манк]]'' (''Mank'') | Трент Резнор және Аттикус Росс |- | ''[[Минари]]'' (''Minari'') | Эмиль Моссери |- | ''[[Әлем жаңалықтары (фильм)|Әлем жаңалықтары]]'' (''News of the World'') | Джеймс Ньютон Ховард |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2022)|2022]]<br />{{small|(94-ші)}} | '''''[[Дөң (фильм, 2021)|Дөң]]''''' (''Dune'') | '''[[Ханс Циммер]]''' |- | ''[[Жоғарыға қарама]]'' (''Don't Look Up'') | Николас Брителл |- | ''[[Энканто]]'' (''Encanto'') | Джермейн Франко |- | ''[[Параллель аналар]]'' (''Parallel Mothers'') | Альберто Иглесиас |- | ''[[Иттің билігі]]'' (''The Power of the Dog'') | Джонни Гринвуд |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2023)|2023]]<br />{{small|(95-ші)}} | '''''[[Батыс майданда өзгеріс жоқ (фильм, 2022)|Батыс майданда өзгеріс жоқ]]''''' (''All Quiet on the Western Front'') | '''[[Фолькер Бертельманн]]''' |- | ''[[Вавилон (фильм, 2022)|Вавилон]]'' (''Babylon'') | Джастин Гурвиц |- | ''[[Инишерин Баншилері]]'' (''The Banshees of Inisherin'') | Картер Бёруэлл |- | ''[[Барлығы бір уақытта, барлық жерде]]'' (''Everything Everywhere All at Once'') | Son Lux |- | ''[[Фабельмандар]]'' (''The Fabelmans'') | Джон Уильямс |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2024)|2024]]<br />{{small|(96-шы)}} | '''''[[Оппенгеймер (фильм)|Оппенгеймер]]''''' (''Oppenheimer'') | '''[[Людвиг Йоранссон]]''' |- | ''[[Америкалық шығарма]]'' (''American Fiction'') | Лора Карпман |- | ''[[Индиана Джонс және тағдыр дөңгелегі]]'' (''Indiana Jones and the Dial of Destiny'') | Джон Уильямс |- | ''[[Гүлді айын өлтіргендер]]'' (''Killers of the Flower Moon'') | Робби Робертсон {{small|(қайтыс болғаннан кейін)}} |- | ''[[Байғұс жандар]]'' (''Poor Things'') | Джерскин Фендрикс |- style="background:#FAEB86" ! rowspan="5" |[[Оскар (2025)|2025]]<br />{{small|(97-ші)}} | '''''[[Бруталист]]''''' (''The Brutalist'') | '''[[Дэниел Блумберг]]''' |- | ''[[Конклав (фильм)|Конклав]]'' (''Conclave'') | Фолькер Бертельманн |- | ''[[Эмилия Перес]]'' (''Emilia Pérez'') | Клеман Дюколь және Камиль |- | ''[[Уикед]]'' (''Wicked'') | Джон Пауэлл және Стивен Шварц |- | ''[[Жабайы робот]]'' (''The Wild Robot'') | Крис Бауэрс |- ! rowspan="6" |[[Оскар (2026)|2026]]<br />{{small|(98-ші)}} |- style="background:#FAEB86" | '''''[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]''''' | '''[[Людвиг Йоранссон]]''' |- | ''[[Шайқас артынан шайқас]]'' | [[Джонни Гринвуд]] |- | ''[[Бугония]]'' | Джерскин Фендрикс |- | ''[[Франкенштейн (фильм, 2025)|Франкенштейн]]'' | [[Александр Деспла]] |- | ''[[Хамнет (фильм)|Хамнет]]'' | Макс Рихтер |- |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Оскар сыйлығы}} [[Санат:Оскар сыйлығы]] 6gbpwr2sgfq0nny4yjcf5vtp3hvgky2 0 773939 3613374 3547703 2026-06-04T12:19:11Z Makenzis 71333 3613374 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{ту|Словакия}} Кошице |құрылған = [[1952 жыл]] |стадионы = «[[Локомотив (стадион, Кошице)|Локомотив]]» |сыйымдылығы = 9600 |президент = |тренер = |жарыс = [[Футболдан Словакия чемпионаты]] |маусым = 2025/26 |орын = 7-орын |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1= |leftarm1=0000FF|body1=FFFF00|rightarm1=0000FF|shorts1=0000FF|socks1=FFFF00 |pattern_la2=_black_stripes|pattern_b2=_blackstripes|pattern_ra2=_black_stripes |leftarm2=FF7F00|body2=FF7F00|rightarm2=FF7F00|shorts2=000000|socks2=FF7F00 }} '''«Кошице»''' ({{lang-sk|Football Club VSS Košice}}) — [[Словакия|словакиялық]] футбол клубы, Кощице қаласынан. == Тарихы == 2017 жылы таратылды. 2018 жылы «Вышны Опацки» және «Кошице-Барса» клубтары бірікті де, қайта құрылды. 2022/23 жылғы маусымда тұңғыш рет жоғары лигада ойнады<ref>http://www.fckosice.sk/</ref>. == Жетістіктері == === Ұлттық === '''Словакия чемпионаты''' * '''Чемпион (2):''' 1996/97, 1997/98 * '''2 орын (3):''' 1994/95, 1995/96, 1999/00 '''Словакия кубогы''' * '''Жеңімпаз (2):''' 2008/09, 2013/14 * '''Финалист (3):''' 1997/98, 1999/00, 2003/04 '''Словакия суперкубогы''' *'''Жеңімпаз (1):''' 1997 ** '''Финалист (3):''' 1998, 2009, 2014 '''Чехословакия чемпионаты''' * '''2 орын (1):''' 1970/71 '''Чехословакия кубогы''' * '''Жеңімпаз (1):''' 1992/93 * '''Финалист (3):''' 1963/64, 1972/73, 1979/80 == Дереккөздер == {{дереккөздер}}{{Бастама}} {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Словакия футбол клубтары]] [[Санат:1952 жылы құрылған футбол клубтары]] smn8vrhzk661wa76ej4qdds1bkydggd 4 775564 3613567 3613170 2026-06-05T03:04:17Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3613567 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 78227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 113773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 270691] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 41309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 121518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 368695] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 79519] |- |4 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128913] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 272008] |- |6 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 7072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 12766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 12766] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 8419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 19220] |- |8 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 117397] |- |9 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 6159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 15706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83706] |- |10 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 15104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 107773] |- |11 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 5264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16932] |- |12 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5574] |- |13 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50923] |- |14 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 86150] |- |15 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 8681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29982] |- |16 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 25072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 112503] |- |17 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72829] |- |18 |[[Жәңгір мектебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5246] |- |19 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 4024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27830] |- |20 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23177] |- |21 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60268] |- |22 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10457] |- |23 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 3193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 24668] |- |24 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64243] |- |25 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 3433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23144] |- |26 |[[Бірқазандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5260] |- |27 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17273] |- |28 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21121] |- |29 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20124] |- |30 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10663] |- |31 |[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4516] |- |32 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7425] |- |33 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 67230] |- |34 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15511] |- |35 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50946] |- |36 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 123282] |- |37 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 101301] |- |38 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24474] |- |39 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22514] |- |40 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23510] |- |41 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5103] |- |42 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 8095] |- |43 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 5081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6831] |- |44 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29631] |- |45 |[[Партизандық соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3752] |- |46 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7655] |- |47 |[[Халифат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 2995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5273] |- |48 |[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4820] |- |49 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85698] |- |50 |[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4396] |- |51 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60746] |- |52 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 43121] |- |53 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 8571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 82171] |- |54 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25032] |- |55 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33599] |- |56 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10317] |- |57 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4249] |- |58 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39148] |- |59 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40628] |- |60 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6285] |- |61 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7903] |- |62 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27612] |- |63 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16626] |- |64 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7645] |- |65 |[[Құрбан айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 9445] |- |66 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7562] |- |67 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59936] |- |68 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12105] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40684] |- |69 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18563] |- |70 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27430] |- |71 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15765] |- |72 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2919] |- |73 |[[Франсиско Франко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2811] |- |74 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11686] |- |75 |[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9771] |- |76 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22858] |- |77 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 78056] |- |78 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30180] |- |79 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5729] |- |80 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26485] |- |81 |[[Етіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9757] |- |82 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11206] |- |83 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30784] |- |84 |[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2638] |- |85 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35672] |- |86 |[[Серік Қапшықбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2597] |- |87 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 9468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43514] |- |88 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17334] |- |89 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7794] |- |90 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 65379] |- |91 |[[Гамета]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3163] |- |92 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 40000] |- |93 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37067] |- |94 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5664] |- |95 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33273] |- |96 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16952] |- |97 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9606] |- |98 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41238] |- |99 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15841] |- |100 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4550] |- |101 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59505] |- |102 |[[Азаматтық қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6088] |- |103 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3305] |- |104 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49203] |- |105 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27875] |- |106 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 6981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63166] |- |107 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24233] |- |108 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46721] |- |109 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31248] |- |110 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 6274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21919] |- |111 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27887] |- |112 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9095] |- |113 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 2063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25330] |- |114 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8310] |- |115 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 21086] |- |116 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8217] |- |117 |[[Изосызықтар тәсілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2139] |- |118 |[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2306] |- |119 |[[Ұлы жасақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5187] |- |120 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28823] |- |121 |[[Ыңғайлас салалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6853] |- |122 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10324] |- |123 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19762] |- |124 |[[Ауыл (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3559] |- |125 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28857] |- |126 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16451] |- |127 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40855] |- |128 |[[Жасақ (Яса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 4024] |- |129 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9375] |- |130 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36873] |- |131 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12281] |- |132 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8627] |- |133 |[[Әмір Темір жорықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5032] |- |134 |[[Құрбандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 7130] |- |135 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27780] |- |136 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 18220] |- |137 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28194] |- |138 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10293] |- |139 |[[Дүниежүзілік тұқым қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2240] |- |140 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55192] |- |141 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15685] |- |142 |[[Александр Сергеевич Пушкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6240] |- |143 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10174] |- |144 |[[Экологиялық пирамида ережесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 3113] |- |145 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29985] |- |146 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12593] |- |147 |[[Қабанбай (Үржар ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1998] |- |148 |[[Ерте темір дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10125] |- |149 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36484] |- |150 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16168] |- |151 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11249] |- |152 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31598] |- |153 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30855] |- |154 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26294] |- |155 |[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2746] |- |156 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40188] |- |157 |[[Кенжебай Мәденов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2168] |- |158 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4375] |- |159 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16336] |- |160 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23903] |- |161 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3799] |- |162 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24881] |- |163 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12879] |- |164 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 56138] |- |165 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5159] |- |166 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35562] |- |167 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7904] |- |168 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24971] |- |169 |[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1926] |- |170 |[[Бір корпусты сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1797] |- |171 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9915] |- |172 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54669] |- |173 |[[Ағартушылық дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2896] |- |174 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27251] |- |175 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 48885] |- |176 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6607] |- |177 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40903] |- |178 |[[Жүйке жасушалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6997] |- |179 |[[Александр Викторович Затаевич]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3189] |- |180 |[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2604] |- |181 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 40061] |- |182 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21634] |- |183 |[[Сарқылатын ресурстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3460] |- |184 |[[Химия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6786] |- |185 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20952] |- |186 |[[Қазақ тілі тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4712] |- |187 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36210] |- |188 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13459] |- |189 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28057] |- |190 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27039] |- |191 |[[Экологиялық мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2521] |- |192 |[[Демікпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3445] |- |193 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10310] |- |194 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13701] |- |195 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4498] |- |196 |[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2210] |- |197 |[[Сыбаға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2962] |- |198 |[[Аманай мен Заманай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3339] |- |199 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7808] |- |200 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25238] |- |201 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 5521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24697] |- |202 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20533] |- |203 |[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1687] |- |204 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11763] |- |205 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37146] |- |206 |[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1710] |- |207 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26596] |- |208 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26466] |- |209 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9285] |- |210 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6592] |- |211 |[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1957] |- |212 |[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5623] |- |213 |[[Орта білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2244] |- |214 |[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1641] |- |215 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4534] |- |216 |[[Қазақстанның кен ресурстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6405] |- |217 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30450] |- |218 |[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6344] |- |219 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 4939] |- |220 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12600] |- |221 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32355] |- |222 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6397] |- |223 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5211] |- |224 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16060] |- |225 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36671] |- |226 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5138] |- |227 |[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2521] |- |228 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15948] |- |229 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 4186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23535] |- |230 |[[Өсімдіктер систематикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4067] |- |231 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5684] |- |232 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20456] |- |233 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 22438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57691] |- |234 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33213] |- |235 |[[Күкірт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 2051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7764] |- |236 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 8219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 66592] |- |237 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6830] |- |238 |[[Сүйектің құрылысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3434] |- |239 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5685] |- |240 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1434] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16222] |- |241 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8555] |- |242 |[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4609] |- |243 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15310] |- |244 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4454] |- |245 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19917] |- |246 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5142] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35026] |- |247 |[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471] |- |248 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 4840] |- |249 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6080] |- |250 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17806] |- |251 |[[Әскери форма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1537] |- |252 |[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6435] |- |253 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24278] |- |254 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30064] |- |255 |[[Синтаксис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7490] |- |256 |[[Жаһандық жылыну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2951] |- |257 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 38359] |- |258 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26917] |- |259 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7584] |- |260 |[[Әбілқайыр хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4056] |- |261 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11087] |- |262 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13819] |- |263 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2970] |- |264 |[[Америка әсерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1751] |- |265 |[[Мақаншы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3428] |- |266 |[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2329] |- |267 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17802] |- |268 |[[Жоғары молекулалы қосылыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3579] |- |269 |[[Еңбек тәрбиесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2114] |- |270 |[[Сперматозоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3765] |- |271 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30264] |- |272 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17051] |- |273 |[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1533] |- |274 |[[Иван Васильевич Панфилов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2595] |- |275 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 6470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 31450] |- |276 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17553] |- |277 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10371] |- |278 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4046] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 22047] |- |279 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11874] |- |280 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10046] |- |281 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7612] |- |282 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7572] |- |283 |[[Арыстан (арнайы бөлімше)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2403] |- |284 |[[Ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5338] |- |285 |[[Атмосфераның ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2441] |- |286 |[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2902] |- |287 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32387] |- |288 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58924] |- |289 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12684] |- |290 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4706] |- |291 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23604] |- |292 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17580] |- |293 |[[Даладағы дабыл (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1392] |- |294 |[[Қабанбай (Жетісу облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1621] |- |295 |[[Әлеуметтік қақтығыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1901] |- |296 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18698] |- |297 |[[Салт етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4180] |- |298 |[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1425] |- |299 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 64109] |- |300 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24246] |- |301 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15754] |- |302 |[[Сын есімнің шырайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7778] |- |303 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24607] |- |304 |[[Наурыз-думан әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1898] |- |305 |[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3659] |- |306 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 33654] |- |307 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1649] |- |308 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32188] |- |309 |[[Мұңал рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4045] |- |310 |[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4731] |- |311 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7989] |- |312 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22631] |- |313 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26567] |- |314 |[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1128] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4385] |- |315 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 19172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29560] |- |316 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12877] |- |317 |[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3478] |- |318 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23976] |- |319 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32069] |- |320 |[[Оптика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2606] |- |321 |[[Жанар Хамитова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2258] |- |322 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29523] |- |323 |[[Магмалық тау жыныстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5310] |- |324 |[[Қазақстан археологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5199] |- |325 |[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1440] |- |326 |[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2466] |- |327 |[[Қазақстан қор биржасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1976] |- |328 |[[Жақып Ақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5150] |- |329 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14641] |- |330 |[[Географиялық ақпараттық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 8079] |- |331 |[[Атырау облысының климаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1602] |- |332 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7240] |- |333 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 4118] |- |334 |[[Қазақ халқының дәстүрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2061] |- |335 |[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1790] |- |336 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1964] |- |337 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10623] |- |338 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25602] |- |339 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16713] |- |340 |[[Үйсін антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1435] |- |341 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30590] |- |342 |[[Алаш автономиясының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4478] |- |343 |[[Балғабек Қыдырбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5678] |- |344 |[[Қонақжайлылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2184] |- |345 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4019] |- |346 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8006] |- |347 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19817] |- |348 |[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2417] |- |349 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47451] |- |350 |[[Антропология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3248] |- |351 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15309] |- |352 |[[Ауырсынуды басатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2178] |- |353 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18366] |- |354 |[[Balapan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3283] |- |355 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9951] |- |356 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4868] |- |357 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9699] |- |358 |[[Салыстырмалы қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2092] |- |359 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21010] |- |360 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13870] |- |361 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11820] |- |362 |[[28 гвардияшы-панфиловшылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2169] |- |363 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1937] |- |364 |[[Қылмыстық процеске қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2285] |- |365 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1286] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4688] |- |366 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17935] |- |367 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20093] |- |368 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13998] |- |369 |[[Зәйтүн тұқымдасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1227] |- |370 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 5035] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12444] |- |371 |[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1583] |- |372 |[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1760] |- |373 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15384] |- |374 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15323] |- |375 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12109] |- |376 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41320] |- |377 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 4068] |- |378 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16951] |- |379 |[[Шежіре-и Түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2627] |- |380 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22348] |- |381 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23800] |- |382 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26703] |- |383 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16476] |- |384 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32632] |- |385 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13557] |- |386 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20317] |- |387 |[[Қазақ хандығы (телесериал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4463] |- |388 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19907] |- |389 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3958] |- |390 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12743] |- |391 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17140] |- |392 |[[Сексеуіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5914] |- |393 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22928] |- |394 |[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2079] |- |395 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15762] |- |396 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10661] |- |397 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17995] |- |398 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30892] |- |399 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 4945] |- |400 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4794] |- |401 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10355] |- |402 |[[Бурабай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2873] |- |403 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18394] |- |404 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21962] |- |405 |[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2708] |- |406 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7431] |- |407 |[[Мәдениеттану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7361] |- |408 |[[Рай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5724] |- |409 |[[Қазақстан экономикасының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3681] |- |410 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17255] |- |411 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23667] |- |412 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19610] |- |413 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11746] |- |414 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11189] |- |415 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18657] |- |416 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12832] |- |417 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14659] |- |418 |[[Жатыр миомасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3936] |- |419 |[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2646] |- |420 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13264] |- |421 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 3427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14677] |- |422 |[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8648] |- |423 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13750] |- |424 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28806] |- |425 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16788] |- |426 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9237] |- |427 |[[Талқылау:Сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013] |- |428 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6645] |- |429 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32689] |- |430 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9651] |- |431 |[[Эмбрион]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2602] |- |432 |[[Лифт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1181] |- |433 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22046] |- |434 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15850] |- |435 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7017] |- |436 |[[Антропологиялық типтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1076] |- |437 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10411] |- |438 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15716] |- |439 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15830] |- |440 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19453] |- |441 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 29056] |- |442 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13492] |- |443 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27061] |- |444 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17176] |- |445 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20891] |- |446 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7289] |- |447 |[[Есімді сөз тіркестері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3900] |- |448 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 40013] |- |449 |[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3134] |- |450 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |- |451 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6467] |- |452 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1098] |- |453 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18029] |- |454 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8400] |- |455 |[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2569] |- |456 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24353] |- |457 |[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4257] |- |458 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26388] |- |459 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31310] |- |460 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16827] |- |461 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9222] |- |462 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12817] |- |463 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25253] |- |464 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20999] |- |465 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 10200] |- |466 |[[Экономикалық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1304] |- |467 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11183] |- |468 |[[Қылмыстық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4089] |- |469 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16422] |- |470 |[[Конор Макгрегор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1346] |- |471 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8950] |- |472 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17280] |- |473 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6545] |- |474 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21605] |- |475 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17547] |- |476 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16235] |- |477 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9974] |- |478 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6906] |- |479 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6072] |- |480 |[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1362] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3450] |- |481 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20531] |- |482 |[[Нивелир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1907] |- |483 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9378] |- |484 |[[Ресми стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 6017] |- |485 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12653] |- |486 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17360] |- |487 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19903] |- |488 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16396] |- |489 |[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3322] |- |490 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13999] |- |491 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 16209] |- |492 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16958] |- |493 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 844] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16554] |- |494 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13186] |- |495 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13672] |- |496 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19143] |- |497 |[[Өздігінен тозаңдану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1113] |- |498 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3174] |- |499 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8912] |- |500 |[[Негізді тау жыныстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 907] |- |501 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 4468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28453] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15899] |- |503 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18955] |- |504 |[[Жерлеу рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3908] |- |505 |[[Жылқы өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1763] |- |506 |[[Қазақ (этноним)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 5015] |- |507 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7971] |- |508 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11356] |- |509 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1713] |- |510 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15980] |- |511 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10759] |- |512 |[[Ауа ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5587] |- |513 |[[Түр критерийлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1520] |- |514 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7416] |- |515 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8782] |- |516 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12675] |- |517 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4357] |- |518 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 15096] |- |519 |[[Фототранзистор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 904] |- |520 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31069] |- |521 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1251] |- |522 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19510] |- |523 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17693] |- |524 |[[Қаһарлы күндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2223] |- |525 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12681] |- |526 |[[Ысмайыл Ғаспыралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1946] |- |527 |[[316-атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1244] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2036] |- |528 |[[Параллелепипед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2950] |- |529 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12775] |- |530 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23132] |- |531 |[[Бақтыораз Бейсекбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3468] |- |532 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15437] |- |533 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17549] |- |534 |[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 839] |- |535 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20086] |- |536 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19607] |- |537 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9530] |- |538 |[[Ескертпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 909] |- |539 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24211] |- |540 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25949] |- |541 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5670] |- |542 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15708] |- |543 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8123] |- |544 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25707] |- |545 |[[Гастрит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1221] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3678] |- |546 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38273] |- |547 |[[Жалпақтал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1363] |- |548 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3376] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16162] |- |549 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3889] |- |550 |[[25 мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1213] |- |551 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9047] |- |552 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7717] |- |553 |[[Невралгия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1629] |- |554 |[[Әбілхайыр ханның тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1189] |- |555 |[[Қатерлі ісік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6572] |- |556 |[[Столыпин реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6172] |- |557 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6402] |- |558 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15055] |- |559 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27576] |- |560 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12399] |- |561 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3761] |- |562 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11684] |- |563 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12212] |- |564 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13122] |- |565 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9722] |- |566 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5835] |- |567 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12332] |- |568 |[[Кіші Кордяга]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 793] |- |569 |[[Хантавирус инфекциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |- |570 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11210] |- |571 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 20976] |- |572 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2751] |- |573 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6433] |- |574 |[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780] |- |575 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6628] |- |576 |[[Табиғи қорлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1536] |- |577 |[[Көсемше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7400] |- |578 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12708] |- |579 |[[Сәукеле кигізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1068] |- |580 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9071] |- |581 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12298] |- |582 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18917] |- |583 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11753] |- |584 |[[Петров мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3083] |- |585 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19032] |- |586 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11517] |- |587 |[[Джек Лондон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2069] |- |588 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7464] |- |589 |[[Қазақстан Ғарыш Сапары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 945] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1729] |- |590 |[[Нанотехнология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4304] |- |591 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9052] |- |592 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18059] |- |593 |[[Айдау (Мұнай және газ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 933] |- |594 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17283] |- |595 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4160] |- |596 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11878] |- |597 |[[Қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1689] |- |598 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12721] |- |599 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7625] |- |600 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 3372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 23312] |- |601 |[[Алтын белгі төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1209] |- |602 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3081] |- |603 |[[Көксағыз бақбағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 990] |- |604 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9445] |- |605 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7076] |- |606 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3548] |- |607 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9372] |- |608 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7272] |- |609 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11868] |- |610 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9064] |- |611 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17897] |- |612 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23539] |- |613 |[[Шек беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 2900] |- |614 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9433] |- |615 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15105] |- |616 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3841] |- |617 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16035] |- |618 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20429] |- |619 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25036] |- |620 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9675] |- |621 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14175] |- |622 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16621] |- |623 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7269] |- |624 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6335] |- |625 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6652] |- |626 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10156] |- |627 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2802] |- |628 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 3094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 21693] |- |629 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13183] |- |630 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8233] |- |631 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32651] |- |632 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6230] |- |633 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4520] |- |634 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9946] |- |635 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21613] |- |636 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10466] |- |637 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9541] |- |638 |[[Мезозой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3648] |- |639 |[[Іле Алатауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4317] |- |640 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10987] |- |641 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11742] |- |642 |[[Алаштану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 952] |- |643 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 7000] |- |644 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9339] |- |645 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4834] |- |646 |[[Бастың ауыруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6567] |- |647 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2935] |- |648 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20227] |- |649 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3527] |- |650 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3175] |- |651 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5646] |- |652 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5525] |- |653 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7779] |- |654 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12332] |- |655 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12856] |- |656 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13481] |- |657 |[[Электр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1987] |- |658 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11518] |- |659 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17407] |- |660 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11454] |- |661 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8519] |- |662 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10674] |- |663 |[[Сөздің қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 890] |- |664 |[[Популяция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4245] |- |665 |[[Эйфель мұнарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3482] |- |666 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5899] |- |667 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14441] |- |668 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12290] |- |669 |[[Абайдың философиялық көзқарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2705] |- |670 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22107] |- |671 |[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3196] |- |672 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10007] |- |673 |[[Жай сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3017] |- |674 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12538] |- |675 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15006] |- |676 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19881] |- |677 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17269] |- |678 |[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 808] |- |679 |[[Күй (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2602] |- |680 |[[Сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3846] |- |681 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7658] |- |682 |[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5579] |- |683 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9427] |- |684 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8271] |- |685 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8863] |- |686 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17755] |- |687 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17218] |- |688 |[[Жолжазба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 712] |- |689 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15858] |- |690 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 2001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9144] |- |691 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13669] |- |692 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7332] |- |693 |[[Даңқ ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2091] |- |694 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3171] |- |695 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12195] |- |696 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11766] |- |697 |[[Аңыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3572] |- |698 |[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1292] |- |699 |[[Қосай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2765] |- |700 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1835] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7740] |- |701 |[[Бабалар сөзі (жинақ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3279] |- |702 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8420] |- |703 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1053] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3604] |- |704 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10778] |- |705 |[[Кірме сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5852] |- |706 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6996] |- |707 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 17797] |- |708 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9530] |- |709 |[[Сөздік қор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3705] |- |710 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8142] |- |711 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |- |712 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8436] |- |713 |[[Бұқаралық ақпарат құралдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6213] |- |714 |[[Қазақстанның биік тау шыңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6062] |- |715 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11779] |- |716 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10714] |- |717 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 3425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19533] |- |718 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8521] |- |719 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15495] |- |720 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6184] |- |721 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25288] |- |722 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11843] |- |723 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9977] |- |724 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11223] |- |725 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3956] |- |726 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11581] |- |727 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18862] |- |728 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3761] |- |729 |[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1708] |- |730 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 7307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22831] |- |731 |[[Гелиос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1081] |- |732 |[[Қой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 7271] |- |733 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10930] |- |734 |[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6902] |- |735 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10605] |- |736 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14163] |- |737 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6624] |- |738 |[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2609] |- |739 |[[Иштуан Қоңыр Мандоки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 982] |- |740 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7418] |- |741 |[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1521] |- |742 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3188] |- |743 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6482] |- |744 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15448] |- |745 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13835] |- |746 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20758] |- |747 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8210] |- |748 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5604] |- |749 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9684] |- |750 |[[Картоп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2301] |- |751 |[[Орман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4723] |- |752 |[[Жалаң сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2223] |- |753 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2771] |- |754 |[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3096] |- |755 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8688] |- |756 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9146] |- |757 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8209] |- |758 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24293] |- |759 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2618] |- |760 |[[Көпжылдық өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 706] |- |761 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2838] |- |762 |[[Көкбауыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4150] |- |763 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7371] |- |764 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8098] |- |765 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9880] |- |766 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11763] |- |767 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10963] |- |768 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12471] |- |769 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5614] |- |770 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20533] |- |771 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3958] |- |772 |[[Деннис Тито]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 697] |- |773 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1863] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8278] |- |774 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11725] |- |775 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11101] |- |776 |[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 709] |- |777 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10904] |- |778 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7882] |- |779 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15597] |- |780 |[[Үрмелі музыка аспаптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3436] |- |781 |[[Жайылма сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2987] |- |782 |[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 791] |- |783 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17200] |- |784 |[[Ибраһим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5740] |- |785 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10670] |- |786 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11375] |- |787 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 6027] |- |788 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24731] |- |789 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7084] |- |790 |[[Әсет Болғанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1149] |- |791 |[[Ацетилсалицил қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2916] |- |792 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17672] |- |793 |[[Роман Васильевич Скляр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1487] |- |794 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13769] |- |795 |[[Лейкоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3167] |- |796 |[[Заң Шығару Бастамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 805] |- |797 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2141] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12270] |- |798 |[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5947] |- |799 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10960] |- |800 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13660] |- |801 |[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6193] |- |802 |[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9695] |- |803 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1327] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4850] |- |804 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7045] |- |805 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12503] |- |806 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 3965] |- |807 |[[Алюминий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5504] |- |808 |[[Литосфера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5799] |- |809 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14372] |- |810 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12836] |- |811 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8705] |- |812 |[[Желдірме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 827] |- |813 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8116] |- |814 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2108] |- |815 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13924] |- |816 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10846] |- |817 |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 714] |- |818 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12812] |- |819 |[[Мұзды өлке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1276] |- |820 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12509] |- |821 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15629] |- |822 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5611] |- |823 |[[Нүктелі үтір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2094] |- |824 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8091] |- |825 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9989] |- |826 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 37] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17279] |- |827 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9767] |- |828 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25315] |- |829 |[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5099] |- |830 |[[Сақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1943] |- |831 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9816] |- |832 |[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 607] |- |833 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22949] |- |834 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7587] |- |835 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7784] |- |836 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4866] |- |837 |[[Эмбриология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1151] |- |838 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10575] |- |839 |[[Компьютерлік қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2978] |- |840 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12039] |- |841 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7408] |- |842 |[[Оксидтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6920] |- |843 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11862] |- |844 |[[Лексикалық мағына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1829] |- |845 |[[Әбділда Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6256] |- |846 |[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11541] |- |847 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12564] |- |848 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2697] |- |849 |[[Нуклеин қышқылдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5399] |- |850 |[[Бүйрекүсті безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3516] |- |851 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14358] |- |852 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7870] |- |853 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9409] |- |854 |[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1159] |- |855 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11766] |- |856 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12538] |- |857 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7941] |- |858 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7632] |- |859 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3407] |- |860 |[[Барыс ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2763] |- |861 |[[Толеранттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2843] |- |862 |[[Шешендік өнер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6823] |- |863 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6800] |- |864 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3981] |- |865 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 7025] |- |866 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18249] |- |867 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4810] |- |868 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15636] |- |869 |[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1011] |- |870 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7970] |- |871 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6639] |- |872 |[[Дауысты дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16976] |- |873 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8200] |- |874 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 6219] |- |875 |[[Шалкиіз Тіленшіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10955] |- |876 |[[Қазақстанның автомобиль жолдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1726] |- |877 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1792] |- |878 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4357] |- |879 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10720] |- |880 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16091] |- |881 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20014] |- |882 |[[Жалмауыз кемпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1599] |- |883 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6859] |- |884 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12472] |- |885 |[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4405] |- |886 |[[Тіршілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2523] |- |887 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3316] |- |888 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13672] |- |889 |[[Аусыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2300] |- |890 |[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3754] |- |891 |[[Жүзу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2907] |- |892 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7329] |- |893 |[[Айқындауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5869] |- |894 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4740] |- |895 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5763] |- |896 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7311] |- |897 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6691] |- |898 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6331] |- |899 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3874] |- |900 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12426] |- |901 |[[Көшбасшылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4172] |- |902 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6956] |- |903 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12485] |- |904 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9478] |- |905 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9447] |- |906 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10339] |- |907 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8078] |- |908 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7674] |- |909 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 4678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6577] |- |910 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6548] |- |911 |[[Плацента]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1544] |- |912 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12243] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4729] |- |914 |[[Ғұндар өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1938] |- |915 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8570] |- |916 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13522] |- |917 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8386] |- |918 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9978] |- |919 |[[Термометр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3610] |- |920 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14427] |- |921 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12841] |- |922 |[[Жекешелендіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1917] |- |923 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8977] |- |924 |[[Аналитикалық тәсіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4123] |- |925 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16076] |- |926 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10434] |- |927 |[[Конституциялық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3930] |- |928 |[[Халиди Құрбанғали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1658] |- |929 |[[Василий Васильевич Радлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2564] |- |930 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5524] |- |931 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 8006] |- |932 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13730] |- |933 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9870] |- |934 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11741] |- |935 |[[Ғылыми әдіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3578] |- |936 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13132] |- |937 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3345] |- |938 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14634] |- |939 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7138] |- |940 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4015] |- |941 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16624] |- |942 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3498] |- |943 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5754] |- |944 |[[Заңды өкіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 842] |- |945 |[[Жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9492] |- |946 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7001] |- |947 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14643] |- |948 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4596] |- |949 |[[Тырысқақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3622] |- |950 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3757] |- |951 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2248] |- |952 |[[Абай лирикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2793] |- |953 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9361] |- |954 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12577] |- |955 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6746] |- |956 |[[Теңіз машығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514] |- |957 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4318] |- |958 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8996] |- |959 |[[Дәстүрлі билер соты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1288] |- |960 |[[Химиялық реакциялардың типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2345] |- |961 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15988] |- |962 |[[Нұрлы көш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2262] |- |963 |[[Жаңа білім беру жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5421] |- |964 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8280] |- |965 |[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1046] |- |966 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 3715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18698] |- |967 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2513] |- |968 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1959] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12734] |- |969 |[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9431] |- |970 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7562] |- |971 |[[Флеш-жад]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 867] |- |972 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6824] |- |973 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30156] |- |974 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6576] |- |975 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14689] |- |976 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5703] |- |977 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10665] |- |978 |[[Күш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5122] |- |979 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9326] |- |980 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12947] |- |981 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6452] |- |982 |[[Ішкі қызмет жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1148] |- |983 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16740] |- |984 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13521] |- |985 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6462] |- |986 |[[Түрксіб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 8217] |- |987 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1073] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4717] |- |988 |[[Ақуыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 10179] |- |989 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10977] |- |990 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13181] |- |991 |[[Тұрлаулы мүшелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2475] |- |992 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5976] |- |993 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8342] |- |994 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 13001] |- |995 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9366] |- |996 |[[Ортағасыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4403] |- |997 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7333] |- |998 |[[Сабақты етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2209] |- |999 |[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6029] |- |1000 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4652] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} kv034xcdkdztatw14kaal7p4l0ow6hi 10 776050 3613591 3561425 2026-06-05T06:27:18Z MuratbekErkebulan 162992 3613591 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Ховд аймағы | top = 89.2489830653111795 | bottom = 44.8900261973365104 | left = 89.2489830653111795 | right = 95.4760701592977341 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Ховд облысы орналасу картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Моңғолия}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Моңғолия]] </noinclude> gq54ufnru7771rj8431ha9cfy7uwbnr 3613592 3613591 2026-06-05T06:29:00Z MuratbekErkebulan 162992 3613592 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Ховд аймағы | top = 49.0835898052293373 | bottom = 44.8900261973365104 | left = 89.2489830653111795 | right = 95.4760701592977341 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Ховд облысы орналасу картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Моңғолия}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Моңғолия]] </noinclude> 2gel6d9s7mg9yphvw16u5fhq7p0b25u 0 780008 3613373 3591825 2026-06-04T12:11:09Z Tuttiorchestra687 173049 3613373 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Томоми Нисимото |Шынайы есімі = 西本智実（にしもと ともみ） |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Томоми Нисимото |Толық аты = |Туған күні = 22.04.1970 |Туған жері = [[Осака]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 1998 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Жапония}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], продюсер, профессор, сазгер, елші |Дауыс түрі = |Аспаптары = фортепиано |Жанрлары = Классикалық және фольклорлы музыка |Лақап аттары = |Ұжымдары = «IlluminArt» симфониялық оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = «Idemitsu» жүлдесі, «Pro Musica e Arte Sacra» қорының сыйлығы, «Newsweek Japan» журналы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» |Сайты = [https://www.tomomi-n.com/en/ Томоми Нисимото ресми сайты] |Commons = }} '''Томоми Нисимото''' ([[Жапон тілі|жапон]]. ''西本智実;'' [[22 сәуір]] [[1970 жыл|1970]], [[Осака (қала)|Осака]], [[Жапония]]) — [[Жапондар|жапондық]] [[Дирижер|әйел дирижёр]], [[сазгер]], [[профессор]], [[елші]], «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне енген [[тұлға]] және «[[IlluminArt]]<nowiki/>» [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрінің]] көркемдік жетекшісі және бас дирижëрі.<ref name=":1">{{Cite web|title=Profile <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/profile/|accessdate=25.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Томоми Нисимото [[22 сәуір|22 сәуірде]] [[1970 жыл|1970 жылы]] [[Жапония|Жапонияның]] [[Осака (қала)|Осака қаласында]] дүниеге келген. Үш жасында анасынан [[Фортепиано|фортепианода]] ойнауды үйреніп, оның ықпалы арқасында болашақта [[Дирижер|дирижёр]] болуды армандады. [[Балалық шақ|Балалық шағында]] шетелдік [[Музыка|музыканы]] жиі тыңдап жүретін, сондай-ақ орыс шығармаларын да тыңдаған.<ref name=":2">{{Cite web|title=Leading the way - The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2003/01/22/music/leading-the-way/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music: Preparing for Japan <nowiki>|</nowiki> The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/music-preparing-for-japan-472298|accessdate=22.04.2026}}</ref> [[Осака (қала)|Осаканың]] музыкалық колледжінде «Композиция» [[Факультет|факультетін]] 1994 жылы бітіреді. Колледжде оқып жүргенде «[[Kansai Opera]]<nowiki/>» атты [[опера театрында]] дирижёрдің қасында көмекшісі болып, [[тәжірибе]] алады.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Japanese Conductor Orchestra Conductor Classical - Otosection|url=https://otosection.com/tomomi-nishimoto-japanese-conductor-orchestra-conductor-classical/|accessdate=25.04.2026}}</ref> 1996 жылы [[Ресей|Ресейдің]] [[Ленинград]] қаласына (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) Н.А.Римский-Корсаков атындағы мемлекеттік консерваторияға опера және симфониялық дирижёрлеу кафедрасына [[профессор]], [[Дирижер|дирижёр]] [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбына түседі және де [[Дирижер|дирижёр]] [[Виктор Федотовтың]] сыныбында білім алады. Томоми бұл шешімін былай түсіндіреді:<ref name=":0">{{Cite web|title=Томоми Нисимото.Московская филармония|url=https://meloman.ru/performer/tomomi-nisimoto/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Нишимото Томоми (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Belarusian State Philharmonic Society|url=https://bgf.by/en/artists/nishimoto-tomomi-dirizhyor|accessdate=25.04.2026}}</ref> <blockquote>''«Жапониядан Ресейге оқуға сирек келеді. Әсіресе бұл дирижёрлікке қатысты-бұл ерекше мамандық қой. Менің таңдауыма келсек: мен Ресейдің тартымды күшін тек музыкасында ғана емес, сонымен қатар оның мәдениетінде де сезінуіммен байланыстырдым.»''</blockquote> == Шығармашылық жолы == * Томоми Нисимотоның негізгі кәсіби мансабы 1990-жылдардың соңынан бастап қалыптасты. 1998 жылы «Жапонияның мәдениет қызметтігі» (Bunka-chō) бағдарламасы аясында [[Киото]] қаласының симфониялық оркестрімен [[Жапония|Жапониядағы]] алғашқы ресми дирижëрлік дебютін жасады. Консерваторияда оқуын аяқтаған соң 2002 жылы «<nowiki/>[[Мыңжылдық|Миллениум]]<nowiki/>» атты ресейлік үлкен симфониялық оркестрінің бас дирижёрі ретінде тағайындалады. 2004 жылы [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтегі]] Михайлов театрында (қазіргі М.П. Мусоргский атындағы академиялық [[Опера (музыка)|опера]] және [[балет]] театры) шақырылған бас дирижёрі ретінде жұмысқа орналасып, сол жылы П.И. Чайковский қорының ресейлік симфониялық оркестрінің бас дирижёрі және көркемдік жетекшісі болады.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=京都フィルハーモニー室内合奏団コンサート <nowiki>|</nowiki> R-INE|url=https://www.r-ine.com/100-in|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2000-жылдардың ортасынан бастап халықаралық деңгейде белсенді жұмыс істеп, 2004 жылы [[Вьетнам|Вьетнамның]] [[Фукуок]] қаласында өткен 19-шы мәдениет фестивальінде дирижёрлейді. 2006 жылы Томоми [[Сазгер|композитор]] П.И. Чайковскийдің «Өмір» (''орысш. Жизнь'') атты аяқталмаған [[Симфониялық музыка|симфониясын]] [[Пëтр Климов]] жалғастырып өңделген нұсқасы бойынша Чайковский қорының орыс симфониялық [[Оркестр|оркестрімен]] Жапонияға гастрольдік-сапарлар кезінде орындады. 2007 жылдан бастап, «Брукнерхауста» (Брукнер үйінде) [[Аустрия|Аустрияда]] Брукнердің оркестрімен және [[Еуропа|Еуропада]] көптеген симфониялық оркестрлерімен: [[Монте-Карло]] филармониялық оркестрмен, [[Будапешт|Будапешттің]] филармониялық оркестрмен, [[Британ империясы|Британдық]] корольдік филармониялық оркестрмен, Джорж Энеску атындағы [[Румыния|Румынияның]] мемлекеттік симфониялық оркестрмен, [[Литва|Литваның]] және [[Латвия|Латвияның]] халықаралық симфониялық оркестрлерімен белсенді жұмыс істейді.<ref name=":4">{{Cite web|title=Jerusalem Symphony Orchestra <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.jso.co.il/en/טומומי-נישימוטו/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=チャイコフスキー：未完成交響曲「ジーズニ」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/25/|accessdate=25.04.2026}}</ref> * Кейінгі жылдары [[Мажарстан|Венгрия]], [[Прага]] және [[Одесса|Одессадағы]] опера және балет театрларында өнер көрсетіп, шығармалар қатарында дәстүрлі жапондық «Но» стильіндегі Дж. Пуччинидің «[[Мадам Баттерфляй|Мадам Баттерфля]]<nowiki/>[[Мадам Баттерфляй|й]]<nowiki/>» (''Көбелек аруы'') және Юкио Мисиманның пьесасы бойынша қойылған заманауи «[[Сотоба Комати|Сотоба Комат]]<nowiki/>[[Сотоба Комати|и]]<nowiki/>» (Комати және пагода) опералары бар. 2008 жылы П.И. Чайк<nowiki/>овскийдің «[[Щелкунчик|Щелкунч]]<nowiki/>[[Щелкунчик|ик]]<nowiki/>» (''Шерткіш'') балетінің толық нұсқасын жапондық филармониялық оркестрімен қойылымын, ал 2009 жылы [[Токио]] қаласында [[Лондон|Лондонның]] «Royal Philarmonic Orchestra» атты ұжыммен Л. Бетховеннің «7 симфониясын» және Г. Малердің «5 симфониясын» дирижëрледі, сондай-ақ [[Будапешт]] қаласының симфониялық оркестрімен Н<nowiki/>. Римский-Корсаковтың «[[Шехеразада|Шехер]]<nowiki/>[[Шехеразада|азада]]<nowiki/>» симфониялық сюитасын орындап, [[Күйтабақ|күйтабаққа]] шығарманы жазып шығарды.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=西本智実＆ロイヤル・フィル 東京ライヴ2009 マーラー：交響曲 第5番 ＆ ベートーヴェン：交響曲 第7番 {{!}} 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/12/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=R.コルサコフ：交響曲組曲「シェエラザード」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/9/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2010–2011 жылдары Евгений Светланов атындағы [[Ресей]] мемлекеттік симфониялық оркестрінің шақырылған ең алғаш шетелден келген әйел дирижëрі болды. «''Tokyo FM''» радиостанциясының 40-жыл толуына орай «Тоғыз туралы аңсау» [[Ниппон Будакан]] аренасында Л. Бетховеннің әйгілі «9 симфониясын» 5000 [[Хор|хорға]] қатысушылар құрамымен орындады.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|title=指揮者・西本智実と5000人のリスナーがつむぐ歓喜の歌 『TOKYO FM夢の第九コンサート2013』 <nowiki>|</nowiki> 株式会社エフエム東京のプレスリリース|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000311.000004829.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2012 жылдан бастап Томоми Нисимото «[[IlluminArt]]<nowiki/>» симфониялық оркестріне [[Продюсер|продюсерлік]] жұмыс, көркемдік жетекшісі және бас [[Дирижер|дирижёр]] лауазымдарын атқарады. Оркестр 2013 жылы [[Ватикан|Ватиканда]] өнер көрсеткен ең алғаш жапондық ұжымдардың бірі болып саналып, [[Кардинал|кардиналдың]] мессасы кезінде қайта жанданған «Oratio» [[григориан әнұранының]] орындалуы шамамен 455 жылдағы алғашқысы болып саналды.<ref>{{Cite web|title=TOMOMI NISHIMOTO & ILLUMINART PHILHARMONIC - i-PHENOMENON|url=https://i-phenomenon.com/tours/upcoming-tours/121-tomomi-nishimoto-illuminart-philharmonic.html|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * 2015 жылдан бастап халықаралық концерттік қызметін кеңейтіп, мамыр айында [[Коясан будда]] орталығының құрылғанына 1200 жыл толуына арналған салтанатты концерт өткізді. Маусымда [[Жапония]] мен [[Корея Республикасы]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалыпқа келуінің 50 жылдығына орай кәріс [[Әнші|әншісі]] [[Суми Чомен]] бірге [[концерт]] өткізді. Шілдеде [[Эквадор|Эквадордың]] ұлттық симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсетіп, cондай-ақ [[Перу]] елінің Мәдениет министрлігінің шақыруымен [[Перу]] тәуелсіздік күніне орай және [[Рио-де-Жанейро|Рио де-Жанейро]] қалалық театрында [[Бразилия|Бразилияның]] симфониялық оркестрімен [[Жапония]] мен [[Бразилия]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 120 жыл толуына байланысты концерттер өткізді.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto (Conductor) Concert & Tour History <nowiki>|</nowiki> Concert Archives|url=https://www.concertarchives.org/bands/tomomi-nishimoto-conductor|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /> * 2016 жылы [[Бейжің|Пекин]] университетінің шақыруымен [[Қытай|Қытайдың]] ұлттық симфониялық және [[Шаңхай|Шанхай]] симфониялық оркестрлерімен дирижёрлік етті. [[Израиль|Израильде]] [[Иерусалим]] симфониялық оркестрмен өнер көрсетіп, концертті тікелей эфирде барлық елде «KoHaMusica FM» радиостанциясында қосты. 2017 жылы [[Токио|Токиода]] «Opera Palace» жаңа ұлттық [[Опера (музыка)|опера]] театрда Сергей Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» екі актілі спектакльдің сахналық қойылымының көркемдік жетекшісі және дирижёрі болды. 2018 жылы «[[IlluminArt]]<nowiki/>» оркестрімен [[Қытай]] елінің жеті қаласына концерттік сапарлар ұйымдастырды.<ref>{{Cite web|title=イルミナート合唱団 <nowiki>|</nowiki> IlluminArt Philharmonic Orchestra|url=http://chorus.illuminart-phil.com/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=やっと自分のペースつかみました　西本智実、不惑の指揮 - 日本経済新聞|url=https://www.nikkei.com/article/DGXBZO56879340S3A700C1000000/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * Кейінгі жылдары халықаралық мәдени жобаларға қатысып, 2019 жылы «Zweites Deutsches Fernsehen» (''Екінші Неміс Телеарнасы'') мәдениеттік жобасында халықаралық аренада белсенді жұмыс істеп жүрген «Көшбасшы әйел» ретінде аталды. 2021 жылы [[Хиросима]] университетінің арнайы профессоры болды және «Tokio-die stadtkultur von morgen» (''Токио-ертеңгі күннің қалалық мәдениеті'') [[Немісше Уикипедия|неміс]]-[[Французша Уикипедия|француз]] документалды фильмінің қатысушысы болды. 2024 жылы [[Осака (қала)|Осака]]-[[Кансай]] әлемдік көрмесінде [[Италиян тілі|итальян]] павильонының [[Елші|елшісі]] болып тағайындалды.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Tokio - Die Stadtkultur von morgen D, 2021 Streams, TV-Termine, News, DVDs TV Wunschliste|url=https://www.wunschliste.de/spielfilm/tokio-die-stadtkultur-von-morgen|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=リーディング・ウーマン（Leading Woman）で紹介されています。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/77/|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Қоғамдық және білім беру қызметі == * 2007 жылы Дүниежүзілік экономиялық форумының «Young Global Leaders» (''Жас'' ''Жаһандық Көшбасшылары'') атағына ие болады. Ол американдық қорлардан стипендия алып, [[Гарвард Кеннеди]] мектебінде білім алып, бірқатар оқу орындарында шақырылған [[профессор]] ретінде дәріс оқып, сонымен қоса «Тойо Бунко» [[Мұражай|мұражайының]] консультативтік кеңесінде қызмет атқарады.<ref name=":5">{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto <nowiki>|</nowiki> World Economic Forum|url=https://www.weforum.org/people/tomomi-nishimoto/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":1" /> == Марапаттары және танылуы == * 1997 жылы Осака префектурасының мәдениет қайраткерлеріне арналған сыйлықтың иегері;<ref name=":2" /> * 1999 жылы «Idemitsu» жапондық жүлдесінің жас және болашағы зор музыкант ретінде иегері;<ref name=":3" /> * 2004 жылы «Newsweek Japan» журналындағы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне қосылады.<ref name=":0" /> * 2009 жылы «Best dresser award» (''Үздік киім сыйлығы'') иегері болды.<ref>{{Cite web|title=ベストドレッサー賞、第38回（2009年）インターナショナル部門受賞しました。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/399/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * Оның 2015 жылғы «For Sennuyuji Temple Sound Stage: East Meets West» (''Сэнню-дзи храмының сахнасы: Батыс пен Шығыс музыкада көріседі'') және 2013 жылғы «Toji Otobutai» (''То-дзи храмындағы музыкалық сахна'') деген авторлық туындылары АҚШ кинофестивальдерінде және Дүниежүзілік медиафестивальдерінде бірнеше беделді халықаралық марапаттарға ие болды.<ref name=":1" /> * 2014 жылы Ватиканда «Pro Musica e Arte Sacra» (''Кәсіби'' ''Музыка мен Қасиетті Өнер'') қорының құрметті сыйлығымен марапатталып, тарихтағы осы марапаттың ең жас иегері болды.<ref name=":5" /> == Дискография == * ''2000 ж. – С.Прокофьев «Ромео мен Джульетта» (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto – Romeo And Juliet – CD (Album, Stereo), 2000 [r20587324] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/20587324-Tomomi-Nishimoto-Romeo-And-Juliet|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2002 ж. – П.Чайковский «Патетическая, 6 симфония»; «Спящая красавица» (Ресейдің үлкен симфониялық оркестрі, Миллениум)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Russian Bolshoi Symphony Orchestra "Millenium", Tchaikovsky – Symphony No.6 "Pathétique", "The Sleeping Beauty" – CD (Album), 2002 [r24603209] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/24603209-Tomomi-Nishimoto-Russian-Bolshoi-Symphony-Orchestra-Millenium-Tchaikovsky-Symphony-No6-Pathétique-T|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2008 ж. – А.Дворжак «Из нового света, 9 симфония, ми минор, соч. 95» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Dvořák - Tomomi Nishimoto Conducting Budapest Philharmonic Orchestra – Symphony No.9 In E Minor, Op. 95, "From The New World" – CD (Album), 2008 [r18366367] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/18366367-Dvořák-Tomomi-Nishimoto-Conducting-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Symphony-No9-In-E-Minor-Op-95-F|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2010 ж. – «Ностальгия» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Conducting The Budapest Philharmonic Orchestra – Nostalgie – CD (Album, Stereo), 2010 [r31964933] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/31964933-Tomomi-Nishimoto-Conducting-The-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Nostalgie|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2011 ж. – Дж.Верди «Реквием» (Nordwestdeutsche Philharmonie)''<ref>{{Cite web|title=Verdi - Nordwestdeutsche Philharmonie, Verdi Concert Choir Japan, Tomomi Nishimoto, Tsutomu Matsumura, K.C.O.V. Amsterdam, Bilyana Danailova, Alla Gorobchenko, Mark Fowler, Vesselin Stoykov – Requiem – CD (), [r28121077] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/28121077-Verdi-Nordwestdeutsche-Philharmonie-Verdi-Concert-Choir-Japan-Tomomi-Nishimoto-Tsutomu-Matsumura-KCO|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2014 ж. – (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Keisuke Toyama, Japan Philharmonic Orchestra – 組曲 宿命 – CD (Album, Stereo), 2014 [r25827694] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/25827694-Tomomi-Nishimoto-Keisuke-Toyama-Japan-Philharmonic-Orchestra-組曲-宿命|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Әдебиет == * Д.М. Женщины-дирижеры — в оркестрах стран мира. — М.: КнигИздат, 2023. – 274 с. Тираж 116. ISBN 978-5-4492-0528-5. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жапония музыканттары]] [[Санат:Жапония тұлғалары]] [[Санат:Жапония дирижёрлері]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Алфавит бойынша дирижерлер]] o3kmyzzsdr0tquc8gc203oyg6ikl0du 6 780310 3613450 3594845 2026-06-04T16:04:55Z ShadZ01 56180 3613450 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Драйв (фильм, 2011)]]» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2011/drive_ver5.html | жасалған уақыты = 2011 | авторы = FilmDistrict }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Драйв (фильм, 2011) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} f18h3x3hab138and8606md3012q234h 6 780313 3613453 3594911 2026-06-04T16:08:23Z ShadZ01 56180 3613453 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Супер Марио: Галактикалық кино]]» мультфильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2026/super_mario_galaxy_movie_ver12.html | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Illumination]], [[Nintendo]], [[Universal Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Супер Марио: Галактикалық кино | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} iforpy5x7bijnsx9x1ophjd2u5k6epx 6 780317 3613451 3594931 2026-06-04T16:05:59Z ShadZ01 56180 3613451 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Секіргіштер (мультфильм)|Секіргіштер]]» (2026) мультфильмінің постері | қайнары = [https://www.kinopoisk.ru/picture/4312446/ Кинопоиск] | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Walt Disney Pictures]] / [[Pixar Animation Studios]] / [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Секіргіштер (мультфильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} apy2ig550gmqlqm0bwn6ckf4tvgyj2m 6 780417 3613452 3595726 2026-06-04T16:07:28Z ShadZ01 56180 3613452 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Болашаққа оралу 2]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/back-to-the-future-part-ii-i96874/9240dcd1 | жасалған уақыты = 1989 | авторы = [[Amblin Entertainment]], [[Universal Pictures]], [[Дрю Струзан]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Болашаққа оралу 2 | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} 1i6pw4y4toqkdai7b1p10b24htyvi5y 4 780876 3613426 3613076 2026-06-04T15:00:35Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613426 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-03'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="1010" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 010] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[:Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg|Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg]] | data-sort-value="545" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 545] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[КешYOU]] | data-sort-value="418" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 418] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="407" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 407] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="379" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 379] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="362" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 362] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="341" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 341] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="231" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 231] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="193" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 193] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="188" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 188] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="187" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 187] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="182" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 182] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="174" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 174] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="168" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 168] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="167" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 167] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="144" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 144] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="139" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 139] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="132" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 132] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="128" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 125] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 125] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев]] | data-sort-value="119" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 119] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 116] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="116" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 116] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Сергей Викторович Лохвицкий]] | data-sort-value="112" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 112] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="110" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 110] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Сақтар]] | data-sort-value="108" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 108] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="107" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 107] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="103" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 103] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="100" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 100] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 98] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="98" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 98] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="96" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 96] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="91" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 91] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 90] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 90] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 86] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 85] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="85" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 85] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 83] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 83] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 82] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="82" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 82] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="78" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 78] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 77] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 77] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="77" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 77] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 74] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 74] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 74] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 72] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 72] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Мемлекеттік ту]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 70] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="70" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 70] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 67] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Қазақстан елтаңбасы]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 66] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 66] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 66] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 65] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Әпке (драма)]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 64] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 62] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Астана]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 60] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Аққулар ұйықтағанда]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 60] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 60] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="59" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 59] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 57] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 57] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 56] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 56] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 56] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 56] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 56] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 55] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 55] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 55] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 54] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 54] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 52] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 52] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 52] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 52] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 50] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 50] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 50] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 49] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Арғын]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 49] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Алматы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 49] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 49] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 47] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 47] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 47] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 47] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 46] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 46] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Біржан мен Сара айтысы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[:Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері|Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 46] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 46] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 45] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 45] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 45] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қазақстан индустрияландыру кезеңінде]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5 45] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 45] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 45] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 45] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Ас қорыту жүйесі]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 45] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 44] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 43] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 43] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 43] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 43] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[КСРО рублі]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96 43] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 43] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 43] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 43] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 42] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 42] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 42] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 42] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 42] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 41] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 41] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қазақстан географиясы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 41] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 41] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 41] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 41] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 41] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Наймандар]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 40] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Қазақстан халық кеңесі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 40] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Михаил Осипович Стакун]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%9E%D1%81%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BD 40] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Жұмабай Шаяхметұлы Шаяхметов]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%8F%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 39] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 39] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 39] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 38] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 38] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 38] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 38] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 37] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Орал Таңсықбаев]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D1%81%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 37] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 37] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 37] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 37] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 36] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Майқы би]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 36] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 36] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 36] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 36] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Оянған өлке (роман)]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 36] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Шұғаның белгісі]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 36] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 35] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 35] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Құлагер (поэма)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 35] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 35] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 35] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 34] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 34] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 34] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Қазақстан Жоғарғы Кеңесі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 34] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 34] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Қ]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 34] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 34] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Шежіре]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 34] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 33] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Дженнифер Коннелли]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%84%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8 33] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 33] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 33] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 33] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 33] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 33] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Алаша хан күмбезі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 33] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Ақтау бекінісі]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 33] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Қазақстандағы ұжымдастыру]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 32] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Жасуша]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 32] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Балқаш]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 32] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 32] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 32] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 32] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Тоқаш Бокин]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D1%88_%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D0%BD 32] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 32] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 32] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 32] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 31] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 31] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Жүйке жасушалары]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 31] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 31] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 31] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 30] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 30] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Африка]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 30] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 30] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 30] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 30] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 30] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 30] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 30] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 30] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Кипр]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BF%D1%80 29] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Дулат]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 29] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 29] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 29] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Шәкен Оңласынұлы Ниязбеков]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D2%A3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Кенесары - Наурызбай (тарихи жыр)]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_-_%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B8_%D0%B6%D1%8B%D1%80%29 29] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 29] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 29] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Келінжан]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 29] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Эмбриогенез]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7 28] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Қазақстан өзендері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Мядель]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8F%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C 28] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 28] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 28] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 28] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 28] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Пестицидтер]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 28] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 28] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Тұрсынай Рыстайқызы Әбдіқадырова]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 28] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 28] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[География]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 27] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 27] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Жалғау]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 27] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 27] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Орал мен Торғай облыстарындағы көтеріліс (1869)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81_%281869%29 27] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 27] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 27] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 27] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 27] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 27] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Адай]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 27] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Адам даму индексі бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 27] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 26] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 26] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Ресей]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 26] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 26] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Табиғат зоналары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%82-%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Еуропа]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 26] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Салауат]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 26] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 26] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 26] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 26] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 26] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Жандарбек Мәлібеков]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 25] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[:Санат:Өсімдіктердің вирустық аурулары мен патогендері|Санат:Өсімдіктердің вирустық аурулары мен патогендері]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 25] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 25] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Есім хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 25] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Албан руы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Климаттық белдеулер]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%80 25] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 24] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 24] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Ақпараттық қауіпсіздік]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 24] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 24] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Жаныс]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 24] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 24] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Орта ғасырлардағы Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Шөл зонасы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BB_%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Жанғожа Нұрмұхамедұлы бастаған Сырдария қазақтарының көтерілісі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 24] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 24] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Игорь Николаевич Тутеволь]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A2%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8C 24] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 24] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 24] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Шымкент]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 24] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Түрксіб]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 24] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 24] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 24] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 24] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Аңыздың ақыры]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Алатау (қала)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 24] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Есекжем]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 24] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Табын]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 23] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Дәрия Әбдімәлікқызы Жүсіп]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF 23] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Қаратау қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Мырзатай Жолдасбеков]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 23] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Алшын]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 23] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Диуани хикмет]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D1%82 23] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Күй аңызы (әңгіме)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 23] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Қазақстан экономикасы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Онлайн Мектеп]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF 23] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 23] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Зат есім]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 23] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Жақайым]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 23] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Сүре]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 23] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 23] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 23] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 23] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 23] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 23] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Қытай]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 22] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Тараз]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 22] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Ақтау]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 22] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Құран]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 22] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Асқорыту мүшелері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D1%82%D1%83_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 22] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Айқап]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 22] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 22] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Шолпан Молдажанқызы Жұмадина]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 22] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Қазан төңкерісі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Аминқышқылдар]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 22] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 21] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Әмен Әбжанұлы Қайдаров]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Қазақстанның сыртқы саясаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Экологиялық жүйе]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 21] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Жүсіп Баласағұни]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 21] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 21] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Шығыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 21] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 21] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Қамар сұлу]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 21] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Жүрек-қантамырлар жүйесі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA-%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Эссе]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 21] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 21] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Суан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[:Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%9F_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 21] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 20] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 20] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 20] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Өсімдік ұлпасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Қарағанды кеншілерінің ереуілі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB%D1%96 20] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Қазақстанның экономикалық аудандары]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 20] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Тәуекел Мүслім]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 20] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Қаһар]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 20] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Халықаралық еңбек бөлінісі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 20] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 20] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Қазақстан премьер-министрі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Орталық Қазақстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 20] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 20] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[ХХ ғасырдың 20-30-жылдарындағы Қазақстанның әлеуметтiк-экономикалық және қоғамдық-саяси, мәдени жағдайы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_20-30-%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82i%D0%BA-%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8%2C_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 20] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Әбдіғаппар Жанбосынұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%93%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Жетісу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 19] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 19] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Әскери коммунизм саясаты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Етеккір]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 19] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Германия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Түркия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 19] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Жезқазған]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Аборт]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 19] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Жәндіктер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Табиғат]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 19] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Адам даму индексі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Беріш]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 19] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Ислам]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 19] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 19] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 19] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 19] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Керей хан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Көз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7 19] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Фернан Магеллан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Алаш қозғалысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 19] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Ертіс]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 19] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Тахауи Ахтанов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%90%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Қызыл кітап]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 18] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 18] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Алғашқы ұстаз (кітап)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%88%D2%9B%D1%8B_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF%29 18] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Мейірхан Ақдәулетұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Назарбаев Университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Атырау]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 18] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Зәр шығару жүйесі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D1%80_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 18] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Митоз]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7 18] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Айбек Сейітов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 18] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Әнұран]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Қазақстанның кен ресурстары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Ұрпақ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D0%BF%D0%B0%D2%9B 18] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 18] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Жапония]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 18] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Сарышаян]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%8F%D0%BD 18] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Алгоритм]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BC 18] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Сырдария]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Психология]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 18] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 18] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Өрлеу (орталық)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%28%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 18] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Халел Досмұхамедов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Күміс алқа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0 18] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Гранитті қабат]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82 18] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Естен тану]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 18] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Халықаралық балалар күні]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 18] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 18] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Асқар Сүлейменов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Ресей империясының құрамындағы Қазақстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Еріншектер Елі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 17] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 17] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Қазақстанның 1920-1940 жылдардағы қоғамдық-саяси жағдайы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_1920-1940_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 17] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Мемлекеттік қызметші]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%88%D1%96 17] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Түрксіб теміржол құрылысы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Халықаралық балаларды қорғау күні]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 17] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Білім]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 17] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Тарақты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 17] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Торғайдағы Амангелді Иманов бастаған ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 17] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Орынбор-Ташкент темір жолы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D1%80-%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Қазақстан Конституциялық Соты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Қазақтың сленг сөздері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 17] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Германия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қарағай]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 17] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Балапан (журнал)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 17] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 17] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Фонетика]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 17] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Асхат Сергеевич Ниязов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Алаш Орда Үкіметі тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Мұхит ағыстары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82_%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Желтоқсан көтерілісіне қатысқандар тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Патша үкіметінің отаршылдық қоныс аудару саясаты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%82%D1%88%D0%B0_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 16] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Сөзжасам]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 16] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Фотосинтез]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B7 16] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Бейсен Абайұлы Құранбек]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 16] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Уақ]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 16] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 16] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Орал]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 16] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 16] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Ұлы жүздің Ресейге қосылуы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 16] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 16] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Шиелі ауданы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 16] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Төле би]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 16] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 16] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 16] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Тамыр (өсімдік органы)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80_%28%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 16] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Шалкиіз Тіленшіұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Үндістан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[SDU University]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SDU_University 16] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 16] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Есімше]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 16] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Аягөз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D0%B3%D3%A9%D0%B7 16] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Барақ хан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Қазақстан Республикасының Парламенті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Ысты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Құлшығаш]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88 16] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 16] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Наурызым қорығы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 16] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Көлсай көлдері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Қожа]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 16] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 16] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Сын есім]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 16] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 16] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Кенен Әзірбаев]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 16] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 16] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Семей]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 15] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 15] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Топонимика]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Мұрат Мөңкеұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Ойық (Түркістан облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%28%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Үздік мерген]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Мұса пайғамбар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Жер құрылымы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қазақстандағы асыл металдар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 15] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Ферменттер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 15] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 15] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5 15] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 15] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Қазақстандағы сауда және жәрмеңкелер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Магмалық тау жыныстары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Морфология (лингвистика)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D1%80%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%28%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Жайық]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 15] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Үлгі:Еуропа елдері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Ханзада Жумонг (телехикая)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 15] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Жаппас]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 15] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Әріп Тәңірбергенов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BF_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Сарайшық]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 15] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 15] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Десмургия]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D1%81%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F 15] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Невада-Семей]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 15] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Қазақстандағы 1926-1941 жылдардағы индустрияландыру]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_1926-1941_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 15] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Педагогика]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 15] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Жиде]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 15] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Нефрон]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%84%D1%80%D0%BE%D0%BD 15] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Бақытжан Момышұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Сәкен Сайынұлы Исабеков]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Нейтрон жұлдыз]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B9%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 15] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Шымыр]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 15] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Домбыра]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 14] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Етістік]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 14] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Биология]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Бесжылдық жоспар (КСРО)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80_%28%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E%29 14] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Мереке Ертайұлы Жүсіпов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Дүниежүзілік туризм ұйымы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 14] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Балбырауын (күй)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 14] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Қажахмет Балахметов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Ғұндар өркениеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 14] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Урбанизация]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 14] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Сиқым]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 14] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Қой]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 14] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Төлебек Қосмамбетов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[:Санат:Қазақ рулары|Санат:Қазақ рулары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Аралас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 14] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 14] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Баянауыл ұлттық паркі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 14] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Серке газеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Жоңғар хандығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Популяция]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Нуклеин қышқылдары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Қазақстан 2050]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 14] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 14] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Үстеу]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 14] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Оңтүстік Америка]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 14] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Минет]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 14] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Әл-Уақиға сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Жаңа экономикалық саясат]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 14] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Құлсары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Мезолит]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 14] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Бұлшықет ұлпасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B5%D1%82_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Үлгі:Жүсіпбек Аймауытов шығармалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Литосфералық тақталар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Жүйке жүйесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Қантамырлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Сарматтар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 13] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Экологиялық проблема]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0 13] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Оңтүстік Америка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Созақ ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Қазақстан ауылдық округтері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Тұрақты сөз тіркесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Қолтырауындар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Мұхаммед Шайбани]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 13] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Столыпин реформасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Көнерген сөздер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Балуан Шолақ]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 13] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Шерзат Болаттың өлімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Шөлейт зонасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D1%82_%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Үш Жүз партиясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Әш-Шарх сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%88-%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%85_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Үржар ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 13] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 13] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Мұхит]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 13] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Саул Маркович Свердлов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 13] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[SCAT]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 13] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Жұмыртқа]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0 13] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 13] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Қазтуған Сүйінішұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Смағұл Сәдуақасов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%83%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 13] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Еуразия ұлттық университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 13] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Арал ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Байбақты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%29_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Қазақстандағы ашаршылық және оның демографиялық салдары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 13] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Тоқырау жылдарындағы Қазақстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Жаңасемей ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Әт-Талақ сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 13] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Оғыздар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Желшешек]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 13] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Il’han Ihsan]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Il%E2%80%99han_Ihsan 13] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=16-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 13] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Түркілер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қазақстан газеттері тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Менеджмент]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 13] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Ми]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 13] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Таз руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[:Санат:Қазақ ақындары|Санат:Қазақ ақындары]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 13] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Америка]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Есік]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA 12] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Алтай таулары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Еңлік-Кебек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Үмбетей Тілеуұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%B9_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Арыстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 12] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Қарақытай мемлекеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Қорғалжын қорығы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Пысықтауыш]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 12] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Үлгі:Міржақып Дулатұлы шығармалары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Сан есім]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 12] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Орынбор]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D1%80 12] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Ділда]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0 12] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Мәриям сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Тана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Қазығұрт ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%82_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Физикалық-географиялық аудандастыру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 12] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Бақтыораз Бейсекбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Жол белгілері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Таяу Шығыс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81 12] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Мұнай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Шортанбай Қанайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 12] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Жетіру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 12] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Уикипедия:Санаттар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Қазақ КСР-нің "мемлекеттік егемендігі туралы" декларациясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0-%D0%BD%D1%96%D2%A3_%22%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%22_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 12] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 12] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Қазақ энциклопедиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Ботаникалық бақ (Астана)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Сабын және синтетикалық жуғыш заттаp]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%83%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0p 12] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Махмұд Қашқари]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 12] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Қазақ әдебиеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Түстер психологиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Грекия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Аусыл]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 12] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Дамыған елдер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Емен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Адам эволюциясының негізгі кезеңдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%8D%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қазақстанның табиғаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Ескелді ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Әлмерек абыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[:Санат:Франция өзендері|Санат:Франция өзендері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 12] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 12] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Тасаттық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Филипп Исаевич Голощёкин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Қазақстан компанияларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Ақселеу Сланұлы Сейдімбек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Бетпақдала]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 12] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Шоқжұлдыздар бойынша жұлдыздар тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Марат Мәдетұлы Оралғазин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Қымыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Сүтқоректілер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B3%D1%96%D1%88_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B3%D1%96%D1%88_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Кейс әдісі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B9%D1%81_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Асқар Алтай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Адай көтерілісі (1870)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96_%281870%29 12] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Ақуыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Бегайым]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 12] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Толағай (аңыз)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%29 12] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Ресей империясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Рәбиға Сәтіғалиқызы Сыздық]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%96%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B 12] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Ғалым Жайлыбай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Географиялық карта]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 12] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Жалпақтал]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 12] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Ақпарат технологиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Халықаралық ұйымдар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Найзағай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Қан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Когурё]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%80%D1%91 12] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} mjsr7c4uhvt48xhstukt7qmj3ghd08r 6 781057 3613454 3602377 2026-06-04T16:09:36Z ShadZ01 56180 3613454 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Ешкім» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2021/nobody.html | жасалған уақыты = 2021 | авторы = * 87North Productions * Odenkirk Provissiero Entertainment * Eighty Two Films * Universal Pictures }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Ешкім (фильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} l3mmw6rncvezfibq69753r8t92d30bf 6 781176 3613444 3603651 2026-06-04T16:00:35Z ShadZ01 56180 3613444 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Жарқыл биі]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/flashdance-i85549/6d5d4aad#&gid=1&pid=1 | жасалған уақыты = 1983 | авторы = Paramount Pictures }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жарқыл биі | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} == Лицензиялау == pleb1guqpo5iu2e3nmlrphvqmueyik4 3613445 3613444 2026-06-04T16:01:33Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613445 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Жарқыл биі]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/flashdance-i85549/6d5d4aad#&gid=1&pid=1 | жасалған уақыты = 1983 | авторы = Paramount Pictures }} == Лицензиялау == fu0t7xfyv90igjlhvp8wf0res7pfymw 3613446 3613445 2026-06-04T16:01:39Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613446 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Жарқыл биі]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.movieposterdb.com/flashdance-i85549/6d5d4aad#&gid=1&pid=1 | жасалған уақыты = 1983 | авторы = Paramount Pictures }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жарқыл биі | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} 06efw4iyav5z90xxdde85ijo15kwzi6 6 781575 3613449 3607260 2026-06-04T16:03:44Z ShadZ01 56180 3613449 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = фильмнің мұқабасы | қайнары = http://www.impawards.com/2006/devil_wears_prada.html | жасалған уақыты = 2006 | авторы = 20th Century Fox }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Әзәзіл Prada киеді (фильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} guxwblnwjtng584el5qx0brt24eco1u 0 781625 3613464 3607933 2026-06-04T16:22:51Z ShadZ01 56180 3613464 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Гладиатор 2 |Шынайы атауы = Gladiator II |Суреті = Gladiator II (2024) poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Пеплум (жанр)|пеплум]] |Режиссёрі = [[Ридли Скотт]] |Продюсері = Ридли Скотт<br>Майкл Прусс<br>[[Дуглас Уик]]<br>Люси Фишер<br>[[Дэвид Францони]]<br>[[Гарри Грегсон-Уильямс]] |Сазгері = |Қоюшы суретші = |Негізі = |Сценарийші = Дэвид Скарпа |Актерлер = {{ubl|[[Пол Мескал]]|[[Дензел Вашингтон]]|[[Конни Нильсен]]|[[Дерек Джекоби]]|[[Джозеф Куинн]]|[[Фред Хехингер]]|[[Педро Паскаль]]}} |Операторы = [[Джон Мэтисон]] |Компания = [[Scott Free Productions]]<br>Lucy Fisher/Douglas Wick Productions |Дистрибьютор = [[Paramount Pictures]] |Ұзақтығы = |Бюджеті = 250—310 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref>{{Cite web |url=https://hollywoodreporter.com |title=Rambling Roundup: Ridley Scott’s Very Expensive Roman Holiday — The Hollywood Reporter |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240223182445/https://hollywoodreporter.com |url-status=live }}</ref> (өндірістік)<br>100 млн $<ref>{{Cite web |url=https://variety.com |title=Box Office: ‘Wicked’ Opens to Record-Setting $114 Million, ‘Gladiator II’ Starts Strong With $55.5 Million — Variety |accessdate=2024-12-14 |archivedate=2024-12-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241214195722/https://variety.com |url-status=live }}</ref> (маркетингтік) |Түсім = 462,2 млн $<ref name="BOM">{{Cite web |url=https://boxofficemojo.com |title=Gladiator II |lang=en |website=[[Box Office Mojo]] |publisher=[[IMDb]] |accessdate=2025-01-11 |url-status=live |archivedate=2024-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://boxofficemojo.com }}</ref> |Мемлекет = {{USA}}<br>{{GBR}} |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2024 |Алдыңғы фильм = [[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |Келесі фильм = |imdb_id = tt9218128 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Гладиатор 2»''' ({{Lang-en|Gladiator II}}) — режиссер [[Ридли Скотт]]ың 2024 жылғы [[Тарихи фильм|тарихи]] [[көркем фильм]]і. Бұл — басты рөлдерді [[Пол Мескал]], [[Дензел Вашингтон]], [[Конни Нильсен]], [[Дерек Джекоби]] және [[Педро Паскаль]] сомдаған «[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]<nowiki/>» фильмінің [[сиквел]]і. Туынды сыншылардан әртүрлі пікір алды. == Сюжеті == Фильмдегі оқиға [[Марк Аврелий]] қайтыс болғаннан кейін 16 жыл өткен соң, Римді ағайынды [[Каракалла]] мен [[Гета]] басқарған кезде өрбиді. [[Луцилла]]ның ұлы Луций [[Нумидия]]ның соңғы еркін қаласында өз атын жасырып өмір сүреді. Бұл қаланы Марк Акаций (Луцилланың күйеуі) басқарған Рим әскері штурммен алады. Луций шайқаста әйелінен айырылып, тұтқынға түседі де, [[гладиатор]]ға айналады. Ойындардың алғашқы күні-ақ Луцилла ұлын танып қояды. Луцийдің қожайыны Макрин Луцилла мен Акацийдің республикалық қастандық ұйымдастырғанын біліп алып, бұл туралы императорларға жеткізеді. Осылайша ол олардың сенімді адамына айналады. Акаций Колизей аренасына жіберіліп, сонда Луциймен жұдырықтасуға мәжбүр болады. Ол әйелінің ұлына зиян тигізбеу үшін қарсыласына әдейі есе жібереді, бірақ Луций де өш алудан бас тартады. Гетаның бұйрығымен Акацийді [[садақ]]пен атып өлтіреді, бұл Римде жаппай толқулар туғызады. Макрин бұл жағдайды Каракалланы өз бауырын өлтіруге итермелеу үшін пайдаланады. Гетаның көзін жойған соң, Каракалла Макринді екінші [[Консул (Ежелгі Рим)|консул]] және [[преториан гвардиясы]]ның командирі етіп тағайындайды. Луций Римді сыбайлас жемқорлық пен террордан азат еткісі келеді, сондықтан өзінің досы дәрігер Равиге [[Остия Антика|Остия]]да орналасқан Акаций әскеріне Римге жорыққа шығу туралы бұйрықты жеткізуді тапсырады. Өзі болса гладиаторлық ойындардың соңғы күнінде Луцилланы преториандықтардан қорғауға мәжбүр болады. Луций тұтқындардың көтерілісін бастап, Колизейді басып алады, бірақ Луцилла Каракалланы да өлтіріп, содан кейін империя билігін қолға түсірген Макриннің жебесінен оның көз алдында қаза табады. Макрин преториандықтарды Акаций әскеріне қарсы бастап шығады. Луций оны қуып жетіп, жекпе-жекте өлтіреді. Содан кейін ол Марк Аврелийдің әділ Рим туралы арманын еске алып сөз сөйлейді. Осылайша Луций азаматтық соғыстың алдын алады. == Рөлдерде == * [[Пол Мескал]] — ''Луций'' * [[Юваль Гонен]] — ''Аришат'' * [[Дензел Вашингтон]] — ''[[Макрин]]'' * [[Конни Нильсен]] — ''[[Луцилла]]'' * [[Дерек Джекоби]] — ''сенатор Гракх'' * [[Тим Макиннерли]] — ''сенатор Фракс'' * [[Джозеф Куинн]] — ''император [[Гета]]'' * [[Фред Хехингер]] — ''император [[Каракалла]]'' * [[Педро Паскаль]] — ''Марк Акаций'' * [[Алек Утгофф]] — ''Дарий'' * [[Мэй Каламави]] — ''[[конкубина]] Макрина'' * [[Рори Макканн]] — ''[[префект претория]]'' * [[Лиор Раз]] — ''ланиста Вигго'' * [[Питер Менса]] — ''гладиатор-нумидиялық Джубарта'' * {{iw|Александр Карим||en|Alexander Karim}} — ''[[рудиарий]] мен дәрігер Рави'' * [[Ян Гаэль]] — ''Бостар'' * [[Мэтт Лукас]] — ''салтанатты басқарушы'' == Өндіріс және релиз == «Гладиатордың» жалғасын түсіру жоспарлары алғаш рет 2001 жылдың маусымында белгілі болды. Ол кезде әңгіме приквел немесе сиквел туралы болды, ал сценарий авторы ретінде, бірінші «Гладиатордағыдай», [[Дэвид Францони]] бақ сынауы мүмкін еді.<ref name="Prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html|title=IGN FilmForce Exclusive: David Franzoni in Negotiations for Another Gladiator!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2001-06-16|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-06|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104104/http://uk.movies.ign.com/articles/300/300625p1.html}}</ref> 2002 жылы Джон Логанның сценарийі бойынша сиквел үстінен жұмыс басталғаны жарияланды. Фильмдегі оқиға 15 жылдан кейін өрбуі тиіс еді: ол тұста Римді [[Преториан гвардиясы|преториандық]]тар басқаратын, ал Луций өзінің биологиялық әкесі туралы шындықты білуге тырысатын. Францони Дуглас Уик және Уолтер Паркспен бірге жобаға продюсер ретінде қатысу туралы келісімшартқа қол қойды.<ref name="Sequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html|title=A Hero Will Rise... Again|lang=en|author=Linder, Brian|website=IGN|date=2002-09-24|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226104151/http://uk.movies.ign.com/articles/372/372042p1.html}}</ref> 2002 жылдың желтоқсанында фильмде алғашқы «Гладиаторға» қарағанда ертерек кезеңдегі (Луцийдің шығу тегіне қатысты) және кейінгі кезеңдегі (онда қайта тірілген Максимус бой көрсетеді) оқиғалар қатар көрсетілетіні белгілі болды. Продюсерлер мен Рассел Кроу оқиға желісін о дүние туралы ежелгі римдік түсініктерге сәйкес құруды ниет етті.<ref name="Sequel.prequel_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html|title=A Hero Will Rise – From the Dead!|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2002-12-17|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105315/http://uk.movies.ign.com/articles/380/380501p1.html}}</ref> 2003 жылдың қыркүйегіне қарай сценарий жазылып бітті, ал [[Ридли Скотт]] Луцийдің фильмнің басты кейіпкері болатынын растады.<ref name="Sequel.Lucius_IGN">{{Cite web|url=http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html|title=Ridley Talks Gladiator 2|lang=en|author=Stax|website=IGN|date=2003-09-11|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=dead|accessdate=2021-04-07|archivedate=2012-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226105450/http://uk.movies.ign.com/articles/437/437722p1.html}}</ref> 2006 жылдың мамырында Скотт фильм сюжетінің әлі де нақтыланбағанын және жоба бойынша жұмыстың жалғасып жатқанын айтты. Режиссердің айтуынша Кроу Максимусты өмірге қалай қайтару туралы ойлана келе фэнтези мотивтеріне басымдық беруге дайын болған ал Скотттың өзі тарихи-фантастикалық тәсілді неғұрлым негізді деп санады. Империялық сыбайлас жемқорлықты көрсететін неғұрлым күрделі сценарийді қажет еткен Скотт [[Ник Кейв]]ке шикі нұсқаға тапсырыс берді. Бұл нұсқа Мәсіхті өлтіруші деген жұмыс атауымен жазылды. Онда Максимус азап шегу орнында болып шығады бірақ өлмейтін мәңгілік жауынгер ретінде қайта тіріледі және Иса Мәсіх пен оның шәкірттерін өлтіріп христиандықтың таралуын тоқтату үшін Жерге аттанады. Осы миссияны орындау кезінде Максимусты алдап өз ұлын өлтіруге мәжбүр етеді. Содан кейін мәңгілік өмірге кесілген басты кейіпкер [[Крест жорықтары|крест жорықтары]]на [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]қа және [[Вьетнам соғысы]]на қатысады ал финалда қазіргі Пентагонның қызметкері болып шығады. Кейвтің сценарийі ақырында қабылданбады.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad|title=Gladiator 2: The strangest sequel never made?|lang=en|first=Nicholas|last=Barber|website=British Broadcasting Company|date=2018-08-09|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-01-06|archivedate=2020-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204113603/https://www.bbc.com/culture/article/20180810-gladiator-2-was-written-and-its-mad}}</ref> ''DreamWorks Pictures'' студиясы 2006 жылы ''Paramount Pictures'' компаниясына Гладиатордың жалғасын түсіру құқығымен бірге сатылды және осы себепті сиквелді әзірлеу тоқтатылды. 2018 жылдың қарашасында Paramount жобаны мақұлдады. Скотт режиссер және Даг Уик Люси Фишер Уолтер Паркс және Лори Макдональдпен бірге продюсерлердің бірі болды өндіріспен Paramount компаниясымен бірлесіп ''Scott Free Productions'' пен ''Parkes MacDonald Productions'' айналысты ал Universal серіктес ретінде қатысты.<ref name="подготовка к съёмкам">{{Cite web|url=https://www.vesti.ru/television/article/3077045|title=Западные СМИ сообщают о подготовке Ридли Скотта к съемкам «Гладиатора 2»|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2022-12-06|archivedate=2022-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221207100314/https://www.vesti.ru/television/article/3077045|lang=ru}}</ref> 2023 жылдың ақпанында прокатқа шығудың жоспарланған күні 2024 жылдың 22 қарашасы болып белгілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.soyuz.ru/news/24156|title=Стало известно, когда выйдет фильм «Гладиатор 2»|lang=ru|website=www.soyuz.ru|date=2023-02-04|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|accessdate=2023-03-16|archivedate=2023-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316185611/https://www.soyuz.ru/news/24156}}</ref> Мароккода өткен түсірілімдер шілдеде [[SAG-AFTRA ереуілі (2023)|SAG AFTRA ереуілі]]не байланысты тоқтатылды желтоқсанда қайта басталып 2024 жылдың қаңтарында аяқталды.<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/|title=Here Are All The Movies Affected by the SAG-AFTRA Strike From ''Deadpool 3'' to ''Mission: Impossible 8'' (Photos)|lang=en|website=[[TheWrap]]|date=2023-07-14|archive-url=|archive-date=|access-date=|url-status=live|last1=Gonzalez|first1=Umberto|accessdate=2023-07-14|archivedate=2023-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230714014112/https://www.thewrap.com/sag-aftra-strike-movies-affected-deadpool-3-mi8/}}</ref> 2024 жылдың қыркүйегінде Ридли Скотт фильмнің «[[Гладиатор 3]]<nowiki/>» деген жалғасы пайда болуы мүмкін екенін айтты.<ref name="vr1">[https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/ Ridley Scott Is ‘Already Toying With the Idea’ for ‘Gladiator 3’: ‘Seriously! I’ve Lit the Fuse’] {{Wayback|url=https://variety.com/2024/film/news/ridley-scott-gladiator-3-ideas-development-1236151985/|date=20240923213751}} {{v|6|11|2024}}</ref> Гладиатор 2 фильмінің премьерасы 2024 жылдың 30 қазанында [[Сидней]]де өтті.<ref>{{cite web|url=https://au.lifestyle.yahoo.com/paul-mescal-stunned-by-detail-at-gladiator-ii-sydney-premiere-absolutely-mad-235858167.html|title=Paul Mescal stunned by detail at Gladiator II Sydney premiere: 'Absolutely mad'|first=Marni|last=Dixit|website=Yahoo! Lifestyle|date=2024-10-31|access-date=|accessdate=2024-11-12}}</ref> 14 қарашада фильм Аустралия, Жаңа Зеландия және Италияда кинотеатрлық прокатқа шықты 15 қарашада Ұлыбританияда 22 қарашада АҚШ пен Канадада көрерменге жол тартты.<ref>{{cite web|last=Choy|first=Rachel|url=https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/|title=Gladiator II: Everything We Know Including Trailer, Plot, Release Date & Cast|date=2024-07-10|website=Pedestrian.tv|publisher=Nine Entertainment Co.|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-08-12|archivedate=2024-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240812035321/https://www.pedestrian.tv/entertainment/gladiator-ii-release-date-trailer-plot-cast-paul-mescal/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tartaglione|first=Nancy|date=2024-06-19|title=Paramount Goes Epic At CineEurope With 'Gladiator II' Footage; Highlights 'A Quiet Place: Day One' & 'Transformers One'|url=https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/|access-date=|website=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-06-29|archivedate=2024-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240620011308/https://deadline.com/2024/06/paramount-gladiator-2-a-quiet-place-day-one-transformers-cineeurope-1235977955/}}</ref> Жалпы кассалық түсім 462,2 миллион долларды құрады.<ref name="автоссылка1">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|title=Gladiator II (2024)|work=Box Office Mojo|publisher=[[IMDb]]|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241122172449/https://www.boxofficemojo.com/title/tt9218128/|lang=en}}</ref><ref name="NUM">{{cite web|title=Gladiator II (2024) - Financial Information|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office|website=The Numbers|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2025-02-09|archivedate=2024-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241115021721/https://www.the-numbers.com/movie/Gladiator-II-(2024)#tab=box-office}}</ref> == Бағалау == [[Rotten Tomatoes]] шолуларды жинақтайтын сайтында Гладиатор 2 фильмі 10-нан 6,6 деген орташа ұпаймен 70 пайыздық рейтингке ие болды. Рецензенттер режиссураны экшенді және актерлік ойынды әсіресе Пол Мескал мен Дензел Вашингтонның шеберлігін жоғары бағалады. Сонымен қатар фильмнің өзінен асып түсе алмаған алғашқы Гладиаторға тым ұқсас екені туралы пікірлер де айтылды. Сыншылар туындыдан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді анықтады Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді Нумидия үшінші ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігіне айналған болатын ал шынайы өмірдегі Луцилла мен оның ұлы Луций әлдеқашан Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч Гладиатор 2 фильмін голливудтық сандырақ деп атады. [[Rotten Tomatoes]] шолулар агрегаторы сайтында «Гладиатор 2» 10-нан 6,6 орташа бағасымен 70 % рейтинг алды. Рецензенттер режиссураны, экшенді, актерлік ойынды (әсіресе Пол Мескаль мен Дензел Вашингтонды) жоғары бағалады. Бұл ретте фильм өзінен асып түсе алмаған «Гладиаторға» тым ұқсас деген пікірлер айтылды.<ref>{{Cite web|date=2024-11-11|author=Christopher Campbell|title=Gladiator II First Reviews: The Grand Spectacle of Action and Intrigue You're Hoping For|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|archive-date=|archive-url=|url-status=live|access-date=|accessdate=2025-01-12|archivedate=2024-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241112155445/https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reviews-the-grand-spectacle-of-action-and-intrigue-youre-hoping-for/|lang=en}}</ref><ref name="THR1streact">{{cite news|last=Thomas|first=Carly|title=''Gladiator II'' First Reactions From Early Screening: "A Total Spectacle With a Pulsating Pace"|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gladiator-2-first-reactions-screening-1236035517/|access-date=2024-10-19|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2024-10-18|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Garner|first=Glenn|date=2024-10-20|title=''Gladiator II'' First Reactions Call Ridley Scott's Sequel "Unhinged," "Deliciously Cinematic And Machiavellian": "Can't Believe Ridley Pulled This Off"|url=https://deadline.com/2024/10/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-sequel-unhinged-deliciously-cinematic-machiavellian-1236121555/|access-date=2024-10-21|website=Deadline|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gladiator II First Reactions: Ridley Scott Has Done It Again|url=https://editorial.rottentomatoes.com/article/gladiator-ii-first-reactions-ridley-scott-has-done-it-again/|website=Rotten Tomatoes|access-date=2024-10-22|language=en-US}}</ref> Сыншылар картинадан бірнеше тарихи дәлсіздіктерді тапты: Колизейде навмахияларды өткізу мүмкін емес еді, Нумидия III ғасырға қарай әлдеқашан Римнің бір бөлігі болған,<ref>{{cite news|title=The Only History 'Gladiator II' Cares About Is Its Own|url=https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|work=[[IndieWire]]|date=2024-11-22|access-date=2024-11-22|archive-date=2024-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20241122230812/https://www.indiewire.com/features/general/gladiator-2-real-roman-history-1235068039/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name="Laurence">{{cite web|url=https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|title=Gladiator II: How historically accurate is it?|author=[[Ray Laurence]]|publisher=Macquarie University|date=2024-11-14|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-11-17|archivedate=2024-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241121025329/https://lighthouse.mq.edu.au/article/november-2024/gladiator-2-how-historically-accurate-is-it|lang=en}}</ref> шынайы Луцилла мен оның ұлы Луций әлі Коммодтың тұсында қайтыс болған. [[Чикаго университеті]]нің тарихшысы Шади Барч «Гладиатор 2» фильмін «голливудтық сандырақ» деп атады.<ref>{{cite news|title=The Real History Behind Ridley Scott's 'Gladiator II' and Life as a Fighter in the Ancient Roman Arena|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-real-history-behind-ridley-scotts-gladiator-ii-and-life-as-a-fighter-in-the-ancient-roman-arena-180985494/|work=Smithsonian|date=2024-11-21}}</ref> Туынды 2025 жылғы «[[Алтын глобус (2025)|Алтын глобус]]» сыйлығының екі номинациясына ие болды фильмнің өзі [[Үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері үшін Алтын глобус сыйлығы|үздік кинематографиялық және кассалық жетістіктері]] үшін ал [[Дензел Вашингтон]] [[Макрин]] рөлінде [[Екінші пландағы үздік актер номинациясы бойынша Алтын глобус сыйлығы — кинофильм|кинофильмдегі екінші пландағы үздік ер адам рөлі]] үшін бірақ марапаттарды жеңіп ала алмады.<ref name="globes">{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|title=NOMINATIONS ANNOUNCED FOR 82nd ANNUAL GOLDEN GLOBES®|author-link=Staff writer|website=[[Golden Globe Awards|GoldenGlobes.com]]|date=2024-12-09|access-date=|quote=[[Morris Chestnut]] and [[Mindy Kaling]] flank Golden Globes president Helen Hoenhe at the Dec. 9, 2024, nominations announcement.|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-12-10|archivedate=2024-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209150741/https://goldenglobes.com/articles/nominations-announced-for-82nd-annual-golden-globes/|lang=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Пеплумдар]] [[Санат:2024 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:2024 жылғы Ұлыбритания фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың тарихи фильмдері]] [[Санат:Ұлыбританияның тарихи фильмдері]] [[Санат:Ежелгі Рим туралы фильмдер]] [[Санат:АҚШ фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Ұлыбритания фильмдерінің сиквелдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Paramount Pictures фильмдері]] [[Санат:Scott Free Productions фильмдері]] [[Санат:SAG-AFTRA ереуіліне (2023) байланысты тоқтатылған фильмдер]] [[Санат:Эпикалық фильмдер]] [[Санат:Ридли Скотт продюсерлік еткен фильмдер]] a8s4ex2ebv0sx05h2b5f5jrmsrpdknq 0 781718 3613501 3610647 2026-06-04T17:21:52Z Kaiyr 3134 /* Нұра ауданы[56] */ 3613501 wikitext text/x-wiki 2026 жылғы дерек бойынша Астанада орналасқан мектептер тізімі.<ref>https://findh.org/939-spisok-obshheobrazovatelnyih-shkol-v-kazahstane.html?region=astana</ref><ref>https://egov.kz/cms/ru/articles/2Fspisok_wkol_rk</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://astana-bilim.kz/katalog_shkol?lang=ru</ref><ref>https://sakura-nursultan.e-orda.kz/ru/school-registr?map=0&_csrf-frontend=sMkcIBTj96L-AC-a7KTIxiJPXWYSAb51458oM3GbSxL-jW9nRKmGxJRrVu3Y6qawEysFJ11U2yDT0mlbINgJIg%3D%3D&SchoolSearch%5Bsearchtext%5D=&page=NaN</ref><ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/747403?lang=kk</ref> == Алматы ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983329?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | [https://astana22.edupage.org/? № 22 мектеп-гимназия]|| Ж.Жирентаев, 16|| '''1992'''<ref>http://astana-school22.blogspot.com/2013/03/22.html</ref>|| орыс|| || Абылайхан даңғ., 16/1, 18, 20а, 20б, 24, 26, 26/1, 28, 32/1, 32/2, 36, 36 а, М.Жұмабаев көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 5/1, 6, 7/1, 9, 9/1, 9/2, 10,11, (12, 14, 14/1 ЕНУ жатақханасы), 12 а, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1; Жирентаев көшесі 9, 10, 13, 14, 15, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/2, 20/1, 21,22, 22/1; Петров көшесі 17, 19, 19/1, 21/2, 21/3, 23, 23/1, 23/2, 26, 28/1, 30/1, 31/1, 32, 32/1, 32/2, 34; Кажымұқан көшесі 22, 26, 28, 13/1; Күйші Дина көшесі, 31. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 48 МЛ-ге). . Күйші Дина көшесі 22, 22/1, 23, 23/1, 23/2, 24, 25, 25/1, 25/2, 26, 28, 28/1, 30, 30/1; Б.Майлин көшесі, 23, 29, 29/1, 30, 31, Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 51 МГ-ге) |- | [https://28-school.edu.kz/?lang=ru № 28 мектеп-лицей]|| А.Петров, 8 || || қазақ, орыс|| || Қажымұқан көшесі: 2, 4, Тәуелсіздік даңғылы: 4/1, 4/3, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 21, 21/2, 21/4, 21/5, 21/6, 21/9, Петров көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 3, 4, 5, 5/2, 5/3, 7, 7/1, 10, 10/1, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2, 14/3, Күйші Дина көшесі: 1, 1/1, 3/1, 5, 5/1, 7, Еренқабырға көшесі: 10, 14/1, 14/2, 14/3, 14/5, 14/6, 16/1, «Энергетик» т.а.,. Амман көшесі: 21, 21а, 21б, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4 |- | [https://29.astana-bilim.kz/?lang=kz № 29 орта мектеп]|| Жилой массив Железнодорожный, М. Горький, 22|| || қазақ, орыс|| || «Теміржолшылар» т.а.. |- | [https://sh30astana.edu.kz/ru/about/about № 30 мектеп-гимназия]|| А.Петров, 11|| '''1978''' || қазақ, орыс|| || Петров көшесі: 9, 13, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 18/1, 20, 22. Қажымұқан көшесі: 6, 6/1, 8/1, 10/1, . К. Сәтпаев көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 5, 7, 7/1, 9, 9/1, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 11/5, 11Б |- | [https://32.astana-bilim.kz/ № 32 мектеп-гимназия]|| Абылайхан даңғылы, 25/3|| 1988|| қазақ, орыс|| || Абылай хан даңғылы: 17, 17/1, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 23, 25, 25/1, 25/2, 27/1, 27/4, 29/1, 29/2, 33, І. Жансүгіров көшесі: 4/1, 4/3, 4/4, 6/1, 6/2, 8/3, Күйші Дина көшесі: 35, 37, 39, 39/1, Манас көшесі: 3/1, 6, 6/1, 8, 9, 11/1, 11/2, 11/3, 13, 13/1, 13/2 |- | [https://37mektep-ns.edu.kz/?page_id=10276&lang=kk Сырбай Мәуленов атындағы № 37 мектеп-лицей]|| Күйші Дина 44/3|| 1993, 2017 жылы қосымша құрылыс|| қазақ, орыс|| || Күйші Дина көшесі: 36, 36/1, 36/2, 38, 40, 40/1, 42, 42/2, 44, 44А, 44/1, 44/2, 46, 46/1, 46/2, 46/3,. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 28, 30, 30/1, 32, 36/2, 36/3,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 5, 7, 7/1, 9, 11/2, 11/3, 17, 19,. Абылай хан даңғылы: 37, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 45А |- | № 38 мектеп-лицей || Мусрепова 8/2|| 01.01.1999|| қазақ|| || Ғ. Мүсірепов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/2, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 10, 10/2, 10/3, 12, 14, 14/1, Абылай хан даңғылы: 47, 55, 57, 57/1, 57/2, 59, 59/1, 59А, Ғ. Мұстафин көшесі: 1, 1/3, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, 5, 5/1, 7/1, 7/2, 9, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 38, 40, 42, 44, 46, VIP қалашығы, VIP елді мекені . (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ЖББМ-ке);. Ғ. Мүсірепов көшесі: 1, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9,. Абылай хан даңғылы: 49, 49/1, 49/2, 49/3, 51,. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6А, 8, 8А, 8/1, 8/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ) |- | Ахмет Байтұрсынұлы атындағы № 48 мектеп-лицей || Жирентаев, 15/2|| 03.01.2003|| қазақ|| || Жирентаев көшесі: 9, 10, 13, 13/1, 14, 15/1, 16/1, 19, 19/1, 19/3, 20/1, 21, 22, 22/1, Қажымұқан көшесі: 13/1, 18, 18/2, 22, 26, 28 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ);. Қажымұқан көшесі: 12, 12Б, 12В, 14, 14/1, 16, Қ. Сәтпаев көшесі: 4, 4/1, 4/2, 6, 6/1, 8, 10 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ). |- | Райымбек батыр атындағы № 50 Қазғарыш» мектеп-лицей || ул. Куйши Дина, 6|| || қазақ|| || Б. Майлин көшесі: 3, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 8, 9, 11/1, 13, 14 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Тәуелсіздік даңғылы: 20, 22, 23, 23/1, 24А, 24Б, 25, 25-блок 1, 26, 26/1, 28, Күйші Дина көшесі: 2/1, 2/2, 4, 4а, 4/1, 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 28 МЛ-де);. Қ. Сәтпаев көшесі: 13, 13/3, 15, 17, 17/1, 17/2. Күйші Дина көшесі: 8, 8/1, 8/2, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 15. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 30 МГ-да). |- | Мұстафа Шоқай атындағы № 51 мектеп-гимназия || Қараөткел, Аманат, 5|| 2005<ref>https://bilimdinews.kz/?p=271822</ref>|| қазақ|| || Аманат көшесі 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 28, 30, 30/1, 32, 34, 36. Күншуақ көшесі 1, 2, 3, 4, 5/1, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Алтыбақан көшесі 1,5, 7, 9, 10, 10/1, 12, 19, 19/1. Ойтуған көшесі 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17/1, 17/2, 18, 19. Шашу көшесі 1, 2а, 2б, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. Ошақты көшесі 5, 7а, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 19/1, 19а, 20, 21, 23, 24, 24а, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 38, 40, 42, 44. Рудаки көшесі 2, 4, 6а, 10, 10а, 12, 14, 16, 18, 20, 22. Манатау көшесі 2а, 3, 3/1, 4, 5, 5/2, 6, 7, 8, 9, 11/1, 12, 13, 13/1, 15 ,17, 19, 21, 21/1, 23, 25, 27, 27а, 29. Сырымбет көшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 26/2, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41. Қызылқұм таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12. Бағаналы көшесі 2, 3, 5, 6, 6а, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 23, 25, 26, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44. Көкпар таркөшесі 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22. Б.Момышұлы көшесі 16, 18, 18/1, 18/2, 20, 23, 23/2, 25, 27, 27а. М.Жұмабаев көшесі 17/1, 17/2, 17/3, 19/1, 21/1, 21/2, 21/4. Талғар көшесі 3, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 11 ,13,15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31. Қ.Сәтпаев көшесі 16/1, 16/3, 18, 19, 19/1, 20, 20/1, 20/2, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29/1; Б. Майлин көшесі 20/1, 20/2, 20/3, 21, 23, 23/1, 23/2, 25, 29, 29/1, 31. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де);. Ж.Жирентаев көшесі, 2, 4, 4/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 22 МГ-да). |- | Бейімбет Майлин атындағы № 52 мектеп-гимназия || Бурабай, 38|| 01.01.2006|| қазақ|| || Қобыланды батыр көшесі: 7, 7А, 7Б, 7В, 7Г, 7Д, 7Е, 7К, 7Л, 7М, 7Н, 4, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 34/1, Дегерес таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7/1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, Дегелен таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16, Ақарыс көшесі: 1, 3, 4, 5, 5/1, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 27, 29, 30, 34, 35, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46/1, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 61/1, Бекарыс көшесі: 1/1, 2, 4, 5, 5/1, 8, 9/1, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 21/1, 22, 23, 24, 27, 28, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 48, 50, 54, Жанарыс көшесі: 1, 2, 3, 6, 7, 7А, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 24, 25, 27, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 46/1, 47, 49, 51/1, . Бұқтырма көшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10, 11, 11/1, 12, 14, 15, 15/1, 16, 17, 17/1, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27/1, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 40, 40а, 41,42, 43, 45, 46, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 70, 72, 76/1. Ертіс көшесі: 2, 3/1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 11а, 11/1, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 14, 15, 16, 16/1, 17/1, 18, 18/2, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 41/1, 42, 43, 44, 46, 47, 48, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 70. Жайық көшесі: 1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12,13,14,14/1,16, 16/1, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 35, 37, 37/1. Бурабай көшесі: 1, 2, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 37, 37/1, 39, 41, 42, 43, 45, 46, 48, 52/1, 54, 56. Ыргыз көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 21, 21/1, 23. Есіл көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34/2, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 52а, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 58/1, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72,73, 74, 75, 76,77, 78. Жаркент көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46. ул.Шу: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 39, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63а, 67, 69, 71, 73, 75. Ғ.Мұстафин көшесі: 2, 6, 6/1, 8, 10, 10а, 14, 18, 20, 26, 26б, 32, 32/1, 34, 36, 42, 54, 56, 60/1, 62, 64, 66а. Сілеті көшесі: 3, 4, 4а, 5, 6, 6/1, 7, 8, 9, 12,14, 15, 16, 18, 20, 22, 24, 28. Қозыбасы көшесі: 1, 3, 9, 13, 15, 19, 21, 23, 25, 27, 29. Ұ.Субханбердин көшесі: 14,18. Хантау көшесі: 2, 8, 10, 10а. Ш.Құдайбердіұлы даңғылы, 58. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да) |- | Бауыржан Момышұлы атындағы № 53 мектеп-лицей || Жилой массив Юго-Восток (правая сторона) . Қаркабат, 17|| 01.01.2006|| қазақ, орыс|| || Талғар көшесі 1,2,3-19 (тақ), Көкпар (барлығы), Зеренді 1-41 (барлығы), Көкорай 1-22 (барлығы), 23-41 (тақ), Қалба 2, 10-20 (тақ), Жанкент 71-157 (тақ), 96-204 (жұп), Құндызды 1-14 (барлығы), Қарқабат 1, 1/1, 3, 7, 9, 11, 13, 13/1, 17, Жайдарман таркөшесі 2-12, 12а (тақ), 3, Ақберен 1,3,5,7, Нұрлы 1-14 (барлығы), Келес таркөшесі (1-19 тақ), Ақсу-Аюлы 1-40 (барлығы), Қосалқа, Кемел 2-18 (жұп), Аксұңқар 2-19 (барлығы), Балқантау 110-126 (жұп), 180-нен жұп, 187-213 (тақ), Ақыртас 25-35 (тақ), Б.Момышұлы 4, 4/1, 6/1, 6/2, 6/3, 8/1, 10, 10/1, 10/2,12,14 (жұп), Қ.Сәтпаев көшесі 22-26/11 (жұп), 31, Берен көшесі 1-22; Шырайлы таркөшесі 1-13; Сайрам таркөшесі 1, 3, 7, 9, 11 (барлығы); Кеген көшесі 1-12; Мерей таркөшесі, 2-12 (жұп); Керуен таркөшесі; Жаңаөзен таркөшесі 2-12, Аршын көшесі, 1-14, 14 а, 14 б; Қ.Сәтпаев көшесі, 33 |- | [https://63.astana-bilim.kz/pasport?lang=kz № 63 мектеп-гимназия]|| жилой масив «Юго- Восток»                   (левая сторона) Лепсі 38|| 2010|| қазақ, орыс|| || Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ, Қошқарбаев көшесі, 68, 72, 80, 80/1, Астана- Қарағанды тасжолы, 23, 23/2 («Денсаулық Бақыт» ТК) |- | [https://cdn1.kdt.kz/files/sites/1383501720745699/files/%D0%9C%D0%95%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%9F%20%D0%9F%D0%90%D0%A1%D0%9F%D0%9E%D0%A0%D0%A2%D0%AB/%D0%9F%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8B.pdf?_t=1740043936 № 64 мектеп-лицей]|| ул.Г.Мусрепова 15|| 01.01.2010|| қазақ|| || Қ. Рысқұлбеков көшесі: 16, 16А, 16/1, 16/2, 16/3. Ғ. Мұстафин көшесі: 21, 21/1, 21/2, 21/3, 21/4, 21/5, 21/6, 21/7, 13/1, 15/1, 15/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 63 МГ-да);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17 (1/17), 17 (2/17), 17 (3/17), 17 (2/10), 17 (4/10), 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3. Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 22/1, 22/2, . Махтумқұлы көшесі: 3, 3/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 114 ЖББМ-те);. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 23, 25/1, 25/2, 25/3, 25/4, 29/1, 31, 31/1, 33. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 37 МЛ-де). |- | [https://70.astana-bilim.kz/mektep-tolkujaty?lang=kz № 70 мектеп-лицей]|| жилой массив Юго-Восток /правая сторона/, Майқайын 1|| 01.01.2012|| қазақ|| || Тәуелсіздік даңғылы: 31/2, 31/3, 31/4, 33, 33/1, 34/1, 34/2, 34/8, 34/9, 34/10, 39, 43, 43/3, 44/5, 45/1, 47а, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1, 49/2, 49/4, 49/5, Б. Момышұлы даңғылы: 2/6, 2/7, 2/8, 2/9, 2/10, «Ақбұлақ» т.а.: 2, 3, 4, А. Тоқпанов көшесі: 8, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 8/6, Балталы көшесі: 14-20/1, Арқат таркөшесі: 7/1, Тарлан таркөшесі: 1-19, Шертер көшесі: 1-18, Майқайын көшесі: 1-18. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 92 МЛ-де);. Б. Момышұлы даңғылы: 7, 9, 11, 13/1, 13/2, 13/3, 13А, 15А, 15/2, 15/3, 17, 17/2, 19, 19/1, 19/2, Тәуелсіздік даңғылы: 38/2. Жайдарман таркөшесі: 1, Арғанаты көшесі: 33-51 (тақ сандар), Балбырауын көшесі: барлық үйлер. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 53 МЛ-де) |- | № 92 мектеп-лицей<ref>https://92ml.edu.kz/o-shkole</ref>|| Дауылпаз 1/1|| 2021 || қазақ, орыс|| || Б. Момышұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/4А, 2/4Б, Амман көшесі: 2, 2А, 2Б, 4, 6, Дауылпаз көшесі: 7/2, Ақыртас көшесі: 1-21, Балталы көшесі: 2-12, Дауылпаз көшесі: 2-14. Шарль де Голль көшесі: 11, Романтиктер көшесі: 27. Тәуелсіздік даңғылы: 40, 40/3А, 40/4, 40/6, 40/7, 40/8. Балқантау көшесі: 72/1, 74, 76, 78, 80, 84, 86, 88, 90, 90/1, 90/2, 96, 98, 100, 102, 106, 109, 163, 161, 159, 183, 181А, 179, 175, 169, 167, 165, 95, 97, 99, 10/1, 103, 105, 107, 109, 111, 113, 115, 117, 119, 121, 125, 127, 131, 133, 139, 141, 143, 145, 146, 147, Арғанаты көшесі: 1-19, 21, 23, 29, 31. Таскескен көшесі: 1-30, 32, 38, 40, 42, 46, 48, 50, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 84. Айнакөл көшесі: 103-163, Кеңгір көшесі: 1-19, 21, 23, 25. Қарасаз көшесі: 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, А.Тоқпанов көшесі, 20, 22 |- | [https://114-astana.edu.kz/ № 114 жалпы білім беретін мектеп]|| Ілияс Жансүгірұлы көшесі, 1|| 2025|| || || Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 2, 2А, 2Б, 2В, 2/1, 2/2, 2/4, 2/6, 2/7, 3, 4, 4/3, 4/4, 5, 12, 14, 18, 20, 22, 24, 24/1, Манас көшесі: 23/1, 23/5, 23/7, Абылай хан даңғылы: 2, 3, 3/1, 4, 4/2, 5/1, 5/2, 5/3, 5А, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 6/7, 9, 9/1, 9/2, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 12, 12/1, 12/2, 12/3, 14, 14/1, 14/2;. Орыс тілінде оқытатын сыныптар:. Манас көшесі: 20, 20/1, 20/2, 21, 22/1, 22/2, Қ. Рысқұлбеков көшесі: 27, 27/1, 27/2, 27/3, 29, 29А, 31/1, Ш. Құдайбердіұлы даңғылы: 17/3, 17/4, 17/6, 17-блок 1/10, 17-блок 1/17, 17-блок 2/17, 17-блок 3/17, 17-блок 4/10, 19/1, 19/2, 19/3, Қажымұқан көшесі: 13Б, 15 |- | № 116 жалпы білім беретін мектеп || Юго-Восток (оң жақ), Мұқан Төлебаев көшесі, 3|| 2025|| || || Айнакөл көшесі: 1/1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 19, 21А, 22А, 23, 27, 28, 29, 29А, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 39, 41, 42/1, 46, 47, 48, 50, 54, 54А, 56, 56/1, 58, 58/1, 60, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95А, 97, 101, 103/1, Арқайым көшесі: 1, 7А, 11, М. Төлебаев көшесі: 4, 5, 5А, 5Б, Орхон көшесі: 2, 2А, 6/1, 8, 8А, 10, 12, 16, 29, 36, 37, 39, 41, 43, 44, 45, 46, 48, 49А, 55, 57, 57/2, 63, 65, 67, 69, 71, 73, Шаттық таркөшесі: 1, 1А, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 17, 20, 20/1, Қызылкөл таркөшесі: 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 18, 18/1, Теміртау таркөшесі: 1А, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 18/1, 19, Қызан таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, Сұлутөбе көшесі: 1, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27А, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, Жалаңтөс көшесі: 2, 4, 6, 10, 10/1, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 22/1, Арал таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, Б. Момышұлы даңғылы: 22/2, 22/4, 22/5, 22/6, 22/7, 22/8, 22/9, 22/12, 24/18, 24/4, 24/5, 28/4, 28/5, 28/7, 28/8, 28/10, 28/12А, 28/15, 28/17, Майдақоңыр көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16, 18, 20, 20/2, 22, 22А, 24, 24А, 26, 30, 32, 34, 36, 54, 54/1, 56, 58, Бозторғай көшесі: 6, 8, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Ер Тарғын көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 8/1, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 22, 23, 24, 25/1, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 41, 42, 43, 44, 46, 48, 49, 50, 51, Ер Көкше көшесі: 1, 3, 5, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 33, 33/1, 39, 43, 45, 47, 49, Ер Қосай көшесі: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 16/1, 22, 24, 26, 34, 36, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, Р. Қошқарбаев даңғылы: 39, 41, 43, 43/2, 45, 45А, 45Б, 45/1, 54А, 56, 56/1, 60, Қордай көшесі: 2, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 25/1, 26, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 35, 36/1, 39а, 40, 41, 43, 44, 45, 46, 49, 51, 52, 53, 54, 57, 58а, 59, 61, 63, 63/1, 65, 67, 69, 70, 71, 71/1, 71/2, 72, 73, 75, 77, 79, Отыкен көшесі: 1, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 19, 24, 25, 26, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 44, Құмкент көшесі: 3-58, 60, 62/1, 66, Сартай таркөшесі: 1-16, Сарыағаш таркөшесі: 1, 3, 5, 6, 7, 9, 10, 17, 19, Сарқан көшесі: 2-54, Түлкібас көшесі: 1-58/1, Мойынты көшесі: 1-56, Баянтау көшесі: 1-49, Алмалы өткелі: 3, 5, 7, Бөрілі көшесі: 2-52, Енесай көшесі: 2-16, Ө. Жәнібек көшесі: 42, 45, Жанкент көшесі: 3-86, Масаты көшесі: 1-59, Бесбалық көшесі: 7-18, Ақкөл өткелі: 1-12, Қаратал көшесі: 1-34, Ақшатау өткелі: 1-11/1, Таскескен көшесі: 33-130, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы көшесі: 2-17, Шабыт таркөшесі: 4-6, М. Жұмабаева көшесі: 29/2-34/7А, Балқантау көшесі: 8-93, Бесшалқар көшесі: 2А-18, Обаган көшесі: 4-30, Коныраулы көшесі: 3-9, Абылай хан даңғылы: 52-64 |- |'''[https://nurorda.edu.kz/ Школа-лицей «NURORDA»]''' |Улица Касыма Аманжолова, 34 Юго-Восток (правая сторона) ж/м, |2007 | | |Жеке меншік |- |'''[https://spectrum.edu.kz/ru Spectrum International School]''' |Проспект Ракымжан Кошкарбаев, 11 Юго-Восток (правая сторона) ж/м |2008 | | |Жеке меншік |- |'''[https://riviera.edu.kz/ Riviera International School]''' |Проспект Бауыржан Момышулы, 1/1 | | | |Жеке меншік |- |[https://flagmanschool.edu.kz/ Физико-Технический Лицей Flagman Флагман] |Проспект Шакарим Кудайбердыулы, 22/1, | | | |Жеке меншік |- |[https://miras-astana.kz/ Мирас Международная частная школа] |Улица Куйши Дина, 34 |1999 | | |Жеке меншік |} == Байқоңыр ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983315?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | [http://astana4mg.edu.kz/biz-turaly/mektep-tolk-zhaty.html Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназия]|| Ш.Айманова 3 || 1907, 1919 қайта ашылу кеңес өкіметі, 1958 жңағимарат, 2003 жылы 700 орындық қосымша ғимарат салынды<ref>https://astana4mg.edu.kz/biz-turaly/mektep-shezhiresi.html</ref>|| қазақ|| Қазақ-татар медресесі, 1940 жылы Жамбыл атында | С. Торайғыров көшесі: 1, 2, 3, 3/1, 4, 4А, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 4/6А, 4/6Б, 4/7, 4/8, 7/1, 7/2, 7/5, 7/6, 7/7, 36, 93А, 93Б. С. Сейфуллин көшесі: 33, 35, 40, 41, Республика даңғылы: 34/2, Қарағанды көшесі: 21, 21А, 21Б, 23, 25/3, 36, 36/1, 38. С. Рахымов көшесі: 91, Ш. Айманов көшесі: 1/1, 1/2, 1/3. Ж. Аймауытов көшесі: 4/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 3 МГ-де);. Ж. Аймауытов көшесі: 3/1, 3/4, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 7/3, 7/4, 7/5, 7/6, 8/2, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 9/8, 9/9, 9/10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4, 12/5, 33, 49Б, С. Рахымов көшесі: 115А, 115Б, 117А, 17/1, 123, Қарағанды көшесі: 51, 51/1, 51/2, 53, 55,. А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/5, 27/6, 27/7, 27/8, 27А, 27Б, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/4А, 40/5, 40/7, 40/7А, 40/7Б, 40/8, 25/1, 29/1, 29/2, 29/3, 29/4, 29/5, 41А, 23/3, 30Б, 31/3А, 31/4, 31/5, 31/6, Ш. Айманов көшесі: 5/1, 5/2, 5/3, 5/3К2, 5/6, 5/7, 5/8, 10/1, 10/2, 10/3, 12/2, 12/2А, 12/3, 12/4А, 12/6А, 12/7, 12/5, 12/6, 12/8, 12/8А, 12/8Б, 12/9, 12/10, 12/11, 14/3, 14/4, 14/5, 14/7, 14/11, 14/10, 14/8А, 14/8Б, 14/1, 14/2, 49Б, Республика даңғылы: 38, 40,. Бөгенбай батыр даңғылы: 60/5, 60/6, С. Жүнісов көшесі: 18, 20, 20А, 20А/2, 20Б, 22, 22/2, 28, 29, 30, 31, 31А, 32, 32Б/2, 32Б/3, 33, 33А, 33Б, 34, 34Б, 35, 36, 37, 37А, 39, 41, 42, 43, 43А, 45, 47, 49, 44, 44/3, 44Б, 46В, 46В/2, 45А, 46/1, 46/2, 48/1, 48/2, 50, 52, 54, 56Б, 58Б, 60А, 60Б, 60В. Ш. Уәлиханов көшесі: 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2,. С. Торайғыров көшесі: 6/2, 6/3, 6/4, 10/1, 10/2, 11/4. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де). |- | [https://5.astana-bilim.kz/ № 5 гимназия]|| Ж. Тархана, 16|| '''''1965''''' || қазақ, орыс|| || Кравцов көшесі: 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9,. Пушкин көшесі: 1, 2, 2/1, 3/1, 4, 6, 6/1, 7, 9,. А.Жұбанов көшесі: 1, 3, 3/1, 3/2, 4, 5, 6, 9, . Брусиловский көшесі: 1/2, 1/3, 2, 3/1, 3/2, 3/3, 4. Макаренко таркөшесі: 4, 6, 8, 10, Янушкевич көшесі: 1, 1/2, Иманов көшесі: 44, 50/1, Жәнібек Тархан көшесі: 17 |- | № 8 мектеп-лицей || улица Сәкен Сейфуллин,50|| 2017 жылы жабылды?<ref>https://informburo.kz/novosti/v-astane-shkoly-8-zakryli-a-detey-otpravili-po-drugim-uchebnym-zavedeniyam.html</ref>|| қазақ|| || Жангелдин көшесі: 33А-48/5, Әлімжанов көшесі: 45-77,. Қарағанды көшесі: 58/4-137, Толстой көшесі: 1-32, Асанқайғы көшесі: 75/1-146, Уәлиханов көшесі: 22/2-28/6,. С. Жүнісов көшесі: 72-110А, Лермонтов көшесі: 1-28, Абыралы таркөшесі, Жиенқұлов көшесі, Биші Қайың таркөшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 7 МГ-де);. Тараз көшесі: 14-20/7, Абай көшесі: 50, 63, 65/2, 65/3, 67, 67/1, 67/2, 69/1, 69/2, 71/1, 73/2, 73/4,. А. Сембинов көшесі: 7, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 9/1, 12/1-26/1. С. Сейфуллин көшесі: 44/2-61/1А, Күлтөбе таркөшесі: барлық үйлер, Ж. Омаров көшесі: 123-192, Сырдария көшесі: 18-84, Садовая көшесі, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ЖББМ) |- | [https://10mektep-ns.edu.kz/mektep-tarihy/ Жұмабек Тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназия]|| улица Мәлік Ғабдуллин,7|| || қазақ, орыс|| || Республика даңғылы: 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 6, 6/1, 6/2, 8, 10, 10/1, 16, 16/1, 18А, 18Б, 18В, Иманов көшесі: 6, 10, 10/1, 10А, 12, Бараев көшесі: 1, 3, 5, 9, 9/1, 13, Ғабдуллин көшесі: 1, 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 6/1, 6А, 6Б, 8Б, 9/1, 9/3, 10А, 10Б, 10/2, 10/3, 11, 12, 12/1, 12/2, 12Б,. Иманбаев көшесі: 1, 3, 5, 5Б, 9В, М. Мәметова көшесі: 11, 13, Ғұмар Қараш көшесі: 36, 38, Рамазан көшесі: 33 |- | № 12 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Қамысты,7|| || қазақ, орыс|| || Көксенгір көшесі: 1, 1А, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 16А, 18, 2, 20, 20А, 21А, 22, 23, 29, 3, 30, 31, 32, 32А, 32Б, 33, 37, 37Б, 40, 40А, 44, 46, 47, 47/1, 49, 5, 50, 6, 61А, 9, 9/2, 5/3, 3/2, 1/1, 1/2, 11, 4, 41, 41А, Ойыл көшесі: 1А, 2, 2А, 3, 5, 6, 9, 9А, 10А, 11, 12, 13, 13/1, 14, 15, 16, 17, 19, 24/А, 25А,. Махат көшесі: 1, 6, 9, 13, 22, 28, 34, 38, 38А,. Шет көшесі: 3, 3/1, 1, 12, Айнатас көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15, Сандықтас таркөшесі: 2, 4, 5, 7,. Чехоев көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 10А, 10Б, 11, 13, 13А, 14А, 15, 15А, 19, 21, 26, 35, 36, 37, 39, Ырыс таркөшесі: 2, 3, 4, 5, 5А, 6, 6А, 9, 10, 14, 15А, 16, 17, 19, 23, 25, 26, 31, 31А, Дунаевский көшесі: 4, 5, 6, 7, 8, 8/1, 12, 14, 16, 18, 20, Жолымбет көшесі: 3, 4, 6, 8, 10, 10/1, 12, 13, 19,. Мұрадели көшесі: 1, 1/1, 1А, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 12, 14,. Бестөбе көшесі: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 13, 15, 18, 20, 24, 28, 28А,. Қамысты көшесі: 2, 3, 6, 7, 8, 10, 14, 15, 19, 20, 21, 26, 31/2, 37, 39, 38, 40/1, 40/2, 40/3, 45/2, 45/3, 47, 56, 58, 59, 62, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 89, 89Б, 89В, 89Г, 93, 95, 101, 103, 110, Қайрақты таркөшесі: 1, 2, 3, 4, Хачатурян көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, Аққайың таркөшесі: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 22. Балтақөл тұйығы: 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 12А, 24 |- | Төлеген Айбергенов атындағы № 16 орта мектеп || Кенесары,81|| 1979<ref>https://egemen.kz/article/374873-aqyn-tolegen-aybergenov-atyndaghy-mektepke-45-dgyl</ref>|| қазақ, орыс|| || ул. Пушкина 15, 15б, 25, 25/1, 25/3, 31/1, . ул.Янушкевича 9/2, 9/3, 9/4, 10, 14/1. Абай даңғылы, 92/1, 92/2, 92/3, 96; ул.А.Жубанова, 14/1, 14/2, 14/5, 16/1, 17/1, 17/2, 17/3, 17/4, 17/5, 17/6, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/5, 21, 21а, 22/2, 23, 24, 25, 25/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 31/1, 54а. . ул.Брусиловского 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 12/5, 12/5к2, 12/5к3, 12/5к4, 12/6, 13/1, 13/2, 13/3,13/4, 13/5, 13/6, 14/1, 14/2, 14/3, 15/1, 15/2, 15/3а, 15/4, 15/5, 15/7, 18, 18/1, 20, 22, 22а, 26, 28. ул.Циолковского 1, 1/1, 3. пер.Циолковского 4, 6, 6/2, 8, 10, 10/3, 45. ул.Бейсекбаева 11, 14, 14/2, 19, 21, 21/1. ул.Кенесары 83/1, 85, 85/1, 85/3, 85/4, 87, 87/1, 87/2, 87/3, 87/4, 87/5, 87/6, 87/7, 89а, 89/1, 89/2, 89/3к3, 89/5, 89/6, 93; ул.Сембинова, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 20, 24, 24/1, 26, 26/1. ул.С.Сейфуллина, 54/2, 54/3, 54/5, 54/4, 54/6, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 56/4, 56/5, 56/7, 56а, 56/8, 56/9, 65, 65/1, 67, 69, 69/1, 69/2. ул.Егемен Казақстан, 6/1, 6/3, 6/4, 6/5, 8/1, 8/3, 8/4, 11, 12, 13. пр. Абая, 74а, 74/3, 74/4, 74/10, 76, 78, 80/1, 80/2, 87/1, 87/2, 88/1, 88/2, 92/1, 92/2, 92/3, 95, 95/1, 95/2, 96, 98б, 101, 101/1, 101/2. пер.Изобильный 1, 2-1, 2/2, 3, 4, 4-1, 5, 5/2, 6, 6/2, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ул. Громовой 2, 5, 7, 9, 11; пер.Волгоградский 1,3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. пер.Одесский 1, 2/4, 3, 4 к2, 4 к4, 5, 6/1, 6/2, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1. пер.Севастопольский 4, 6, 8, 9, 9/1, 10, 12, 14, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 24/1, 30, 32, 34, 34/3, 36, 36/3, 40; пер.Минский 19, 21а, 21/1, 23, 32.. пер.Чайковский, 1,1а, 1б, 2, 3, 5, 7, 9, 11,13, 19, 21, 23, 25. пер.Лихачева, 56а, 58а, 60а, |- | [https://astana21.edupage.org/? № 21 орта мектеп]|| улица Кошке Кеменгерулы,4|| 1992<ref>https://edu-kz.com/mektep/shkola-21-v-astane</ref>|| орыс|| || Өндіріс көшесі: 1-27, 27-85, 27/1, 25/1, Бейнеу тұйығы. Теректі тұйығы, Сарыадыр тұйығы, Ақбидай көшесі: 11, 13, 14, 15, 29-47, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 18/1, 1-44, 17, 17/1, 17/2, 18, 21, 24, Суриков көшесі, Ақсу-Жабағалы көшесі, Сарытүбек көшесі: 1-33, Мұнайшылар көшесі: 21, 23-39, Матросов көшесі, Бектау көшесі, Көкшетау таркөшесі, Қостанай таркөшесі, Малахов көшесі: 23, 23А, 25, 25А, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39А. (орыс тілінде оқытатын 4 сыныптан бастап № 49 ОМ-те). |- | № 23 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,17|| '''01.01.1966'''<ref>https://sakura-nursultan.e-orda.kz/ru/school-registr/view?id=000000031</ref>|| қазақ, орыс|| || Ағадыр көшесі: 38Б-52/1, Сарықұм көшесі: 4-18А, Ақсенгір көшесі: 1-15, Өндіріс көшесі: 1/2-4/1, Ақпан таркөшесі, Ақпан тұйығы, Қарағайлы таркөшесі,. Кеншалғын көшесі, Сартүбек көшесі, Үшқоңыр көшесі,. Семенов-Тяньшанский көшесі, Ақжелкен көшесі,. Кербұлақ таркөшесі, Шаған таркөшесі |- | [https://27.astana-bilim.kz/history?lang=kz № 27 мектеп-лицей]|| Таха Хусейн 5/1|| 1984|| қазақ, орыс|| || Тәшенов өткелі: 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 7, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 9, 10. Таха Хусейн көшесі: 1, 2/1, 3, 3/1, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/5, 4/6, 4/7, 4/8, 4/9, 4/10, Тәшенов көшесі: 2, 2А, 2/1, 2/2, 2/3, 6, 7/1, 8, 8А, 8/1, 9/2, 9/3, 10, 10/1, 11/1, 11/2, 12, 12/1, 12/2, 13, 13/1, 13/2, 14, 15, 17, 17/1, 17А, 19, 23, 23/1. Мақын таркөшесі, Астрахан таркөшесі, Балқаш таркөшесі,. Ақкент таркөшесі, Есіл таркөшесі, Кравцов көшесі: 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 10/5, 10/6, 12/1, 12/2, 12/4, 14/1.. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 54 МЛ-де):. А. Бараев көшесі: 2, 2/1, 6, 6/1, 8/1, 10, 10/1, 10/2, 10/4, 10/5, 10/6, 12, 14, 14/1, Кравцов көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4/1, 6,. Таха Хусейн көшесі: 13, 13/1, 15, 15/1, 15/2, 15/3, 15А, 15/4 |- | [https://www.31mektep.edu.kz/ru/o-shkole1 № 31 мектеп-гимназия]|| Кенесары, 49|| 1976<ref>https://www.31mektep.edu.kz/ru/o-shkole1</ref>|| қазақ, орыс|| || Абай даңғылы: 28, 30, 32, 34, 40А, 41, 42А, 43, 44А, 45/1, 45/2, 46А, 49, 51, 51/2, 53/1, 57/1, 59, 59/1, 61, Отырар көшесі: 2, 2/1, 3, 4/1, 4/2, 4/3, 7, 8/2, 9, 10, 11, Республика даңғылы: 26, 26/1, 28, 30, Луи Пастер көшесі: 69, 73, 91, 93, 95, Кенесары көшесі: 42, 42/1, 44, 45, 46, 47, 50, 51, 54, 57/1, 61, 61/1, 63, Ж. Омаров көшесі: 10, 100, Уәлиханов көшесі: 9, 9/1, 9/2, 13, 15, 19, Иманбаева көшесі: 9, 11, Иманов көшесі: 7, 9, 11, Баянауыл көшесі: 1, 71, Тараз көшесі: 9, 10/3, 11/1, Ғабдуллин көшесі: 16, 17/1, 18, 19, 19/1 |- | [https://34.astana-bilim.kz/mektepturli?lang=kz № 34 орта мектеп]|| Жилой массив Өндіріс улица Тайбурыл,23|| 2002|| қазақ|| || Тайбурыл көшесі 9а, 1, 7а, 7б, 13, 13/1, 13а, 15, 15/1, 16, 25, 28, 28а, 24, 30, 34, 34б, 36, 38а,38б, Ағадыр, Игілік, Майтөбе, Ашхабад, Ташкентская, Т.Шонанұлы, ул.Мұнайшылар, Жаңажол, Көк тамыр, Ақсай, Гоголь, Құрманғазы көшесі. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 23 ОМ-те). |- | № 49 орта мектеп || Жилой массив Өндіріс Переулок Сарыадыр,3|| '''2005''' <ref>https://www.instagram.com/tv/CfGh9HMIPO3/</ref>|| қазақ|| || Саржайлау көшесі: 1-54, Саржайлау тұйығы: 1-12, Тоқтаров көшесі: 1-69, Жетісай көшесі, Крылов көшесі: 1-10, Өзен көшесі: 1-33, Сүгіралы көшесі: 1-30, Үстірт көшесі: 1-14, Қатаркөл көшесі: 1-14, Қатаркөл тұйығы: 1-14, Қ. Кеменгерұлы көшесі: 45-142, Қ. Кеменгерұлы тұйығы: 13-76, Теңіз тұйығы: 1-17, Шиелі көшесі: 1-36. Сусамыр көшесі: 1-60, Ақкөл көшесі: 1-20, Шыңғырлау көшесі: 1-20, Ынтымақ көшесі: 1-15, Жезкиік көшесі: 1-20. Қызылжар көшесі: 1-23, Төңкеріс көшесі: 1-33, Шортанды көшесі: 1-25, Киелісай көшесі: 1-20, Қамқалы көшесі: 1-22 (39-разъезд), Найзатас көшесі, Шардара көшесі: 1-25, 34-59. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 21 ОМ-де) |- | [https://54sl.edu.kz/kz/ Ақселеу Сейдімбек атындағы   № 54 мектеп-лицей]|| Ш.Иманбаев, 4|| || қазақ|| || Ж. Тархан көшесі: 1/7, 1/8, 1/9, А. Бараев көшесі: 18, 18/1, 18/2, 21, 25, Рамазан көшесі: 67, 70А, 72, 74, 774А, 78, 82А, 84Б, С. Рахымов көшесі: 4, 22. Ш. Уәлиханов көшесі: 1, 3, 3/1, 4/4, 4/5, 4/6, 5, Тараз көшесі: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, Ғұмар Қараш көшесі: 68, 76, 78, 80, 82, 84, 87, 87/1, 91, 93, 95, 97, 99, Ағыбай батыр көшесі: 88, 92, 94, Иманбаев көшесі: 2, 5, 5Б, 7, 7Б, 7Г, 8, 8/1, 8/3. Ғабдуллин көшесі: 12, 12Б, 12/1, 12/2. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 10 МГ-де);. Иманбаева көшесі: 10, 10А, Иманов көшесі: 16, 17, 18, 18Д, 18/1, 18/2, 26. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 31 МГ-де);. Ш. Уәлиханов көшесі: 5, С. Рахымов көшесі: 36. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-те);. Кравцов көшесі: 1, 1/1, 1/2, Ж. Тархан көшесі: 2/6, 10, Асанқайғы көшесі: 1/1. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 5 гимназияда) |- | № 55 орта мектеп || Ж.Досмұхамедұлы 2|| || қазақ, орыс|| || Алтынқұм көшесі, Қыранқия таркөшесі: 1-11, Анар көшесі. Қарақұм көшесі, Шағыл көшесі, Әл-Фараби даңғылы: 11, 13/1, 17, 18, 18В, 19, 22, 25А, 26/6, 27/1, 28А, 30/1В, 35/1, 35/2, 47/1, 49, 49/3, 49/5, 53/2, 60, 64/1, 64/4, 68/1,. Сәдуақасов көшесі: 1, 1В, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 13, 13А, 13Б, 14, 16, 17А, 18, 19, Ж. Досмұхамедұлы көшесі: 1Б, 4, 6, 8, 10, 12, Вячеслав көшесі, Сарысу көшесі, Ақжол көшесі, Жетіген көшесі: 35/1А, Угольный таркөшесі: 12А. 497 км: 1, 2, 3, 4 |- | [https://abai87mg.edu.kz/ru Абай Құнанбаев атындағы № 87 мектеп-гимназия]|| улица Амангелді Иманов,37|| 2019<ref>https://kazpravda.kz/n/askar-mamin-otkryl-shkolu-gimnaziyu-no87-imeni-abaya-kunanbaeva-v-nur-sultane/</ref>|| қазақ|| || Кенесары көшесі: 64, 70, 74, 80, 82, Жұбанов көшесі: 10, 10А, 11/3, 11/4, 13/2, 13/3, 13/4, 15/1, Б. Бейсекбаев көшесі: 2, 8/1, 8/2, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2,. Брусиловский көшесі: 5, 6, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 10/1, 10/3, 10/4, 11/1, Макаренко таркөшесі: 1, 4, 6, 8, 10, Мирный таркөшесі, Фестивальный таркөшесі, Дубинин таркөшесі,. Киевский таркөшесі, Төрткүл таркөшесі, Мырзашөл таркөшесі, Радищев таркөшесі, Ломоносов таркөшесі, . Чичерин таркөшесі, Кенесары көшесі: 64, 74, 80, 82, 84. Иманов көшесі: 41, 42, 44, 50/1,. Янушкевич көшесі: 3, 5, 7/2, 7/3, 8, 8/1, 8/2, . Ж. Тархан көшесі: 9, Пушкин көшесі: 13. (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 119 ОМ-де) |- | № 119 орта мектеп || Аманкелді Иманов көшесі, 27а|| 2025<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/968167</ref>|| || || Кенесары көшесі: 52, 54, 56, 56/1, 56/3, 56/4, 56/5, 56/6, 56/7, 56/8, 56/8А, 56/9, 58, 62, 65, 67/1, 67/2, 67/3, 67/5А, 69, 69А, 73, 73А, 77, 77А, Луи Пастер көшесі: 91, 93, 95, 97, 99, 101, 101А, 115, 117А, 119, 119/1, 121, 123, А. Әлімжанов көшесі: 13, 15, 15-1, 17, Отырар көшесі: 12/2, 14/2, 14/3, 14/9, 15/6, 15/8А, 15/8, 15/10, 15/11, 15/12, 15/13, 15/14, 16/4, 16/8, 16/9, 16/10, 18, Сырдария көшесі: 11, 12, 13, 13А, 14, Б. Бейсекбаев көшесі: 1, 3, 9, 9/3,. Асанқайғы көшесі: 1, 2, 2А, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 12, 16, 18, 20/2, 22, 24, 26, 34, 70А, А. Иманов көшесі: 2/1, 2/2, 2/3, 26, 28/3, 28/5, 28/6, 30/2, 30/3, 30/4, 30/5, 30/6, 30/9, 30/10, 30/11, 30/12, 32, 32/1, 32/2, 34, 36, Иманов таркөшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 16А, 17, 19, 21, 23, 25, 26, 27, 29, Ж. Тархан көшесі: 3/2, 3/3, 3/4, 3/5, 3/6, 3/7, 3/8, 3/9, 5, 5А, 5/1, 7, 7/1. А. Сембинов көшесі: 1/1, 1/4, 1/5, 1/6, 1/7, 1/8, 2/1, 2/2, 2/3, 3/1, 3/3, 3/5, 3/6, 5/1, 5/2, 5/4, 7, 10/1, 10/4, Кулибин таркөшесі: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 5/2, 7, Училищный таркөшесі: 3, 7, В. Перов таркөшесі: 2, 3, 4, 4А, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17, 19, Сейхун таркөшесі: 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 29, 31, 35, 37, 41, Егемен Қазақстан көшесі: 1, 1А, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/7, 2/7А, 2/8, 3, 3/3, 4, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 5, 5/7, 5/9, 5/10, 5/11, Гастелло таркөшесі: 2А, 3, 4, 7, 8, 9, 9А, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 15Б, 16, 17, 19, 21, 23. Ғұмар Қараш көшесі: 88, 90, 94, 94/2, . Баянауыл көшесі: 85А, 85/1, 87, 87А, 88А, 92, 94, 95А, 96, 97А, 98, 99, 99А, 101, 102, 104, 106, 113, 115, 117,. Тараз көшесі: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/4, 3/7, 5/1, 5/2, 5/2Б, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 6, 8/1, 8/2, 8/3, 8/4, 8/5, 9, 10/1, 10/2, 10/2А, 10/3, 11/1, Мұхамед-Хайдар Дулати көшесі: 74, 76, 78, 78/1, 80, 82, 84, 86, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 111, 113, 119, 121, 123, Ш. Уәлиханов көшесі: 8/2, 8/3, 8/4, 10, 10/1, 12, Абай даңғылы: 52/2, 52/4, 54/1, 54/3А, 54/4, 66, 66/1, 66/2 |} == Сарыарқа ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983284?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !Қызмет ету аймағы |- | Талғат Бигелдинов атындағы № 1 мектеп-лицей || Желтоксан, 9 || 1874, 2008<ref>https://www.instagram.com/sh_1_astana_/?hl=ru#:~:text=%D0%9F%D1%83%D1%82%D1%8C%20%D0%B2%20150%20%D0%BB%D0%B5%D1%82%3A%20%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B5,%D0%B8%D0%BC%D1%8F%20%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%20(2023)%20%E2%9C%A8</ref><ref>https://newtimes.kz/eksklyuziv/182408-ot-prikhodskogo-uchilishcha-do-litseia-150-letniaia-istoriia-shkoly-v-astane</ref> 1989 жаңа екі ғимарат ескі ғимарт орнына салынды | орыс||1874 Бірінші приходское училище, 1992 математика-экономика лицейі №1 |мкр.Самал: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Республика даңғылы: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 21, 23, 23/1, Ә.Мәмбетов көшесі: 2, 2/1, 4, 6, 8, 8/1, 8/2, 8/3, 10, 12, 16, 20, Желтоқсан көшесі: 1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, 3, 3/1, 6, 7, 8, Бұхарбай батыр көшесі: 21, 24, 25, А.Иманов көшесі: 1, 2, 4, Ағыбай батыр көшесі: 1, 2, 2/1, 3, 4, 5, М.Әуезов көшесі: 1, 2, 4, Ғұмар Қараш көшесі: 3 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар  № 10 МГ-да);''' Жеңіс даңғылы: 2, 4, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 8/1, 10, Кенесары көшесі: 16, 17/1, 19, 21, 22, 23, 24, 27, 29, 30, 43, Бейбітшілік көшесі: 1, 3, 5 '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 56 МЛ-де)''' |- | [https://2schoolastana.edu.kz/kz/ Ғафу Қайырбеков атындағы № 2 мектеп-гимназия]|| Сейфуллина, д. 19 || 01.01.1966<ref>https://sakura-nursultan.e-orda.kz/kz/school-registr/view?id=000000007</ref>|| қазақ, орыс|| |Абай көшесі: 27, Бейбітшілік көшесі: 23, 27, 29, 31, Жангелдин көшесі: 7, 8/1, 10, 11, 12, 14, 16, 20, 22, Желтоқсан көшесі: 12, 12А, 14, 15, 17, 18, 20/1, 22/1, 22/2, 23, 24/1, 26, 27, 27/1, 28, 29, 30, 30/1, 30/2, 33, 35 Жеңіс даңғылы: 16, 18а, 20, 23, 24, 24/1, 25, 26, 26а, 27/1, 28, Сейфуллин көшесі: 13/1, 22, 23, 24, 25, 26/1 Ж.Омарова көшесі: 53 |- | [https://mektep3-bilim.edu.kz/ru/shkola/o-nas.html № 3 мектеп-гимназия]|| Республики, 35 || 01.01.1941|| қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 25, 27, 29, 33, 34/2, 37, 39, 41/1, 43а, Абай даңғылы: 35, 37, Ж.Омаров көшесі: 64, Сейфуллин көшесі: 27/2, 29, 33, 34а, 34б, 35, М.Әуезов көшесі: 12/1, 15, 15/1, 16, 16/1, 17, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, Жангелдин көшесі: 21, 26, 30, 32, А.Мәмбетов көшесі: 5, 5/1, 30, Бейбітшілік көшесі: 16/1, 20, 20а, 22, 24, 26, 28, Кенесары көшесі: 43 |- | [https://gim6ast.edu.kz/kz/about № 6 гимназия]|| Бөгенбай даңғылы, 47/1 || || орыс||1990 жыл средней школы №7 1991 год - средняя школа №7 реорганизована в школу-гимназию №7 2001 Акмолинская школа-гимназия №7 переименована в "Гимназию №6" 2007 №6 переименована в "Гимназию №6 имени Юрия Гурова 2008 год - произошло обрушение здания гимназии №6 им. Ю.Гурова по адресу Ауэзова 31 Коллектив учащихся и учеников был переведен в здание бывшего лицея №9 по адресу Сарыарка 20. |Жеңіс даңғылы: 34, Желтоқсан көшесі: 37, 37/1, 38/1, 40, 47, 49, 49/1, М.Әуезов көшесі: 29, 32, 32/1, 35, Бейбітшілік көшесі: 30, 32, 33, 34, 34/1, 35, 36, Республика даңғылы: 47, 49, Бөгенбай батыр даңғылы: 37, 39, 43/1, 43/2, 48, 50, 50/1, 52, Ы. Дүкенұлы көшесі: 1, 1а, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13 '''(қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 62 МЛ-де);''' Желтоқсан көшесі: 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, Бөгенбай батыр даңғылы: 36, 36а ('''қазақ тілінде оқытатын 3-11 сыныптар № 2 МГ-да)''' |- | Ғали Орманов атындағы № 7 мектеп-гимназия || Бөгенбай Батыр даңғылы, 57 || 1990<ref>https://bilimland.kz/ru/directories/item/1625</ref>|| қазақ, орыс|| |Республика даңғылы: 46, 48, 48/1, Бөгенбай батыр даңғылы: 53, 54, 54а, 55, 55/1, 56, 59, 61, 61а, 63, 65, 67, 67/1, 77/4, 81, Ш. Айманов көшесі: 9, 11, 16, 16/1, 18, 20, 22/1, Ы. Дүкенұлы көшесі: 15/1, 15/2, 16, 16/1, 17, 21, 21/1, 26, 28, 28/1, 30, 31/5, 32/1, 34, 34/1, 36, 37/1, 37/2, 37/3, 38, 38/1, Ш. Уәлиханов көшесі: 27, 27/1 '''Орыс тілінде оқытатын сыныптар:''' Ж. Аймауытов көшесі: 8/2, 8/4, 9, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/6, 10/1, 10/2, 10/3, 7/3, 7/4, 7/5, 8/5, 9/8, 9/9, 10/4, 10/5, 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, С. Рақымов көшесі: 109, 110, 111, 113, 113а, 113б, 115, 115/а, 115б, 117, 117а, 119, 119а, 123, А. Жангелдин көшесі: 25, 27, 27а, 27/3, 29, 29/1, 29/3, 29/4, 29/5, 29/6, 31, 31/1, 31/2, 31/3, 31/4, 31/5, 93, 93/1, 27, 27/1, 27/2, 27/3, 27/4, 27/6, 27/5, 27/7, 27/8 Павлов көшесі: 21, 29, 31, 33, 34, 35, 35/1, 35/2, 37, 38, 38а, 40, 42, С.Жүнісов көшесі: 7, 7/1, 16а, 20а, 22/2, 19а, 27, 29, 30, 30б, 32, 32а, 32/1б, 33, 34, 34б, 35, 36, 37, 41, 43, 43а, 44, 45а, 46а, 46/1, 47, 48/1, 49, 50, 52, 54, 58б, 60 б, 7д (барлық үйлер) |- | [https://zerde.edu.kz/%d0%bc%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%b5%d0%bf-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%bb%d1%8b/ № 9 Зерде мамандандырылған мектебі]|| Сарыарка, 20 || 2005 || қазақ, орыс|| | |- | Өзбекәлі Жәнібеков атындағы № 11 мектеп-лицей || Абая, 6 || || қазақ, орыс|| |Сарыарқа даңғылы: 11, 14, 16, 18, Кенесары көшесі: 1, 9, 13, 17/1, Күмісбеков көшесі: 1, 2, 4, Абай даңғылы: 8, 10, 10/1, 10/2, 18, Бигелдинов көшесі: 5, 7, 8, 9, 9а, 9/1, 10, 11, Айпара көшесі: 16, 17, Талшын көшесі: 13 |- | № 12 балабақша-бастауыш мектеп кешені || Қамысты, 7 || || || | |- | [https://13.astana-bilim.kz/pasport?lang=ru № 13 орта мектеп]|| «Промышленный, Шалкөде 5 || 1982|| || | |- | [https://14.astana-bilim.kz/ № 14 мектеп-гимназия]|| Московская, 23 || 1974<ref>[https://bilimland.kz/ru/directories/item/1638#:~:text=%D0%93%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5%20%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D1%8F%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%E2%84%96,%D0%AF%D0%B7%D1%8B%D0%BA%20%D0%BE%D0%B1%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%B8%20%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9. https://bilimland.kz/ru/directories/item/1638#:~:text=%D0%93%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5%20%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%81%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D1%8F%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%E2%84%96,%D0%AF%D0%B7%D1%8B%D0%BA%20%D0%BE%D0%B1%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%B8%20%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9.]</ref>|| қазақ, орыс|| |Ә.Молдағұлова көшесі: 4а-24/1, Жеңіс даңғылы: 50, 52, 54, 56, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 71/1, 71/2, 73, 75, 75/1, 75/2, 77, 79/1, Карауыл көшесі, Хмельницкий көшесі, Затаевич көшесі, Мыңарал көшесі (барлық үйлер), Майқұтов көшесі, Маралды көшесі, Найзақара көшесі (барлық үйлер), Берел көшесі: 11/4-тен бастап соңына дейін, Бекетай көшесі: 7/2-ден бастап соңына дейін, Потанин көшесі (барлық үйлер), Керегетас көшесі, Дальний таркөшесі, Сеченов көшесі, Сарыбұлақ көшесі: 15а, 36, 38, 40, 42, 44, 44/3, 46, 48, 50, Мәскеу көшесі: 13/1, 13/3, 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, 15/5, 17/1, 21/4, 27, 29, 31 |- | [https://astana-lizei15.edu.kz/ru/istoriya-shkoly/ № 15 мектеп-лицей]|| Сарыарка, 48/1, немес Сарыарка 20 | 1956, жаңа ғимарат 1963<ref>https://www.instagram.com/school15.astana/</ref> | қазақ, орыс|| средней школы имени А. Матросова |Мәскеу көшесі: 24, 26/1, 30/1, 32, А.Ділманов көшесі: 22/1, Сарыарқа даңғылы: 46, 48, 48/2, 48/3, 50, Бестерек көшесі: 3, 3а, 18, 21, 32, Жеңіс даңғылы: 37, 37/1, 39, 39/1, 41, 41/1, 41/2, 43/1, 43/2, 43/3, 43/4, 45, 45/1, 45/2, 45/3, 49, 49/1, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 55, Бөгенбай батыр даңғылы: 31, 33, 35 |- | [https://18.astana-bilim.kz/historia?lang=ru № 18 орта мектеп]|| Бөгенбай Батыр, 17 || '''1981''' || қазақ, орыс|| |Мәскеу көшесі: 4, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12/1, 12/2, 13, 14/3, 16/2, 16/3, 18, 18/1, 18/2, 18/2а, 18/3, 20, 20/1, 20/2 Сарыбұлақ көшесі: 4а, 6, 8, 10, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 28а, 30, 34, Берел көшесі: 1-31, Бекетай көшесі: 1/4-6/4, Разинның 1-ші және 2-ші таркөшелері, Загородный таркөшесі, Шидерты таркөшесі, Домбыралы көшесі, С.Разин көшесі, Бестерек көшесі Жамбыл көшесі: 31, 32, 34, 34а, 36, 36а, 36в, 36/1, 38, 40, 40/1, 42, 44, 45, 45а, 46, 48, 55, 57, 59, 58, 69, 71, 75/1, 75/2, 77, 79, 81-2/1, 83, Сарыарқа даңғылы: 32, 35, 35/1, 35/2, 35/3, 36/1, 38, 42, 39, 41, 43, Бөгенбай батыр даңғылы: 3в, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/6, 7, 7/1, 21, 21а, 23/1, 24/1, 24/2, 28, 30, 32, 32/1, 34, А.Жангелдин көшесі: 1а, 3, Щорс көшесі: барлық үйлер. |- | № 19 орта мектеп || Тамшалы, 32 ??? || || қазақ, орыс|| |Герцен көшесі, Беляков көшесі, Күршім көшесі, Әулие ата көшесі: 1-64/1, /2, /3, 65-81, Шубин көшесі, Дулатов көшесі: 176, 177, 178, 180, 182, 184, Атакент көшесі, Карбышева көшесі: 1-28/1, Жалаулы көшесі,Ойжайлау көшесі: 1-20, Кентау көшесі, Ақшағыл көшесі, Ынталы көшесі, Кеншілер көшесі, Тасқұдық көшесі, Ұялы көшесі, Жосалы көшесі, Жерұйық көшесі: 1-13б, Жуков көшесі: 1-20, 49-77, Придорожный көшесі, Шілікті көшесі, Төлебаев көшесі, Бесшатыр көшесі, Тамшалы көшесі, Жароков көшесі, Медеу көшесі: 46-65, 46-111/1, Оқжетпес көшесі (Герценге, Шубинге дейін), Елек өткелі: 1, 1/3, 2/1, 6, 6/1, 8, 10, 12, 12/1, 12/2, 13, 14, 14а, 15, 16, 17, 17/1, 18, 19, 19а, 19/1, 25, Р.Дүйсенбаев көшесі: 2-72, 22-ші көше: 2, 49-шы көше: 3-14, Күршім өткелі: 3-13, Ш.Бөкеева көшесі: 11-42/1б Көктөрек көшесі: 1-41, Орда көшесі: 1-17/1 |- | [https://20mektep.ucoz.com/index/0-2 '''Ш.Айманов''' '''атындағы''' № 20 орта мектеп]|| Қарталы, 62 || 1960<ref>https://20mektep.ucoz.com/index/0-2</ref>|| қазақ, орыс|| |Чехов таркөшесі, А.Чехов көшесі: 2-57, Мұзтау көшесі Ш.Бейсекова көшесі: 7/1-13/9, С.Қожахметов көшесі, Ақан сері көшесі: 1-10, Алқатерек таркөшесі, М.Жәлел көшесі (жұп сандар) '''(қазақ тілінде оқытатын 11 сыныптар № 58 МГ-да);''' М.Дулатов көшесі (тақ сандар), Оғыланды көшесі, Абат-Байтақ көшесі, Оқжетпес көшесі: 2-86, К.Байсейітова көшесі: 33-90, Қарталы көшесі: 25-86, Құрақты өткелі: 3-22, Суворов көшесі: 22-44 '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 61 МЛ);''' В.Бартольд көшесі, Шыршық таркөшесі, Қашаған көшесі, Сүмбе таркөшесі: 2-24, Тайсойған көшесі, Қоянды таркөшесі, Орда көшесі (тақ сандар) Қырыққыз таркөшесі, Қырат таркөшесі, Қараой таркөшесі, Мартылоги көшесі '''(қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 19 ЖББМ-де).''' |- | valign="top" |'''[https://25.astana-bilim.kz/about?lang=ru № 25 жалпы білім беретін мектеп]''' |Ы.Алтынсарин 9 (улице Тимирязева, 17.) |'''1965''' |қазақ, орыс |'''Средняя школа № 25 имени Победы''' | valign="top" |Жеңіс даңғылы: 66, 70, 72, Біржан сал көшесі: 2, 6 ,8, Ә. Молдағұлова көшесі: 27а, 29, 29а, 29б, 29г, 33, 37, 37/1, 39, Бейбітшілік көшесі: 75, 77, 77а, 79, Алтынемел көшесі: 1, 3, 5, 7, 8, Ы.Алтынсарин көшесі: 6, 6/1, 7, 7/2, 8, 10, 14, И.Құтпанұлы: 3-32,33, 33/1, І.Есенберлин көшесі: 11, 11/1, 12, 13, 13/1, 14, 15, 15/1, 16,16/1, 18, 19, 20, 20/1, 21, 21/2, 22, 23, 23/1, 24, 26, 27/1, 28, 29, 30, 32, 38; Гете көшесі: 10, 22/1. ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 46 МЛ-де'''): Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 |- | valign="top" |'''[https://www.26astana-mektep.edu.kz/kz/o-shkole#:~:text=%D0%92%202016%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83%20%D0%93%D0%A3%20%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81,%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F%20%D0%BF%D0%BE%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%20%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%B8%2C%2024. № 26 мектеп-гимназия]''' |Конституция 24 |2016 жаңа мәртебе <ref>https://www.inform.kz/ru/aset-isekeshev-otkryl-novuyu-stolichnuyu-shkolu-na-meste-avariynoy_a2943919</ref> |қазақ, орыс | | valign="top" |Конституция көшесі: 18, 20, 20/2, 22, Қарасай батыр көшесі: 20, 22, 22/1, 22а, 22б, 22в, 22г, 24/1, 24/2, 26, 26/2, 29, 31. К.Байсейітова көшесі: 2, 4. Қарталы көшесі: 3а, 3/1, 5/1, |- | [https://34.astana-bilim.kz/mektepturli?lang=kz № 34 орта мектеп]|| Тайбурыл, 23 || 2002 || || | |- | [https://35.astana-bilim.kz/about?lang=kz Нәзір Төреқұлов атындағы № 35 мектеп-лицей]|| Абая 9/1 || 1991|| қазақ, орыс|| |Абай даңғылы: 1, 1/1, 1/2, 3, 3/3, 3/4, 3/5, 5, 5/1, 9, 11, 11/1, 15/1, 18, 21; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 8, Сейфуллин көшесі: 1, 2, 2в, 2/2, 3, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 6/1, 7,  8, 9, 9/1, 10, 11, 12, 13/1, 14, 14/2, 14/3, 14/4, 18, 18/1, 18/2, 18/4, 18/5, 20, 23, Челюскинцев көшесі: 71, 73, 73а,75, 77, 79, 83/2, 84, 90, 94;  Ж.Омаров көшесі: 16, 18, 19а, 20, 20 б, 22, 24, 25, 27, 47А, Талшын көшесі: 14, 18, 41, 41а, Сарыарқа даңғылы: 15, 17, 19,  22/1, 24, 26/1, 28, Жеңіс даңғылы: 17, 17а, 17б, 17в, 19, 21, 23, 25, 27/1, 31, Ә.Жангелдин көшесі: 4, 6; К.Күмісбеков көшесі: 3а, 6, 6/1, 7, 7/1, 9, 9/1, 9/2;   |- | [https://36mektep.edu.kz/# № 36 орта мектеп]|| Қарасай батыр, 7 || 1936 || орыс||В 1936 году в Акмолинске построено двухэтажное здание школы, получившее номер 30, который она носила до 1958 года. В 1958 году школе присвоили №63, В 1977 году школе дали №107, В 1997 году она получила №36. В 1968 году к школе пристроили помещение, её площадь увеличилась вдвое.<ref>https://bilimland.kz/ru/directories/item/1682</ref> |Қарасай батыр көшесі: 2в, 6, 15, 16, 25, 25/1, Конституция көшесі: 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 8, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 16, 24/1, 26/1, Бұланты көшесі: 3, 4, 5, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, М.Дулатов көшесі:  2, 2а, 4, 4а, 6, 14, 18/2, 18а, 20, 22, 22/2, 24, 24/2; Жартас көшесі: 1, 2, 3/4, 7;  Ш.Бейсекова көшесі: 15/2, 15/2а, 15/3, 15/4, 15/5, 15/6, 15/7, 15/8, 15/9, 17/1, Гагарин көшесі,  Баркытбел таркөшесі, 28, С.Мұхамеджанов көшесі: 1-43, Абат-байтақ көшесі: 2-10/1, Ұланбел көшесі: 1-7, Есенберлин көшесі: 1, 2а, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Біржан сал көшесі: 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, ул.Гете 1, 1/1а, 3, 4, 4 а, А.Диваев көшесі, К.Байсейітова көшесі: 3, Ақбұғы көшесі 1-8/1, Үшқара (барлық үйлер), Шынтас таркөшесі, 8а ('''қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар № 61 МЛ-де''') |- |''<u>[https://39.edu.kz/ № 39 кешкі (ауысымды) мектеп]</u>'' |''<u>Ә.Молдағұлқызы, 22</u>'' |2000? |''<u>қазақ, орыс</u>'' |2000 жылы «№ 1 кешкі мектеп»КМҚК «№ 39 кешкі (ауысымды) мектеп» КММ болып қайта құрылды. | |- | [https://40.astana-bilim.kz/all?lang=kz Әлкей Марғұлан атындағы № 40 мектеп-лицей]|| Көктал кенті, Д.Бабатайұлы, 24 || 1997|| қазақ||«Ишим Астана» АҚ ''№ 1 толық емес орта мектеп'' ''1997 жылдан'' «Көктал орта мектебі» 1998 бастап |Ж.м. Көктал 1 мекенжайлары: Актау көшесі: 1-13, Көкжиек көшесі: 1-6, Байқоныр көшесі: 1-58, Өркен көшесі: 1-18, Жетісу көшесі: 1-19, Болашақ көшесі: 13-120, Күлтұма көшесі: 1-29, Таңжарық көшесі: 1-30, Жаңақоныс көшесі: 1-70, 70а, Ақтубек таркөшесі: 1-11 Мойнақ көшесі: 1-14, Жаркөл көшесі: 1-28, Нұра көшесі: 1-7, Сүйінбай ақын көшесі: 1-70, Жұмбақтас көшесі: 1-8, Шымбұлақ көшесі: 1-10, Көктөбе көшесі: 1-7, Келешек көшесі: 1-10, Береке көшесі: 1-10, Талас көшесі: 1-13, Тайтөбе көшесі: 1-19, Гагарин көшесі: 1-9 Бидайық көшесі: 1-14, Жаяу Мұса көшесі: 1-47, Шортанбай ақын көшесі: 1-26, Естай көшесі: 1-48, Базарлық көшесі: 1-18, Ақтолқын көшесі: 1-12, Бастаңғы көшесі: 1-8, Бақтыбай ақын көшесі: 1-4/1, Көкжиек көшесі: 1-18, Аққорған көшесі: 1-10, Кербез, Перне көшелері, Абайдың 150 жылдығы көшесі: 1-22/1, Басықара, Мөңкеұлы, Сұлама көшелері, Изенді, Сонар көшелері, Ақыт Үрімжіұлы, Сырғалы, Күршім көшелері, Бәсіре, Батығай көшелері, Майлыкожа ақын, Шөже ақын көшелері, Найзақоңыр, Сәйгүлік көшелері, С-191, С-192 көшелері, Школьная, Новая көшелері, Алмалық көшесі, Нарын көшесі: 14-28, Сұлукөл көшесі: 15-35, Еңлік-Кебек, Ақ қайың көшелері, Нұрбесік, Ардагерлер көшелері: 15-38, Дайрабай таркөшесі, Сұлукөл көшесі: 8, 14, 14/1, Шұғыла көшесі: 3, 3/1, 4, 4/1, 5, 6, 7, 8/1, 9, 10, 14а, 17, 18б Титов көшесі: 4/1, 15-29, Қайыңды көшесі: 20-46 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 41 ЖББМ)''' |- | № 41 орта мектеп || Көктал кенті, Ардагерлер, 1а || 05.01.1970|| орыс|| |Ардагерлер көшесі: 1-12, 12а-31, 32-38, Ақтау көшесі: 1, 3, 4, 5, 7, Д. Бабатайұлы көшесі: 1-29, Аққорған көшесі, Новостройка көшесі, Сұлукөл көшесі: 3, 5, 7, 7/1, 7/2, 9, 11, 13, Шыңғыстау көшесі: 1-17, Болашақ көшесі: 1, 1в, 2, 2/2, 2а, 3-11, 13-120, Шұғыла көшесі: 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2, 3, 3/2, 4/1, 4/2, 5, 6/1, 6/2, 7, 7/1, 7/2, 9/3, 9/4, 10/1, 10/2, 11-13/2, Көкжиек көшесі: 1/1, 1/2, 3/2, 5/3, 5/4, 5/5, 2/6, 2/7, 2/8, Титов көшесі: 2, 2а, 3-14, Қайыңды көшесі: 1-14а, 16, 18, 18/1, 18/2, Алмалық көшесі: 2, 3, 4, Нарын көшесі: 1-12, 14-18, 12-1 көшесі: 4, 6, 8, 10, 12, '''(қазақ тілінде оқытатын 4-11 сыныптар''' '''№ 40 МЛ)''' |- | [https://komplex46.edu.kz/# № 46 балабақша-мектеп-гимназия кешені]|| А. Молдағұлов, 35 || 1994 || орыс||Немецкий гуманитарный образовательный комплекс |Бейбітшілік көшесі, 60, 62, 62а, 64, 64а, Есенберлин көшесі, 30, 32, 38, Республика даңғылы, 72, 74, 76, 76/1, 77, 78, 79, 81, Ә.Молдағұлова көшесі, 33, 37, 37/1, 39 '''(қазақ тілінде оқытатын 5-11 сыныптар''' '''№ 25 ЖББМ-ке)''' |- | № 47 балабақша-мектеп-гимназия кешені || С.Сейфуллин, 21 || 1996 <ref>https://astanakids.kz/catalog/astana/gosudarstvennye-detskie-sady/42-gkkp-kgu-kompleks-detskiy-sad-shkola-gimnaziya-47</ref>|| орыс|| | Қазақстан Республикасы және Орта Азиядағы украин тілі мен әдебиетін оқытатын жалғыз оқу орны.<ref>http://www.kompleks-47.edu.kz/kz/biz-turaly.html</ref> |- | Қошке Кемеңгерұлы атындағы № 49 орта мектеп || Өндіріс, Сарыадыр, 3. || 2005<ref>https://www.instagram.com/reel/CfGh9HMIPO3/</ref>|| || | |- | [https://sh56.edu.kz/ru Шәкәрім атындағы № 56 мектеп-лицей]|| Челюскинцев 29/1, Улица Тарас Шевченко 3?<ref>https://sh56.edu.kz/ru</ref>|| 2006<ref>https://www.sh56.edu.kz/ru/o-nas-292216</ref>|| қазақ|| |Кенесары көшесі: 4, 4а, 4б, 6, 8, Шығанақ көшесі: 1, 1/1, 3, Т.Шевченко көшесі: 4, 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 10/4, Сарыарқа даңғылы: 1, 1А, 1Б, 3, 5, 5/1, 7/9,  Челюскинцев көшесі: 1, 5, Косыгин көшесі: 14, Тұран даңғылы: 3, 3в, 3д, 3/1, 3/2, 3/3, 3/4, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 5/6, 5/7, 5/8, 5/9 «Газ аппаратурасы» т.а. үйлері, '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 11 МЛ);''' Сарыарқа даңғылы: 8, 8/1, Жеңіс даңғылы: 1, 3, 5, 5/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №1 МЛ).''' |- | [https://58bilim.edu.kz/mektep-tarikhi/ Ілияс Жансүгіров атындағы№ 58 мектеп-гимназия]|| Акан сері, 22 || '''2007-2008'''|| қазақ|| |Талапкерская көшесі, Атбасарская көшесі, Рауан таркөшесі, Қарталы көшесі: 5, 6, 8, 21/1, 95-150 А.Чехов көшесі: 56-68а, Сүмбе таркөшесі: 15-36б М.Жалел көшесі: 47, 73-85, Ақан сері көшесі: 16, 18, 24, 24/1, 32, 40/8, 47/1, 59/1, К.Байсейітова көшесі: 92-126, Жарсуат таркөшесі, Маралсой таркөшесі, Коғалы таркөшесі, Желдірме таркөшесі, Асаукөк таркөшесі, Д.Карбышев көшесі: 8/2, Фахд бен Абдулл Азиз көшесі, С.Мұхамеджанов көшесі: 44-110, Ш.Бейсекова көшесі: 3/1-5/10, Шақпақ көшесі (барлық үйлер) ('''орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 20 ЖББМ'''); Н.Тілендиев даңғылы: 16/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар  № 18 ЖББМ);''' |- | № 60 мектеп-лицей || Кубрина, 21/1 || 2008 <ref>[https://bilimland.kz/ru/directories/item/1737#:~:text=%D0%93%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5%20%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%2D%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%20%E2%84%96,%D0%A1%D1%82%D0%BE%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%20%E2%80%93%20%D1%81%D1%82%D0%BE%20%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%C2%BB. https://bilimland.kz/ru/directories/item/1737#:~:text=%D0%93%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B5%20%D1%83%D1%87%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%2D%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%20%E2%84%96,%D0%A1%D1%82%D0%BE%20%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%20%E2%80%93%20%D1%81%D1%82%D0%BE%20%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%C2%BB.]</ref>|| қазақ, орыс|| |Кубрин көшесі: 2/1, 20/1, 22/1, 23/1, Боталы көшесі: 26, 26/1, 26/2, 26/3, 26/4, 26а, 26б, Абай таркөшесі: 2, 3, 4, 5/1, 5а, Абай даңғылы: 4а, Сарыарқа даңғылы: 29, 29/1, 31, 31/2, Күмісбеков көшесі: 9, 9/1, 9/2, 9а, 11, 12/2, 12/5, Б.Соқпақбаев көшесі: 1, 3, 4, 5, 6, Щорс көшесі: 12/2 |- | [https://61astana-bilim.edu.kz/%d0%b1%d1%96%d0%b7-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%bb%d1%8b/ Қаныш Сәтбаев атындағы № 61 орта мектеп]|| Қарталы улица Конституция,33?? | '''2008''' || қазақ|| |Қызылсу көшесі: 33-51, Аспара көшесі, Медеу көшесі: 10/1-31/3, 32-65, Өрнек көшесі, Қарталы көшесі: 1/1, 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 18, 18/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 8 март көшесі, Конституция көшесі: 21, 23, 25, 27, Ш.Бөкеева көшесі: 1-38/9, 40, Қазығұрт көшесі, Саққорған көшесі, Құрақты көшесі: 1-12, Карталинский таркөшесі, Суворов көшесі: 12, 14, 16 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 26 МГ);''' К.Байсейітова көшесі: 7, 8, 10, 10/1, 11, 13/1-27/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 36 ЖББМ);''' М.Дулатов көшесі: 54-64, Жидебай көшесі, Юбилейная көшесі, Жалын көшесі: 28-51, Медеу 32-65, Қарталы 9а, 11, 13, 15/1, 17, 17/1, 19а, 22, 24, 26, 28, 30, 32 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 20 ЖББМ).''' |- | [https://licei62.edu.kz/ru/o-shkole/nasha-istoriya № 62 мектеп-лицей]|| Московская, 41 || 23.01.2009 || қазақ, орыс|| |М.Әуезов көшесі: 38/1, 39, 41/1, 41, 42, 42а, 43/1, 44, 45, 45/1, 47, 48, 50, 52а, 54, 55, 55/2, 56, 57, 57а, 57/1, 57/2, 57/3, 59, Бейбітшілік көшесі: 40, 42, 42а, 44, 44а, 45, 47, 48, 49/1, 50, 52, 54, 55, 56, 58, 61, 63, 65, 67, 69, 71 (59-жатақхана), Республика даңғылы: 55, 57, 61, 71, 71/1, Ә.Молдағұлова көшесі: 30, 32, 34, 36, Желтоқсан көшесі: 48/1, Мәскеу көшесі: 38а, 38/1, Шеркала таркөшесі: 1-12/2, академик Скрябин бульвары: 6, Орлықөл көшесі: 15/2 |- |'''[https://65.astana-bilim.kz/ Мағжан Жұмабаев атындағы № 65 мектеп-гимназия]''' |улица Шәймерден Қосшығұлұлы,18/1 |2010 |қазақ, орыс | |Б.Соқпақбаев көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 16/4, 18, 18/1, 18/2, 18/3, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 14, 16, 18, 1-ші Алматы көшесі (барлық үйлер), Е.Серкебаев көшесі: 3/1-12/7, С-303 көше: 2-2/5, Н.Тілендиев даңғылы, 1/2 |- | [https://67gymnasium.edu.kz/kz/o-shkole Ілияс Есенберлин атындағы № 67 гимназия]|| 188, 23/1 улица Шәймерден Қосшығұлұлы,23/1 || '''''2011''''' || қазақ|| |Б.Соқпақбаев көшесі: 20, 20/1, 20/2, 20/3, 20/4, 20/5, 21, 21/1, 23, 23/1, 23/2, 23/3, 25, 25/1, 25/2, 27, 27/1, Ш.Қосшығұлұлы көшесі: 20, 20/1, 21, 21/1, 22, 22а, 22б, 22/1, 22/2, 23, 23/2, 24а, 24/1, 24/2, 24/3, 24/4, 25, 25/1 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 65 МГ);''' Е.Серкебаев көшесі: 33, 33/1, 33/2, 33/3, 33/4 '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар № 80 МГ)''' |- | [https://68gymnaziya.edu.kz/ Міржақып Дулатұлы атындағы № 68 мектеп-гимназия]|| Көктал, Құсмұрын, 2 || 01.01.2011|| қазақ|| |Ақмола көшесі: 1-57, Ақтөбе 1-12, Ақсуат 1-21, Арқалық 1-66, Айыртау 1-4, Балқаш, Жезді 1-15, Зайсан 1-36, Құланөтпес 1-14, Кима 1-7, Қарасу 1-30, Қайнар 1-41, Кендала, Мойылды 1-30, Мыңжылқы 1-4, Моншақты 1-39, Тастық 1-22, Сарыөзен 1-27, Саумалкөл 1-4, 10, Сарыағаш, Ұлытау 1/1-29/1, Актөбе, Ақсу, Ақсуат, Арқалық, Айыртау, Балқаш, Жезді, Зайсан, Құланөтпес, Кима, Қарасу, Қайнар, Кендала, Мойылды, Мыңжылқы, Моншақты, Тастық, Сарыөзен, Саумалкөл, Сарыағаш, Ұлытау '''(орыс тілінде оқытатын сыныптар №41 ЖББМ).''' |- | [https://school80astana.edu.kz/ru Сәкен Сейфуллин атындағы № 80 мектеп-гимназия]|| 188, 17/2, улица Шәймерден Қосшығұлұлы,17/2 || || қазақ, орыс|| |Ш.Қосшығұлұлы көшесі 3/1, 3/2, 4, 6, 6/1, 7, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 10/2, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 11/4, 13/1, 13/2, 13/4, 13/5, 13/6, 17, 17/1, 17/3, 19, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, Жамбыл көшесі 8, 8/1, 8/2, 10, 15а, Е.Серкебаев көшесі 19/1, 21, 21а, 25, 31, Е-882 көшесі 3а, 5, 7, 15, 15а, Б.Соқпақбаев көшесі 10. |- | valign="top" |'''№ 105 жалпы білім беретін мектеп''' |Құсмұрын 2 |2024 | | |Ұлытау көшесі 44, 50, 50а, 50б, 50/1, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 51, 52, Қызбел көшесі, Бостандық көшесі, Ордабасы көшесі, Жарқайың көшесі, Ордабасы көшесі, Маятас көшесі, Баршын-Ұлытау көшесі, Наурыз-Ұлытау көшесі, Ақсу көшесі, Тарбағатай көшесі, Шаңтөбе көшесі, Торғай көшесі, Наурыз көшесі 54, Айдарлы көшесі, Шаңтөбе көшесі 11, 11/1, Тлендиев даңғылы 36, 38, 40, 42, 44, 44/1, 44а, 44/2, 46, 48, 50, 50/1, 50/2, 52, 52/2 '''(орыс тілінде оқытатын 6-11 сыныптар № 41 ЖББМ-те).''' |- | valign="top" |'''[https://106mektep.edu.kz/ № 106 жалпы білім беретін мектеп]''' |Бейбарыс Сұлтан, 15 |2024 | | |Қараменде би Шақаұлы көшесі 1, 3, 3/1, 3/2, 7, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 11/1, 64, Бейбарыс Сұлтан көшесі 5, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 7, 9, 11, 12/1, 12/2, 12/3, 13, 13/1, 14, 23, 25, 25/1, 25а, 25/2, 25/3, 25/4, 27, 31, Е.Серкебаев көшесі 41, 43, 45, 47, Тлендиев даңғылы 15/1, 15/2, 15/3, 15/4, Ч.Айтматов көшесі 77, 77/1, 77/2, 77/3, 77/4, 77/6, 77/7, 77/8, 77/9, 77/10, 77/11, 79, 79/1, Жайылма көшесі, Ж.Сейдалин көшесі, Бозбиік көшесі, Ақбөкен көшесі, Қызылкеніш көшесі, Сүйінбай ақын көшесі, "Мирный дом" тұрғын үй кешені, «Зеленая роща 1» СТ, «Зеленая роща 2» СТ, «Полянка» ПК, А.Тұрлыбаев көшесі 1-39, 150 жыл Абай көшесі 23-66, Арықты көшесі 4-28, Ж.Ақпаев көшесі 2-34, Қаражорға көшесі 1-13, Дәулеткерей көшесі 7, 8, 10, 11, 13, 15. |- | valign="top" |[https://bilnurqyz.edupage.org/ Лицей-интернат "Білім-инновация" для одаренных девочек] |Бердібек Соқпақбаев (ул 187) көшесі, 17 |2003<ref>https://bilnurqyz.edu.kz/ru/ru-about-us/</ref> |қазақ, орыс |Казахско-турецкий лицей-интернат для девочек. ГУ «Казахско-турецкий лицей-интернат для одарённых девочек» города Астана | |} == Сарайшық ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983291?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | № 13 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Промышленный улица Шалкөде,5|| 1962 <ref>https://bilimland.kz/ru/directories/item/1637</ref>|| қазақ, орыс|| || Шарбақты көшесі, 1-46, Көкарал көшесі, 1-44а, Бәйшешек көшесі, 1-80, Көкжелек көшесі, 1-52, Қапал батыр көшесі, 1-12, Балуан Шолақ көшесі, Шалқоде көшесі, 1, 2, 2/1, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, «Айсу» қонақ үйі, Атамұра көшесі, 1-36, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 1-37 («Шебсклад»), А-123 көшесі, 7-үй, (7-11 қазақ тілінде оқытатын сыныптар № 57 ОМ-те) |- | [https://42.astana-bilim.kz/the_histony_of_the_scool?lang=kz № 42 жалпы білім беретін мектеп]||ЖМ Күйгенжар Жанатұрмыс 6/2 | 1992, жаңа ғимарат 2012|| қазақ|| || «Күйгенжар» т.а., |- | № 43 мектеп-қосымша білім беру орталығы || ЖМ «Мичурино», Алаколь, 18|| || қазақ, орыс|| 2000 дейін Мичуринская '''средняя школа'''<ref>https://bilimland.kz/ru/directories/item/1697</ref>|| «Мичурино» т.а. |- | [https://44.astana-bilim.kz/passpoutschool?lang=ru Рақымжан Қошқарбаев атындағы № 44 жалпы білім беретін мектеп]||ж/м: Интернациональный, Нурлыжол 8 | 1972, пристройка 2024|| қазақ, орыс|| || «Интернациональный» т.а. |- | [https://57-astana.edu.kz/%d0%bc%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%b5%d0%bf-%d1%82%d0%b0%d1%80%d0%b8%d1%85%d1%8b/ Мәшһүр Жүсіп атындағы № 57 жалпы білім беретін мектеп]|| Промышленный, Шарбакты 46|| 2007|| қазақ|| || Атамұра көшесі, 1-36, Шалқоде көшесі, 1, 1/2, 2, 2б, 2/1, 9, Серікбаева көшесі, 1-17, М.Шоқай көшесі, 1-51, 105, 107, Бастөбе көшесі, 1-39, Маркова көшесі, 1-28, Игішева көшесі, 2-16/3 («Шебсклад», «Силикатчик»), Құлагер көшесі, 12/6, М.Толебаева көшесі, 25, Сарын көшесі, 1-82, Н.Ахметбеков көшесі, 1-48, Масаты көшесі, 1-62, Тайқазан көшесі, 1-60, Бұлбұл көшесі, 1-35, Сүтбұлақ көшесі, 1-10, А-98 көшесі, Мәшһүр Жүсіп көшесі, 13, 15, Бозінген көшесі, Енесай көшесі, Шалкөде көшесі, 1, 2, 2б, 3, А-123 көшесі, 7, 8 (ТК «Nur Ali Apartments»), А-91 көшесі, 17, А.Бөлекбаев көшесі, 22, Қордай көшесі, 97, 99, 100, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №13 ОМ-те), |- | [https://www.72bilim-ns.edu.kz/ru/o-nas/passport-school.html № 72 мектеп-лицей]|| А.Байтұрсынов, 25|| 2014|| қазақ, орыс|| || А. Байтұрсынұлы көшесі, 2, 12, 12/1, 17, 17/1, 17/2, 19, 23 блок А, 23 блок Б, 23/1 блок В, 23/2 блок Г, 27, 29а, 29б, 29/2, 31, 31а, Қ. Қуанышбаев көшесі, 14, 15, 15 блок А, 15 блок Б, Қ. Аманжолов көшесі, 32, 32/1, Р. Қошқарбаев көшесі, 13, 15. 26а, 26б, 28, 32 блок К, 32 блок Л, 32/2 блок Е, 32/3 блок И, 32/4 блок Д, 34, 36, С. Нұрмағамбетов көшесі, 29, 31, 31а |- | [https://73.astana-bilim.kz/mekteptolkyzhaty?lang=kz № 73 мектеп-лицей]|| А191, 2|| 2014<ref>https://www.inform.kz/ru/1-sentyabrya-v-astane-otkroyutsya-4-novye-shkoly_a2687163</ref>|| қазақ|| || Ж. Нәжімеденов көшесі, 12, 14, 14/1, 16, 16а, 16б, 16е, 20, К. Аманжолов көшесі, 20, 22, 22а, 24,, Ш. Қалдаяқов көшесі, 12, 15, 15/1, 17, 19, 19/1, 21, 21/1, 21/2, Депутаттық қалашық (К. Бекхожин, А. Байжанбаев, Ү. Құлымбетов, Аманжолов, Б. Қарашаұлы, М. Сағдиев, Қ. Оразалин, А.-23, А-24, Б. Әшімов, Қ. Мырзабеков көшелері), (орыс тілінде оқытатын сыныптар №113 ОМ-те);, Тәуелсіздік даңғылы, 56, 56/1, 56/2, 56/3, 58, Райымбек батыр көшесі, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 91 МГ-ға) |- | Мұқағали Мақатаев атындағы № 74 мектеп-гимназия || Т. Жүргенов 29|| 01.09.2014|| қазақ|| || Қошқарбаев көшесі, 23, 25, 27, 27/1, 27/2, 29, 31, 37, 40, 40/1, 42, 44, 46, 46/1, 46/2, 48, 50, 50/1, 54а, 56, Қордай көшесі, 79, 79а, К. Әзірбаев көшесі, 2, 4, 4/1, 6, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, 6/5, 8, 10, 12, 47, Т. Жүргенов көшесі, 34, Айнакөл көшесі, 62, 62/1, 66 , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, К. Әзірбаев көшесі, 37/1, А. Бөлекпаев көшесі, 9, 9/1, 13, 14, 15, 16, Т. Жүргенов көшесі, 27, 27/1, Байтұрсынұлы көшесі, 39, 39/1, 39/2, 39/3, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №83 МГ-да) |- | [https://83.astana-bilim.kz/about_school?lang=kz Ыбырай Алтынсарин атындағы № 83 мектеп-гимназия]|| А.Байтұрсынов, 35|| ''2016'' || қазақ, орыс|| || Байтұрсынұлы көшесі, 33, 33/1, 37, М. Жұмабаев көшесі, 39, К. Әзірбаев көшесі, 14, 14/1, 16, 20, А. Бөлекпаев көшесі, 1, 3, 4, 8, 10, 10/1, 12, Қошқарбаев көшесі, 40, 40/1 |- | Мұхтар Әуезов атындағы № 86 мектеп-гимназия || Аманжол Бөлекбай 20|| 2018?<ref>https://enbek.kz/ru/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B5/260696</ref>|| қазақ|| || Х. Доспанова көшесі: 1, 1/1, 2, 2/1, 2/2, 2/3, Т. Жүргенов көшесі: 26 (1, 2, 3-блоктар), 28, 28/1, 30, 32, А. Бөлекпаев көшесі: 17, 19, А. Байтұрсынұлы көшесі: 41 (1, 2, 3-блоктар), 43, 43 (1-блок), 43/2, 43/3, 43/4, А-75 көшесі: 2 (1, 2, 3, 4-блоктар) , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 83 МГ-да);, Қошқарбаев көшесі: 60, Орхон көшесі: 16, Қордай көшесі: 74, 76, 81, 82, 82а, 83, 85, 87, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 116 ОМ-те);, А. Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14а, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/3, 18, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те). |- | № 91 мектеп-гимназия || Храпатый, 10|| 2021<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/262086?lang=ru</ref>|| қазақ, орыс|| || Ш. Қалдаяқов көшесі 2, 2/1, 2/2, 4, 4/1, 4/2, 6,, А. Тыныбаев көшесі 2, 4, 5, 6, 6/1, 7, А-32 көшесі 1, 1/1, 3, 5, Панфилов көшесі 1, 1/2, 2, 3/1, 5, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, А. Храпатый көшесі 3, 5/1, 5/2, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 12, 13, 14, 15, 15/1, 17, 17/1, 19, 21, 21/1, 21/2, 23, 25, 25/1, 25/2 |- | [https://93ml.edu.kz/ № 93 мектеп-лицей]|| Ж. Нәжімиденов, 24|| '''2022''' || қазақ|| || Ш.Қалдаяқов көшесі: 23, 23а, 23/1, 23/2, 24, 25, 25а, 26, 26/1, 28, 44, С.Нұрмағамбетов көшесі: 19, 21, 21/1, 23, 23/1, 25, 25/1, 27, 27/1, Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, А.Байтұрсынұлы көшесі: 4/1, 6, 8, 10/2, 10/3, Ж.Нәжімеденов көшесі: 5/1, 6, 26/1, 28, 28/1, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 113 ОМ-те): |- | [https://astana98mektep.edu.kz/ru/%d0%bc%d0%b5%d0%ba%d1%82%d0%b5%d0%bf-%d1%82%d1%83%d1%80%d0%b0%d0%bb%d1%8b/ № 98 мектеп-лицей]|| Ж.Нәжмиденов көшесі, 8|| 2018, 2024 | || || Ж. Нәжімеденов көшесі: 2, 4, 4/1, 10, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4; Ш. Қалдаяқов көшесі:,1, 3, 11, 13, Қ. Аманжолов көшесі, 26/1, 26/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 9/1, 9/2, 9/3, 11а. |- | № 102 жалпы білім беретін мектеп || Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 7|| 2024|| || || А.Байтұрсынұлы көшесі, 1, 3, 5, 9, Р.Қошқарбаев көшесі, 2, 8, 10, 10/1, Қ. Аманжолов көшесі, 28, 28/1, 28/2, Қ. Қуанышбаев көшесі, 11б, 11/1, 11/2, 11/3 |- | [https://www.102mektep.edu.kz/about-us/index.php № 112 жалпы білім беретін мектеп]|| А 102 көшесі, 39|| 2024 || || || А-108 көшесі: 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, А-130 көшесі: 1, 5, А-105 көшесі: 11, 20, 20/1, 20/2, А-102 көшесі: 4/5, 23, 27, 29, С.Шаймерденов көшесі: 4/2, , М.Төлебаев көшесі: 1, Қапал көшесі: 1/1, «Ақбидай» т.а. А-431 көшесі: 21 |- | № 113 Жайлы жалпы білім беретін мектеп || Шәмші Қалдаяқов көшесі, 38|| 2025|| || || Ш.Калдаяқов көшесі: 27/4, 29, 34, 40, 40/1, 40/2, 44, 51, 55а, 58, 58/1, 58/2, 59а, 60а, 60б, 61, Ж.Нәжімеденов көшесі: 7, 7а, 13, 13/1, 13/2, 15, 17, 19, 27, 29, 29/1, 29/2, 29/3, 31, 33, 34, 34а, 34/1, 34/2, 37, 39, 39/1, 44, 44а, 52а, 54/1, 62, 62 к1, 62 к2, 62 к3, 64, Т.Жүргенов көшесі: 3, 4, 5, 6, 10, 12, 14, 18, 18/2, 19, С.Шаймерденов көшесі: 4/3, А-29 көшесі: 1, 4, 6, 11, 29а, А-42 көшесі: 15, 17, 19, 21, 23, А-52 көшесі: 8, 8/1, Қ.Ахмедияров көшесі: 3, 12, 14, 16, 20, 22, 34, 23-16 көше: 2/2, 2/3, 2/4, 2/7, 2/8, 2/9, 2/11, 2/12, 2/13, 8, 12, 16, Ә.Қайдаров көшесі: 1, 3, 8, А-39 көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, С.Мауленов көшесі: 2, 3, 5, 7, 8, 10, 11, 13, 15, 17, 19, 18, 20, 20/1, 21, 27, 29, 31, 33, 37, О.Бөкей көшесі: 5, 10, Ұ.Қараманов көшесі: 2, 6, 20, Райымбек батыр көшесі: 31, 33, 41, 49, 51, 55, 57, 74, 76, 80, 80/1, 82, 82/1, 84, 86, 88, 94, 96, 98, ТК: «Zurich», «Florence», «Феникс», М.Жұмабаев көшесі, 38, «А-City» ТК, ул.М.Тынышбайұлы, 10, Орыс сыныптары: Райымбек батыр көшесі: 54, 54/1, Ш.Калдаяқов көшесі: 24, 26, 26/1, 28, А.Байтұрсынұлы көшесі: 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16, 16/1, 16/3, 18, 20, 20/2, 20а, 36, 36а, 40, 67, С.Шаймерденов көшесі: 1, 8б, 8 |- | [https://baitursynov.binom.edu.kz/ «А.Байтұрсынұлы атындағы Binom school»]|| Промышленный, Ахмет Байтұрсынұлы көшесі, 49а | || || || А-91 көшесі: 12, 14, 16, А.Байтұрсынұлы көшесі: 20, 20а, 20/2,22, 30, 30/1, 32, 32/1, 32/2, 32/3, 32/4, 36, 36а, 38, 40, 47, 49, 49/1, 51, 53, 53/1, 61, 67, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, 6, А-92 көшесі: уч. 3, 5, С.Шаймерденов көшесі: 1, 2, 3, 5, 8, 8б, М.Тынышбайұлы көшесі: 2, 5, Малая, Веселая көшелері, , Bilim 1 - ул. Байтурсынова 30, Bilim 2 - ул. Байтурсынова 30/1, Birlik – Байтурсынова, Bailyq - Байтурсынова , Dauletti Qalashyq - Байтурсынова |- |[https://www.haileybury.kz/kz/astana Haileybury Astana] |Улица Ивана Панфилова, 4 |2011 | | |жеке меншік |} == Есіл ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983308?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | [https://www.24mektep.edu.kz/kz/mektep-turaly-794156 Жүсіпбек Аймауытов атындағы № 24 орта мектеп]|| Пригородный, улица Арнасай,127|| || қазақ, орыс|| || Пригородный т.а., «Авиатор» саяжай қоғамы, «Garden Village» коттедж кенті, , Е-761 көшесі, 4а, 4б, 4в, 4г., Е-699 көшесі, 8, 8/1, Арнасай көшесі, 5а, 5б, Сарытоғай көшесі, 3а |- | № 59 мектеп-лицей || Сауран 5/1|| жаңа корпус қосымша 2023<ref>https://kazpravda.kz/n/chetyre-shkoly-otkryli-v-astane/</ref> || қазақ, орыс|| || Сауран көшесі5, 5а, 5б, 5г, 5д, 7, 7а, 7б, 7г, 9, 9а, 9б, 10б, 10в, 12/1, 12/2, 14; Октябрьдің 70-жылдығы көшесі 1а, 3, 6а, 6/1, 8/1, 72, 74, 77; Қабанбай батыр даңғылы, 40, 42, Алматы көшесі, 2, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 9, 11, Ақмешіт көшесі, 1, 5, 5а, 7, 7а, 7б, 7/1 |- | [https://ibschool66.edu.kz/kz/mektep-tarihy-25105451 Дінмұхамед Қонаев № 66 мектеп-лицей]|| Д.Конаев 33/1|| 2011 || қазақ|| || Сарайшық көшесі, 2, 4, 5, 5а, 5б, 5в, 5г, 5е, 5д, 5/1, 6, 7, 7а, 7б, 7/1, 7/2, 7/3, 8, 9, 11, 11/1, 34; Қонаев көшесі, 29, Арай көшесі, 35/1, 35а, 35б; , (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 17 МГ-да);, Сарайшық көшесі, 36, 38, 40, , Қонаев көшесі, 12, 12/2, 14, 14/1, 14/2, 14а, 14б, 14д, 14г, 35, 35/1, Достық көшесі 13, 13/1, 13/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 МЛ-де) |- | [https://75shg-bilim.edu.kz/ № 75 мектеп-гимназия]|| Орынбор 28/1|| '''2014'''<ref>https://75shg-bilim.edu.kz/news/novaja-75-a-shkola</ref>|| қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі, 28, 30, Мәнгілік ел даңғылы, 28, А.Бөкейхан көшесі, 14, 14а, 14б, 14в;, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: , Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғ., 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2., А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б. |- | [https://www.school-lyceum76.edu.kz/kz № 76 мектеп-лицей]|| Түркістан, 10/1|| 2014<ref>https://www.inform.kz/ru/1-sentyabrya-v-astane-otkroyutsya-4-novye-shkoly_a2687163</ref>|| қазақ|| || Керей-Жанибек хандар көшесі, 22,, Түркестан көшесі, 8, 8/1, 8/2, 10, 14, 14а, 14/1, 14/2, 16/4, 16/5, Мәңгілік Ел даңғылы, 19, 19/2, 21, 23, 23/1, 27, 27/1, 29, 29/1, 29/2, 31, 33/2, 35, 35/1, Е-116 көше, 2, (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да). |- | [https://77.astana-bilim.kz/m_tolkujat?lang=kz Фариза Оңғарсынова атындағы № 77 мектеп-гимназия]|| Мәңгілік ел, 22/1 || 2015|| қазақ|| || А.Бөкейхан көшесі, 2, 6, 8, 10, 10/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі, 15, Мәңгілік ел даңғылы, 17, 22, 24, 26, 26а, 26б, , (орыс тілінде оқытатын сыныптар №75 МГ-да);, Түркістан көшесі, 4, 4а, 4/1, Алматы көшесі,11, 13, Түркістан көшесі, 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі, 62, 62/3,64, 64/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 99 ОМ). |- | № 82 «Дарын» мамандандырылған мектеп-лицей || Түркістан, 32/1|| 2015<ref>https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4761974-v-astane-otkryt-specializirovannyjj.html</ref>|| қазақ|| || Қазақ тілінде оқытатын бастауыш сыныптар:, Бұқар жырау көшесі, 36, 36а, 36б, 36/1, Ұлы Дала даңғылы, 65/2 (орыс тілінде оқытатын сыныптар «Қадыр Мырза әлі атындағы Binom school);, Жошы хан көшесі, 6, Ұлы Дала даңғылы, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1 (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | [https://sh84.edu.kz/ru Шейх Халифа бен Заид әл-Нахаян атындағы № 84 мектеп-лицей]|| Хусейн бен Талал, 7/1|| || қазақ, орыс|| || Мәңгілік ел даңғылы, 37, 37/1, 37/1 блок 1, 39, 41, 41/2, 41/3, 41/4, 41/5, 42, 45 блок H, блок J, блок G, 47 блок D, блок E, блок F, 48, 49 блок А, блок В, блок С, , Бөкейхан көшесі, 28, 30. Түркістан, 18, 18/1, 20, 20/1, 28, 28/1, 28а, 28/2, 30, 30/1, 32, Бухар жырау көшесі, 19, 28, 28а, 28б, 30, 30/1, Ұлы дала даңғылы, 41, 41а, 41б, 41в, 41/2, 41/4, 41/3, 45, 45/1, 47, 47/1, Г.Алиева көшесі, 2, 4, |- | [https://85astana-mektep.edu.kz/ Шейх Тәмим бен Хамад әл-Тәни атындағы № 85 мектеп-лицей]|| Қабанбай батыр 56/1   || 2018|| қазақ, орыс|| || Ұлы Дала даңғылы: 31, 31/1, 33, 33/1, 35, 37, 39, Қабанбай батыр даңғылы: 49, 49А, 51, 56, 56А, 56Б, Тұран даңғылы: 54, 56, 56/1, 58, 60, Бұқар жырау көшесі: 20, 20А, 20Б, 24, 26, 26/2, Г. Әлиев көшесі: 1, 3 |- | [https://www.88-mektep.edu.kz/kz/informaciya-o-shkole-167847 Қадыр Мырза Әлі атындағы № 88 мектеп-лицей]|| 31 көше '''Е-321 көшесі, 18 ғимарат'''; | 2019|| қазақ, орыс|| || Е-321 көшесі: 22, Е-314 көшесі: 20/1, 22, Таунхаус «Ferdinand», «Gold Land» ТК, Коттеджді кент «Family Village», «Forest Park Village», «Family Town», «Vela village» ТК, Қабанбай батыр даңғылы, 57, 57/2, 59, 59/1, 59/2, 59/3, 59А, 59Б, 75а, Тұран даңғылы, 72, 72 к1, 72 к2, 83/1,89/3, ДО «Черемушки» (Солнечная, Рябиновая, Столичная көшелері), Маймекен көшесі: 2, 4, 6, 6/1, «Яссауи» ТК (Қабанбай батыр көшесі, 63), Е-103 көшесі, 1, 1/1, 3, 3/1, 3/2, 5, Әл Фараби даңғылы, 76 |- | [https://89.astana-bilim.kz/news?lang=ru Дулат Бабатайұлы атындағы № 89 мектеп-лицей]|| Сауран, 5/1 '''Сауран 11.''' | '''2020''' <ref>https://89.astana-bilim.kz/news?lang=ru</ref>|| қазақ, орыс|| || Керей-Жәнібек хандар көшесі: 12/1, 14А, 14Б, 14В, 14/2А, 14/2В, 14/2С, 14/2Е, 14/2F, 14/2Д, 16,, Сауран көшесі: 13, 15, 15/3, 15/4, 18, 18/1, 20, Ақмешіт көшесі: 9, 9/1, 9/2, 11, 13, 13/1, 13/2, 13/3, 17, Қабанбай батыр даңғылы: 46, 46А, 46Б, 46/1, 48, 48/1, 48А, 48Б, 48/5, 48/7, 48/9, Орынбор көшесі: 1 (блок А, блок Б) |- | [https://95school.edu.kz/index.php/ru/ № 95 мектеп-лицей]|| Ұлы-Дала, 73/1|| || қазақ, орыс|| || Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, «Арнау» ТК: 1, 2, 3, 5, 6, 14, Е-871 көшесі: 1, 1/1, 1/2, 3, 4, Ұлы Дала даңғылы: 73, 75, Әл-Фараби даңғылы: 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, Аңырақай көшесі: 1А, Е-767 көшесі: 11,, Е-669 көшесі: 13, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:, Әл-Фараби даңғылы: 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 17, 17/1, 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, , Қ. Қайсенов көшесі: 2, Жошы хан көшесі: 6 |- | [https://96mektep-astana.edu.kz/ru/glavnaya/ № 96 мектеп-гимназия]|| Г.Алиев, 10|| 2023 <ref>https://www.zakon.kz/obshestvo/6446939-kak-vyglyadit-shkola-postroennaya-na-izyatye-u-korruptsionerov-dengi.html</ref>|| || || Ұлы Дала даңғылы: 54, 56, 56/1, 56/2, 58, 58/1, Қабанбай батыр даңғылы: 58А, 58А к1, 58Б, 58Б к1, 58Б к2, 58Б к3, 58Б к4, 58Б к5, 58Б к6, 58Б к7, 60А/8, 60А/9, 60А/10, 60А/13, 60А/12, 60А/11, 60А/15, 60А/16, 60А/14, 60А/20, 60А/19, 60А/18, 60А/17, 60А/2, 60А/1, 60А, 60А/6, 60А/5, 60А/4, 60А/3, 60/10, 60/11, 60/12, 60/13, 60/16, 60/15, 60/14, 60, 60/1, 60/2, 60/3, 60/4, 60/5, 60/6, 60/7, 60/8, 60/9, 60/17, 60/18, 60/19, 60/20, 64, Т. Рысқұлов көшесі: 1, 1Б, 1Д, 1/1, 3, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 5/4, 5/5, 9, 9а, Г. Алиев көшесі: 10, 10/1, Түркістан көшесі: 34, 34А, 34Б, 34/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 50, 51, 51/1, 51/2, 51/3, 51/4, 51/5, 51/6, 52 (блок В1, В2, В3), 53, 54, 54/1, 54/2, 56, 59, 61, Ә. Бөкейхан көшесі: 32, 38, 40, 42, 42/1, Тұран даңғылы: 83/1, Ақмешіт көшесі: 19А, 19/1, 19/2, 19/3, 19/4, 19/6, 19/7, 19/8, 19/9, 19/10, 19/11, 19Б |- | № 99 орта мектеп || Қабанбай батыр даңғылы, 38а|| 01.09.2024<ref>https://liter.kz/pervogo-sentiabria-v-astane-otkrylis-novye-komfortnye-shkoly-1725188582/</ref>|| || || Қабанбай батыр даңғылы: 19 (блок D), 29, 29/1 (блок А, Б), 29/2, 29/4, 34/1, 38/1, 38/2, 38/3, Сығанақ көшесі: 21, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 33, 35, 35А, 37, 39, 39/1, 41, 48, 48А, 54, 54/1, 58, 58/1, Сауран көшесі: 2, 3, 3/1, 4, 6, Достық көшесі: 1, 1А, 1/2, 5, 5/1, 5/2, 8, 8Б, 8/4, 10, 12, 12/1, Тұран даңғылы: 32/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Түркістан көшесі: 4, 4А, 4/1, Алматы көшесі: 11, 13, Түркістан көшесі: 2 (блок 1, 2, 3), Сығанақ көшесі: 62, 62/3, 64, 64/1 |- | № 103 орта мектеп || Мәңгілік Ел даңғылы, 70|| 2024|| || || Е 495 көшесі: 8, Хусейн бен Талал көшесі: 28, 30, 52, Е 496 көшесі: 4, 7, 8, 9, 10, 10/1, 10/2, Мәңгілік Ел даңғылы: 68 блок А1, блок А3, блок В1, блок С1, 72, 72/1, 76, 86, «Аман», «Talmas» ТК |- | № 104 орта мектеп || Жошы хан көшесі, 16|| 2024|| || || Мәңгілік Ел даңғылы: 36, 38, 40, 40А, 40/2,, Қаратөбе көшесі: 1, 3, 5, 6, 6/1, 6/1А, 7/2, 8, 10/1, 14/3, 16, 17, 18, 18/1, 19, 20Б, 21, Ақниет көшесі: 2, 2/1, 4/2, 5, 6, 8, 9, 10, Жиделі көшесі: 3 кв1, 5/1, 6, 7/1, 9Б, 9/1, 9/3, 11/2, 12, 15/1, 17, 18, 20, 20/1, 20/2, 22, 23/1, 23/2, 23/3, 24, 25, 25/1, 26, 27, 27/1, Ақселеу көшесі: 2, 4, 6, 8, 8/2, 8/3, 8/4, 9/1, 11, 15, Үшқопыр көшесі: 1, 1А, 1В, 2, 2/2, 3, 3Б, 3Г, 4, 5, 6, 7/1, 13А, 16, 36, Аққұм көшесі: 1Б, 1Д, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 17А, 17/2, 17/3, 19, 20А, 21, 23, 25, 25/1, 25/2, 25/3, , Орынбор көшесі: 13, 22, Ұшқыштар көшесі: 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 15/1, Орал көшесі: 1/1, 2, 3, 3А, 3Б, 4, 5,, Бағбан көшесі: 1, 2, 8/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 1Д, 40, 42, 42/1, 44, 44/1, 44/2, 44/3, 44/4, 46, Ұлы Дала даңғылы: 51, 53, 53/1, 55, 55/1, 55/2, Әлихан Бөкейхан көшесі: 3Б, 11, 11А, 11/1, 13, 15, 15/1, 16, 16/1, 16/2, 16/3, 17, 17/1, 18, 19, 20, 21, 21/1, 21/2, 21/4, 21А, 21/3, 21/5, 24, 35, Жошы хан көшесі: 1, 1/1, 1/2, 7, 7/1, 7/2, 12, 12/3, 13, 14/1, 16/1, 17, 20, 23, 27, Бұқар жырау көшесі: 12/3, 23, 25/1 (блок 1, блок 2), 27, 32, 34, 34/2, 44-ші көше: 2А/2 |- | Жайлы № 107 орта мектеп || Қасым Қайсенов көшесі, 4/1|| 2024<ref>https://www.inform.kz/ru/desyat-komfortnih-shkol-otkrili-v-astane-b60912</ref>|| || || Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1, 17, 17/1, Ұлы Дала даңғылы: 57, 59, 61, 63, 65, 65/1, 65/2, 67, 69, 71, Қ. Қайсенов көшесі: 2, 4, 6, Бұқар жырау көшесі: 40, 42., (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 95 МЛ). |- | Средняя школа № 108 || Е 117 көшесі, 40а|| 2024<ref>https://ru.elordainfo.kz/index.php/novosti-stolicy-ru/komfortnaya-shkola-otkrylas-v-rayone-stolichnogo-zhk-ba-ystan</ref>|| || || Е-117 көшесі: 33, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, Е-767 көшесі: 11, Е-669 көшесі: 13, 13А, Аңырақай көшесі: 1А, Е-779 көшесі: 32, 32/1, «Тельман» т.а. |- | Средняя школа № 109 || Е 669 көшесі, 6|| 2025<ref>https://109school.edu.kz/ru/o-shkole/</ref>|| || || Е-669 көшесі: 4, Е-915 көшесі: 15, 17, 19, 21, Е-509 көшесі: 7, 9, 11, Е-511 көшесі: 38, 40 |- | «Қ.Сәтбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 40а|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 21/1, 23, 25, 27, 27/1, 29, 30, 30/1, 30/3, 30/4, 32, 33, 34, 34/1, 34/2, 34/3, 34/4, 35, 36/2, 38/2, 40/2, 44, 44/1, 46, Ұлы Дала даңғылы: 80, 80/1, 82, 84, 86, 86/1, 88/1 |- | «Қадыр Мырза-әлі атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Әл-Фараби даңғылы, 9/5|| || || || Әл-Фараби даңғылы: 1, 3, 3/2, 5, 7, 7/2, 7/3, 9, 9/1, 9/2, 11, 11/1, Керей-Жәнібек хандар көшесі: 50, 50/1, 50/3, Бұқар жырау көшесі: 31, 31/1, 33, 33А, 33/1, 33/2, Орыс тілінде оқытатын сыныптар:Әл-Фараби даңғылы: 13, 15, 15/1Бұқар жырау көшесі: 36, 36А, 36Б, 36/1, 40, 42, Қ. Қайсенов көшесі: 4, 6, Ұлы Дала даңғылы: 65/2 |- | «Ә.Кекілбаев атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Тұрар Рысқұлов көшесі, 20|| 2022<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/novaya-shkola-binom-na-4000-mest-otkryilas-v-stolitse-487215/</ref>|| || || Фариза Оңғарсынова көшесі: 6, 6/2, 8, 8/1, 8/2, 10, Т. Рысқұлов көшесі: 16, 16А, 16/2, 18, 18/1, 18/4, 18/5, Хусейн бен Талал көшесі: 39, 39/1, 39/2, 41, 41/1, Мәңгілік Ел даңғылы: 56, 58, 60, 62, 62/1, 62/2, 62/3, 62/4, Әлихан Бөкейхан көшесі: 25, 25А, 25Б, 25В, 25Г, 27, 27А, 27/1, 27/2, 27/3, 27/3 (блок К2), 27/4, 29, 29/2, 29Б, 44, 46, 48, 52;, Тұрғын үй кешендері:BI Village Deluxe 3, BI Village Deluxe 4, White Hills, Bi Town, Deluxe Town, Коттеджді қалашықтар: Bi Village Comfort-2, Bi Village Comfort-3, Village Comfort-1,, Bi Village, Bi Village Deluxe-2, Bi Village Deluxe |- |[https://astanaboysbil.edupage.org/ Білім-инновация Астана, лицей-интернат] |Тұрар Рысқұлов көшесі, 14 | | | | |- |'''[https://agis.edu.kz/ Международная частная школа «Astana Garden International School»]''' |Улица Алихан Бокейхан, 34 |2017 | | |жеке меншік |- |'''[https://quantumtech.edu.kz/ Quantum TECH School]''' |Улица Турар Рыскулов, 9/1 |2024 | | |жеке меншік |- |'''[https://le-astana.kz/ Экономический лицей]''' |ЖК Олимп палас, улица Туркестан, 8/3 |1998 | | |жеке меншік |- |[https://isa.nis.edu.kz/ International Steppe School of Astana] |ул. Туркестан, 32/1 |2013 | | |Жеке меншік |- |[https://astana.fizmat.kz/ Республиканская физико-математическая школа] Астана филиалы |Улица Туркестан, 2/1 |'''2016''' | | | |} == Нұра ауданы<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/documents/details/983303?lang=kk</ref> == {| class="wikitable collapsible sortable" ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !! Оқыту тілі !! Бұрынғы атауы !! Қызмет ету аумағы |- | [https://17-astana-bilim.edu.kz/ Ақан Құрманов атындағы № 17 мектеп-гимназия]|| Қабанбай батыр, 9/1|| '''2002''' <ref>https://17-astana-bilim.edu.kz/kz/akparat-1222949</ref>|| қазақ, орыс|| || «Шұбар» ықшам ауданы: Қ. Ерімбет көшесі: 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14, 15, 17, 19, 27, 29, 31, 37, 39, 41, 43, 45, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, С. Мендешев көшесі: 1-63, Х. Досмұхамедұлы көшесі: 2-90, Е. Тайбеков көшесі: 3-96, Алпамыс батыр көшесі: 1-74, Митченко көшесі: 1-46, Н. Оңдасынова көшесі: 1-91, Темірқазық көшесі: 1-85, Қараөткел көшесі: 1-58, 58/1, Ж. Шарденов көшесі: 2-30/1, Айтансық көшесі: 1-12, Күмбел көшесі: 1, 1А-15, Жиембет жырау көшесі: 7-17А, Қарашаш ана көшесі: (барлығы), Арай көшесі: 1, 3, 5, 8А, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 28, 28/1, 29, 29/1, 30, 31/1, 32, 34, 35, 35А, 35Б, 36, 38, 40, 42, 44, 48, 54, К. Тұрсынов көшесі: 4/1, 24А, 24/1-24/3, 30/1-30/3, 35, 37, Атасу көшесі: 3, 9, 11, 12, 13, 15, 17, 22, 23, 23А, Балауса көшесі: 8, 8/1, 8/2, 10, 10/1, 12, 14 (барлығы), Босаға көшесі: 3-15, Көктем көшесі: 1-16, Толағай көшесі: 1-29, Родниковая көшесі: 1/1, 1, 7, 13, 66, 97, 37, 35, 29, 29/1, 56, 58, 60, 62, 64, Адырна көшесі: 1-25, Космонавттар көшесі: 1-58, Зорге көшесі: 1-7, Мұқанов көшесі: 1-17, Наркескен көшесі: 1, 1/1-27, Көшек батыр көшесі: 7-22, Құлагер көшесі: 1А, 8А, 2А, 12, 13, 14, 15, 19, 54, Құлынды көшесі: 1-18, Қалқаман көшесі: 20А, 6А, 11, 14, 17, 9, 12, 15, 4, 62, 60, 59, Жеке батыр көшесі: 14, 16, 18, 20, 27, 29, 31, 33, 35, 39, 41, 43, 47, 49, 20, 21, Княгинин көшесі: 1-27, Хлудов көшесі: 1-22, Шанин көшесі: 2/7, 15, 19, 21, 25, 27, Меркі көшесі: 1-9, 10, 11, 20, Мақатаев көшесі: 3, 4, 6, 8, 13, 18/1, 21, 23, 25, Маржансу көшесі: 4-30, Тұрғын үй кешендері: «Арай-1», «Арай-2», «Арай-3», «Отырар», Қабанбай батыр даңғылы: 2, 2/1, 2/2, 2/3, 2/4, 2/5, 2/6, 2/7, 4, 4/2, 5/1, 5/3, 6/2, 6/3, 6/5, 6/6, 7/1, 7/2, 7/3, 9, 9/2, 9/3, 9/4, 11, 11/2, 12, 13, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, Тұран даңғылы: 9, 11, 14, 14/1, 14/2, 14/3, 16/1, 19/1, 22, 22/1, Қ. Мұхамедханов көшесі: 1, 1/1, 1/2 |- | [https://33.edu.kz/%d0%b1%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8b-%d0%b1%d0%b5%d1%82/ № 33 жалпы білім беретін мектеп]|| Әміре Қашаубаев көшесі, 28а|| 2025<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/1066274?lang=ru</ref> || || || Көшелер: Айғыржал, Жантай батыр, Қамбар ата, Ойсыл қара, Шопан ата, Есет батыр, Мұхамет-Салық Бабажанов, Салбурын, Ақжайлау, Кейкі батыр, Жайлаукөл, Наурызбай батыр, Ақши, Ботақара, Сырым батыр, Малайсары батыр, Таукент, Мәді көшесі, 12-19 үйлер, Мұрын жырау, Омбы, Бойтұмар,У.Танашев, А.Қастеев, Сыпыра жырау, Шалкиіз жырау, 1-32 үйлер, Жасыбай, Байғозы батыр, Қапшағай, Алтын сақа, Байзақ датқа, Киікті, Ағанас, Ақтамберді жырау, Доспамбет жырау, 12-110 үйлер, Үмбетей жырау, Е-584 көшесі, 108 көше, Е-612 көшесі, Е-614 көшесі, Е-616 көшесі, Е-584 көшесі, Әмір Едіге, Р.Жаманова, У.Халфин, Е-588 көшесі, Н.Хикмет, Е-631 көшесі, Т.Шәмелов, Б.Күлманов, С.Абеев, Г.Байтасов, С.Ерубаев, Н.Байғанин, Бәйтерек, Е-805 көшесі, Е-806 көшесі, Е-807 көшесі, Е-575 көшесі, Е-576 көшесі, Е-816 көшесі, Е-582 көшесі, Ш.Руставели, А.Забикулин, С.Ниязбеков, К.Карбаев, Е-578 көшесі, Х.Есенжанова, Р.Есімжанова, Коттеджді қалашық: «Үркер» |- | № 45 жалпы білім беретін мектеп || Жилой массив Заречное улица Ұшқыштар,8/1|| || қазақ, орыс|| || Қазыбек би көшесі, 35, 35/1, 35/2, 37, 41, 41/1; Төле би көшесі, 12, 12/1, 12/2, 14, 14/1, 16, 18, 20, 22, 24, 25, 25а, 25/1, 27, 27/1, 35/1, Тұран даңғылы, 57а, 57г, 57/3, 57/4, 57/5, 57/6, 57/7, 59/2 блок В, блок С, 59/3, 65а, 67, 71, Ұлы Дала даңғылы, 25, 27, 27/1, 29, 29/1, 38, 38а, 38/1, 40, Е-54 көше, 5 |- | [https://69.astana-bilim.kz/tarih?lang=kz Кемел Ақышев атындағы № 69 мектеп-гимназия]|| Жилой массив Үркер, Исатай батыр, №141|| 2012-2013|| қазақ, орыс|| || Көшелер: Доспамбет жырау, Бекет ата, Қастек, Кенсай, Қармақшы, Қаракемер, Кумжарган, Белкарагай, Жанқожа батыр, Ақдала, Ақсуйек, Сыпатай батыр, Исатай батыр, Жумабай Шаяхметова, Батыр Баян, Махамбет, Қожаберген жырау, Сырым батыр, Шалкиіз жырау, Үкілі Ыбырай, Латиф Хамиди, Асы, Сексек ата, Қозыкөш, Исатай батыр, Оспан батыр, Миялы, Текес, Мади, Айғыржал, Зеңгі баба, Домбауыл, А.Кашаубаева, Кейкі батыр, Ойсыл қара, Шопан ата, Қамбар ата, Есет батыр, Таукент, Омбы. |- | [https://71.astana-bilim.kz/about_m?lang=kz № 71 мектеп-лицей]|| Проектная 200,  4|| 2013|| қазақ, орыс|| || Ш.Айтматов көшесі, 36, 36/1, 36/2, 36/4, 36/5, 36/6, 36/7; І. Омаров көшесі, 1, 2, 3, 3/1, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 19/1, 21, 21/1; Күлтегін көшесі, 9, 10, 11, 11/1, 11а, 13; Сығанақ көшесі, 1, |- | [https://78astana-bilim.edu.kz/mekteptarihy Смағұл Сәдуақасұлы атындағы № 78 мектеп-гимназия]|| Әзілхан Нұршайықов көшесі (Е 11), 8|| 2014|| қазақ|| || Ә.Нұршайықов көшесі, 6/1, 10, 10 блок1, 10 блок 2, Е-15 көше, 3, 5, 9, 9/1, 9/2, 9а, Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 31, 31а, 31б, 33, 34, 34/1, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, 12, Е-429 көше, 24, (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 110 ЖББМ) |- | [https://79.astana-bilim.kz/ № 79 мектеп-лицей]|| ЖМ «Комсомольский», Мақсұт Нәрікбаев көшесі (Е-246), № 3|| 2015<ref>https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4739503-v-astane-1-sentjabrja-otkrylis-tri.html</ref>|| қазақ, орыс|| || Қ.Мұхамедханов көшесі, 7, 7/1, 9, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 15, 17, 17/1, 19, 21, 21/2, 23, 23а, 25, Е-251 көшесі, 4, 4/1, 4/7, Қорғалжын тас жолы, 4, 4/1, 4/2, 5, 6, 8/1, 8/2, 11, 13/4, 15/1, М.Нәрікбаев көшесі, 4, 5, 6, 6а, 8, 9, 10, 12, 22, Е-489 көшесі, 3 блок 1, 3 блок 2, 4, 5, 6, Әйтеке би көшесі, 15, 16, Домалақ ана көшесі (барлық үйлер), Ақын Сара көшесі, Қарашаш ана көшесі, Баянсұлу көшесі, Тұмар ханым көшесі, Айша бибі көшесі, Ұмай ана көшесі (барлық үйлер), Жұбан ана көшесі (барлық үйлер), Ләйлі-Мәжнүн көшесі (барлық үйлер), Айғаным көшесі (барлық үйлер), Қыз Жібек көшесі (барлық үйлер), Ұлпан таркөшесі, «Қараөткел 1», «Қараөткел 2», «Қараөткел 3» т.а. |- |[https://81aes.edu.kz/ № 81 Astana English School халықаралық мамандандырылған гимназия] |И.Омаров, № 2 ЖМ Батығай |2015<ref>https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4739503-v-astane-1-sentjabrja-otkrylis-tri.html</ref> |қазақ | |жеке меншік? |- | [https://90gimnaziya.edu.kz/ Қайым Мұхамедханов атындағы № 90 гимназия]|| улица Мақсұт Нәрікбаев,3|| 2020 || қазақ|| || Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247 көшесі, Е-248 көшесі, Е-249 көшесі (орыс тілінде оқытатын сыныптар № 100 ЖББМ); |- | Тұрсынбек Кәкішұлы атындағы № 94 мектеп-лицей, № 94 мектеп-гимназия || Сарыарка??Ш.Бөекеев 50??? (удалена) || || || || Е-584 к. 4, 6, 8, 10, Әмір Едіге к. 1-53, Роза Жаманова к. 5-12/4, 6/1-7/4. Уали Халфин к. 1-49. Е-588 к. 1г -12. Тұрмағамбет Ізтілеуов к. 6-38. Е-631к. Е-612 к. 12-33. Е-616 к. 1/1 а 26/4. Саттар Ерубаев к. 1-34. Тұяқберді Шамелов к. 1-34. Бақтыгерей Құлманов к. 1-62. Уали Халфин к. 1-49. Саят Абеев к. 17-49. Ғазиз Байтасов к.1-30. Назым Хикмет к. 1-82. Е-208 к. 1-49. Е-614 к. 1-49. Е-208 к. 1-49. Е-202 к. Е-204к. Е-205к. Рабиға Есімжанова к. Жаменке абыз к. Ұзак батыр к. Е-610 к. Нияз би к. Әшірбек Сығай к. Шолпан Жандарбекова к. Е-647к. Е-645 к. Е-646 к. Е-108 к. Е-648к. Е-1 к. Е-582 к. Е-575 к. Е-816к. Сабыр Ниязбеков к. Қайреден Карбаев к. Е-578 к. Е-577 к. Е-576 к. Нұрпейіс Байғанин к. Бәйтерек к. Е-805 к. Е-806 к. Е-807 к.Үмбетей жырау к. |- | [https://gymnasiumast97.kdt.kz/?lang=kz № 97 мектеп-гимназия]|| Тұран даңғылы, 42/1|| 2024<ref>https://orda.kz/tri-novye-shkoly-otkryli-v-astane-v-chem-ih-osobennost-381140/</ref>|| || || Тұран даңғылы, 34а, 34б, 34/1а, 36/1, 38/1, 40/1, 40/2, 42, 44б, 44/2, 46а, 46Б, 46/4, 46/5, 46/6, 46Б/1, 46Б/2 Керей-Жәнібек хандар көшесі, 2, 2/1, 5, 6, 8/1, Қабанбай батыр даңғылы, 43 блок А, блок В, 43в, 43г блок Д, 45/3, 45/3 к1, 45/3 к2, 45/3 к3, 45/3 к2, Орынбор көшесі, 10/1, 10/2, 10/3, 10/4, 12 блок 1, 2, 3 |- | [https://100mektep.edu.kz/ № 100 жалпы білім беретін мектеп]|| Е 535 көшесі, 1|| 2025<ref>https://www.inform.kz/ru/v-astane-otkrilas-shestnadtsataya-komfortnaya-shkola-bef763</ref>|| || || Е-535 көшесі, 2, 4, 6, 6/1, Қорғалжын тас жолы, 28, 30, Е-128 көшесі, 1, 7, 7/1, 7/2, 16а, «Onyx Comfort» ТК, Ш.Айтматов көшесі, 37 блок1, 2, 39 блок 1, 2, 38, 40, 40/1, 40/2, 41, 41/1, 41а, 41б, 41/1, 41/2, 41/3, 46, 53, 59, 60, 60/1, 60/2, 62, 62/1, 62/2, Қорғалжын тас жолы, 20/2, 20Б, Е-181 көшесі, 1, 1/1, 1/2, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 20, 20/1, 20/2, 28, 28а, 28б, Е-249 көшесі, 6, 8, 14, 14/1, 14/2, «Западный» саяжайы, І.Омаров көшесі, 23, 23/1, 25, 27, 27/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 42, Қорғалжын тас жолы, 23, 23/1, 25, 25/1, 25/2, 27, 27а, 27/1, 27/2, 27/3, 28, 30, 31, 31а, 31/1, 42/1, Е-430 көшесі, 2, 2а, 2/2, 3, 4, Е-435 көшесі, 3, Қ.Мұхамедханов көшесі, 41, 45/1, 47, 49/1, Е-247, Е-248, Е-249 көшелері |- | [https://mektep101.edu.kz/ № 101 жалпы білім беретін мектеп]|| Төле би көшесі, 57а|| 2024<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana-bilim/press/news/details/812076</ref>|| || || А.Бектұров көшесі, 1, 1а, 1/1, 1/2, 3, 3/1, 3/2, 3/3, Тұран даңғылы, 37/9, 39, 39а, 39/1, 39/2, 39/3,41а, 41/1, 43, 43а, 43б, 43в, 43/1, 43/3, 43/5, 43/6, 37/9, 39, 39а, Төле би көшесі, 48, 48/1, 50, 52, 55, 57, 59; Е-899 көшесі, 1, 1/1, Сығанақ көшесі, 15, 15/1, 17 (б, п, р, с, н, у, л, ф, д, в, г, к, е), 28, 32, Е-67 көшесі, 6, 8. |- | [https://110mektep.edu.kz/ № 110 жалпы білім беретін мектеп]|| Е 17 көшесі, 4|| 2025|| || || Ж.Молдағалиев көшесі, 2, 2/1, 2/2, 3, 4, 4 к1, 4 к2, 5, 6, 6к1, 6к2, 7, 9, Күлтегін көшесі, корпус 1, корпус 2, 1, 2, 4, 5, Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, М.Мәметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, Е-15 көшесі, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Орыс тілінде оқытатын сыныптар: Ш.Айтматов көшесі, 27, 29, 29а, 34/1, Е-15 көшесі, 3, 9, 9а, 9/1, 9/2, Сығанақ көшесі, 2, 2а, 4, 5, 5/2, 6, Ә.Нұршайықов көшесі, 10, 10 блок 1, 10 блок 2 |- | [https://www.111mektep.edu.kz/ № 111 жалпы білім беретін мектеп]|| Төле би көшесі, 32|| 2024|| || || Р.Бағланова көшесі, 2, 4, 6/1, 6/2, 6/3, 6/4, Қазбек би көшесі, 11, 11/1, 11/2, 11а, 11б, 13, 13а, 15, 19, 21, 23, 23/1, Тұран даңғылы, 55, 55е, 55к, 55/4, 55/6, 55/5, 55/7, 55/8, 55/10, 55/11, 55/12, 55/13, 52, 52/1, 52/2, 52/4, 52/5, 52/6, 52/7, 50/2, 50/3, 50/4, 50/5, 57/1, Төле би көшесі, 19а, 28/1, 30, 43; Бұқар жырау көшесі, 57/6 |- | «Ы.Алтынсарин атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Төле би көшесі, 42|| 2022<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/astana/press/news/details/419767</ref>|| || || Тұран даңғылы, 45/1, 55/1, 55/2, 55/3, Қазбек би көшесі, 3, 3/1, 3/2, 5а,7, 7а, 7/1, 7/2, 9, 9/1, 9/2, 9/3, Р.Бағланова көшесі, 1, 3, 3/1, Төле би көшесі, 40, 44, 44/1, 44/2, А.Бектұров көшесі, 4, 4в, 4/1, 4/2, 4/3, 4/4, 4/6, 7, 9, 11, 11а, 11б, 11/1, 11/2, 17, 17/1, 17/2, 17/3, 19, Төле би көшесі, 46, 51, 53. |- | «А.Бөкейхан атындағы Binom school» мектеп-лицейі || Шапық Шөкин көшесі, 5|| || || || М.Мәметова көшесі, 13, Е-18 көшесі, 1, 5, Ш.Чокин көшесі, 6, 9, Ж.Молдағалиев көшесі, 10, 13, Е-36 көшесі, 2, 2/1, 4, 6, 9, 9/1, 9/2, 11, Е-15 көше, 16, Е-18 көше, 1-үй; Е-35 көше, 13-үй |- | [https://115-astana.edu.kz/ № 115 жалпы білім беретін мектеп]|| Күлтегін көшесі, 18 стр|| 2025|| || || С.Асфендияров көшесі, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, Сығанақ көшесі, 11, 13, Анет баба көшесі, 1, 3, 5, 7, 7/1, 7/2, А.Сейдімбек көшесі, 7, 7/1, 7/2, Күлтегін көшесі, 14, 15, 17, 19, 19/1, 21, 23, І.Омаров көшесі, 12в, Қ.Мұхамедханов көшесі, 10, 12, 12/3, 16/2, Әйтеке би көшесі, 3 блок А, 3 блок Б, 5, 7, 9, 11, Е-876 көшесі, 2, 4, 6 |- | [https://shkola117.edu.kz/ № 117 жалпы білім беретін мектеп]|| Е-899 көшесі, 8|| 2025|| || || Қ.Мұхамедханов көшесі, 4 блок А, 4 блок В, 4Б блок А, 4Б блок Н, 4а, 4/1, 4/2, 4/3, 4В, 6, 6а, 6Б, 6/1, 8, Төле би көшесі, 54, 61, 63, 65, Анет баба көшесі, 2, 4, 6, 8, 9, 9/1а, 9/1Б, 9/1в, 9/2, 9/3, 10, 11, 11/1, 11/2, 11/3, 12, 13, 13/1, 13/2, Әйтеке би көшесі, 14, Е-900 көше, 2, 4, 5, 5/1, 5/2, 5/3, 6, 8, 10; Е-899 көше, 3, 5а, 5/1, 5/1а, 5/3, 10 |- | № 118 жалпы білім беретін мектеп || просп. Улы Дала, 11|| 2026, ожидается|| || || Сығанақ көшесі, 14, 16, 16/1, 18, 22/1, 24, М. Маметова көшесі, 2, 2/1, 8, 10, 12, Е-15 көше, 11, 11/1, 13, 13/1, 13/2, 15, 15/1, Е-36 көше, 5; Ұлы Дала даңғылы, 10 |- |«Дарынды ер балаларға арналған «Білім-инновация» лицей-интернаты» |И.Омаров, 2??? | | | | |- |[https://ib.nis.edu.kz/kk/school/nzm-astana/school-page/154?parent_menu=2&menu=20 Химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі] |Хусейн бен Талал көшесі, 19 |'''''2010''''' | | | |- |[https://ib.nis.edu.kz/kk/school/nzm-astana-nura/school-page/60?parent_menu=2&menu=20 НЗМ Астана-Нұра] |Хусейн бен Талал көшесі, 21 |2008 | | | |- |'''[https://quantum.edu.kz/kk/ Quantum STEM School]''' |Улица Е-899, 2 |2021 | | |жеке меншік |- |'''[https://www.qsi.org/ Международная школа QSI]''' |Улица Умай ана, 8/1​улица Баян сулу, 15 |2005 | | |жеке меншік |- |'''[https://www.alpamys.edu.kz/ Alpamys school]''' |Кабанбай батыр проспект, 49/2 |2018 | | |жеке меншік |- |'''Школа Zialy Urpaq''' |​Улица Дулыга, 21/2 | | | |жеке меншік |- |'''[https://neotechschool.kz/ Neotech Digital School]''' |Улица Илияс Омаров, 10 |2021 | | |жеке меншік |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мектептері]] [[Санат:Астана мектептері]] 595ot1sall7j587qpfi768hj83dblnu 0 781868 3613459 3610609 2026-06-04T16:14:33Z ShadZ01 56180 3613459 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Мандалорлық пен Грогу |Шынайы атауы = {{lang-en|The Mandalorian and Grogu}} |Суреті = The Mandalorian and Grogu poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[ғарыштық вестерн]] |Режиссёрі = [[Джон Фавро]] |Продюсері = Джон Фавро<br>[[Дейв Филони]]<br>[[Кэтлин Кеннеди (продюсер)|Кэтлин Кеннеди]]<br>[[Йен Брайс]] |Сазгері = |Қоюшы суретші = |Негізі = |Сценарийші = Джон Фавро<br>Дейв Филони<br>Ноа Клур |Актерлер = [[Педро Паскаль]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Джереми Аллен Уайт]] |Операторы = |Компания = [[Lucasfilm Ltd.]] |Дистрибьютор = [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] |Ұзақтығы = 132 мин |Бюджеті = $165 млн<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2026/05/24/business/media/mandalorian-and-grogu-box-office.html |last=Barnes |first=Brooks |title=‘Mandalorian and Grogu’ Tops Box Office as Disney Bets on ‘Star Wars’ Revival |website=nytimes.com |publisher=[[The New York Times]] |date=2026-05-24 |lang=en}}</ref> |Түсім = $165 млн<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Mandalorian-and-Grogu-The-(2026) |title=The Mandalorian & Grogu - Financial Information |website=[[The Numbers]] |lang=en}}</ref><ref name="BOM">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tttt30825738/ |title=Star Wars: The Mandalorian and Grogu |website=[[Box Office Mojo]] |lang=en}}</ref> |Мемлекет = [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |Тілі = [[ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2026 |Алдыңғы фильм = [[Жұлдызды соғыстар: Эпизод VI - Джедайдың оралуы|Джедайдың оралуы]] (оқиғалар хронологиясы бойынша)<br>[[Жұлдызды соғыстар: Скайуокер. Көтерілу|Скайуокер. Көтерілу]] (релиз күні бойынша) |Келесі фильм = [[Жұлдызды соғыстар: Күштің оянуы|Күштің оянуы]] (оқиғалар хронологиясы бойынша)<br>[[Жұлдызды соғыстар: Жұлдызды истребитель|Жұлдызды истребитель]] (релиз күні бойынша) |imdb_id = 30825738 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Мандалорлық пен Грогу»''' ({{Lang-en|The Mandalorian and Grogu}}) — режиссер [[Джон Фавро]] түсірген [[ғарыштық вестерн]] жанрындағы американдық көркем фильм. Бұл жоба «[[Жұлдызды соғыстар]]<nowiki/>» франшизасының бір бөлігі болып табылады және «[[Мандалорлық]]<nowiki/>» (2019–2023) сериалының сюжетін жалғастырады. Фильмдегі басты рөлді [[Педро Паскаль]] сомдады.<ref>{{cite web|url=https://daily.afisha.ru/news/83577-dzhon-favro-rabotaet-nad-filmom-mandalorec-i-grogu/|title=Джон Фавро работает над фильмом «Мандалорец и Грогу»|website=Афиша Daily|date=2023-01-09|lang=ru|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-01-10|archivedate=2024-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240110065852/https://daily.afisha.ru/news/83577-dzhon-favro-rabotaet-nad-filmom-mandalorec-i-grogu/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://tass.ru/kultura/19696595|title=Lucasfilm анонсировала продолжение сериала "Мандалорец" в формате фильма|website=[[ТАСС]]|date=2024-01-10|lang=ru|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-01-10|archivedate=2024-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240110064509/https://tass.ru/kultura/19696595}}</ref> Фильмнің АҚШ-тағы премьерасы 2026 жылдың 22 мамырында өтті.<ref name="MandoGroguRelease">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/04/mandalorian-grogu-moana-live-action-toy-story-5-disney-2026-release-dates-1235876948/|last=D'Alessandro|first=Anthony.|title='Mandalorian & Grogu', 'Moana' Live Action & 'Toy Story 5' Stake Out 2026 Release Dates|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-04-05|lang=en|archive-url=|archive-date=|archivedate=2024-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405183930/https://deadline.com/2024/04/mandalorian-grogu-moana-live-action-toy-story-5-disney-2026-release-dates-1235876948/}}</ref> == Сюжеті == Фильмде [[Мандалорлық (кейіпкер)|Мандалорлық]] пен [[Грогу]]дың бастан кешкен шытырман оқиғалары баяндалады. Империя құлағанымен, оның әскери қолбасшылары галактиканың кейбір бөліктерін әлі де өз бақылауында ұстап отыр. Қайта жаңғырған Жаңа Республика көтерілісшілер күрескен құндылықтарды қорғауға тырысады. Осы мақсатта олар белгілі бас кесер аңшы, мандалорец Дин Джарин мен оның жас шәкірті Грогуды маңызды тапсырманы орындау үшін жалдайды. == Рөлдерде == * [[Педро Паскаль]] — ''[[Мандалориялық (кейіпкер)|Мандалориялық / Дин Джарин]]'' * [[Грогу]] * [[Сигурни Уивер]] — ''полковник Уорд'' * [[Джереми Аллен Уайт]] — ''[[Ротта Хатт]]'' * Джонни Койн * [[Стивен Блум]] — ''Зеб Оррелиос'' * [[Мартин Скорсезе]] — ''Хьюго Дюрант'' == Өндірісі == 2019 жылдың қарашасында [[Walt Disney Studios]] компаниясының бас креативті директоры Алан Хорн егер «Мандалорец» телехикаясы сәтті шықса, оның кейіпкерлері қатысатын толықметражды көркем фильм түсірілуі мүмкін екенін мәлімдеді.<ref name="MandalorianFilm">{{cite web|url=https://variety.com/2019/biz/news/disney-chief-scorsese-marvel-mandalorian-1203403513/|last=Thorne|first=Will.|title=Disney Studios Chief Alan Horn on Scorsese v. Marvel, Challenges in a Changing Business|website=[[Variety]]|date=2019-11-13|lang=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|accessdate=2024-01-10|archivedate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191113210935/https://variety.com/2019/biz/news/disney-chief-scorsese-marvel-mandalorian-1203403513/}}</ref> 2024 жылдың қаңтарында [[Джон Фавро]]ның «Мандалорлық пен Грогу» фильмінің режиссері әрі продюсері болатыны ресми түрде жарияланды.<ref name="OfficialAnnouncement">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/01/mandalorian-grogu-movie-jon-favreau-lucasfilm-1235700326/|last=Grobar|first=Matt.|title='The Mandalorian & Grogu': Jon Favreau To Direct And Produce 'Star Wars' Pic For Lucasfilm|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-01-09|lang=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|accessdate=2024-01-10|archivedate=2024-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240109174536/https://deadline.com/2024/01/mandalorian-grogu-movie-jon-favreau-lucasfilm-1235700326/}}</ref> Фильмнің түсірілім жұмыстары 2024 жылдың жазында басталды.<ref name="FilmingTimeframe">{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/news/star-wars-movie-baby-yoda-jon-favreau-1235866277/|last=Rubio|first=Rebecca.|title='Star Wars' Announces New Movie 'The Mandalorian & Grogu' From Director Jon Favreau|website=[[Variety]]|date=2024-01-09|lang=en|archive-url=|archive-date=|url-status=live|access-date=|accessdate=2024-01-10|archivedate=2024-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240109211321/https://variety.com/2024/film/news/mandalorian-grogu-star-wars-movie-baby-yoda-jon-favreau-1235866277/}}</ref><ref name="JuneFilming">{{cite web|url=https://collider.com/mandalorian-and-grogu-movie-production-start/|last=McPherson|first=Chris.|title='The Mandalorian & Grogu' Movie Eyes Summer Production Start|website=[[Collider]]|date=2024-02-11|lang=en|archive-url=|archive-date=|archivedate=2024-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211161755/https://collider.com/mandalorian-and-grogu-movie-production-start/}}</ref> Премьера 2026 жылдың 22 мамырына жоспарланған.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/the-mandalorian-and-grogu-release-window/|first=Chris.|last=McPherson|title='The Mandalorian & Grogu' Will Be the Next Star Wars Movie to Hit Theaters|website=[[Collider]]|date=2024-02-07|lang=en|access-date=|archive-date=|archive-url=|url-status=live|accessdate=2024-02-19|archivedate=2024-03-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301012943/https://collider.com/the-mandalorian-and-grogu-release-window/}}</ref><ref name="MandoGroguRelease2">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/04/mandalorian-grogu-moana-live-action-toy-story-5-disney-2026-release-dates-1235876948/|last=D'Alessandro|first=Anthony.|title='Mandalorian & Grogu', 'Moana' Live Action & 'Toy Story 5' Stake Out 2026 Release Dates|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-04-05|lang=en|archive-url=|archive-date=|accessdate=2024-04-05|archivedate=2024-04-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405183930/https://deadline.com/2024/04/mandalorian-grogu-moana-live-action-toy-story-5-disney-2026-release-dates-1235876948/}}</ref> 2024 жылдың тамызында фильмге [[Сигурни Уивер]]дің түсетіні белгілі болды.<ref name="Weaver">{{cite web|url=https://deadline.com/2024/08/sigourney-weaver-interview-venice-film-festival-golden-lion-award-alien-avatar-1236052005/|last=Wiseman|first=Andreas.|title=Sigourney Weaver, On Eve Of Her Venice Lifetime Achievement Award, Lifts Lid On Remarkable Career From 'Alien' To 'Avatar', 'Working Girl' To 'Ghostbusters' And 'Star Wars' Role To Come|website=[[Deadline Hollywood]]|date=2024-08-27|lang=en|archive-url=|archive-date=|archivedate=2024-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240827233424/https://deadline.com/2024/08/sigourney-weaver-interview-venice-film-festival-golden-lion-award-alien-avatar-1236052005/}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Мандалорлық|Фильм]] [[Санат:«Жұлдызды соғыстар» туралы фильмдер]] [[Санат:Lucasfilm фильмдері]] [[Санат:2026 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Джон Фавро фильмдері]] [[Санат:2026 жылғы фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Телехикаялар желісімен түсірілген фильмдер]] [[Санат:АҚШ сиквел-фильмдері]] eoexavsywg0fbjj5npdbhcdbghej2zh 0 781869 3613621 3611493 2026-06-05T07:31:49Z Madi Dos 18369 /* Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту */ 3613621 wikitext text/x-wiki '''Қазақстандағы білім беру''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]]<nowiki/>ның азаматтарына, сондай-ақ онда тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға білім мен тәрбие берудің, дағдылар мен біліктіліктерді қалыптастырудың үздіксіз процесі. Қазақстанда жалпы орта білім алу Конституцияға сәйкес міндетті және мемлекеттік оқу орындарында тегін болып табылады. Еліміздегі ересек тұрғындардың сауаттылық деңгейі өте жоғары (99%-дан астам). 2022 жылдан бастап білім беру саласындағы мемлекеттік саясатты екі ведомство: [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі]] (мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім) және [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]] (жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім, ғылым) жүзеге асырады. == Тарихы == Қазақстандағы заманауи білім беру жүйесінің іргетасы [[Кеңес Одағы]] тұсында қаланды. Кеңестік кезеңде жаппай сауатсыздықты жою науқаны жүргізіліп, міндетті сегіз жылдық, кейіннен он жылдық білім беру енгізілді. 1991 жылы Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін білім беру жүйесін халықаралық стандарттарға сәйкестендіру басталды. 2010 жылы Қазақстан Орталық Азия елдерінің ішінде бірінші болып [[Болон процессі|Болон декларациясы]]<nowiki/>на қол қойып, еуропалық білім беру кеңістігіне толыққанды мүше болды. Бұл жоғары білім жүйесінің үш сатылы (бакалавриат — магистратура — докторантура) моделіне көшуіне негіз болды. == Білім беру жүйесінің құрылымы == Қазақстан Республикасының "Білім туралы" заңына сәйкес, ұлттық білім беру жүйесі келесі деңгейлерді қамтиды: === Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту === Мектепке дейінгі тәрбие 1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды қамтиды. Ол [[балабақша]]<nowiki/>ларда, шағын орталықтарда және мектепалды даярлық сыныптарында жүзеге асырылады. Мемлекеттік «Балапан» бағдарламасының арқасында балаларды мектепке дейінгі мекемелермен қамту көрсеткіші айтарлықтай өсті. === Орта білім === Орта білім беру үш сатыдан тұрады және жалпы ұзақтығы 11 жылды құрайды: # '''Бастауыш білім''' (1–4 сыныптар): Балалар 6 немесе 7 жастан бастап қабылданады. # '''Негізгі орта білім''' (5–9 сыныптар): Базалық пәндер оқытылады, 9-сынып соңында міндетті мемлекеттік емтихандар тапсырылады. # '''Жалпы орта білім''' (10–11 сыныптар): Жаратылыстану-математикалық немесе қоғамдық-гуманитарлық бағыттар бойынша бейіндік оқыту жүзеге асырылады. Мектеп түлектері жоғары оқу орнына түсу үшін [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]<nowiki/>ді (ҰБТ) тапсырады. Сондай-ақ елімізде дарынды балаларға арналған [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] (НЗМ), [[Білім-инновация лицейлері]] (БИЛ) және [[Республикалық физика-математика мектебі|Республикалық физика-математика мектептері]] (РФММ) жұмыс істейді. === Техникалық және кәсіптік білім (ТжКБ) === Негізгі орта (9-сынып) немесе жалпы орта (11-сынып) білім базасында жүзеге асырылады. Оқу колледждер мен училищелерде өтеді. Қазіргі уақытта жастарды жұмысшы мамандықтарымен қамтамасыз ету мақсатында "Баршаға арналған тегін кәсіптік-техникалық білім" жобасы іске асырылуда. === Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім === Қазақстандағы жоғары білім негізінен университеттерде, академиялар мен институттарда беріледі. Жүйе үш деңгейден тұрады: * '''[[Бакалавр дәрежесі|Бакалавриат]]''' (4 жыл) * '''[[Магистр|Магистратура]]''' (1-2 жыл) * '''[[Докторантура]]''' (3 жыл) Қазақстанда 100-ден астам жоғары оқу орны бар. Олардың ішіндегі ең ірілері әрі беделділері: [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]], [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті,]] Қ. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ және халықаралық стандарттар бойынша жұмыс істейтін [[Назарбаев Университеті]]. == Білім берудегі ірі жобалар мен бағдарламалар == * '''[[Болашақ (стипендия)|«Болашақ» халықаралық стипендиясы]]''': 1993 жылы құрылған бұл бағдарлама қазақстандық студенттерге мемлекет есебінен әлемнің ең үздік университеттерінде білім алуға мүмкіндік береді. * '''[[Күнделік.кз|Kundelik.kz]]''': Мектептердегі дәстүрлі қағаз журналдар мен күнделіктерді алмастырған бірыңғай электрондық білім беру ортасы. * '''Үштілділік саясаты''': Мектептер мен жоғары оқу орындарында қазақ, орыс және ағылшын тілдерін қатар меңгертуді көздейтін мемлекеттік бастама. * '''Жайлы мектеп (Комфортная школа)''': Апаттық мектептер мен үш ауысымды оқыту мәселесін шешуге бағытталған, жаңа форматтағы мектептер салу жөніндегі ұлттық жоба. == Қаржыландыру == Мемлекеттік білім беру мекемелері Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінен қаржыландырылады. Жоғары оқу орындарына қабылдау кезінде талапкерлерге ҰБТ нәтижелері бойынша мемлекеттік білім беру гранттары бөлінеді. Сонымен қатар, жетім балаларға, көпбалалы және аз қамтылған отбасылардан шыққан студенттерге түрлі әлеуметтік жеңілдіктер мен шәкіртақылар қарастырылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == # [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z070000319_ Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңы (2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III) — <nowiki>''</nowiki>ҚР Әділет министрлігінің АҚЖ "Әділет"<nowiki>''</nowiki>.] # [https://www.gov.kz/memleket/entities/edu?lang=kk азақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми сайты — <nowiki>''</nowiki>eGov.kz порталы<nowiki>''</nowiki>.] # [https://www.gov.kz/memleket/entities/sci?lang=kk Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі — <nowiki>''eGov.kz порталы'</nowiki>]'. # [https://stat.gov.kz/ Білім беру статистикасы — <nowiki>''ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросы''</nowiki>]. # [https://bolashak.gov.kz/kz/stipendiya-turaly «Болашақ» халықаралық стипендиясының ресми сайты] — <nowiki>''Халықаралық бағдарламалар орталығы''</nowiki>. [[Санат:Қазақстандағы білім]] 9l6ytw19p3t9kq1kiqh5buqvnb6z9w7 10 781895 3613596 3613323 2026-06-05T06:54:15Z Мағыпар 100137 үлгі 3613596 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Минск облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Минск облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} [[Логойск]]{{•}} [[Любань]]{{•}} [[Марьина Горка]]{{•}} [[Молодечно]]{{•}} [[Мядель]]{{•}} [[Несвиж]]{{•}} [[Слуцк]]{{•}} [[Смолевичи]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> nssun8auy4fx5xxro9q9c5znuzgo8up 0 781902 3613511 3613315 2026-06-04T17:28:00Z Kaiyr 3134 /* Басқа */ 3613511 wikitext text/x-wiki == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz/ru |3 900 | |- |Қарағанды агротехникалық колледжі |Пришахтинск, Арман көш., 3 |1932 |https://katk.edu.kz/kz/ | |№2 тау-кен өндірістік училищесі<ref>https://katk.edu.kz/kz/tarix-beti.html</ref> |- |[[Қарағанды медицина колледжі|Қарағанды облыстық мейіргерлік жоғары колледжі]] |Чкалов көш., 9 |1935 |https://karmedkolledzh.edu.kz/ | | |- |Қарағанды тамақтану және сервис колледжі |Баженов көш., 164/2 |1939 |https://krg-kolpits.edu.kz/ru/abiturientu.html | | |- |Қарағанды тау-кен индустриялдық колледжі |Майқұдық, Магнитогорск көш., 24/1 |1940 | | | |- |Қарағанды цифрлық технологиялар және дизайн колледжі |Ермеков көш., 15 |1948 | | |2024 жылға дейін - кәсіптік-техникалық колледж Киномеханиктер мектебі |- |Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі |Мұқанов көш., 1/11 |1952 |https://tattimbet.edu.kz/index.php/kz/ | |1952 жылы Тәттімбет атындағы музыкалық училище ретінде, 1968 жылы - Қарағанды мәдени-ағарту училищесі ретінде құрылды. 1997 жылы осы екі оқу орны, сондай-ақ Теміртау музыкалық училищесі «Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі» КМҚК-ға біріктірілді. |- |Қарағанды машина жасау колледжі |Ермеков көш., 27 |1954 | | | |- |Қарағанды индустриялды-технологиялық колледжі |Майқұдық, Астана көш., 2а |1954 |http://kgukitk.kz/ | | |- |Қарағанды технология және сервис колледжі |Затаевич көш., 75 |1956 |https://kktis.kz/ | | |- |Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетінің экономика, бизнес және құқық колледжі |Академия көш., 7 |1956 |https://college.keu.kz/ | | |- |Қарағанды теміржол колледжі |Локомотив көш., 122а |1965 |https://kjk21.edu.kz/ | | |- |"Сервис" колледжі |Майқұдық, 11а ықшамауданы, 11/3 |1967<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/kolledzh-servis</ref> | | | |- |Қарағанды көлік-технология колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 21/2 |1967 | | | |- |Қарағанды сән колледжі |Ермеков көш., 11/3 |1974 |[https://sites.google.com/view/collegemodykrg/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 https://sites.google.com/view/collegemodykrg/] | | |- |Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 22 |1976<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-gumanitarnyy-kolledzh</ref> | | | |- |Қарағанды техника-құрылыс колледжі |Кірпіш көш., 8а |1976 |https://ktsk.edu.kz/ | | |- |Талғат Бигелдинов атындағы Әскери колледж |Ғ. Мұстафин көш., 10 |<mark>'''1984'''</mark><ref>https://ekaraganda.kz/?mod=news_read&id=44942</ref><mark>''','''</mark> 2025? |https://zhasulan-krg.kz/ | | |- |Академик К.А.Сағынов атындағы колледж-мектеп |Н. Назарбаев даңғ., 72 |1991 |www.mb-a.kz | | |- |Ж.К. Букенов атындағы Қарағанды банк колледжі |Мұқанов көш., 3 |1996 |https://karbc.kz/ | | |- |Қарағанды Медициналық-техникалық колледж |Тәттімбет көш., 16д |1996 |http://kmtk.kz/ru/ | |Стоматологический колледж профессора Рузуддинова»<ref>http://kmtk.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |- |Қазіргі заманғы көп салалы колледж |улица Лободы, 40 |1999 |https://smk-college.edu.kz/ru | |Экономико-правового колледжа |- |"Болашақ" Қарағанды жоғары колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 30 |2000<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-kolledzh-aktualnogo-obrazovaniya-bolashak</ref> |n.kvkbolashaq.edu.kz | | |- |«Фемида» жоғарғы заң колледжі |Пичугин көш., 259 |2000 | | | |- |Қарағанды жоғары медициналық интерколледжі |Оңтүстік-Шығыс, Университет көш., 25а |2016 | | | |- |Қарағанды техникалық-экономикалық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 37 |2016 |https://ktek.edu.kz/index.html | | |- |ҚарТУ Инновациялық технологиялар колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 56/4, № 4 корпус, каб. 210 |2016 |https://www.kstu.kz/kolledzh/?lang=ru | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- |Мейіргерлік білім беру мектебі [[Қарағанды медицина университеті|ҚМУ]] (жабылған) |Гоголь көш., 40 |2018-2024<ref>https://orda.kz/v-karagande-so-skandalom-zakryvajut-kolledzh-pri-medicinskom-universitete-394799/</ref> |[https://qmu.edu.kz/ru/obuchayushchimsya/shkoly-i-kafedry/shkoly/shkola-sestrinskogo-obrazovaniya/ https://qmu.edu.kz/ru//] |'''218''' | |- |Колледж «Талап» | | | | | |- |Карагандинский многопрофильный гуманитарно-технический колледж |Бұқар жырау 12 |?-'''2022''' | | | |} == Теміртау қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |Теміртау жоғары медицина колледжі |Луначарский көш., 48/1 |1952<ref>https://temirmedcollege.kz/ru/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref>, 1997 <ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-meditsinskiy-kolledzh</ref> |[https://temirmedcollege.kz/ temirmedcollege.kz/] | | |- |[[Теміртау политехникалық колледжі|Теміртау жоғары политехника колледжі]] |Республика даңғылы, 26 |1956, 1997<ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-politekhnicheskiy-kolledzh</ref> |[https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about tjpk.edu.kz] | |1997 жылы 1955 жылы ашылған Теміртау құрылыс техникумының, 1956 жылы Теміртау химия-механикалық техникумының, 1977 жылы Теміртау металлургиялық техникумының және 1958 жылы Ақтау индустриялық техникумының базасында бірігу жолымен құрылды.<ref>https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about</ref> |- |Теміртау индустриялық-технологиялық колледжі |Абай көш., 1 |1966 | | | №151 кәсіптік училищесі<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/professionalnyy-litsey-24</ref> |- |Теміртау көпсалалы “Мирас” колледжі |Чайковского 24/3 |2009 |https://www.tmk-miras.com/ | | |- |Теміртау кәсіптік-техникалық колледжі |71 кварталы, 4 құрылыс |1969 |https://tptk.edu.kz/ | |№176 қалалық кәсіптік техникалық училищесі |- |Теміртау техникалық колледжі |71-ші квартал, 5 ст |1965 | | |№138 қалалық кәсіптік-техникалық училищесі |- |ҚарИУ жанындағы техникалық-экономикалық колледж |Республика даңғ., 30 |2016 |[https://sites.google.com/tttu.edu.kz/abiturient/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6/%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B5?authuser=0 https://sites.google.com/tttu.edu.kz/] | | |} == Балқаш қаласы<ref>https://kolledzhi.kz/kolledzhi-v-balkhashe.html#google_vignette</ref> == {| class="wikitable" |+ !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |ҚР «Халық қаһарманы» Р. Қошқарбаев атындағы Балқаш техникалық колледжі |ул. Жуниса Абугалиева, 7 |''1940'' <ref>https://btk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | | | |- |Әлихан Мусин атындағы Балқаш гуманитарлық-техникалық колледжі, bgtk.kz |ул. Караменде Би ''17'' ''(бұрынғы адрес ул. Абая, 45)'' |1941 | |1022<ref>https://bgtk.mycollege.kz/ru/main/about</ref> | |- |Балқаш қаласының медициналық колледжі |ул. Желтоксан, 23 |1952 <ref>https://medicoll.edu.kz/ru/istoriya-kolledzha-2384812</ref> |medicoll.edu.kz | | |- |Балқаш сервис колледжі, bks.mycollege.kz |ул. Алимжанова, 9 |1955 | |206<ref>https://bks.mycollege.kz/main/about</ref> |1955 жылы Балқаш сауда-аспаздық мектебі болып құрылған. 1995 жылы №4 техникалық училищесі мен №17 орта кәсіптік-техникалық училищесі біріктіріліп, №2 орта кәсіптік-техникалық училищесіне айналды. 2013 жылы «Балқаш сервис колледжі» КММ болып өзгертілді. |- |Балхашский колледж актуального образования академика Ж. С. Акылбаева |ул. Алимжанова, 1, |2005<ref>https://mrmaxite.wixsite.com/bkao/aboutus</ref>-2019? | | | |- |Балқаш көпсалалы колледжі |Қазыбекова көш., 12 |2007<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/balhashskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> |bmpk.kz | | |- |«Қазақмыс» корпорациясының Политехникалық колледжі |ул. Абая, 36 |2009<ref>https://ptk-kazakhmys.edu.kz/about/?lang=kz</ref> | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !Сайт!! Студент саны !! Бұрынғы атауы |- |А. Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық техникалық колледжі |Саран қ. проспект Ленина 14 |1922 <ref>https://svgtk.kz/kk/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref> | |1480<ref>https://sgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |1922 қазақ педагогикалық техникумы 1937 Қарқаралы Қазақ педагогикалық училищесі 1946 Қарағанды облысының педагогикалық училищесімен біріктіріледі 1952 Абай атындағы Қарағанды педагогикалық училищесі Саран Жұмысшы кентіне ауыстырылды. 1995 Саран педагогикалық колледжі |- |Саран техникалық колледжі<ref>https://stk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> |Саран қ. Айналма жол (Кольцевая) көшесі, 12-үй |'''1947''' |https://svgtk.kz/kk/ |1583 | |- | [[Шахтинск технологиялық техникумы]] || Шахтинск қ. || 1964 | || '''913''' <ref>https://shtk.mycollege.kz/?oname=shtk&ln=ru</ref>||2018 году произошла реорганизация колледжа через слияние с КГУ «Шахтинский горно-индустриальный колледж». (ул. Московская, 30)<ref>https://careerhub.kz/institutes/6363</ref> |- | Абай көпсалалы колледжі || Абай ауданы, Агрогородок а. ул Центральная 10. ||1962, 2015<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/abayskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> | https://amk.mycollege.kz/?oname=amk<nowiki/>|| 675|| |- | Б. Әбдікәрімов атындағы Нұра көпсалалы колледжі || Нұра к. ул. Жауынгер-интернационалистов, 70 ||2014<ref>https://nmpk.mycollege.kz/?oname=nmpk</ref> | || 200<ref>https://nmpk.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Бұқар жырау агротехникалық колледжі || Бұқар жырау ауданы, Мұстафин к.улица Центральная, строение 17 ||1962 ? | || 94<ref>https://bjak.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | М. Әдекенов атындағы Қарқаралы ауылшаруашылық колледжі || Қарқаралы қ. Т.Әубәкіров көшесі 133, ||1931 <ref>https://ksk.mycollege.kz/?oname=ksk</ref> | || || |- | Осакаров ауданының мектеп-интернат-колледжі || Осакаров ауданы, Есіл а. ||2020 | || 57 <ref>https://shikor.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Шет агротехникалық колледжі || Шет ауданы, Ақсу-Аюлы а. Жапақов көшесі, 14 үй. || 1965 | || || 1965 жылы СПТУ-174,<ref>https://sak.mycollege.kz/kz/main/index</ref> 2012 ж. 28 желтоқсанда Қарағанды облысы әікімінің <nowiki>''Мемлекттік білім беру ұйымдарын қайта атау'' туралы №66/06 қаулысы бойынша ''Шет агротехникалық колледжі''</nowiki> мемелекеттік коммуналдық мекемесі болып аталады. |- |Ақтоғай аграрлық-техникалық колледжі |Ақтоғай ауданы, Ақтоғай селосы, Нарманбет көшесі, 6 үй |1984 | |300 <ref>https://aatk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | |- |Егіндібұлақ агротехникалық колледжі |Егіндібұлақ ауылы, Қазыбек би көш., 16 |2001<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/egindybulakskiy-agrotehnicheskiy-kolledzh</ref> | | |№ 24 Теміртау кәсіптік мектебі филиалының базасында құрылды |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарағанды облысы колледждері]] 096i5ja8h5i9cjivyd35kdlgb2gziol 3613532 3613511 2026-06-04T17:49:46Z Kaiyr 3134 3613532 wikitext text/x-wiki Қарағанды облысы колледждері<ref>https://egov.kz/cms/kk/articles/2Ftechnical_spisok</ref> == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz/ru |3 900 | |- |Қарағанды агротехникалық колледжі |Пришахтинск, Арман көш., 3 |1932 |https://katk.edu.kz/kz/ | |№2 тау-кен өндірістік училищесі<ref>https://katk.edu.kz/kz/tarix-beti.html</ref> |- |[[Қарағанды медицина колледжі|Қарағанды облыстық мейіргерлік жоғары колледжі]] |Чкалов көш., 9 |1935 |https://karmedkolledzh.edu.kz/ | | |- |Қарағанды тамақтану және сервис колледжі |Баженов көш., 164/2 |1939 |https://krg-kolpits.edu.kz/ru/abiturientu.html | | |- |Қарағанды тау-кен индустриялдық колледжі |Майқұдық, Магнитогорск көш., 24/1 |1940 | | | |- |Қарағанды цифрлық технологиялар және дизайн колледжі |Ермеков көш., 15 |1948 | | |2024 жылға дейін - кәсіптік-техникалық колледж Киномеханиктер мектебі |- |Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі |Мұқанов көш., 1/11 |1952 |https://tattimbet.edu.kz/index.php/kz/ | |1952 жылы Тәттімбет атындағы музыкалық училище ретінде, 1968 жылы - Қарағанды мәдени-ағарту училищесі ретінде құрылды. 1997 жылы осы екі оқу орны, сондай-ақ Теміртау музыкалық училищесі «Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі» КМҚК-ға біріктірілді. |- |Қарағанды машина жасау колледжі |Ермеков көш., 27 |1954 | | | |- |Қарағанды индустриялды-технологиялық колледжі |Майқұдық, Астана көш., 2а |1954 |http://kgukitk.kz/ | | |- |Қарағанды технология және сервис колледжі |Затаевич көш., 75 |1956 |https://kktis.kz/ | | |- |Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетінің экономика, бизнес және құқық колледжі |Академия көш., 7 |1956 |https://college.keu.kz/ | | |- |Қарағанды теміржол колледжі |Локомотив көш., 122а |1965 |https://kjk21.edu.kz/ | | |- |"Сервис" колледжі |Майқұдық, 11а ықшамауданы, 11/3 |1967<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/kolledzh-servis</ref> | | | |- |Қарағанды көлік-технология колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 21/2 |1967 | | | |- |Қарағанды сән колледжі |Ермеков көш., 11/3 |1974 |[https://sites.google.com/view/collegemodykrg/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 https://sites.google.com/view/collegemodykrg/] | | |- |Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 22 |1976<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-gumanitarnyy-kolledzh</ref> | | | |- |Қарағанды техника-құрылыс колледжі |Кірпіш көш., 8а |1976 |https://ktsk.edu.kz/ | | |- |Талғат Бигелдинов атындағы Әскери колледж |Ғ. Мұстафин көш., 10 |<mark>'''1984'''</mark><ref>https://ekaraganda.kz/?mod=news_read&id=44942</ref><mark>''','''</mark> 2025? |https://zhasulan-krg.kz/ | | |- |Академик К.А.Сағынов атындағы колледж-мектеп |Н. Назарбаев даңғ., 72 |1991 |www.mb-a.kz | | |- |Ж.К. Букенов атындағы Қарағанды банк колледжі |Мұқанов көш., 3 |1996 |https://karbc.kz/ | | |- |Қарағанды Медициналық-техникалық колледж |Тәттімбет көш., 16д |1996 |http://kmtk.kz/ru/ | |Стоматологический колледж профессора Рузуддинова»<ref>http://kmtk.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |- |Қазіргі заманғы көп салалы колледж |улица Лободы, 40 |1999 |https://smk-college.edu.kz/ru | |Экономико-правового колледжа |- |"Болашақ" Қарағанды жоғары колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 30 |2000<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-kolledzh-aktualnogo-obrazovaniya-bolashak</ref> |n.kvkbolashaq.edu.kz | | |- |«Фемида» жоғарғы заң колледжі |Пичугин көш., 259 |2000 | | | |- |Қарағанды жоғары медициналық интерколледжі |Оңтүстік-Шығыс, Университет көш., 25а |2016 | | | |- |Қарағанды техникалық-экономикалық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 37 |2016 |https://ktek.edu.kz/index.html | | |- |ҚарТУ Инновациялық технологиялар колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 56/4, № 4 корпус, каб. 210 |2016 |https://www.kstu.kz/kolledzh/?lang=ru | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- |Мейіргерлік білім беру мектебі [[Қарағанды медицина университеті|ҚМУ]] (жабылған) |Гоголь көш., 40 |2018-2024<ref>https://orda.kz/v-karagande-so-skandalom-zakryvajut-kolledzh-pri-medicinskom-universitete-394799/</ref> |[https://qmu.edu.kz/ru/obuchayushchimsya/shkoly-i-kafedry/shkoly/shkola-sestrinskogo-obrazovaniya/ https://qmu.edu.kz/ru//] |'''218''' | |- |Колледж «Талап» | | | | | |- |Карагандинский многопрофильный гуманитарно-технический колледж |Бұқар жырау 12 |?-'''2022''' | | | |} == Теміртау қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |Теміртау жоғары медицина колледжі |Луначарский көш., 48/1 |1952<ref>https://temirmedcollege.kz/ru/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref>, 1997 <ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-meditsinskiy-kolledzh</ref> |[https://temirmedcollege.kz/ temirmedcollege.kz/] | | |- |[[Теміртау политехникалық колледжі|Теміртау жоғары политехника колледжі]] |Республика даңғылы, 26 |1956, 1997<ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-politekhnicheskiy-kolledzh</ref> |[https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about tjpk.edu.kz] | |1997 жылы 1955 жылы ашылған Теміртау құрылыс техникумының, 1956 жылы Теміртау химия-механикалық техникумының, 1977 жылы Теміртау металлургиялық техникумының және 1958 жылы Ақтау индустриялық техникумының базасында бірігу жолымен құрылды.<ref>https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about</ref> |- |Теміртау индустриялық-технологиялық колледжі |Абай көш., 1 |1966 | | | №151 кәсіптік училищесі<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/professionalnyy-litsey-24</ref> |- |Теміртау көпсалалы “Мирас” колледжі |Чайковского 24/3 |2009 |https://www.tmk-miras.com/ | | |- |Теміртау кәсіптік-техникалық колледжі |71 кварталы, 4 құрылыс |1969 |https://tptk.edu.kz/ | |№176 қалалық кәсіптік техникалық училищесі |- |Теміртау техникалық колледжі |71-ші квартал, 5 ст |1965 | | |№138 қалалық кәсіптік-техникалық училищесі |- |ҚарИУ жанындағы техникалық-экономикалық колледж |Республика даңғ., 30 |2016 |[https://sites.google.com/tttu.edu.kz/abiturient/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6/%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B5?authuser=0 https://sites.google.com/tttu.edu.kz/] | | |} == Балқаш қаласы<ref>https://kolledzhi.kz/kolledzhi-v-balkhashe.html#google_vignette</ref> == {| class="wikitable" |+ !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |ҚР «Халық қаһарманы» Р. Қошқарбаев атындағы Балқаш техникалық колледжі |ул. Жуниса Абугалиева, 7 |''1940'' <ref>https://btk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | | | |- |Әлихан Мусин атындағы Балқаш гуманитарлық-техникалық колледжі, bgtk.kz |ул. Караменде Би ''17'' ''(бұрынғы адрес ул. Абая, 45)'' |1941 | |1022<ref>https://bgtk.mycollege.kz/ru/main/about</ref> | |- |Балқаш қаласының медициналық колледжі |ул. Желтоксан, 23 |1952 <ref>https://medicoll.edu.kz/ru/istoriya-kolledzha-2384812</ref> |medicoll.edu.kz | | |- |Балқаш сервис колледжі, bks.mycollege.kz |ул. Алимжанова, 9 |1955 | |206<ref>https://bks.mycollege.kz/main/about</ref> |1955 жылы Балқаш сауда-аспаздық мектебі болып құрылған. 1995 жылы №4 техникалық училищесі мен №17 орта кәсіптік-техникалық училищесі біріктіріліп, №2 орта кәсіптік-техникалық училищесіне айналды. 2013 жылы «Балқаш сервис колледжі» КММ болып өзгертілді. |- |Балхашский колледж актуального образования академика Ж. С. Акылбаева |ул. Алимжанова, 1, |2005<ref>https://mrmaxite.wixsite.com/bkao/aboutus</ref>-2019? | | | |- |Балқаш көпсалалы колледжі |Қазыбекова көш., 12 |2007<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/balhashskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> |bmpk.kz | | |- |«Қазақмыс» корпорациясының Политехникалық колледжі |ул. Абая, 36 |2009<ref>https://ptk-kazakhmys.edu.kz/about/?lang=kz</ref> | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !Сайт!! Студент саны !! Бұрынғы атауы |- |А. Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық техникалық колледжі |Саран қ. проспект Ленина 14 |1922 <ref>https://svgtk.kz/kk/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref> | |1480<ref>https://sgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |1922 қазақ педагогикалық техникумы 1937 Қарқаралы Қазақ педагогикалық училищесі 1946 Қарағанды облысының педагогикалық училищесімен біріктіріледі 1952 Абай атындағы Қарағанды педагогикалық училищесі Саран Жұмысшы кентіне ауыстырылды. 1995 Саран педагогикалық колледжі |- |Саран техникалық колледжі<ref>https://stk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> |Саран қ. Айналма жол (Кольцевая) көшесі, 12-үй |'''1947''' |https://svgtk.kz/kk/ |1583 | |- | [[Шахтинск технологиялық техникумы]] || Шахтинск қ. || 1964 | || '''913''' <ref>https://shtk.mycollege.kz/?oname=shtk&ln=ru</ref>||2018 году произошла реорганизация колледжа через слияние с КГУ «Шахтинский горно-индустриальный колледж». (ул. Московская, 30)<ref>https://careerhub.kz/institutes/6363</ref> |- | Абай көпсалалы колледжі || Абай ауданы, Агрогородок а. ул Центральная 10. ||1962, 2015<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/abayskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> | https://amk.mycollege.kz/?oname=amk<nowiki/>|| 675|| |- | Б. Әбдікәрімов атындағы Нұра көпсалалы колледжі || Нұра к. ул. Жауынгер-интернационалистов, 70 ||2014<ref>https://nmpk.mycollege.kz/?oname=nmpk</ref> | || 200<ref>https://nmpk.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Бұқар жырау агротехникалық колледжі || Бұқар жырау ауданы, Мұстафин к.улица Центральная, строение 17 ||1962 ? | || 94<ref>https://bjak.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | М. Әдекенов атындағы Қарқаралы ауылшаруашылық колледжі || Қарқаралы қ. Т.Әубәкіров көшесі 133, ||1931 <ref>https://ksk.mycollege.kz/?oname=ksk</ref> | || || |- | Осакаров ауданының мектеп-интернат-колледжі || Осакаров ауданы, Есіл а. ||2020 | || 57 <ref>https://shikor.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Шет агротехникалық колледжі || Шет ауданы, Ақсу-Аюлы а. Жапақов көшесі, 14 үй. || 1965 | || || 1965 жылы СПТУ-174,<ref>https://sak.mycollege.kz/kz/main/index</ref> 2012 ж. 28 желтоқсанда Қарағанды облысы әікімінің <nowiki>''Мемлекттік білім беру ұйымдарын қайта атау'' туралы №66/06 қаулысы бойынша ''Шет агротехникалық колледжі''</nowiki> мемелекеттік коммуналдық мекемесі болып аталады. |- |Ақтоғай аграрлық-техникалық колледжі |Ақтоғай ауданы, Ақтоғай селосы, Нарманбет көшесі, 6 үй |1984 | |300 <ref>https://aatk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | |- |Егіндібұлақ агротехникалық колледжі |Егіндібұлақ ауылы, Қазыбек би көш., 16 |2001<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/egindybulakskiy-agrotehnicheskiy-kolledzh</ref> | | |№ 24 Теміртау кәсіптік мектебі филиалының базасында құрылды |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарағанды облысы колледждері]] gssl3ixnncxxbrss7jiea9jg2eq7u09 3613533 3613532 2026-06-04T17:53:27Z Kaiyr 3134 /* Қарағанды қаласы[2] */ 3613533 wikitext text/x-wiki Қарағанды облысы колледждері<ref>https://egov.kz/cms/kk/articles/2Ftechnical_spisok</ref> == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz/ru |3 900 | |- |Қарағанды агротехникалық колледжі |Пришахтинск, Арман көш., 3 |1932 |https://katk.edu.kz/kz/ | |№2 тау-кен өндірістік училищесі<ref>https://katk.edu.kz/kz/tarix-beti.html</ref> |- |[[Қарағанды медицина колледжі|Қарағанды облыстық мейіргерлік жоғары колледжі]] |Чкалов көш., 9 |1935 |https://karmedkolledzh.edu.kz/ | | |- |Қарағанды тамақтану және сервис колледжі |Баженов көш., 164/2 |1939 |https://krg-kolpits.edu.kz/ru/abiturientu.html | | |- |Қарағанды тау-кен индустриялдық колледжі |Майқұдық, Магнитогорск көш., 24/1 |1940 | | | |- |Қарағанды цифрлық технологиялар және дизайн колледжі |Ермеков көш., 15 |1948 | | |2024 жылға дейін - кәсіптік-техникалық колледж Киномеханиктер мектебі |- |Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі |Мұқанов көш., 1/11 |1952 |https://tattimbet.edu.kz/index.php/kz/ | |1952 жылы Тәттімбет атындағы музыкалық училище ретінде, 1968 жылы - Қарағанды мәдени-ағарту училищесі ретінде құрылды. 1997 жылы осы екі оқу орны, сондай-ақ Теміртау музыкалық училищесі «Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі» КМҚК-ға біріктірілді. |- |Қарағанды машина жасау колледжі |Ермеков көш., 27 |1954 | | | |- |Қарағанды индустриялды-технологиялық колледжі |Майқұдық, Астана көш., 2а |1954 |http://kgukitk.kz/ | | |- |Қарағанды технология және сервис колледжі |Затаевич көш., 75 |1956 |https://kktis.kz/ | | |- |Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетінің экономика, бизнес және құқық колледжі |Академия көш., 7 |1956 |https://college.keu.kz/ | | |- |Қарағанды теміржол колледжі |Локомотив көш., 122а |1965 |https://kjk21.edu.kz/ | | |- |"Сервис" колледжі |Майқұдық, 11а ықшамауданы, 11/3 |1967<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/kolledzh-servis</ref> | | | |- |Қарағанды көлік-технология колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 21/2 |1967 | | | |- |Қарағанды сән колледжі |Ермеков көш., 11/3 |1974 |[https://sites.google.com/view/collegemodykrg/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 https://sites.google.com/view/collegemodykrg/] | | |- |Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 22 |1976<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-gumanitarnyy-kolledzh</ref> | | | |- |Қарағанды техника-құрылыс колледжі |Кірпіш көш., 8а |1976 |https://ktsk.edu.kz/ | | |- |Талғат Бигелдинов атындағы Әскери колледж |Ғ. Мұстафин көш., 10 |<mark>'''1984'''</mark><ref>https://ekaraganda.kz/?mod=news_read&id=44942</ref><mark>''','''</mark> 2025? |https://zhasulan-krg.kz/ | | |- |Академик К.А.Сағынов атындағы колледж-мектеп |Н. Назарбаев даңғ., 72 |1991 |www.mb-a.kz | | |- |Ж.К. Букенов атындағы Қарағанды банк колледжі |Мұқанов көш., 3 |1996 |https://karbc.kz/ | | |- |Қарағанды Медициналық-техникалық колледж |Тәттімбет көш., 16д |1996 |http://kmtk.kz/ru/ | |Стоматологический колледж профессора Рузуддинова»<ref>http://kmtk.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |- |Қазіргі заманғы көп салалы колледж |улица Лободы, 40 |1999 |https://smk-college.edu.kz/ru | |Экономико-правового колледжа |- |"Болашақ" Қарағанды жоғары колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 30 |2000<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-kolledzh-aktualnogo-obrazovaniya-bolashak</ref> |n.kvkbolashaq.edu.kz | | |- |«Фемида» жоғарғы заң колледжі |Пичугин көш., 259 |2000 | | | |- |Қарағанды жоғары медициналық интерколледжі |Оңтүстік-Шығыс, Университет көш., 25а |2016 | | | |- |Қарағанды техникалық-экономикалық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 37 |2016 |https://ktek.edu.kz/index.html | | |- |ҚарТУ Инновациялық технологиялар колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 56/4, № 4 корпус, каб. 210 |2016 |https://www.kstu.kz/kolledzh/?lang=ru | | |- |"Әлия Молдағұлова атындағы облыстық мамандандырылған олимпиадалық резервтегі мектеп-интернат-колледжі" КММ |ул. Комиссарова, 34а | | | | |- |"Шетел тілдер колледжі" ЖММ |пр. Н. Назарбаева, 35 | | | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- |Мейіргерлік білім беру мектебі [[Қарағанды медицина университеті|ҚМУ]] (жабылған) |Гоголь көш., 40 |2018-2024<ref>https://orda.kz/v-karagande-so-skandalom-zakryvajut-kolledzh-pri-medicinskom-universitete-394799/</ref> |[https://qmu.edu.kz/ru/obuchayushchimsya/shkoly-i-kafedry/shkoly/shkola-sestrinskogo-obrazovaniya/ https://qmu.edu.kz/ru//] |'''218''' | |- |Колледж «Талап» | | | | | |- |Карагандинский многопрофильный гуманитарно-технический колледж |Бұқар жырау 12 |?-'''2022''' | | | |} == Теміртау қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |Теміртау жоғары медицина колледжі |Луначарский көш., 48/1 |1952<ref>https://temirmedcollege.kz/ru/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref>, 1997 <ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-meditsinskiy-kolledzh</ref> |[https://temirmedcollege.kz/ temirmedcollege.kz/] | | |- |[[Теміртау политехникалық колледжі|Теміртау жоғары политехника колледжі]] |Республика даңғылы, 26 |1956, 1997<ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-politekhnicheskiy-kolledzh</ref> |[https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about tjpk.edu.kz] | |1997 жылы 1955 жылы ашылған Теміртау құрылыс техникумының, 1956 жылы Теміртау химия-механикалық техникумының, 1977 жылы Теміртау металлургиялық техникумының және 1958 жылы Ақтау индустриялық техникумының базасында бірігу жолымен құрылды.<ref>https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about</ref> |- |Теміртау индустриялық-технологиялық колледжі |Абай көш., 1 |1966 | | | №151 кәсіптік училищесі<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/professionalnyy-litsey-24</ref> |- |Теміртау көпсалалы “Мирас” колледжі |Чайковского 24/3 |2009 |https://www.tmk-miras.com/ | | |- |Теміртау кәсіптік-техникалық колледжі |71 кварталы, 4 құрылыс |1969 |https://tptk.edu.kz/ | |№176 қалалық кәсіптік техникалық училищесі |- |Теміртау техникалық колледжі |71-ші квартал, 5 ст |1965 | | |№138 қалалық кәсіптік-техникалық училищесі |- |ҚарИУ жанындағы техникалық-экономикалық колледж |Республика даңғ., 30 |2016 |[https://sites.google.com/tttu.edu.kz/abiturient/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6/%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B5?authuser=0 https://sites.google.com/tttu.edu.kz/] | | |} == Балқаш қаласы<ref>https://kolledzhi.kz/kolledzhi-v-balkhashe.html#google_vignette</ref> == {| class="wikitable" |+ !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |ҚР «Халық қаһарманы» Р. Қошқарбаев атындағы Балқаш техникалық колледжі |ул. Жуниса Абугалиева, 7 |''1940'' <ref>https://btk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | | | |- |Әлихан Мусин атындағы Балқаш гуманитарлық-техникалық колледжі, bgtk.kz |ул. Караменде Би ''17'' ''(бұрынғы адрес ул. Абая, 45)'' |1941 | |1022<ref>https://bgtk.mycollege.kz/ru/main/about</ref> | |- |Балқаш қаласының медициналық колледжі |ул. Желтоксан, 23 |1952 <ref>https://medicoll.edu.kz/ru/istoriya-kolledzha-2384812</ref> |medicoll.edu.kz | | |- |Балқаш сервис колледжі, bks.mycollege.kz |ул. Алимжанова, 9 |1955 | |206<ref>https://bks.mycollege.kz/main/about</ref> |1955 жылы Балқаш сауда-аспаздық мектебі болып құрылған. 1995 жылы №4 техникалық училищесі мен №17 орта кәсіптік-техникалық училищесі біріктіріліп, №2 орта кәсіптік-техникалық училищесіне айналды. 2013 жылы «Балқаш сервис колледжі» КММ болып өзгертілді. |- |Балхашский колледж актуального образования академика Ж. С. Акылбаева |ул. Алимжанова, 1, |2005<ref>https://mrmaxite.wixsite.com/bkao/aboutus</ref>-2019? | | | |- |Балқаш көпсалалы колледжі |Қазыбекова көш., 12 |2007<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/balhashskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> |bmpk.kz | | |- |«Қазақмыс» корпорациясының Политехникалық колледжі |ул. Абая, 36 |2009<ref>https://ptk-kazakhmys.edu.kz/about/?lang=kz</ref> | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !Сайт!! Студент саны !! Бұрынғы атауы |- |А. Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық техникалық колледжі |Саран қ. проспект Ленина 14 |1922 <ref>https://svgtk.kz/kk/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref> | |1480<ref>https://sgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |1922 қазақ педагогикалық техникумы 1937 Қарқаралы Қазақ педагогикалық училищесі 1946 Қарағанды облысының педагогикалық училищесімен біріктіріледі 1952 Абай атындағы Қарағанды педагогикалық училищесі Саран Жұмысшы кентіне ауыстырылды. 1995 Саран педагогикалық колледжі |- |Саран техникалық колледжі<ref>https://stk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> |Саран қ. Айналма жол (Кольцевая) көшесі, 12-үй |'''1947''' |https://svgtk.kz/kk/ |1583 | |- | [[Шахтинск технологиялық техникумы]] || Шахтинск қ. || 1964 | || '''913''' <ref>https://shtk.mycollege.kz/?oname=shtk&ln=ru</ref>||2018 году произошла реорганизация колледжа через слияние с КГУ «Шахтинский горно-индустриальный колледж». (ул. Московская, 30)<ref>https://careerhub.kz/institutes/6363</ref> |- | Абай көпсалалы колледжі || Абай ауданы, Агрогородок а. ул Центральная 10. ||1962, 2015<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/abayskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> | https://amk.mycollege.kz/?oname=amk<nowiki/>|| 675|| |- | Б. Әбдікәрімов атындағы Нұра көпсалалы колледжі || Нұра к. ул. Жауынгер-интернационалистов, 70 ||2014<ref>https://nmpk.mycollege.kz/?oname=nmpk</ref> | || 200<ref>https://nmpk.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Бұқар жырау агротехникалық колледжі || Бұқар жырау ауданы, Мұстафин к.улица Центральная, строение 17 ||1962 ? | || 94<ref>https://bjak.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | М. Әдекенов атындағы Қарқаралы ауылшаруашылық колледжі || Қарқаралы қ. Т.Әубәкіров көшесі 133, ||1931 <ref>https://ksk.mycollege.kz/?oname=ksk</ref> | || || |- | Осакаров ауданының мектеп-интернат-колледжі || Осакаров ауданы, Есіл а. ||2020 | || 57 <ref>https://shikor.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Шет агротехникалық колледжі || Шет ауданы, Ақсу-Аюлы а. Жапақов көшесі, 14 үй. || 1965 | || || 1965 жылы СПТУ-174,<ref>https://sak.mycollege.kz/kz/main/index</ref> 2012 ж. 28 желтоқсанда Қарағанды облысы әікімінің <nowiki>''Мемлекттік білім беру ұйымдарын қайта атау'' туралы №66/06 қаулысы бойынша ''Шет агротехникалық колледжі''</nowiki> мемелекеттік коммуналдық мекемесі болып аталады. |- |Ақтоғай аграрлық-техникалық колледжі |Ақтоғай ауданы, Ақтоғай селосы, Нарманбет көшесі, 6 үй |1984 | |300 <ref>https://aatk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | |- |Егіндібұлақ агротехникалық колледжі |Егіндібұлақ ауылы, Қазыбек би көш., 16 |2001<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/egindybulakskiy-agrotehnicheskiy-kolledzh</ref> | | |№ 24 Теміртау кәсіптік мектебі филиалының базасында құрылды |- |"Түзеу мекемесінің жанындағы № 1 колледжі" КММ |г. Шахтинск, п. Долинка, переулок Заводской, строение 1 | | | | |- |"Түзеу мекемесінің жанындағы № 2 колледжі" КММ |Абайский район, Коксунский с/о, с. Северное, ул. Северная, строение 38 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарағанды облысы колледждері]] ckovbegpwcn3gwwo1gyogwst3j9johz 3613536 3613533 2026-06-04T18:01:16Z Kaiyr 3134 /* Қарағанды қаласы[2] */ 3613536 wikitext text/x-wiki Қарағанды облысы колледждері<ref>https://egov.kz/cms/kk/articles/2Ftechnical_spisok</ref> == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz/ru |3 900 | |- |Қарағанды агротехникалық колледжі |Пришахтинск, Арман көш., 3 |1932 |https://katk.edu.kz/kz/ | |№2 тау-кен өндірістік училищесі<ref>https://katk.edu.kz/kz/tarix-beti.html</ref> |- |[[Қарағанды медицина колледжі|Қарағанды облыстық мейіргерлік жоғары колледжі]] |Чкалов көш., 9 |1935 |https://karmedkolledzh.edu.kz/ | | |- |Қарағанды тамақтану және сервис колледжі |Баженов көш., 164/2 |1939 |https://krg-kolpits.edu.kz/ru/abiturientu.html | | |- |Қарағанды тау-кен индустриялдық колледжі |Майқұдық, Магнитогорск көш., 24/1 |1940 | | | |- |Қарағанды цифрлық технологиялар және дизайн колледжі |Ермеков көш., 15 |1948 | | |2024 жылға дейін - кәсіптік-техникалық колледж Киномеханиктер мектебі |- |Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі |Мұқанов көш., 1/11 |1952 |https://tattimbet.edu.kz/index.php/kz/ | |1952 жылы Тәттімбет атындағы музыкалық училище ретінде, 1968 жылы - Қарағанды мәдени-ағарту училищесі ретінде құрылды. 1997 жылы осы екі оқу орны, сондай-ақ Теміртау музыкалық училищесі «Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі» КМҚК-ға біріктірілді. |- |Қарағанды машина жасау колледжі |Ермеков көш., 27 |1954 | | | |- |Қарағанды индустриялды-технологиялық колледжі |Майқұдық, Астана көш., 2а |1954 |http://kgukitk.kz/ | | |- |Қарағанды технология және сервис колледжі |Затаевич көш., 75 |1956 |https://kktis.kz/ | | |- |Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетінің экономика, бизнес және құқық колледжі |Академия көш., 7 |1956 |https://college.keu.kz/ | | |- |Қарағанды теміржол колледжі |Локомотив көш., 122а |1965 |https://kjk21.edu.kz/ | | |- |"Сервис" колледжі |Майқұдық, 11а ықшамауданы, 11/3 |1967<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/kolledzh-servis</ref> | | | |- |Қарағанды көлік-технология колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 21/2 |1967 | | | |- |Қарағанды сән колледжі |Ермеков көш., 11/3 |1974 |[https://sites.google.com/view/collegemodykrg/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 https://sites.google.com/view/collegemodykrg/] | | |- |Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 22 |1976<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-gumanitarnyy-kolledzh</ref> | | | |- |Қарағанды техника-құрылыс колледжі |Кірпіш көш., 8а |1976 |https://ktsk.edu.kz/ | | |- |Талғат Бигелдинов атындағы Әскери колледж |Ғ. Мұстафин көш., 10 |<mark>'''1984'''</mark><ref>https://ekaraganda.kz/?mod=news_read&id=44942</ref><mark>''','''</mark> 2025? |https://zhasulan-krg.kz/ | | |- |Академик К.А.Сағынов атындағы колледж-мектеп |Н. Назарбаев даңғ., 72 |1991 |www.mb-a.kz | | |- |Ж.К. Букенов атындағы Қарағанды банк колледжі |Мұқанов көш., 3 |1996 |https://karbc.kz/ | | |- |Қарағанды Медициналық-техникалық колледж |Тәттімбет көш., 16д |1996 |http://kmtk.kz/ru/ | |Стоматологический колледж профессора Рузуддинова»<ref>http://kmtk.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |- |Қазіргі заманғы көп салалы колледж |улица Лободы, 40 |1999 |https://smk-college.edu.kz/ru | |Экономико-правового колледжа |- |"Болашақ" Қарағанды жоғары колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 30 |2000<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-kolledzh-aktualnogo-obrazovaniya-bolashak</ref> |n.kvkbolashaq.edu.kz | | |- |«Фемида» жоғарғы заң колледжі |Пичугин көш., 259 |2000 | | | |- |Қарағанды жоғары медициналық интерколледжі |Оңтүстік-Шығыс, Университет көш., 25а |2016 | | | |- |Қарағанды техникалық-экономикалық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 37 |2016 |https://ktek.edu.kz/index.html | | |- |ҚарТУ Инновациялық технологиялар колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 56/4, № 4 корпус, каб. 210 |2016 |https://www.kstu.kz/kolledzh/?lang=ru | | |- |"Әлия Молдағұлова атындағы облыстық мамандандырылған олимпиадалық резервтегі мектеп-интернат-колледжі" КММ |ул. Комиссарова, 34а |1971<ref>https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda/press/news/details/390597?lang=ru</ref><ref>https://www.instagram.com/p/CfDerblKCc2/</ref> | | | |- |"Шетел тілдер колледжі" ЖММ |пр. Н. Назарбаева, 35 | | | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- |Мейіргерлік білім беру мектебі [[Қарағанды медицина университеті|ҚМУ]] (жабылған) |Гоголь көш., 40 |2018-2024<ref>https://orda.kz/v-karagande-so-skandalom-zakryvajut-kolledzh-pri-medicinskom-universitete-394799/</ref> |[https://qmu.edu.kz/ru/obuchayushchimsya/shkoly-i-kafedry/shkoly/shkola-sestrinskogo-obrazovaniya/ https://qmu.edu.kz/ru//] |'''218''' | |- |Колледж «Талап» | | | | | |- |Карагандинский многопрофильный гуманитарно-технический колледж |Бұқар жырау 12 |?-'''2022''' | | | |} == Теміртау қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |Теміртау жоғары медицина колледжі |Луначарский көш., 48/1 |1952<ref>https://temirmedcollege.kz/ru/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref>, 1997 <ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-meditsinskiy-kolledzh</ref> |[https://temirmedcollege.kz/ temirmedcollege.kz/] | | |- |[[Теміртау политехникалық колледжі|Теміртау жоғары политехника колледжі]] |Республика даңғылы, 26 |1956, 1997<ref>https://vipusknik.kz/institutions/college/temirtauskiy-politekhnicheskiy-kolledzh</ref> |[https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about tjpk.edu.kz] | |1997 жылы 1955 жылы ашылған Теміртау құрылыс техникумының, 1956 жылы Теміртау химия-механикалық техникумының, 1977 жылы Теміртау металлургиялық техникумының және 1958 жылы Ақтау индустриялық техникумының базасында бірігу жолымен құрылды.<ref>https://tjpk.edu.kz/?page=about&subpage=about</ref> |- |Теміртау индустриялық-технологиялық колледжі |Абай көш., 1 |1966 | | | №151 кәсіптік училищесі<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/professionalnyy-litsey-24</ref> |- |Теміртау көпсалалы “Мирас” колледжі |Чайковского 24/3 |2009 |https://www.tmk-miras.com/ | | |- |Теміртау кәсіптік-техникалық колледжі |71 кварталы, 4 құрылыс |1969 |https://tptk.edu.kz/ | |№176 қалалық кәсіптік техникалық училищесі |- |Теміртау техникалық колледжі |71-ші квартал, 5 ст |1965 | | |№138 қалалық кәсіптік-техникалық училищесі |- |ҚарИУ жанындағы техникалық-экономикалық колледж |Республика даңғ., 30 |2016 |[https://sites.google.com/tttu.edu.kz/abiturient/%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6/%D0%BE-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B5?authuser=0 https://sites.google.com/tttu.edu.kz/] | | |} == Балқаш қаласы<ref>https://kolledzhi.kz/kolledzhi-v-balkhashe.html#google_vignette</ref> == {| class="wikitable" |+ !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |ҚР «Халық қаһарманы» Р. Қошқарбаев атындағы Балқаш техникалық колледжі |ул. Жуниса Абугалиева, 7 |''1940'' <ref>https://btk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | | | |- |Әлихан Мусин атындағы Балқаш гуманитарлық-техникалық колледжі, bgtk.kz |ул. Караменде Би ''17'' ''(бұрынғы адрес ул. Абая, 45)'' |1941 | |1022<ref>https://bgtk.mycollege.kz/ru/main/about</ref> | |- |Балқаш қаласының медициналық колледжі |ул. Желтоксан, 23 |1952 <ref>https://medicoll.edu.kz/ru/istoriya-kolledzha-2384812</ref> |medicoll.edu.kz | | |- |Балқаш сервис колледжі, bks.mycollege.kz |ул. Алимжанова, 9 |1955 | |206<ref>https://bks.mycollege.kz/main/about</ref> |1955 жылы Балқаш сауда-аспаздық мектебі болып құрылған. 1995 жылы №4 техникалық училищесі мен №17 орта кәсіптік-техникалық училищесі біріктіріліп, №2 орта кәсіптік-техникалық училищесіне айналды. 2013 жылы «Балқаш сервис колледжі» КММ болып өзгертілді. |- |Балхашский колледж актуального образования академика Ж. С. Акылбаева |ул. Алимжанова, 1, |2005<ref>https://mrmaxite.wixsite.com/bkao/aboutus</ref>-2019? | | | |- |Балқаш көпсалалы колледжі |Қазыбекова көш., 12 |2007<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/balhashskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> |bmpk.kz | | |- |«Қазақмыс» корпорациясының Политехникалық колледжі |ул. Абая, 36 |2009<ref>https://ptk-kazakhmys.edu.kz/about/?lang=kz</ref> | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" |+ Caption text |- ! Атауы !! Орналасқан жері !! Салынған жылы !Сайт!! Студент саны !! Бұрынғы атауы |- |А. Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық техникалық колледжі |Саран қ. проспект Ленина 14 |1922 <ref>https://svgtk.kz/kk/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B0/</ref> | |1480<ref>https://sgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |1922 қазақ педагогикалық техникумы 1937 Қарқаралы Қазақ педагогикалық училищесі 1946 Қарағанды облысының педагогикалық училищесімен біріктіріледі 1952 Абай атындағы Қарағанды педагогикалық училищесі Саран Жұмысшы кентіне ауыстырылды. 1995 Саран педагогикалық колледжі |- |Саран техникалық колледжі<ref>https://stk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> |Саран қ. Айналма жол (Кольцевая) көшесі, 12-үй |'''1947''' |https://svgtk.kz/kk/ |1583 | |- | [[Шахтинск технологиялық техникумы]] || Шахтинск қ. || 1964 | || '''913''' <ref>https://shtk.mycollege.kz/?oname=shtk&ln=ru</ref>||2018 году произошла реорганизация колледжа через слияние с КГУ «Шахтинский горно-индустриальный колледж». (ул. Московская, 30)<ref>https://careerhub.kz/institutes/6363</ref> |- | Абай көпсалалы колледжі || Абай ауданы, Агрогородок а. ул Центральная 10. ||1962, 2015<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/abayskiy-mnogoprofilnyy-kolledzh</ref> | https://amk.mycollege.kz/?oname=amk<nowiki/>|| 675|| |- | Б. Әбдікәрімов атындағы Нұра көпсалалы колледжі || Нұра к. ул. Жауынгер-интернационалистов, 70 ||2014<ref>https://nmpk.mycollege.kz/?oname=nmpk</ref> | || 200<ref>https://nmpk.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Бұқар жырау агротехникалық колледжі || Бұқар жырау ауданы, Мұстафин к.улица Центральная, строение 17 ||1962 ? | || 94<ref>https://bjak.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | М. Әдекенов атындағы Қарқаралы ауылшаруашылық колледжі || Қарқаралы қ. Т.Әубәкіров көшесі 133, ||1931 <ref>https://ksk.mycollege.kz/?oname=ksk</ref> | || || |- | Осакаров ауданының мектеп-интернат-колледжі || Осакаров ауданы, Есіл а. ||2020 | || 57 <ref>https://shikor.mycollege.kz/main/about</ref>|| |- | Шет агротехникалық колледжі || Шет ауданы, Ақсу-Аюлы а. Жапақов көшесі, 14 үй. || 1965 | || || 1965 жылы СПТУ-174,<ref>https://sak.mycollege.kz/kz/main/index</ref> 2012 ж. 28 желтоқсанда Қарағанды облысы әікімінің <nowiki>''Мемлекттік білім беру ұйымдарын қайта атау'' туралы №66/06 қаулысы бойынша ''Шет агротехникалық колледжі''</nowiki> мемелекеттік коммуналдық мекемесі болып аталады. |- |Ақтоғай аграрлық-техникалық колледжі |Ақтоғай ауданы, Ақтоғай селосы, Нарманбет көшесі, 6 үй |1984 | |300 <ref>https://aatk.mycollege.kz/kz/main/index</ref> | |- |Егіндібұлақ агротехникалық колледжі |Егіндібұлақ ауылы, Қазыбек би көш., 16 |2001<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/egindybulakskiy-agrotehnicheskiy-kolledzh</ref> | | |№ 24 Теміртау кәсіптік мектебі филиалының базасында құрылды |- |"Түзеу мекемесінің жанындағы № 1 колледжі" КММ |г. Шахтинск, п. Долинка, переулок Заводской, строение 1 | | | | |- |"Түзеу мекемесінің жанындағы № 2 колледжі" КММ |Абайский район, Коксунский с/о, с. Северное, ул. Северная, строение 38 | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қарағанды облысы колледждері]] saxf3gul9j2ahdq8p2tw8a63ccwr8yh 6 781938 3613456 3610757 2026-06-04T16:10:51Z ShadZ01 56180 3613456 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Арман реквиемі» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2000/requiem_for_a_dream.html | жасалған уақыты = 2000 | авторы = Artisan Entertainment }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Арман реквиемі | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} kyp6hu6gaox1p26ve10jo1xws228078 6 781965 3613436 3611105 2026-06-04T15:49:27Z ShadZ01 56180 3613436 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Адам баласы» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2006/children_of_men_ver4.html | жасалған уақыты = 2006 | авторы = [[Universal Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Адам баласы | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == bwne4w03sb9reoedulk1c87t69wzooa 3613437 3613436 2026-06-04T15:49:59Z ShadZ01 56180 3613437 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Адам баласы» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2006/children_of_men_ver4.html | жасалған уақыты = 2006 | авторы = [[Universal Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Адам баласы (фильм, 2006) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == t36de0nv4b79ivxxp3dcc9stzuzc6ch 3613441 3613437 2026-06-04T15:57:28Z ShadZ01 56180 3613441 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Адам баласы» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/2006/children_of_men_ver4.html | жасалған уақыты = 2006 | авторы = [[Universal Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Адам баласы (фильм, 2006) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = }} == Лицензиялау == jds6hnsp3rhxo3q1innuvfnch23fs3y 0 782142 3613418 3612933 2026-06-04T13:55:48Z 1nter pares 146705 3613418 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} ojvadaxwk4v2j7kqf1pq6ox3rzhi9cf 3613419 3613418 2026-06-04T13:57:42Z 1nter pares 146705 + [[Санат:Биологиялық қарулар]],[[Санат:Тропиктік аурулар]],[[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]],[[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3613419 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] kfk7x6zozttw45cpbm2acbs1w92705x 3613420 3613419 2026-06-04T13:59:22Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы */ 3613420 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] d7d2lbtsez310sfddy29s4q7vkpmmmn 3613421 3613420 2026-06-04T14:04:29Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы */ 3613421 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] mudsmvr9f80agyj9xhd3mx0es85nbad 3613422 3613421 2026-06-04T14:06:20Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы */ 3613422 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 9qrk4dbn9hx87gwpp1hzy76m69qvhap 3613423 3613422 2026-06-04T14:08:18Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы */ 3613423 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 71owko2kx1o4kduwzdi8wfmg5tpgkxz 3613568 3613423 2026-06-05T03:18:47Z 1nter pares 146705 /* Құрылымы */ 3613568 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 7r7tm08j1vy07zw6dq84mbw7ha2y4wh 3613569 3613568 2026-06-05T03:20:22Z 1nter pares 146705 /* Иелері */ 3613569 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] q5np5p4mwsggwwbdlm6kj5jmik5ij8n 3613570 3613569 2026-06-05T03:22:10Z 1nter pares 146705 /* Иелері */ 3613570 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''Epomops franqueti''), балғабасты жарқанаттан (''Hypsignathus monstrosus'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''Myonycteris torquata'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 76cumm4f97nj2eobp2whta0q5vwa6re 3613571 3613570 2026-06-05T03:22:39Z 1nter pares 146705 /* Иелері */ 3613571 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] eb0ka5hq7066fc93xcj6x6ksxeaj10r 3613572 3613571 2026-06-05T03:24:02Z 1nter pares 146705 /* Иелері */ 3613572 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] b1nywlup1nsdh66xim2nc3hqq6hpwts 3613573 3613572 2026-06-05T03:24:18Z 1nter pares 146705 3613573 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] q890g4una679qtud0aiogdp2wpb27da 3613574 3613573 2026-06-05T03:26:32Z 1nter pares 146705 /* Иелері */ 3613574 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 9bw162dmdzpy2zbeg16jb1z58g3j45y 3613575 3613574 2026-06-05T03:27:05Z 1nter pares 146705 /* Ену жолы */ 3613575 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 1bsfnh2h9oyxxr42aluwfcmidxiiiuw 0 782167 3613439 3613187 2026-06-04T15:55:54Z RaiymbekZh 170385 /* */ 3613439 wikitext text/x-wiki '''Қайыржан Теубекұлы''' '''Шотбаев''' ([[1921 жыл|1921]], [[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]], [[Баянауыл ауданы]], [[Павлодар облысы]] — [[2 қаңтар]] [[1943 жыл|1943]], Миндюри, [[Тверь облысы|Калинин облысы]]) — [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ-ның]] ([[Кіші сержант|кіші]])[[сержант|сержанты]] (кейбір деректерде – кіші лейтенант<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer9200021?middle_name=%D0%A2%D0%B5%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&page=1 Шатваев Каиржан Теубекович]</ref>), Ұлы Отан соғысынан оралмаған жауынгер. {{Тұлға|Есімі=Шотбаев Қайыржан|Толық есімі=Шотбаев Қайыржан Теубекұлы|Туған күні=1921|Қайтыс болған күні=02.01.1943|Туған жері=[[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]], {{Туғанжері|Баянауыл ауданы|Баянауыл ауданында}}|Қайтыс болған жері=Миндюри, [[Тверь облысы|Калинин облысы]]|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=[[18 мамыр|18.05.]][[1942]]–[[21 желтоқсан|21.12.]][[1942]]|Не үшін белгілі=|Жұбайы=Каришева Мариям|Әкесі=Теубек|Марапаттары={{Қызыл жұлдыз ордені}}|Сурет=Shotbaev Kairzhan award.jpg|Сурет атауы=Шотбаев Қайыржанды Қызыл жұлдыз орденімен марапаттау туралы жарлық|Партиясы=[[Бүкілодақтық лениндік коммунистік жастар одағы|БЛКЖО]], [[КОКП]]|Балалары=1}} == Өмірбаяны == Шотбаев Қайыржан (Құжаттар бойынша — {{Lang-ru|Шатбаев Кайржан, Шатбаев Каржан, Шатбаев Каержан, Шатваев Канржан, Шатбаев Коржан, Шотбаев Хаирджан}}) [[1921 жыл|1921 жылы]], [[Баянауыл ауданы]]ның [[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]] ауылында дүниеге келген. ВК(б)П-ның мүшесіне кандидаты. [[1942 жыл|1942 жылдың]] [[18 мамыр]] күні [[Қызыл армия]] қатарына қосылды<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero33710713?last_name=%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2&first_name=%D0%9A%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD&page=1 ШОТБАЕВ ҚАЙЫРЖАН//Память народа] </ref>. [[1 желтоқсан]] күні, Боевка ауылының маңындағы шайқас кезінде жаудың қарсы шабуылын тойтарып, оның екі атыс нүктесін жойды. Ауылға бірінші болып басып кіріп, станокты пулеметтен 25 неміс солдаты мен офицерін жойды<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150185507?last_name=%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2&first_name=%D0%9A%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD&page=1 Қайыржан Шотбаев ерлігі]</ref>. [[21 желтоқсан]] (кей деректерде – [[12 желтоқсан]]) күні жақ сүйегінен жарақат алып, [[1943 жыл|1943 жылғы]] [[2 қаңтар]] күні №207 [[Әскери-далалық хирургия|ХӘДГ-да]] жарақатынан көз жұмады. [[Тверь облысы|Калин облысының]] Миндюри ауылдық зиратында жерленген. == Марапаттары == * [[Қызыл жұлдыз ордені]] — [[19 желтоқсан]] [[1942 жыл|1942]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}}{{Stub}} [[Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар]] 7zol9zv5rx3kn9fd85ww90jnm36l40j 0 782168 3613455 3613126 2026-06-04T16:10:22Z Орел Карл 81620 /* Еңбек жолы */ 3613455 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Михаил Осипович Стакун | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Беларус КСР атынан КСРО ОАК төрағасы | Ту = Flag of the Soviet Union.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 17 маусым | Басқаруын аяқтады = 14 қараша 1937 | Ізашары = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Беларус КСР ОАК төрағасы | Ту_2 = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1937–1951).svg | Ту2_2 = Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1927–1937).svg | Басқара бастады_2 = 7 шілде | Басқаруын аяқтады_2 = 14 қараша 1937 | Ізашары_2 = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары_2 = [[Никифор Яковлевич Наталевич|Никифор Наталевич]] ({{Abbr|м.а.|міндетін атқарушы|0}}) | Титулы_3 = Беларус К(б)П Гомель қалалық комитетінің 1-хатшысы | Ту_3 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = маусым 1935 | Басқаруын аяқтады_3 = 1937 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды,<br /> [[Яков Вениаминович Шафаренко|Яков Шафаренко]] БК(б)П Гомель қалалық комитетінің жауапты хатшысы ретінде'' | Ізбасары_3 = [[Емельян Игнатьевич Барыкин|Емельян Барыкин]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1932 | Басқаруын аяқтады_4 = қыркүйек 1934 | Ізашары_4 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_4 = [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] | Титулы_5 = БК(б)П Чита округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_5 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_5 = | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = қыркүйек 1930 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''лауазым жойылды'' | Титулы_6 = БК(б)П Ставрополь округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_6 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_6 = | Басқара бастады_6 = 1927 | Басқаруын аяқтады_6 = қыркүйек 1929 | Ізашары_6 = [[Степан Степанович Захаров|Степан Захаров]] | Ізбасары_6 = [[Александр Семенович Картуков|Александр Картуков]] | Титулы_7 = БК(б)П Новочеркасск округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_7 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_ = | Басқара бастады_7 = 1923 | Басқаруын аяқтады_7 = 1924 | Ізашары_7 = ''белгісіз'' | Ізбасары_ = ''белгісіз'' | Туған күні = 1893 | Туған жері = Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 27.4.1943 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Тамбов|Тамбовта}}, [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Ресей социал-демократиялық жұмысшы (большевиктер) партиясы|РСДЖ(б)П]] / [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|РК(б)П / БК(б)П]] | Білімі = БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Михаил Осипович Стакун''' (1893, Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[27 сәуір]] [[1943 жыл|1943]], [[Тамбов]], [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1893 жылы [[Ресей империясы]] [[Вильна губерниясы]], Вильна уезінің Нидяны ауылында (қазіргі [[Беларусь|Беларус Республикасы]], [[Гродно облысы]], Островец ауданы, Ворнянский ауылдық кеңесінің құрамындағы ауыл) дүниеге келді. === Білімі === 1930-1932 жылдары БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстарында оқыды. === Еңбек жолы === 1912 жылы тұтқындалды. 1913 жылы Рига қаласына екі жыл мерзімге әкімшілік жер аударуға сотталды. 1916 жылы тағы да тұтқындалды. 1917 жылдың қаңтарынан бастап Ресей армиясының қатарында әскери борышын өтеді. 1917–1918 жылдары — Қызыл гвардия қатарында ([[Санкт-Петербург|Петроград]]), Выборг аудандық кеңесі атқару комитетінің мүшесі (Петроград), қазынашы, Выборг ауданы Қызыл гвардиясы штабының мүшесі (Петроград) болды. 1918 жылы — Әскерді жабдықтау орталық басқармасының азық-түлік жөніндегі комиссары болып жұмыс істеді. 1918 жылы — [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] Әскери-шаруашылық басқармасының комиссары қызметін атқарды. 1918 жылы — 12-армиядағы Революциялық әскери кеңесінің мүшесі болды. 1918 жылы — Пенза губерниялық азық-түлік комитеті алқасының мүшесі, содан соң Константиновоның азық-түлік жөніндегі комиссары, бұдан кейін Миллеровоның (Дон облысы) азық-түлік жөніндегі комиссары болып еңбек етті. 1923 жылға дейін — Новочеркасск округінің ([[Дон облысы]]) азық-түлік жөніндегі комиссары болып істеді. 1923–1924 жылдары — РК(б)П Новочеркасск округтік комитетінің жауапты хатшысы (Дон облысы) лауазымында мехнат қылды. 1924–1927 жылдары — РК(б)П – БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік бақылау комиссиясы төралқасының мүшесі болды. 1927–1929 жылдары — БК(б)П Ставрополь округтік комитетінің жауапты хатшысы болып еңбектенді. 1929 жылдан бастап — БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік комитетінде жұмыс істеді. 1930 жылдың қыркүйегіне дейін — БК(б)П Чита округтік комитетінің жауапты хатшысы қызметін атқарды. 1932–1934 жылдары — [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып күн көрді. 1935 жылдың қаңтарынан — 1935 жылдың маусымына дейін — [[КСРО ауыр өнеркәсіп халық комиссариаты|КСРО Ауыр өнеркәсіп халық комиссариатының]] Белорус КСР бойынша уәкілі болып еңбек етті. 1935 жылдың маусымынан — 1937 жылға дейін Беларус К(б)П [[Гомель]] қалалық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1937 жылдың 25 қазанына дейін — Беларус К(б)П ОК мүшесі болып істеді. 1937 жылдың 19 маусымынан — 1937 жылдың 25 қазанына дейін Беларус К(б)П ОК Бюросының мүшесі болып еңбек етті. 1937 жылдың 7 шілдесінен<ref>Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VI сессиясының қаулысы.</ref> — 1937 жылдың 13 қарашасына<ref>1937 жылдың 13 қарашасындағы Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VII сессиясының қаулысы.</ref> дейін Беларус КСР ОАК төрағасы қызметін атқарды. 1937 жылдан 1938 жылдың тамызына дейін — «Росснабсбыт» кеңсесінің Орёл облыстық бөлімшесінің басқарушысы болып еңбектенді. 1938 жылдың 14 тамызында тұтқындалды. 1940 жылдың 29 шілдесінде сотталды<ref>Ашимбаев Д. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия 2007 - 2008. Издание десятое, дополненное. Алматы, 2008</ref>. 1943 жылы [[Тамбов]] қаласының түрмесінде дүние салды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Большевиктер]] [[Санат:БК(б)П XVII съезінің делегаттары]] [[Санат:Беларус КСР компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:КСРО-да қуғын-сүргінге ұшыраған мемлекеттік органдар жетекшілері]] [[Санат:КСРО ОАК төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР КП Гомел қалалық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР үкімет басшылары]] [[Санат:КСРО түрмелерінде қайтыс болғандар]] [[Санат:Беларус КСР ОАК төрағалары]] [[Санат:РСДЖП мүшелері]] 7le62surzv04id9jkaclhdr6az6zwlg 3613457 3613455 2026-06-04T16:11:00Z Орел Карл 81620 /* Еңбек жолы */ 3613457 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Михаил Осипович Стакун | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Беларус КСР атынан КСРО ОАК төрағасы | Ту = Flag of the Soviet Union.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 17 маусым | Басқаруын аяқтады = 14 қараша 1937 | Ізашары = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Беларус КСР ОАК төрағасы | Ту_2 = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1937–1951).svg | Ту2_2 = Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1927–1937).svg | Басқара бастады_2 = 7 шілде | Басқаруын аяқтады_2 = 14 қараша 1937 | Ізашары_2 = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары_2 = [[Никифор Яковлевич Наталевич|Никифор Наталевич]] ({{Abbr|м.а.|міндетін атқарушы|0}}) | Титулы_3 = Беларус К(б)П Гомель қалалық комитетінің 1-хатшысы | Ту_3 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = маусым 1935 | Басқаруын аяқтады_3 = 1937 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды,<br /> [[Яков Вениаминович Шафаренко|Яков Шафаренко]] БК(б)П Гомель қалалық комитетінің жауапты хатшысы ретінде'' | Ізбасары_3 = [[Емельян Игнатьевич Барыкин|Емельян Барыкин]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1932 | Басқаруын аяқтады_4 = қыркүйек 1934 | Ізашары_4 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_4 = [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] | Титулы_5 = БК(б)П Чита округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_5 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_5 = | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = қыркүйек 1930 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''лауазым жойылды'' | Титулы_6 = БК(б)П Ставрополь округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_6 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_6 = | Басқара бастады_6 = 1927 | Басқаруын аяқтады_6 = қыркүйек 1929 | Ізашары_6 = [[Степан Степанович Захаров|Степан Захаров]] | Ізбасары_6 = [[Александр Семенович Картуков|Александр Картуков]] | Титулы_7 = БК(б)П Новочеркасск округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_7 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_ = | Басқара бастады_7 = 1923 | Басқаруын аяқтады_7 = 1924 | Ізашары_7 = ''белгісіз'' | Ізбасары_ = ''белгісіз'' | Туған күні = 1893 | Туған жері = Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 27.4.1943 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Тамбов|Тамбовта}}, [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Ресей социал-демократиялық жұмысшы (большевиктер) партиясы|РСДЖ(б)П]] / [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|РК(б)П / БК(б)П]] | Білімі = БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Михаил Осипович Стакун''' (1893, Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[27 сәуір]] [[1943 жыл|1943]], [[Тамбов]], [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1893 жылы [[Ресей империясы]] [[Вильна губерниясы]], Вильна уезінің Нидяны ауылында (қазіргі [[Беларусь|Беларус Республикасы]], [[Гродно облысы]], Островец ауданы, Ворнянский ауылдық кеңесінің құрамындағы ауыл) дүниеге келді. === Білімі === 1930-1932 жылдары БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстарында оқыды. === Еңбек жолы === 1912 жылы тұтқындалды. 1913 жылы Рига қаласына екі жыл мерзімге әкімшілік жер аударуға сотталды. 1916 жылы тағы да қамауға алынды. 1917 жылдың қаңтарынан бастап Ресей армиясының қатарында әскери борышын өтеді. 1917–1918 жылдары — Қызыл гвардия қатарында ([[Санкт-Петербург|Петроград]]), Выборг аудандық кеңесі атқару комитетінің мүшесі (Петроград), қазынашы, Выборг ауданы Қызыл гвардиясы штабының мүшесі (Петроград) болды. 1918 жылы — Әскерді жабдықтау орталық басқармасының азық-түлік жөніндегі комиссары болып жұмыс істеді. 1918 жылы — [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] Әскери-шаруашылық басқармасының комиссары қызметін атқарды. 1918 жылы — 12-армиядағы Революциялық әскери кеңесінің мүшесі болды. 1918 жылы — Пенза губерниялық азық-түлік комитеті алқасының мүшесі, содан соң Константиновоның азық-түлік жөніндегі комиссары, бұдан кейін Миллеровоның (Дон облысы) азық-түлік жөніндегі комиссары болып еңбек етті. 1923 жылға дейін — Новочеркасск округінің ([[Дон облысы]]) азық-түлік жөніндегі комиссары болып істеді. 1923–1924 жылдары — РК(б)П Новочеркасск округтік комитетінің жауапты хатшысы (Дон облысы) лауазымында мехнат қылды. 1924–1927 жылдары — РК(б)П – БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік бақылау комиссиясы төралқасының мүшесі болды. 1927–1929 жылдары — БК(б)П Ставрополь округтік комитетінің жауапты хатшысы болып еңбектенді. 1929 жылдан бастап — БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік комитетінде жұмыс істеді. 1930 жылдың қыркүйегіне дейін — БК(б)П Чита округтік комитетінің жауапты хатшысы қызметін атқарды. 1932–1934 жылдары — [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып күн көрді. 1935 жылдың қаңтарынан — 1935 жылдың маусымына дейін — [[КСРО ауыр өнеркәсіп халық комиссариаты|КСРО Ауыр өнеркәсіп халық комиссариатының]] Белорус КСР бойынша уәкілі болып еңбек етті. 1935 жылдың маусымынан — 1937 жылға дейін Беларус К(б)П [[Гомель]] қалалық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1937 жылдың 25 қазанына дейін — Беларус К(б)П ОК мүшесі болып істеді. 1937 жылдың 19 маусымынан — 1937 жылдың 25 қазанына дейін Беларус К(б)П ОК Бюросының мүшесі болып еңбек етті. 1937 жылдың 7 шілдесінен<ref>Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VI сессиясының қаулысы.</ref> — 1937 жылдың 13 қарашасына<ref>1937 жылдың 13 қарашасындағы Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VII сессиясының қаулысы.</ref> дейін Беларус КСР ОАК төрағасы қызметін атқарды. 1937 жылдан 1938 жылдың тамызына дейін — «Росснабсбыт» кеңсесінің Орёл облыстық бөлімшесінің басқарушысы болып еңбектенді. 1938 жылдың 14 тамызында тұтқындалды. 1940 жылдың 29 шілдесінде сотталды<ref>Ашимбаев Д. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия 2007 - 2008. Издание десятое, дополненное. Алматы, 2008</ref>. 1943 жылы [[Тамбов]] қаласының түрмесінде дүние салды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Большевиктер]] [[Санат:БК(б)П XVII съезінің делегаттары]] [[Санат:Беларус КСР компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:КСРО-да қуғын-сүргінге ұшыраған мемлекеттік органдар жетекшілері]] [[Санат:КСРО ОАК төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР КП Гомел қалалық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР үкімет басшылары]] [[Санат:КСРО түрмелерінде қайтыс болғандар]] [[Санат:Беларус КСР ОАК төрағалары]] [[Санат:РСДЖП мүшелері]] 4k2b6n868greiqs38t3ajdojha1hswr 3613458 3613457 2026-06-04T16:12:17Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613458 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Михаил Осипович Стакун | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Беларус КСР атынан КСРО ОАК төрағасы | Ту = Flag of the Soviet Union.svg | Ту2 = | Басқара бастады = 17 маусым | Басқаруын аяқтады = 14 қараша 1937 | Ізашары = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары = ''лауазым жойылды'' | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Беларус КСР ОАК төрағасы | Ту_2 = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1937–1951).svg | Ту2_2 = Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1927–1937).svg | Басқара бастады_2 = 7 шілде | Басқаруын аяқтады_2 = 14 қараша 1937 | Ізашары_2 = [[Александр Григорьевич Червяков|Александр Червяков]] | Ізбасары_2 = [[Никифор Яковлевич Наталевич|Никифор Наталевич]] ({{Abbr|м.а.|міндетін атқарушы|0}}) | Титулы_3 = Беларус К(б)П Гомель қалалық комитетінің 1-хатшысы | Ту_3 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = маусым 1935 | Басқаруын аяқтады_3 = 1937 | Ізашары_3 = ''лауазым құрылды,<br /> [[Яков Вениаминович Шафаренко|Яков Шафаренко]] БК(б)П Гомель қалалық комитетінің жауапты хатшысы ретінде'' | Ізбасары_3 = [[Емельян Игнатьевич Барыкин|Емельян Барыкин]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1932 | Басқаруын аяқтады_4 = қыркүйек 1934 | Ізашары_4 = ''лауазым құрылды'' | Ізбасары_4 = [[Саул Маркович Свердлов|Саул Свердлов]] | Титулы_5 = БК(б)П Чита округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_5 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_5 = | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = қыркүйек 1930 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''лауазым жойылды'' | Титулы_6 = БК(б)П Ставрополь округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_6 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_6 = | Басқара бастады_6 = 1927 | Басқаруын аяқтады_6 = қыркүйек 1929 | Ізашары_6 = [[Степан Степанович Захаров|Степан Захаров]] | Ізбасары_6 = [[Александр Семенович Картуков|Александр Картуков]] | Титулы_7 = БК(б)П Новочеркасск округтық комитетінің жауапты хатшысы | Ту_7 = Symbol-hammer-and-sickle.svg | Ту2_ = | Басқара бастады_7 = 1923 | Басқаруын аяқтады_7 = 1924 | Ізашары_7 = ''белгісіз'' | Ізбасары_ = ''белгісіз'' | Туған күні = 1893 | Туған жері = Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 27.4.1943 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Тамбов|Тамбовта}}, [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Ресей социал-демократиялық жұмысшы (большевиктер) партиясы|РСДЖ(б)П]] / [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|РК(б)П / БК(б)П]] | Білімі = БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} '''Михаил Осипович Стакун''' (1893, Нидяны ауылы, Вильна уезі, Вильна губерниясы, [[Ресей империясы]] — [[27 сәуір]] [[1943 жыл|1943]], [[Тамбов]], [[Тамбов облысы]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1893 жылы [[Ресей империясы]] [[Вильна губерниясы]], Вильна уезінің Нидяны ауылында (қазіргі [[Беларусь|Беларус Республикасы]], [[Гродно облысы]], Островец ауданы, Ворнянский ауылдық кеңесінің құрамындағы ауыл) дүниеге келді. === Білімі === 1930-1932 жылдары БК(б)П ОК жанындағы марксизм-ленинизм курстарында оқыды. === Еңбек жолы === 1912 жылы тұтқындалды. 1913 жылы Рига қаласына екі жыл мерзімге әкімшілік жер аударуға сотталды. 1916 жылы тағы да қамауға алынды. 1917 жылдың қаңтарынан бастап Ресей армиясының қатарында әскери борышын өтеді. 1917–1918 жылдары — Қызыл гвардия қатарында ([[Санкт-Петербург|Петроград]]), Выборг аудандық кеңесі атқару комитетінің мүшесі (Петроград), қазынашы, Выборг ауданы Қызыл гвардиясы штабының мүшесі (Петроград) болды. 1918 жылы — Әскерді жабдықтау орталық басқармасының азық-түлік жөніндегі комиссары болып жұмыс істеді. 1918 жылы — [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] Әскери-шаруашылық басқармасының комиссары қызметін атқарды. 1918 жылы — 12-армиядағы Революциялық әскери кеңесінің мүшесі болды. 1918 жылы — Пенза губерниялық азық-түлік комитеті алқасының мүшесі, содан соң Константиновоның азық-түлік жөніндегі комиссары, бұдан кейін Миллеровоның (Дон облысы) азық-түлік жөніндегі комиссары болып еңбек етті. 1923 жылға дейін — Новочеркасск округінің ([[Дон облысы]]) азық-түлік жөніндегі комиссары болып істеді. 1923–1924 жылдары — РК(б)П Новочеркасск округтік комитетінің жауапты хатшысы (Дон облысы) лауазымында мехнат қылды. 1924–1927 жылдары — РК(б)П – БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік бақылау комиссиясы төралқасының мүшесі болды. 1927–1929 жылдары — БК(б)П Ставрополь округтік комитетінің жауапты хатшысы болып еңбектенді. 1929 жылдан бастап — БК(б)П Солтүстік Кавказ өлкелік комитетінде жұмыс істеді. 1930 жылдың қыркүйегіне дейін — БК(б)П Чита округтік комитетінің жауапты хатшысы қызметін атқарды. 1932–1934 жылдары — [[Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті|БК(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып күн көрді. 1935 жылдың қаңтарынан — 1935 жылдың маусымына дейін — [[КСРО ауыр өнеркәсіп халық комиссариаты|КСРО Ауыр өнеркәсіп халық комиссариатының]] Белорус КСР бойынша уәкілі болып еңбек етті. 1935 жылдың маусымынан — 1937 жылға дейін Беларус К(б)П [[Гомель]] қалалық комитетінің 1-хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1937 жылдың 25 қазанына дейін — Беларус К(б)П ОК мүшесі болып істеді. 1937 жылдың 19 маусымынан — 1937 жылдың 25 қазанына дейін Беларус К(б)П ОК Бюросының мүшесі болып еңбек етті. 1937 жылдың 7 шілдесінен<ref>Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VI сессиясының қаулысы.</ref> — 1937 жылдың 13 қарашасына<ref>1937 жылдың 13 қарашасындағы Беларус КСР ОАК XI шақырылымдағы VII сессиясының қаулысы.</ref> дейін Беларус КСР ОАК төрағасы қызметін атқарды. 1937 жылдан 1938 жылдың тамызына дейін — «Росснабсбыт» кеңсесінің Орёл облыстық бөлімшесінің басқарушысы болып еңбектенді. 1938 жылдың 14 тамызында тұтқындалды. 1940 жылдың 29 шілдесінде сотталды<ref>Ашимбаев Д. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия 2007 - 2008. Издание десятое, дополненное. Алматы, 2008</ref>. 1943 жылы [[Тамбов]] қаласының түрмесінде дүние салды. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/SSS/03490.asp Михаил Стакун]. 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Большевиктер]] [[Санат:БК(б)П XVII съезінің делегаттары]] [[Санат:Беларус КСР компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:КСРО-да қуғын-сүргінге ұшыраған мемлекеттік органдар жетекшілері]] [[Санат:КСРО ОАК төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР КП Гомел қалалық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Беларус КСР үкімет басшылары]] [[Санат:КСРО түрмелерінде қайтыс болғандар]] [[Санат:Беларус КСР ОАК төрағалары]] [[Санат:РСДЖП мүшелері]] 48gjgn49kwh467pkm6eap5r3ipqclch 6 782174 3613434 3613161 2026-06-04T15:46:11Z ShadZ01 56180 3613434 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Үздік мерген» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1986/top_gun.html | жасалған уақыты = 1986 | авторы = [[Paramount Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Үздік мерген | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == qyyvs7gq0gnzkxixth4dr4ap5u8gbjt 3613435 3613434 2026-06-04T15:48:19Z ShadZ01 56180 3613435 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Үздік мерген» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1986/top_gun.html | жасалған уақыты = 1986 | авторы = [[Paramount Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Үздік мерген | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == 6lh50keh8zpffszvpcklmrid05bq2kp 3613442 3613435 2026-06-04T15:59:38Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613442 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Үздік мерген» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1986/top_gun.html | жасалған уақыты = 1986 | авторы = [[Paramount Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Үздік мерген | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = }} == Лицензиялау == s2b18nkpqjil7o6yoz8g36ioejijkqy 3613448 3613442 2026-06-04T16:02:34Z ShadZ01 56180 3613448 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Үздік мерген» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1986/top_gun.html | жасалған уақыты = 1986 | авторы = [[Paramount Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Үздік мерген | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = }} ijg95y2ofs34y7qxac9z55blp7szraw 0 782175 3613430 3613200 2026-06-04T15:41:34Z ShadZ01 56180 3613430 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Елес аулаушылар |Шынайы атауы = {{lang-en|Ghostbusters}} |Суреті = Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[кинокомедия|комедия]]<br>[[кинофантастика|фантастика]] |Режиссёрі = [[Айван Райтман]] |Продюсері = Айван Райтман |Сазгері = [[Элмер Бернстайн]] |Қоюшы суретші = Джон Декур |Негізі = |Сценарийші = [[Дэн Эйкройд]]<br>[[Гарольд Рамис]] |Актерлер = [[Билл Мюррей]]<br>[[Дэн Эйкройд]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Гарольд Рамис]]<br>[[Эрни Хадсон]]<br>[[Моранис, Рик|Рик Моранис]] |Операторы = [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] |Компания = Columbia-Delphi Productions<br>Black Rhino |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref name="AFI">{{cite web| title=''Ghostbusters'' (1984) | url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| website=[[American Film Institute|American Film Institute Catalog of Feature Films]]| access-date=2019-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20190113003857/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| archive-date=2019-01-13|lang=en}}</ref> |Бюджеті = $ 30 млн<ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS |date=20211203204513 }} {{v|18|11|2021}}</ref> |Түсім = $ 296,5 млн<ref name="BOM">{{Cite web|url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|title = ''Ghostbusters (1984)''|publisher = [[Box Office Mojo]]|access-date = 2023-05-19|archive-date = 2023-05-19|archive-url = https://web.archive.org/web/20230519142633/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|url-status = live|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1984 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Елес аулаушылар 2]] |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Елес аулаушылар»''' ({{Lang-en|Ghostbusters}}) — [[Дэн Эйкройд]] пен [[Гарольд Рамис]]тің сценарийі бойынша режиссер [[Айван Райтман]] түсірген 1984 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Кинофантастика|фантастикалық]] [[Кинокомедия|комедия]]. Сценарий авторлары фильмде басты рөлдердің бірін де сомдаған. Басқа рөлдерді [[Билл Мюррей]], [[Сигурни Уивер]], [[Эрни Хадсон]] және [[Рик Моранис]] ойнады. Сюжет Нью-Йоркте [[елес]] аулаумен айналысатын кәсіпорын ашқан үш эксцентрикті әуесқой [[Парапсихология|парапсихолог]] туралы баяндайды. Бала күнінен [[паранормальды құбылыстар]]ға әуес болған Эйкройд фильм идеясын 80-жылдардың басында-ақ ойластырған еді, алайда оның бастапқы нұсқасы түбегейлі өзгеріске ұшырады. Бұл қымбат спецэффектілер қолданылған алғашқы комедиялық фильм болатын, сондықтан [[Columbia Pictures]] басшылығы үлкен бюджетті ескере отырып, оның кассалық табысына күмәнмен қарады. Түсірілім жұмыстары 1983 жылдың қазаны мен 1984 жылдың қаңтары аралығында Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларында өтті.<ref name="VF">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|title=''The Making of Ghostbusters: How Dan Aykroyd, Harold Ramis, and “The Murricane” Built “The Perfect Comedy”''|first=M. M. Blume|last=Lesley|date=2014-06-04|publisher=[[Vanity Fair]]|access-date=2023-05-19|archive-date=2015-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165946/http://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|url-status=live|lang=en}}</ref> Фильм 1984 жылы 8 маусымда АҚШ-та прокатқа шығып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды, сондай-ақ бірнеше марапаттарды бағындырып, нағыз мәдени құбылысқа айналды. Таспаның комедия, экшн және қорқынышты фильм жанрларын сәтті ұштастырғаны, сонымен қатар Билл Мюррейдің актерлік шеберлігі ерекше атап өтілді. Прокат кезінде картина 282,2 миллион доллар жинап, сол уақыттағы ең табысты комедия және [[1984 жыл кинода|1984 жылы АҚШ пен Канадада ең көп касса жинаған]] екінші фильм болды. Сондай-ақ, жеті апта қатарынан прокат көшбасшысы болып, 1984 жылы 100 миллион доллардан астам қаражат тапқан төрт туындының қатарына енді. Ал кинотеатрлардағы қосымша көрсетілімдер оның жалпы кірісін шамамен 295 миллион долларға дейін жеткізді. 2015 жылы АҚШ [[Конгресс кітапханасы]] бұл туындыны ерекше мәдени маңызы бар фильм ретінде [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі|Ұлттық фильмдер тізілімі]]не енгізіп, сақтауға таңдады. Композитор [[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] осы картинаға арнап шығарған ''[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]'' атты басты саундтрегі де нағыз музыкалық хитке айналды. == Сюжеті == [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нің үш жас ғалымы — Игон Спенглер, Рэй Стэнц және Питер Венкман — [[паранормальды құбылыстар]]ды зерттеумен айналысады. Олар әсіресе [[елес]]терге қатты қызығады және осы овереттік әлем бағытында көптеген ізденістер жүргізеді. Бұл зерттеулерін «ақымақтық әрі қорлық» деп санаған университет басшылығы оларды жұмыстан қуып жібергеннен кейін, ғалымдар жинақтаған білімдеріне сүйеніп, өз ісін бастауға бел буады. Олар бұрын [[Өрттен қорғау|өрт сөндіру қызметі]]не тиесілі болған үш қабатты ғимаратты жалға алып, 1959 жылғы ескі [[Cadillac]] Miller-Meteor[ағылш.] [[Жедел медициналық көмек|жедел жәрдем]] көлігін сатып алады да, теледидардан жарнама береді. Алғашында бұл әрекет айналадағыларға ерсі көрінеді, сондықтан өздерін «Охотники за привидениями» деп атаған топқа алғашқы тапсырысты ұзақ күтуге тура келеді. Көп ұзамай Дана Баррет есімді жас әйел оларға келіп, өз пәтерінде орын алған ерекше құбылыс туралы баяндайды: бірде ол тоңазытқышының ішінен жасыл жалынға оранған басқа әлемнің [[Портал (фантастика)|портал]]ын және тек «Зуул» деген жалғыз сөзді айтқан қорқынышты мақұлықты көреді. Алайда Питер пәтерді алғаш тексерген кезде ешқандай оғаш нәрсе таба алмайды. Күтпеген жерден Нью-Йорк пен оған іргелес бірнеше қаланы паранормальды белсенділік толқыны басып қалады — елестер барлық жерде пайда бола бастайды. Аңшыларды бір қонақүйге шақыртады, онда олар арнайы құрастырылған құрылғылардың көмегімен аруақтардың бірін сәтті ұстап алады. Осы оқиғадан кейін аңшылардың ісі өрге басып, олар күндіз-түні шақыртуларға шығады, өз бизнесін кеңейтеді. Фирманың логотипі теледидар экрандары мен газет беттерінен түспейтін болады, ал артып келе жатқан сұранысты игеру үшін олар қатарларына төртінші мүше — Уинстон Зеддморды қосып алады. Дегенмен, аңшылардың кеңсесіне қалалық [[қоршаған ортаны қорғау]] инспекциясының өкілі Уолтер Пек келіп, мекеменің жұмысын тоқтатуды талап етеді. Бұған аңшылардың өз жұмысында [[ядролық отын]]мен істейтін құрылғыны пайдаланатыны себеп болады. Аңшыларды «шарлатандар» деп айыптаған Пек кеңсені қалалық электр желісінен ажыратуға мәжбүрлейді, соның салдарынан ұсталған елестердің бәрі арнайы қоймадан сыртқа лап қояды. Сонымен қатар, Питер Данаға қырындауға тырысады, бірақ әйелді жын-перілер билеп-төстеп алады да, ол өзін «Привратник» (''Gatekeeper'') деп атай бастайды. Оның көршісі, қарапайым есепші Луис Тулли де тылсым күштердің әсерінен кейін «Ключник» (''Key Master'') болып шыға келеді. Қалада дүрбелең басталып, Дана тұратын ғимараттың маңы хаостың эпицентріне айналады. Бұл зәулім үйді сәулетші кезінде әдейі овереттік әлемге ашылатын портал ретінде жобалаған екен. Қала мэрдің қолдауына ие болған аңшылар қаланы елестер шабуылынан құтқару үшін сол ғимаратқа қарай аттанады. Привратник пен Ключник қаланы шарпыған тәртіпсіздіктердің ортасында бір-бірін тауып, ежелгі [[Шумер-аккад мифологиясы|шумер құдайы]] — жойғыш Гозермен кездеседі. Басқа әлемнен Гозер әйел бейнесінде портал арқылы келген сәтте, төрт аңшы зәулім ғимараттың төбесінде бой көрсетеді. Аңшылар оған қарсы тұруға тырысқанымен, әрекеттерінен ештеңе шықпайды. Гозер олардың ойлары материалданып, өзінің еркін орындайтын және қаланы қирататын мақұлыққа айналатынын айтады. Аңшылар ештеңе ойламауға тырысады, бірақ Рэй кездейсоқ [[Маршмэллоу|зефир адамы]]н көз алдына елестетеді. Балалық шақ қиялындағы зиянсыз тіршілік иесі Нью-Йорк көшелерінде жолындағының бәрін жайпап өтетін алып құбыжық бейнесінде пайда болады. Өз қаруларының [[Плазма|плазмалық]] сәулелерін оған бағыттаған аңшылар алдымен оны, содан кейін Гозердің өзін жеңеді. Нью-Йорк көшелеріне қайтадан бейбітшілік пен тәртіп орнайды. Питер құтқарылған Данамен қауышады, ал қала тұрғындары жеңімпаздарға құрмет көрсетеді. {{Col-begin}} {{Col-break}} == Рөлдерде == * Елес аулаушылар: ** [[Билл Мюррей]] — ''Питер Венкман'' ** [[Дэн Эйкройд]] — ''Рэймонд «Рэй» Стэнц'' ** [[Гарольд Рамис]] — ''Игон Спенглер'' ** [[Эрни Хадсон]] — ''Уинстон Зеддмор'' * [[Сигурни Уивер]] — ''Дана Баррет'' * [[Рик Моранис]] — ''Луис Тулли'' * [[Энни Поттс]] — ''Джанин Мелниц'' * [[Уильям Атертон]] — ''Уолтер Пэк'' * Дэвид Маргулис — ''мэр Нью-Йорка'' * [[Славица Йован]] — ''Гозер'' (дыбыстау — Падди Эдвардс) * [[Элис Драммонд]] — ''кітапханашы'' * [[Дженнифер Раньон]] — ''Дженнифер, тәжірибелік студент'' * [[Камео]]: ** Роджер Гримсби, [[Ларри Кинг]], Джо Франклин, Кэйси Касэм {{Col-break}} == Фильм жасаушылары == * Режиссёры: Айван Райтман * Продюсеры: Берни Бриллштейн, Майкл С. Гросс, Джо Медьяк, Айван Райтман * Сценарийші: Дэн Эйкройд, Гарольд Рамис * Операторы: [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] * Композиторы: Бобби Алесси, [[Элмер Бернстайн]], [[Дэвид Фостер]] * Редакторы: {{iw|Дэвид Блюит|||David Blewitt}} * Суретші: {{iw|Джон Декур|||John DeCuir}} * Арнайы әсерлер: [[Ричард Эдланд]], Чак Гаспар {{Col-end}} == Идеяның әзірленуі мен дамуы == Бастапқы нұсқасын танымал «[[Saturday Night Live]]<nowiki/>» телешоуының жұлдызы [[Дэн Эйкройд]] әзірледі, ол дәл осы кезеңде әртүрлі паранормальды құбылыстарға қатты әуестенген еді.<ref>Shay, Don (1985). ''Making Ghostbusters'', New York: New York Zoetrope. [[Служебная:Источники книг/0918432685|ISBN 0-918432-68-5]]</ref> Сценарийдің бірінші нұсқасы алып елестер мен құбыжықтарды тоқтату үшін болашақ пен өткенге саяхаттайтын [[уақыт жиһанкездері]]нің төңірегінде өрбіді. Сюжет «Ghost Mashers» яғни «Елес басушылар» деп аталғанымен, ол сәтсіз жоба деп есептелді. Эйкройд бұл сценарийді өзіне және «Saturday Night Live» шоуында табысып, кейін «[[The Blues Brothers]]<nowiki/>» ұжымында бірге өнер көрсеткен досы [[Джон Белуши]]ге арнап жазған болатын. Бірінші нұсқада жойғыш ұшақпен ұшуды қоса алғанда, өте көп қымбат [[Арнайы әсер|спецэффектілер]] қарастырылды, бұл фильм бюджетіне мүлдем сыймады. Продюсер Айван Райтман Эйкройдқа тек негізгі идеяны қалдырып, сценарийді қайта өңдеуге көмектесті.<ref name="Reitman commentary">{{cite video|people=Reitman, Ivan|title=Ghostbusters DVD commentary|medium=DVD|publisher=Columbia TriStar|location=|date=2005|lang=en}}</ref> Түсірілім жұмыстары басталып кеткен кезде Columbia студиясының өкілдері 1975 жылы экранға сюжеті сәл ұқсас келетін [[Елес аулаушылар (телехикая)|Ghost Busters]] атты балалар сериалының шыққанын анықтайды. Атауды лицензиялау мәселесі 1984 жылғы фильм прокатқа шыққанға дейін толық шешімін тапты.<ref name="sc1">[https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/ The New ‘Ghostbusters’ Didn’t Ruin ‘Ghostbusters,’ The Original ‘Ghost Busters’ Did] {{Wayback|url=https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/|date=20230126012109}} {{v|14|2|2023}}</ref> Эйкройд пен Рамис бастапқыда сценарийдегі рөлдерді Белуши, [[Эдди Мерфи]] мен [[Джон Кэнди]]ге арнап жазған еді. Алайда Белуши сценарийді әзірлеу барысында қайтыс болды, ал Мерфи мен Кэнди жобаға қатысудан бас тартты, содан кейін Эйкройд пен Рамис сюжетті ғылыми фантастика бағытына қарай бейімдеп, өзгерістер енгізді. Жобаға Питер Венкманның рөлін сомдау үшін [[Билл Мюррей]] де шақыртылды, ол өз кейіпкерін өте сәтті ашып, түсірілім кезінде жиі импровизация жасап отырды.<ref name="Reitman commentary" /> Луис Туллидің бейнесі әуелде комедия актері Джон Кэнди ойнайтын, іскерлік костюм киген консервативті адам ретінде жоспарланған болатын. Бірақ ол бұл рөлді алып кете алмағандықтан, оның орнына [[Рик Моранис]]ті бекіту туралы шешім қабылданды, ол кейіннен Гозер құдайының көмекшісі Ключник яғни (ит) бейнесін де сомдап шықты.<ref name="Reitman commentary" /> Гозердің өз образы да қатты өзгеріске ұшырады — бастапқы нұсқада бұл Дана мен Луис тұратын үйдің жобасын жасаған Гозер культінің жетекшісі Иво Шандор болуы тиіс еді және бұл рөлді [[Пол Рубенс]] ойнайды деп күтілген.<ref>{{cite web|url=http://protoncharging.com/gb/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|title=Proton Charging interview with Gozer actress, Slavitza Jovan|access-date=2007-04-01|archive-url=https://www.webcitation.org/684J8MII0?url=http://protoncharging.com/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|archive-date=2012-05-31|url-status=dead|lang=en}}</ref> Ақыр соңында, бұл кейіпкерді югославиялық модель [[Славица Йован]] сомдаған Гозердің өзіне ауыстырды. Гарольд Рамис киноға түскісі келмей, тек Эйкройдқа сценарий жазуға көмектесуді ғана жоспарлаған еді. Игон Спенглердің рөліне [[Чеви Чейз]], [[Майкл Китон]], [[Кристофер Уокен]], [[Джон Литгоу]], [[Кристофер Ллойд]] және [[Джефф Голдблюм]] бағын сынап көрді. Бірақ бұл рөл Рамиске қатты үйлескені соншалық, ол бұған дейін негізінен сценарий жазумен және режиссурамен айналысып келгеніне қарамастан, оны өзі сомдауға бел буды. Уинстон Зеддмордың кейіпкері негізінен Эдди Мерфиге арналып жазылған болатын, алайда ол «[[Беверли-Хиллз полицейі]]<nowiki/>» фильміне түсіп жатқандықтан, бұл рөлден бас тартты. Сол себепті фильмнің басында, яғни қонақүй ішіндегі Лизун есімді елеспен алғашқы шайқаста тек үш аңшы ғана өнер көрсетеді. Кейінірек қаладағы елестердің тым көбейіп кетуіне байланысты команда қатарына актер [[Эрни Хадсон]] сомдаған Уинстон Зеддмор келіп қосылады. Картинаны түсіру барысында «[[Байлар мен танымалдар (фильм)|Байлар мен танымалдар]]<nowiki/>» фильмінен қалған дайын декорациялар жиынтығы пайдаланылды. Ал Гозер ғибадатханасы бөлек тұрғызылды және ол өз заманындағы ең күрделі түсірілім павильондарының біріне айналды.<ref name=ref1/>{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} == Сыны == Фильм — спецэффектілерге негізделген жоғары бюджеттік туынды мен [[гэг]]-комедия және диалогтардың қызықты үйлесімі болып табылады. Ричард Эдландтың мұқият дайындықты талап еткен визуалды эффектілері картинадағы импровизацияға ұқсайтын комедиялық сипатқа еш кедергі келтірмеген. Картинаның сюжетіне әйгілі [[қорқынышты фильм]]дер мен [[триллер]]лерге жасалған сілтемелер сәтті кіріктірілген. Мәселен, Дана Барретт төсектің үстінде қалықтап тұратын есте қаларлық сахна — ұқсас жағдайға тап болатын [[Линда Блэр]] сомдаған «[[Ібілісті қуушы]]<nowiki/>» фильмінен алынған нақты дәйексөз деуге болады.<ref name="ref1" /> Таспаның алып зефир адамымен аяқталуы қисынды ойлайтын көрермен үшін күтпеген [[Сюжетті бұру|сюжеттік бұрылыс]] болып шықты. [[Ричард Шикель]]дің пікірінше[ағылш.], бұл фильмді ішінде тосын сыйы бар, өте әдемі безендірілген сыйлық қорабымен салыстыруға болады.<ref name="ref5" /> «Елес аулаушылар» фильмін көрермендер мен сыншылар өте жылы қабылдады.<ref name="ref1" />{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} [[Роджер Эберт]] бұл туындыны юмордың нәзік табиғаты миллиондаған долларлық ауқымды өндірісте өзінің шынайылығын жоғалтпай, сәтті сақталып қалған санаулы сирек таспалардың бірі деп атап өтті.<ref name="ref3" /> [[Джеймс Уолкотт]] картинаны сюжетінің жеңілдігі мен техникалық детальдарға зор назар аударуы жағынан «[[Жол қосулы...]]<nowiki/>» сериясындағы классикалық жол комедияларымен (роуд-муви) салыстырды. Дегенмен, [[Дэйв Кер]]дің пікірінше, картинаның екінші жартысы бірінші бөліміне қарағанда едәуір әлсіз шыққан, ал Рейтман туындыларына тән импровизациялық сипаттағы комедиялық екпін соңына қарай өзінің өткірлігін жоғалтады.<ref name="ref6" /> ''[[Variety]]'' журналы өзінің салқынқанды рецензиясында бұл туындыны тек кейбір тұстары ғана күлкілі шыққан комедия деп атады.<ref name="ref7" /> Актерлік құрамның ішінен Билл Мюррейдің орындаушылық шеберлігі ерекше назар аудартады.<ref name="ref4" /> Ол циникалық әзіл мен тапқырлықты сәтті ұштастырып, ғалым мен заманауи қала тұрғынының бейнесін әжуалау арқылы көрермен жадында қалатын экрандық образ қалыптастырған. Ричард Шикельдің сөзімен айтқанда, Мюррейге кейіннен үлгі қылуға болатын өзіндік «патенттелген» комикалық образ жасау бақыты бұйырған.<ref name="ref5" /> Оның ойыны басқа серіктестерінен көш ілгері екені анық байқалады. Доктор Венкманға қарама-қайшы бейне ретінде Гарольд Рамистің орындауындағы «оқшау ойлы ғалым» Игон Спенглер шығады. Ал басты кейіпкерлердің үштігінде Дэн Эйкройдқа лайықты орын табылған жоқ — оның кейіпкері нашар өңделгендіктен, жалпы ансамбльден бөлініп қалады.<ref name="ref6" /><ref name="ref4" /> ''Variety'' басылымы картина авторларының мұндай тамаша комикалық ансамбльдің әлеуетін мүлдем пайдалана алмағанын атап өткен — бірлескен сахналардың көбінде актерлер эпизодты жалғыз сүйреп шығады, ал серіктестері тек қатарда тұру міндетін ғана атқарады.<ref name="ref7" /> Сигурни Уивер де өз тапсырмасын сәтті орындап, оны болашағынан зор үміт күттіретін комедия актрисасы деп атаған Джанет Маслиннің[ағылш.] жоғары бағасына ие болды.<ref name="ref4" /> == Сыйлықтары мен марапаттары == «Елес аулаушылар» фильмі әртүрлі кинофестивальдерде 4 марапатты бағындырып, тағы 6 номинацияға ие болды. 1985 жылы бұл туынды екі бірдей «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ұсынылды — үздік визуалды эффектілер және үздік ән ([[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] орындайтын «[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]<nowiki/>»). Картина [[Үздік түпнұсқа ән үшін BAFTA сыйлығы|үздік ән]] номинациясында «Ghostbusters» композициясы үшін [[BAFTA]] сыйлығын жеңіп алды.<ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0087332/awards movie awards] {{Wayback|url=http://www.imdb.com/title/tt0087332/awards|date=20130305213542}} {{v|7|5|2013}}</ref> Сондай-ақ фильмнің басты саундтрегі «[[Үздік аспаптық эстрадалық қойылым үшін Грэмми сыйлығы|Үздік аспаптық поп-орындау]]<nowiki/>» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]<nowiki/>» сыйлығымен марапатталды. == Жалғасы == Фильмнің ресми жалғасы — «[[Елес аулаушылар 2]]<nowiki/>» — 1989 жылы жарыққа шықты. 1986–1991 жылдар аралығында [[American Broadcasting Company|ABC]] арнасында Игон Спенглер, Раймонд Стэнц, Питер Венкман және Уинстон Зеддмор есімді төрт аңшының бастан кешкен қызықты оқиғаларын баяндайтын «[[Нағыз елес аулаушылар]]<nowiki/>» мультсериалы көрсетілді. Бұл туынды [[Елес аулаушылар 2|екінші]] бөлімдегі оқиғаларды ескермей, тікелей бірінші фильмнің жалғасы ретінде түсірілген. Жалпы алғанда, оның жеті маусымы жарық көрді. Осы мультсериалдың желісі бойынша [[комикс]]тердің үш сериясы басылып шықты. 1997 жылы «[[Төтенше елес аулаушылар]]<nowiki/>» деп аталатын тағы бір мультсериал-жалғасы жарық көрді. Онда Игон Спенглердің жетекшілігімен құрылған елестермен күресушілердің жаңа командасы туралы баяндалады. Бұл мультсериалдың алдыңғы туындыдан айырмашылығы — заманауи сурет салу стилінде орындалып, [[Стивен Кинг]] пен [[Говард Лавкрафт]] шығармаларына тән анағұрлым қараңғы әрі зәрені ұшыратын тылсым атмосфераға ие болуында еді. 2016 жылы [[Sony Pictures]] кинокомпаниясы басты рөлдерді әйелдер квартеті сомдаған осы [[Жын аулаушылар (фильм, 2016)|аттас фильмнің ремейкі]]н жарыққа шығарды. Картинаның режиссері [[Пол Фиг]] болса,<ref name="var">[http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/ Chris Hemsworth Joins the Cast of Female-Led ‘Ghostbusters’] {{Wayback|url=http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/|date=20150611100057}} {{v|11|6|2015}}</ref> Айван Райтман оның продюсерлерінің бірі ретінде өнер көрсетті. 2021 жылы 2016 жылғы туындымен еш байланысы жоқ, бірақ 1989 жылғы фильмнің тікелей жалғасы болып табылатын «[[Елес аулаушылар: Мұрагерлер]]<nowiki/>» фильмі шықты. Мұндағы оқиғалар біздің заманымызға ауыстырылған. Түпнұсқа дилогияның режиссері Айван Райтманның ұлы, бүкіл балалық шағын түсірілім алаңында өткізіп, әкесінің аңызға айналған туындыны қалай түсіргенін өз көзімен көрген Джейсон Райтман режиссерлік тізгінді қолға алып, сценарийін жазды. Оған сценарий жазуға «[[Құбыжық үй]]<nowiki/>» фильмінің режиссері [[Гил Кинан]] көмектесті. Ал өз рөлдерін қайта сомдау үшін Дэн Эйкройд, Эрни Хадсон, Билл Мюррей және камео рөлінде Сигурни Уивер ортаға қайта оралды. == Өнерге әсері == === Кітаптар === Фильм негізінде жазылған екі [[новеллизация]] бар. Біріншісі фильммен шамамен бір уақытта жарық көрді; оны Ларри Милн жазып шықты және ол 191 беттен тұрды. Мұндағы баяндау осы шақта жүреді, сондай-ақ романда сюжеттен тыс сахна артындағы көріністер мен фильм аяқталуының анағұрлым толық сипаттамасы берілген. Ричард Мюллер жазған екінші новеллизация 1985 жылы басылып шықты. Оның көлемі 256 бетті құрады және оған «The Supernatural Spectacular» деген ішкі тақырып берілді. Бұл нұсқаның да фильм сюжетінен айтарлықтай айырмашылықтары болды, сонымен қатар ол жаңа көріністер мен соны сюжеттік желілерді қамтыды. 2004 жылы [[iBooks]] платформасында Шолли Фитчтің «Охотники за привидениями: Возвращение» атты романы жарық көрді. === Компьютерлік ойындар === * [[ZX Spectrum]]: Ghostbusters; * [[Commodore 64]]: Ghostbusters; * [[NES]]: Ghostbusters, Ghostbusters II, New Ghostbusters; * [[Sega Genesis]] (Mega Drive): Ghostbusters; бұл нұсқада Уинстон Зеддмордың мүлдем жоқтығы назар аудартады. * [[GameBoy]]: Extreme Ghostbusters; * [[PlayStation 3]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], Nintendo DS Lite, [[Wii]], [[IBM PC-үйлесімді компьютер|PC]], [[Xbox 360]]: [[Ghostbusters: The Video Game]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2|refs= <ref name=ref1> {{мақала | авторы = [[Уолкотт, Джеймс|Wolcott J.]] | тақырыбы = Getting slimed | шынайы атауы = | сілтеме = http://google.kz | тілі = en | басылым = Texas Monthly | жыл = 1984 | томы = 12 | нөмірі = 8 | беттері = 160 | issn = 0148-7736 }} </ref> <ref name=ref5>{{cite web |author = {{iw|Ричард Шикель|Schickel R.||Richard Schickel}} |author-link = |datepublished = 1984-06-11 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |title = Exercise for Exorcists |format = |work = |publisher = [[Time (журнал)|Time]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2009-03-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090330232048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref3>{{cite web |author = [[Роджер Эберт|Ebert R.]] |author-link = |datepublished = 1984-01-01 |url = http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |title = Ghostbusters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkWDlVt?url=http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref6>{{cite web |author = [[Дэйв Кер|Kehr D.]] |author-link = |datepublished = |url = http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkXTfZ9?url=http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref7>{{cite web |author = |author-link = |datepublished = 1983-12-31 |url = http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Variety]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-04-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120414163739/http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref4>{{cite web |author = {{iw|Джанет Маслин|Maslin J.||Janet Maslin}} |author-link = |datepublished = 1984-06-08 |url = http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |title = 'Ghostbusters' with Murray and Aykroyd |format = |work = |publisher = [[New York Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120515045925/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |url-status = live }}</ref> }} == Әдебиет == *{{кітап|авторы=Cory Hamblin|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Serket's Movies: Commentary and Trivia on 444 Movies|шынайы атауы=|сілтеме=http://books.google.kz/books?id=8074omXANY4C|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Dorrance Publishing|жыл=2009|томы=|беттері=2|барлық беті=365|сериясы=|isbn=9781434996053|тиражы=}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ghostbusters.com/ Ghostbusters official site] {{Wayback|url=http://www.ghostbusters.com/ |date=20210501182929 }}{{ref-en}} * {{YouTube|3rH9VHrk9zw|"Елес аулаушылардың" бірінші бөлімін түсіру (1999)|logo=1}} — 11 минуттық деректі фильм «[https://www.imdb.com/title/tt0308311/ Ghostbusters 1999] {{Wayback|url=https://www.imdb.com/title/tt0308311/ |date=20210702002842 }}» [[Санат:Елес аулаушылар (фильмдер сериясы)|Елес аулаушылар 1]] [[Санат:Қорқынышты комедиялық фильмдер]] [[Санат:АҚШ қиял-ғажайып комедиялары]] [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] [[Санат:1984 жылғы кинокомедиялар]] [[Санат:Елестер туралы фильмдер]] [[Санат:Нью-Йорк туралы фильмдер]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]] [[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]] [[Санат:1984 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Айван Райтман продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Дэн Эйкройд сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] gifg3wzg1y0g0ifq2lhxrh6ubl96rqc 6 782178 3613431 3613216 2026-06-04T15:44:31Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613431 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Елес аулаушылар» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1984/ghostbusters_ver3.html | жасалған уақыты = 1984 | авторы = [[Columbia Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Елес аулаушылар | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == jybbu896p4hwb273ss468yx4ra3al5x 3613432 3613431 2026-06-04T15:44:47Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613432 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Елес аулаушылар» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1984/ghostbusters_ver3.html | жасалған уақыты = 1984 | авторы = [[Columbia Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Елес аулаушылар (1984) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == 2ttb0sscyt81xp5zy62ydy8dts4d6ks 3613433 3613432 2026-06-04T15:44:59Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613433 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Елес аулаушылар» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1984/ghostbusters_ver3.html | жасалған уақыты = 1984 | авторы = [[Columbia Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Елес аулаушылар (фильм, 1984) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттама арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = Осы туындыға тікелей қатысты барлық материалдар авторлық құқықпен қорғалған. | басқа = }} == Лицензиялау == 07xxivct3ha76285baucz6u7s8ajkld 3613443 3613433 2026-06-04T16:00:12Z ShadZ01 56180 3613443 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Елес аулаушылар» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1984/ghostbusters_ver3.html | жасалған уақыты = 1984 | авторы = [[Columbia Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Елес аулаушылар (фильм, 1984) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = }} == Лицензиялау == bfe0acg8lwts4gntsliagwl56qerya0 3613447 3613443 2026-06-04T16:02:04Z ShadZ01 56180 3613447 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Елес аулаушылар» фильмінің постері | қайнары = http://www.impawards.com/1984/ghostbusters_ver3.html | жасалған уақыты = 1984 | авторы = [[Columbia Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Елес аулаушылар (фильм, 1984) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = }} 3jmptcr3lo4h5k6udyg52igs8toyr9k 0 782189 3613406 3613320 2026-06-04T13:08:05Z 1nter pares 146705 3613406 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Жедел жойылсын|ЖИ-мен жазылғандай, сапасы, уикилендірілмеген, санаттары жоқ}} '''Ланиакея''' ({{lang-en|Laniakea}}) - Құс жолы [[галактика|галактикасы]] орналасқан аса ірі галактикалар супершоғыларлануы. Бұл құрылым шамамен 100 000 - нан астам галактиканы қамтиды және диаметрі 500 миллион жарық жылына жуық аумақты алып жатыр. Ланиакея атауы гавай тілінен аударғанда "шексіз аспан" немесе "ұлан-ғайыр көкжиек" деген мағынаны білдіреді. Супершоғырлану 2014 жылы астрономдар тобы жүргізген зерттеулердің нәтижесінде анықталды. == '''Ашылу тарихы''' == Ланиакея ұғымы 2014 жылы америкалық астроном Р.Брент Талли бастаған халықаралық зерттеушілер тобының еңбегі нәтижесінде енгізілді. Ғалымдар галактикалардың кеңістіктегі қозғалысын зерттей отырып, олардың белгілі бір тартылыс орталығына қарай бағытталатынын анықтады. Осы қозғалыстардың негізінде бұрын жеке қарастырылып келген бірнеше галактикалық құрылымдардың біртұтас жүйеге жататыны көрсетілді.<ref>{{кітап|авторы=Воронцов-Вельяминов Б.А. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Астрономия |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М. |орны=|баспасы=Физматлит |жыл=2016|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == '''Құрылымы''' == Ланиакея құрамына көптеген галактикалар топтары мен шоғырлары кіреді. Олардың ішінде Құс жолы орналасқан Жергілікті топ та бар. Сонымен қатар, Бикеш Шоғырлануы, Гидра және Центавр шоғырлары осы супершоғырланудың маңызды бөліктері болып саналады. Ланиакеяның орталық аймағы ретінде "Ұлы тартқыш" деп аталатын гравитациялық аномалия қарастырылады.<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Астрономиялық терминдердің түсіндірме |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Алматы |орны=|баспасы=Қазақ университеті |жыл=2015|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == '''Өлшемдері''' == Ғалымдардың бағалауы бойынша, Ланиакеяның диаметрі шамамен 160 мегапарсекке немесе 520 миллион шамамен 10 есе артық. Мұндай ауқым оны Ғалымдағы ең ірі белгілі құрылымдардың біріне айналдырады. == '''Астрономиядағы маңызы''' == Ланиакеяның анықталуы [[Ғалам|Ғаламның]] ірі масштабтағы құрылымын түсінуге мүмкіндік берді. Бұл жаңалық галактикалардың таралу заңдылықтарын және олардың өзара гравитациялық байланыстарын зерттеуге жаңа серпін берді. Сонымен қатар, супершоғырланулардың шекарасын анықтаудың жаңа әдістерін дамытуға ықпал етті.<ref>{{кітап|авторы=Маров М.Я. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Астрономия и космос |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Москва |орны=|баспасы=Физматлит |жыл=2016|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == qd79hnqnqkcf3bhgsi53j11i0tw45c6 0 782190 3613407 3613366 2026-06-04T13:08:15Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613407 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] gh5wz7a5d6l7wx2z35spwsxv6a1yxiy 3613408 3613407 2026-06-04T13:09:22Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613408 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] az7yvetwoqhlhqs02shd6m7ul3sy1fw 3613409 3613408 2026-06-04T13:10:41Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613409 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2gu26y3aetnni41a1tbwvislcgc0oec 3613410 3613409 2026-06-04T13:13:57Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613410 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] eftjuc2rgl6ghn6murd0s8soyx7v0ca 3613411 3613410 2026-06-04T13:15:11Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3613411 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-sluck.htm|title=Карта Слуцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] tc2mbufpnf75zm62w1ern1m4hk1l31r 3613412 3613411 2026-06-04T13:16:56Z Мағыпар 100137 сурет қою 3613412 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-sluck.htm|title=Карта Слуцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> BLR Slutsk Railway Station 1.jpg|Теміржол стансасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 6cdyhamd0nduk1fmq0pazbjx42omtqp 3613413 3613412 2026-06-04T13:17:52Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613413 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-sluck.htm|title=Карта Слуцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> BLR Slutsk Railway Station 1.jpg|Теміржол стансасы 350707Slucak063.jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] fomockjckur79xfbuqals85yyz4s7se 3613415 3613413 2026-06-04T13:22:18Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613415 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-sluck.htm|title=Карта Слуцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> BLR Slutsk Railway Station 1.jpg|Теміржол стансасы 350707Slucak063.jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы Свято-Космодемьяновская церковь - panoramio.jpg|Әулие Космодемьян шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] qvyg5874q5kl8ebnebkrdqc0pjdev3q 3613416 3613415 2026-06-04T13:25:44Z Мағыпар 100137 сурет қою 3613416 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Слуцк |шынайы атауы = {{lang-be|Слуцк}} |сурет = Slutsk.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Slutsk, Belarus.svg |ту = Flag of Slutsk, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =01 |lat_sec =00 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =33 |lon_sec =00 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Слуцк ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1005 |бұрынғы атаулары = Случеск |статус алуы = |жер аумағы = 24,6 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 250 ± 1 м |климаты = қоңыржай континентальды |ресми тілі = |тұрғыны = 58 995 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1795 |пошта индексі = 223610 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Sluck |сайты = |сайт тілі = }} '''Слуцк''' ({{lang-be|Слуцк}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Слуцк ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Слуцк қаласының халқы 58 995 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала [[Минск]] қаласынан оңтүстікке қарай 104 км және [[Солигорск]]іден солтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. R23 ұлттық жолы (Минск - Микашевичи), сондай-ақ Слуцк қаласын Бабруйск және Кобринмен байланыстыратын R43 жолы Слуцк арқылы өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=50_Sluck&ysclid=mpzd2bubos341168175|title=Расположение - Слуцк|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Тарихы == Слуцк аймағындағы алғашқы қоныстанған славян қоныстарының іздері шамамен б.з. I мыңжылдықтың ортасына жатады. Случеск деп аталатын бекініс қаласын Дреговичтер XI ғасырда құрған. Қала шежірелерде алғаш рет 1116 жылы аталған. Сол кезде ол Туров княздігінің жерінде орналасқан. Слуцк княздігі көп ұзамай пайда болып, Галиция-Волынь князьдеріне тәуелді болды, ал 1320 жылы ол Литва Ұлы Герцогтігіне қосылды. Сол аттас князьдіктің орталығы болып қала отырып, Слуцк маңызды мәдени және сауда орталығы болды. Ол қала мәртебесін (1441), соған сәйкес Магдебург құқықтары мен елтаңбасын алған алғашқы беларусь қалаларының бірі болды. XVI ғасырда Слуцк Қырым татарларының жиі шапқыншылығынан, бүлікші князьдерден және казак көтерілістерінен зардап шекті. Дегенмен, бұл кезең (қала Радзивилл отбасының бақылауында болды) жаппай құрылыстармен, театрдың, монастырьлардың және әкімшілік ғимараттардың ашылуымен ерекшеленді. Қаланың өзі бекініске айналды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Ресей мемлекетіне қосылғанға дейін (1793) тоқыма өндірісі дамыды. Сонымен қатар, қала алты рет азаматтық толқуларға ұшырады. 1917 жылға дейін Слуцк баяу дамыды. Революциялық оқиғалардың нәтижесінде Слуцк 1920 жылы Кеңес өкіметі орнағанға дейін поляк әскерлерімен бірнеше рет басып алынды. 1938 жылдың 27 қыркүйегінен бастап ол аймақтық бағыныстағы қала болды. 1941 жылдың маусымында оны неміс әскерлері басып алып, онда өлім лагерін, еврей геттосын және түрме құрды. 1944 жылы 30 маусымда Минск шабуылы кезінде Слуцк нацистік басқыншылардан азат етілді.Соғыстан кейінгі жылдары Слуцк елдегі ең ірі қант өңдеу зауыты орналасқандықтан, Беларусьтің қант астанасы атағын алды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/1160-Sluck.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Слуцкий район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада тамақ өңдеу, жарықтандыру, ағаш өңдеу және металл өңдеу кәсіпорындары бар. 2004 жылы қалада 21 өнеркәсіптік кәсіпорын және 126 тіркелген мемлекеттік емес кәсіпорын болды. Тамақ және өңдеу өнеркәсібін 8 кәсіпорын ұсынады. Жеңіл өнеркәсіп тауарлары «Лилия алқабы» өнеркәсіптік және сауда кәсіпорнында, тоқыма фабрикасында және «Слуцк белдіктері» көркем бұйымдардың республикалық унитарлық кәсіпорнында шығарылады. Ағаш өңдеу және металл өңдеу салалары да жақсы дамыған («Слуцкмебло», «Слуцк-модуль» және «Ямполь». Слуцк қаласында екі гимназия және он мектеп, Слуцк мемлекеттік колледжі, Слуцк мемлекеттік медициналық колледжі, сондай-ақ 16 балабақша мен бөбекжай бар. == Көрікті орындары == *'''Слуцк қақпасы''' — қалаға кіреберісті белгілейтін бекініс мұнарасы. XVII ғасырда салынған ол содан бері Слуцкінің символына айналды. *'''Слуцк өлкетану мұражайы''' — Слуцк қаласы мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетіне арналған. Онда жергілікті фольклор, дәстүрлі қолөнер және қаланың Беларусь тарихындағы рөлі туралы экспонаттар қойылған. *'''Әулие Михаил шіркеуі''' — бұл 17 ғасырдағы православие шіркеуі Слуцк қаласының ең маңызды көрікті жерлерінің бірі. *Святопольк-Мирский сарайы — 18 ғасырдағы сарай, бір кездері Беларусьтегі ең көрнекті ақсүйек отбасылардың бірі Мирскийлер отбасының резиденциясы болған. Қазіргі уақытта ол мұражай және мәдени орталық ретінде қызмет етеді. *'''Мемориалдық кешен''' – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан сарбаздар мен бейбіт тұрғындарға арналған ескерткіш. Оған мұражай, саябақ және қылыш пен қалқан ұстаған әйел бейнеленген үлкен мүсін кіреді. *'''Жировичи монастырі''' — Слуцк маңында орналасқан тарихи монастырь, Беларусьтегі ең маңызды және әдемі монастырьлардың бірі болып саналады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-sluck.htm|title=Карта Слуцка|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> BLR Slutsk Railway Station 1.jpg|Теміржол стансасы 350707Slucak063.jpg|Тарихи-өлкетану мұражайы Свято-Космодемьяновская церковь - panoramio.jpg|Әулие Космодемьян шіркеуі Slucak05715.JPG|Әулие Михаил шіркеуі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 5yb49yqkw72ejjl0pncfbjxre0vjr5t 0 782191 3613404 3613348 2026-06-04T13:05:12Z 1nter pares 146705 3613404 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Жедел жойылсын|ЖИ-мен жазылғандай, сапасы, уикилендірілмеген, санаттары жоқ}} '''Блазар''' - белсенді галактикалық ядролардың ерекше түрі. Ол орталығында аса үлкен қара құрдым орналасқан галактикаларда кездеседі. Блазарлардың басты ереекшелігі - олардан шығатын релятивистік плазма ағынының (джетінің) Жер бағытына қарай бағытталуы. Осыған байланысты блазарлар аспандағы ең жарық және ең қуатты астрономиялық нысандардың бірі болып саналады. == '''Сипаттамасы''' == Блазарлар квазарлардың бір түріне жатады. Олардың орталығында массасы миллиондаған немесе миллиардтаған [[Күн (жұлдыз)|Күн]] массасына тең аса үлкен қара құрдым орналасады. Қара құрдым айналасындағы заттарды жұтып, орасан зор энергия бөледі.<ref>{{кітап|авторы=Воронцов-Вельяминов Б. А. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Астрономия |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=М |орны=|баспасы=Дрофа |жыл=2018|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == '''Қасиеттері''' == Блазарлар электромагниттік спектрдің барлық диапазонында сәуле шығарады: [[Радиотолқындар|радиотолқындардан]] бастап гамма-сәулелерге дейін. Олардың жарықтығы бірнеше сағат немесе бірнеше күн ішінде айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Сонымен қатар, блазарларда жоғары поляризацияланған сәулелену байқалады. == '''Түрлері''' == Блазарлар негізінен екі топқа бөлінеді: * BL Ящерица типті нысандар (BL Lacertae objects); * Жазық спектрлі радиоквазарлар (Flat Spectrum Radio Quasars, FSRQ). Екі түр де белсенді галактикалық ядролар қатарына жатады, бірақ спектрлік сипаттамалары бойынша ерекшеленеді.<ref>{{citeweb|url= https://gufo.me/dict/astronomy/блазар |title=Блазар|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-04|lang=}}</ref> == '''Ғылыми маңызы''' == Блазарларды зерттеу ғалымдарға аса үлкен қара құрдымдардың табиғатын, [[Галактика|галактикалардың]] эволюциясын және жоғары энергиялы бөлшектердің пайда болу механизмдерін түсінуге мүмкіндік береді. Кейбір блазарлар ғарыштық нейтрино көздері ретінде де қарастырылады.<ref>{{кітап|авторы=Ерпылева Н.П. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы=Большой астрономический словарь |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым=Москва |орны=|баспасы= |жыл=2009|томы= |беттері=|барлық беті=|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> == Дереккөздер == 9745e1bma824hv48vaevghz8yeiappf 0 782194 3613427 2026-06-04T15:25:46Z IL68 67061 Жаңа бетте: {{спортшы |есімі = Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов | суреті= |туған күні = 09.05.1948 |туған жері = [[Күршім]], {{туғанжері|Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында}}, [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |азаматтығы ={{Ту|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]... 3613427 wikitext text/x-wiki {{спортшы |есімі = Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов | суреті= |туған күні = 09.05.1948 |туған жері = [[Күршім]], {{туғанжері|Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында}}, [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |азаматтығы ={{Ту|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] {{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = волейболшы |қайтыс болған күні = 25.05.2026 |қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] |әкесі = Арынқожа Ахметжанов |анасы = |жұбайы = Нағима Ахметжанова |балалары = Ақбар, Берік, Арина |медальдары = }} '''Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов''' ([[9 мамыр]] [[1948]], [[Күршім]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[25 мамыр]] [[2026]], [[Астана]], [[Қазақстан]]) — кеңестік және қазақстандық волейболшы, педагогика ғылымдарының кандидаты, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, волейболдан жоғары санатты төреші, жоғары мектеп оқытушысы, доцент. КСРО чемпионы, КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері, волейболдан Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971). == Өмірбаяны == Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов 1948 жылғы 9 мамырда [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Күршім]] ауылында дүниеге келген. Руы [[Қожа]]. 1968–1976 жылдары Алматы қаласының әйгілі «Буревестник» волейбол клубының және Қазақстан құрамасының ойыншысы болды. Осы кезеңде ол кеңестік волейболдың жоғары деңгейінде өнер көрсетіп, халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағына ие болды. 1970-2004 жылдары жоғары білім беру жүйесінде қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы Алматыдағы Қазақ туризм және спорт академиясында оқытушы, доцент, волейбол кафедрасының меңгерушісі, факультет деканы қызметтерін атқарды. 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. 2004 жылы Қазақстан Республикасының волейболдан мемлекеттік жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2005 жылы Астана қаласындағы Ұлттық лигада өнер көрсеткен «Астана–Қанаты» әйелдер волейбол командасының бас бапкері болды. 2005–2007 жылдары [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде]] профессор, ал 2007–2018 жылдары осы оқу орнының «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасында доцент қызметін атқарды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, спорт биомеханикасы, дене тәрбиесінің медициналық-биологиялық аспектілері және халық медицинасы мәселелерін қамтыды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов 2026 жылғы 25 мамырда Астана қаласында дүниеден өтті. == Спорттық мансабы == 1968–1976 жылдары Төленді Ахметжанов Алматының атақты [[Буревестник (волейбол клубы)|«Буревестник» волейбол клубының]] негізгі ойыншыларының бірі болды. Команда сол кезеңде КСРО-ның ғана емес, әлемдегі ең мықты клубтардың бірі саналды. «Буревестник» КСРО чемпионатының бірнеше дүркін жүлдегері атанып, халықаралық ареналарда зор табысқа жетті. === Еуропа чемпиондары кубогындағы жеңістері === Төленді Ахметжанов — волейболдан Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алған алғашқы қазақ спортшыларының бірі. Ол 1968–1976 жылдары Алматының атақты «Буревестник» командасының құрамында өнер көрсетіп, кеңестік және еуропалық волейболдағы тарихи табыстарға үлес қосты<ref>https://zhasalash.kz/news/qazaq-sporty-hh-gasyr-1960-1969-zhyldar-2059/?ysclid=mpv2dkoduy754873323</ref>. 1969 жылы Алматының «Буревестник» командасы КСРО чемпионы атанып, Еуропаның ең үздік клубтарымен тең дәрежеде бәсекелесе бастады. 1970 жылы алматылық клуб алғаш рет Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алып, құрлықтағы ең үздік команда мәртебесіне ие болды. 1971 жылы команда бұл жетістігін қайталап, кубокты қатарынан екінші рет иеленді. Осылайша, 1969–1971 жылдары «Буревестник» әлемдегі ең мықты волейбол клубтарының бірі ретінде танылды<ref>https://e-history.kz/kz/news/show/340199?ysclid=mpv2ipjb7513322516</ref>. Төленді Ахметжанов бұл тарихи жеңістерге қатысқан негізгі ойыншылардың бірі болды. Ол команда құрамында кеңестік және халықаралық деңгейдегі белгілі волейболшылармен бірге өнер көрсетті. Олардың қатарында Олимпиада чемпиондары [[Валерий Иванович Кравченко|Валерий Кравченко]] мен КСРО чемпиондары [[Олег Петрович Антропов|Олег Антропов]], КСРО құрамасының ойыншылары Александр Портной, Геннадий Гончаров, Николай Рагозин, Владимир Шапран, сондай-ақ қазақ волейболының көрнекті өкілдері [[Жәнібек Нығметұлы Сауранбаев|Жәнібек Сауранбаев]], Амангелді Сұлтанов, Төлеш Сұлтанов, Жұмаш Махмұтов, [[Жәркешов Заңғар Асанханұлы|Заңғар Жәркешев]], Амангелді Иманғалиев секілді саңлақтар болды. Команданы КСРО және Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы [[Октябрь Қыдырбайұлы Жарылғапов|Октябрь Жарылғапов]] жаттықтырды<ref>https://qamshy.kz/kz/article/45233-voleyboldan-alem-kubogyn-europa-dgane-sovet-odaghy-chempionatyn-utqan-tunhghysh-.html?ysclid=mpv2lw4vid80313313</ref>. == Ғылыми және педагогикалық қызметі == 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, дене шынықтыру мен спорттың биомеханикасы, сондай-ақ халық медицинасы мәселелерін қамтиды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. === Ғылыми еңбектері === Ахметжанов Т.А. Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры: педагогика ғылымдарының кандидаты диссертациясы. Мәскеу, 1984. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру мен спорттың медициналық-биологиялық аспектілері. / Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары, «Бұқаралық дене шынықтыру мен спортты дамыту мәселелері», 27-28 қараша 2015, 143-144 беттер. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру және спорт саласындағы - маркетинг. / "Қазіргі әлемдегі ғылым және білім" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. 2 Том-Караганды: РИО «Болашақ-Баспа», 2016, 74-77 беттер. == Марапаттары мен атақтары == * КСРО чемпионы (1969); * Волейболдан КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері; * Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971); * Халықаралық дәрежедегі спорт шебері; * Педагогика ғылымдарының кандидаты; * Волейболдан жоғары санатты төреші. == Отбасы == Төленді Арынқожаұлы Ахметжановтың жұбайы — Нағима Ахметжанова (1948 ж.т.). Отбасында үш бала тәрбиелеп өсірген: * Ақбар Төлендіұлы Ахметжанов (1971 ж.т.); * Берік Төлендіұлы Ахметжанов (1974 ж.т.); * Арина Төлендіқызы Ахметжанова (1984 ж.т.). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша волейболшылар]] [[Санат:КСРО волейболшылары]] jar74svkinofr68y61hlpptuxs031f7 3613495 3613427 2026-06-04T17:10:48Z IL68 67061 IL68 [[Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов]] бетін [[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]] бетіне жылжытты 3613427 wikitext text/x-wiki {{спортшы |есімі = Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов | суреті= |туған күні = 09.05.1948 |туған жері = [[Күршім]], {{туғанжері|Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында}}, [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |азаматтығы ={{Ту|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] {{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = волейболшы |қайтыс болған күні = 25.05.2026 |қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] |әкесі = Арынқожа Ахметжанов |анасы = |жұбайы = Нағима Ахметжанова |балалары = Ақбар, Берік, Арина |медальдары = }} '''Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов''' ([[9 мамыр]] [[1948]], [[Күршім]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[25 мамыр]] [[2026]], [[Астана]], [[Қазақстан]]) — кеңестік және қазақстандық волейболшы, педагогика ғылымдарының кандидаты, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, волейболдан жоғары санатты төреші, жоғары мектеп оқытушысы, доцент. КСРО чемпионы, КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері, волейболдан Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971). == Өмірбаяны == Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов 1948 жылғы 9 мамырда [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Күршім]] ауылында дүниеге келген. Руы [[Қожа]]. 1968–1976 жылдары Алматы қаласының әйгілі «Буревестник» волейбол клубының және Қазақстан құрамасының ойыншысы болды. Осы кезеңде ол кеңестік волейболдың жоғары деңгейінде өнер көрсетіп, халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағына ие болды. 1970-2004 жылдары жоғары білім беру жүйесінде қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы Алматыдағы Қазақ туризм және спорт академиясында оқытушы, доцент, волейбол кафедрасының меңгерушісі, факультет деканы қызметтерін атқарды. 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. 2004 жылы Қазақстан Республикасының волейболдан мемлекеттік жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2005 жылы Астана қаласындағы Ұлттық лигада өнер көрсеткен «Астана–Қанаты» әйелдер волейбол командасының бас бапкері болды. 2005–2007 жылдары [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде]] профессор, ал 2007–2018 жылдары осы оқу орнының «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасында доцент қызметін атқарды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, спорт биомеханикасы, дене тәрбиесінің медициналық-биологиялық аспектілері және халық медицинасы мәселелерін қамтыды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов 2026 жылғы 25 мамырда Астана қаласында дүниеден өтті. == Спорттық мансабы == 1968–1976 жылдары Төленді Ахметжанов Алматының атақты [[Буревестник (волейбол клубы)|«Буревестник» волейбол клубының]] негізгі ойыншыларының бірі болды. Команда сол кезеңде КСРО-ның ғана емес, әлемдегі ең мықты клубтардың бірі саналды. «Буревестник» КСРО чемпионатының бірнеше дүркін жүлдегері атанып, халықаралық ареналарда зор табысқа жетті. === Еуропа чемпиондары кубогындағы жеңістері === Төленді Ахметжанов — волейболдан Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алған алғашқы қазақ спортшыларының бірі. Ол 1968–1976 жылдары Алматының атақты «Буревестник» командасының құрамында өнер көрсетіп, кеңестік және еуропалық волейболдағы тарихи табыстарға үлес қосты<ref>https://zhasalash.kz/news/qazaq-sporty-hh-gasyr-1960-1969-zhyldar-2059/?ysclid=mpv2dkoduy754873323</ref>. 1969 жылы Алматының «Буревестник» командасы КСРО чемпионы атанып, Еуропаның ең үздік клубтарымен тең дәрежеде бәсекелесе бастады. 1970 жылы алматылық клуб алғаш рет Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алып, құрлықтағы ең үздік команда мәртебесіне ие болды. 1971 жылы команда бұл жетістігін қайталап, кубокты қатарынан екінші рет иеленді. Осылайша, 1969–1971 жылдары «Буревестник» әлемдегі ең мықты волейбол клубтарының бірі ретінде танылды<ref>https://e-history.kz/kz/news/show/340199?ysclid=mpv2ipjb7513322516</ref>. Төленді Ахметжанов бұл тарихи жеңістерге қатысқан негізгі ойыншылардың бірі болды. Ол команда құрамында кеңестік және халықаралық деңгейдегі белгілі волейболшылармен бірге өнер көрсетті. Олардың қатарында Олимпиада чемпиондары [[Валерий Иванович Кравченко|Валерий Кравченко]] мен КСРО чемпиондары [[Олег Петрович Антропов|Олег Антропов]], КСРО құрамасының ойыншылары Александр Портной, Геннадий Гончаров, Николай Рагозин, Владимир Шапран, сондай-ақ қазақ волейболының көрнекті өкілдері [[Жәнібек Нығметұлы Сауранбаев|Жәнібек Сауранбаев]], Амангелді Сұлтанов, Төлеш Сұлтанов, Жұмаш Махмұтов, [[Жәркешов Заңғар Асанханұлы|Заңғар Жәркешев]], Амангелді Иманғалиев секілді саңлақтар болды. Команданы КСРО және Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы [[Октябрь Қыдырбайұлы Жарылғапов|Октябрь Жарылғапов]] жаттықтырды<ref>https://qamshy.kz/kz/article/45233-voleyboldan-alem-kubogyn-europa-dgane-sovet-odaghy-chempionatyn-utqan-tunhghysh-.html?ysclid=mpv2lw4vid80313313</ref>. == Ғылыми және педагогикалық қызметі == 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, дене шынықтыру мен спорттың биомеханикасы, сондай-ақ халық медицинасы мәселелерін қамтиды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. === Ғылыми еңбектері === Ахметжанов Т.А. Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры: педагогика ғылымдарының кандидаты диссертациясы. Мәскеу, 1984. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру мен спорттың медициналық-биологиялық аспектілері. / Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары, «Бұқаралық дене шынықтыру мен спортты дамыту мәселелері», 27-28 қараша 2015, 143-144 беттер. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру және спорт саласындағы - маркетинг. / "Қазіргі әлемдегі ғылым және білім" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. 2 Том-Караганды: РИО «Болашақ-Баспа», 2016, 74-77 беттер. == Марапаттары мен атақтары == * КСРО чемпионы (1969); * Волейболдан КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері; * Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971); * Халықаралық дәрежедегі спорт шебері; * Педагогика ғылымдарының кандидаты; * Волейболдан жоғары санатты төреші. == Отбасы == Төленді Арынқожаұлы Ахметжановтың жұбайы — Нағима Ахметжанова (1948 ж.т.). Отбасында үш бала тәрбиелеп өсірген: * Ақбар Төлендіұлы Ахметжанов (1971 ж.т.); * Берік Төлендіұлы Ахметжанов (1974 ж.т.); * Арина Төлендіқызы Ахметжанова (1984 ж.т.). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша волейболшылар]] [[Санат:КСРО волейболшылары]] jar74svkinofr68y61hlpptuxs031f7 3613497 3613495 2026-06-04T17:13:09Z IL68 67061 3613497 wikitext text/x-wiki {{спортшы |есімі = Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов | суреті= |туған күні = 09.05.1948 |туған жері = [[Күршім]], {{туғанжері|Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында}}, [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |азаматтығы ={{Ту|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] {{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = волейболшы |қайтыс болған күні = 25.05.2026 |қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] |әкесі = Әрінқожа Ахметжанов |анасы = |жұбайы = Нағима Ахметжанова |балалары = Әкбар, Берік, Арина |медальдары = }} '''Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов''' ([[9 мамыр]] [[1948]], [[Күршім]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[25 мамыр]] [[2026]], [[Астана]], [[Қазақстан]]) — кеңестік және қазақстандық волейболшы, педагогика ғылымдарының кандидаты, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, волейболдан жоғары санатты төреші, жоғары мектеп оқытушысы, доцент. КСРО чемпионы, КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері, волейболдан Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971). == Өмірбаяны == Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов 1948 жылғы 9 мамырда [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Күршім]] ауылында дүниеге келген. Руы [[Қожа]]. 1968–1976 жылдары Алматы қаласының әйгілі «Буревестник» волейбол клубының және Қазақстан құрамасының ойыншысы болды. Осы кезеңде ол кеңестік волейболдың жоғары деңгейінде өнер көрсетіп, халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағына ие болды. 1970-2004 жылдары жоғары білім беру жүйесінде қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы Алматыдағы Қазақ туризм және спорт академиясында оқытушы, доцент, волейбол кафедрасының меңгерушісі, факультет деканы қызметтерін атқарды. 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. 2004 жылы Қазақстан Республикасының волейболдан мемлекеттік жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2005 жылы Астана қаласындағы Ұлттық лигада өнер көрсеткен «Астана–Қанаты» әйелдер волейбол командасының бас бапкері болды. 2005–2007 жылдары [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде]] профессор, ал 2007–2018 жылдары осы оқу орнының «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасында доцент қызметін атқарды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, спорт биомеханикасы, дене тәрбиесінің медициналық-биологиялық аспектілері және халық медицинасы мәселелерін қамтыды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов 2026 жылғы 25 мамырда Астана қаласында дүниеден өтті. == Спорттық мансабы == 1968–1976 жылдары Төленді Ахметжанов Алматының атақты [[Буревестник (волейбол клубы)|«Буревестник» волейбол клубының]] негізгі ойыншыларының бірі болды. Команда сол кезеңде КСРО-ның ғана емес, әлемдегі ең мықты клубтардың бірі саналды. «Буревестник» КСРО чемпионатының бірнеше дүркін жүлдегері атанып, халықаралық ареналарда зор табысқа жетті. === Еуропа чемпиондары кубогындағы жеңістері === Төленді Ахметжанов — волейболдан Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алған алғашқы қазақ спортшыларының бірі. Ол 1968–1976 жылдары Алматының атақты «Буревестник» командасының құрамында өнер көрсетіп, кеңестік және еуропалық волейболдағы тарихи табыстарға үлес қосты<ref>https://zhasalash.kz/news/qazaq-sporty-hh-gasyr-1960-1969-zhyldar-2059/?ysclid=mpv2dkoduy754873323</ref>. 1969 жылы Алматының «Буревестник» командасы КСРО чемпионы атанып, Еуропаның ең үздік клубтарымен тең дәрежеде бәсекелесе бастады. 1970 жылы алматылық клуб алғаш рет Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алып, құрлықтағы ең үздік команда мәртебесіне ие болды. 1971 жылы команда бұл жетістігін қайталап, кубокты қатарынан екінші рет иеленді. Осылайша, 1969–1971 жылдары «Буревестник» әлемдегі ең мықты волейбол клубтарының бірі ретінде танылды<ref>https://e-history.kz/kz/news/show/340199?ysclid=mpv2ipjb7513322516</ref>. Төленді Ахметжанов бұл тарихи жеңістерге қатысқан негізгі ойыншылардың бірі болды. Ол команда құрамында кеңестік және халықаралық деңгейдегі белгілі волейболшылармен бірге өнер көрсетті. Олардың қатарында Олимпиада чемпиондары [[Валерий Иванович Кравченко|Валерий Кравченко]] мен КСРО чемпиондары [[Олег Петрович Антропов|Олег Антропов]], КСРО құрамасының ойыншылары Александр Портной, Геннадий Гончаров, Николай Рагозин, Владимир Шапран, сондай-ақ қазақ волейболының көрнекті өкілдері [[Жәнібек Нығметұлы Сауранбаев|Жәнібек Сауранбаев]], Амангелді Сұлтанов, Төлеш Сұлтанов, Жұмаш Махмұтов, [[Жәркешов Заңғар Асанханұлы|Заңғар Жәркешев]], Амангелді Иманғалиев секілді саңлақтар болды. Команданы КСРО және Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы [[Октябрь Қыдырбайұлы Жарылғапов|Октябрь Жарылғапов]] жаттықтырды<ref>https://qamshy.kz/kz/article/45233-voleyboldan-alem-kubogyn-europa-dgane-sovet-odaghy-chempionatyn-utqan-tunhghysh-.html?ysclid=mpv2lw4vid80313313</ref>. == Ғылыми және педагогикалық қызметі == 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, дене шынықтыру мен спорттың биомеханикасы, сондай-ақ халық медицинасы мәселелерін қамтиды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. === Ғылыми еңбектері === Ахметжанов Т.А. Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры: педагогика ғылымдарының кандидаты диссертациясы. Мәскеу, 1984. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру мен спорттың медициналық-биологиялық аспектілері. / Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары, «Бұқаралық дене шынықтыру мен спортты дамыту мәселелері», 27-28 қараша 2015, 143-144 беттер. Ахметжанов Т.А. Дене шынықтыру және спорт саласындағы - маркетинг. / "Қазіргі әлемдегі ғылым және білім" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. 2 Том-Караганды: РИО «Болашақ-Баспа», 2016, 74-77 беттер. == Марапаттары мен атақтары == * КСРО чемпионы (1969); * Волейболдан КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері; * Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971); * Халықаралық дәрежедегі спорт шебері; * Педагогика ғылымдарының кандидаты; * Волейболдан жоғары санатты төреші. == Отбасы == Төленді Әрінқожаұлы Ахметжановтың жұбайы — Нағима Ахметжанова (1948 ж.т.). Отбасында үш бала тәрбиелеп өсірген: * Әкбар Төлендіұлы Ахметжанов (1971 ж.т.); * Берік Төлендіұлы Ахметжанов (1974 ж.т.); * Арина Төлендіқызы Ахметжанова (1984 ж.т.). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша волейболшылар]] [[Санат:КСРО волейболшылары]] 2not29qsmusduj5ewc97bvw606deq7a 6 782196 3613461 2026-06-04T16:20:25Z ShadZ01 56180 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Мандалорлық пен Грогу]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.starwars.com/films/star-wars-the-mandalorian-and-grogu | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Lucasfilm]] / [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] }} 3613461 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Мандалорлық пен Грогу]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.starwars.com/films/star-wars-the-mandalorian-and-grogu | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Lucasfilm]] / [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] }} == Лицензиялау == tjidcy2gstcdjdd5vmcfx7qnxhxvseu 3613462 3613461 2026-06-04T16:20:33Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613462 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Мандалорлық пен Грогу]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.starwars.com/films/star-wars-the-mandalorian-and-grogu | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Lucasfilm]] / [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Болашаққа оралу 2 | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} r5idyrnxtd4y53ah0njntyce4rv1jzy 3613463 3613462 2026-06-04T16:20:49Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613463 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Мандалорлық пен Грогу]]» фильмінің постері | қайнары = https://www.starwars.com/films/star-wars-the-mandalorian-and-grogu | жасалған уақыты = 2026 | авторы = [[Lucasfilm]] / [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Мандалорлық пен Грогу | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} rccsa6fa3lm0li6p0uchchywc5errbv 0 782198 3613467 2026-06-04T16:25:33Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: Дащан (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тари... 3613467 wikitext text/x-wiki Дащан (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. Дала батырының шежіресі: Дащан немен әйгілі болды? 1. Барымташы феномені Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} li9a7zpt0vakpym9v7mbkbx4lzigk6k 3613468 3613467 2026-06-04T16:26:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613468 wikitext text/x-wiki Дащан (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3o20hg0teg8f00xrw1vy64cohzetcc5 3613474 3613468 2026-06-04T16:31:09Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613474 wikitext text/x-wiki Досжан Тілеуліұлы (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} heh38xltdzmxfyv1xr7oqfoqv7hzwlv 3613475 3613474 2026-06-04T16:31:48Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613475 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''’ (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ggyiwodh04wwnuhiuuhc89rcsfcql4q 3613476 3613475 2026-06-04T16:32:11Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613476 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (шамасы, түпнұсқа есімі — Досжан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} iv1gym5jd6mtbec4cnoa82sxqbvfqxc 3613477 3613476 2026-06-04T16:33:03Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613477 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — Дащан) — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 3k5qkfynbz8umrm5zrj2ebrut1ne7ij 3613478 3613477 2026-06-04T16:35:19Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613478 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 9kuelbyaj0evdlqteoyc5u7193j5qve 3613479 3613478 2026-06-04T16:35:41Z Sagzhan 29953 /* Барымташы */ 3613479 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. 2. Сібірден офицердің атымен қашуы Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} e40juqn9wj8mzt749t6eu8au5dgv1st 3613480 3613479 2026-06-04T16:36:06Z Sagzhan 29953 /* Барымташы */ 3613480 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. 3. Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ig48navbtvojz9p4zr40vdsaqvir4gj 3613481 3613480 2026-06-04T16:36:34Z Sagzhan 29953 /* Сібірден офицердің атымен қашуы */ 3613481 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. 4. Екі генералдың қақтығысы Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} h1yv0fe8icv70ap03g1xn73shqafsid 3613482 3613481 2026-06-04T16:37:22Z Sagzhan 29953 /* Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) */ 3613482 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды. == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} bm57z3ba63yxfz4778b2k0vv5yumhol 3613483 3613482 2026-06-04T16:39:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613483 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды. == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ez62wx39whw4kg88tmobhg0zipyoqp2 3613484 3613483 2026-06-04T16:42:39Z Sagzhan 29953 /* Барымташы */ 3613484 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған. == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} pglm7uvxt1d3c4752vrzjf4tlemypbo 3613485 3613484 2026-06-04T16:43:42Z Sagzhan 29953 /* Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) */ 3613485 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты. == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 8g7dztgvpppjtyyish64bwf2qi47pti 3613486 3613485 2026-06-04T16:44:43Z Sagzhan 29953 /* Сібірден офицердің атымен қашуы */ 3613486 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} 149um3usw64a9a5mr4texkvfwblnlrm 3613487 3613486 2026-06-04T16:45:11Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қазақ батырлары|Қазақ батырлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613487 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] g4l6l4csm4h2x61wxo7yfdbl7krcxhv 3613488 3613487 2026-06-04T16:46:08Z Sagzhan 29953 /* Барымташы */ 3613488 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] sjq98j9mn17ekxztmbqzl26dcp2wj2v 3613489 3613488 2026-06-04T16:46:35Z Sagzhan 29953 /* Сібірден офицердің атымен қашуы */ 3613489 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 81b7dw1xff11dgp9mcspx9ipi9lt82o 3613491 3613489 2026-06-04T16:47:15Z Sagzhan 29953 /* Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) */ 3613491 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' (Ресей деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] q0u3yh3gqcw96ar0e9zgcqtmt9o2n8s 3613492 3613491 2026-06-04T16:58:29Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613492 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — XIX ғасырда Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] mwfx8raayvnw7j69pwj0kwwjyy28b30 3613493 3613492 2026-06-04T16:58:55Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613493 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да Сырдария бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] rizbhniaybrp9z2ej7t45ww6hbz9sjj 3613494 3613493 2026-06-04T16:59:23Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613494 wikitext text/x-wiki '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 92ot5jasnkpvuyk5nky28hzcj1fjr23 3613539 3613494 2026-06-04T18:37:56Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613539 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = |діні = |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] f9nuqk87r7p16g5i1b1xqto5zgp759x 3613540 3613539 2026-06-04T18:38:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613540 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = |діні = |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] dkpi6qlijsg18vmxrhld2ussls3ufw1 3613541 3613540 2026-06-04T18:38:50Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613541 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = |діні = ислам |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] nhwxbfcrvttdws9jwa9hv7zma5uszop 3613542 3613541 2026-06-04T18:39:19Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613542 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] d1btl0fpscn81ic1brqdasjbspl8ntf 3613543 3613542 2026-06-04T18:41:31Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613543 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] ovtvhgg7zt7a1naq17ammrnfkq2xl6v 3613544 3613543 2026-06-04T18:41:52Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613544 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] lpmvxe11mj7wj8vs6j3y53aufvwx4vc 3613547 3613544 2026-06-04T18:44:46Z Sagzhan 29953 /* Екі генералдың қақтығысы */ 3613547 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] rtaz8mskdzp7nkb66ubfp88yjhasv5t 3613548 3613547 2026-06-04T18:46:12Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613548 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1850 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] q7qpnab2sie969kj0fm8e91vov16l85 3613549 3613548 2026-06-04T18:47:54Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613549 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1829 |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1850 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 29sp0medtvbj0telvk7kqesyu6rmuof 3613550 3613549 2026-06-04T18:49:09Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613550 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1829 |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1858 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] famg0pe4ncqrd0ckvzhyeqj6sm6kqw8 3613551 3613550 2026-06-04T18:49:37Z Sagzhan 29953 /* Өлімі */ 3613551 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1829 |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1858 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және Сібір каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық Ресейдің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] h7gqk38obgp3w3klnvbrzl8ak6iqh36 6 782199 3613469 2026-06-04T16:28:08Z ShadZ01 56180 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Гладиатор 2]]» (2024) фильмінің постері | қайнары = [http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html түпнұсқа], [https://web.archive.org/web/20241109152632/http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html мұрағат] | жасалған уақыты = 2024 | авторы = [[Scott Free Productions]] / Red Wagon Entertainment / P + M Image Nation / [[Paramount Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Гладиатор 2 | мақсаты... 3613469 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Гладиатор 2]]» (2024) фильмінің постері | қайнары = [http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html түпнұсқа], [https://web.archive.org/web/20241109152632/http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html мұрағат] | жасалған уақыты = 2024 | авторы = [[Scott Free Productions]] / Red Wagon Entertainment / P + M Image Nation / [[Paramount Pictures]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Гладиатор 2 | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} == Лицензиялау == jzk13ak04x1qsxpbg868jo56wjzpgv7 3613470 3613469 2026-06-04T16:28:30Z ShadZ01 56180 /* Түйін */ 3613470 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Гладиатор 2]]» (2024) фильмінің постері | қайнары = [http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html түпнұсқа], [https://web.archive.org/web/20241109152632/http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html мұрағат] | жасалған уақыты = 2024 | авторы = [[Scott Free Productions]] / Red Wagon Entertainment / P + M Image Nation / [[Paramount Pictures]] }} == Лицензиялау == 2qyfx92o5z9j9xpyuul3s3e7pvum8l5 3613471 3613470 2026-06-04T16:28:35Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613471 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Гладиатор 2]]» (2024) фильмінің постері | қайнары = [http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html түпнұсқа], [https://web.archive.org/web/20241109152632/http://www.impawards.com/2024/gladiator_ii_ver9.html мұрағат] | жасалған уақыты = 2024 | авторы = [[Scott Free Productions]] / Red Wagon Entertainment / P + M Image Nation / [[Paramount Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Гладиатор 2 | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} fpes087nfj12tqvoim0598gjg5omq64 0 782202 3613496 2026-06-04T17:10:49Z IL68 67061 IL68 [[Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов]] бетін [[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]] бетіне жылжытты 3613496 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]] tld8v6kjgfn7qpjx0hmdiavfsr8n4mu 10 782203 3613498 2026-06-04T17:14:16Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{#switch:{{{1}}} |name = Бұланды ауданы | top = 52.7301125197689800 | bottom = 51.7133484058506312 | left = 69.1194698871154145 | right = 71.0977105789803829 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical =Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png |#default = Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} Санат:Үл... 3613498 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Бұланды ауданы | top = 52.7301125197689800 | bottom = 51.7133484058506312 | left = 69.1194698871154145 | right = 71.0977105789803829 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical =Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png |#default = Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан]] </noinclude> c395kiw7yern41adxx5r02sxhmwf02u 14 782204 3613503 2026-06-04T17:25:03Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: [[Санат:Қазақ КСР өлкелік, облыстық және округтік атқару комитеттерінің төрағалары]] 3613503 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қазақ КСР өлкелік, облыстық және округтік атқару комитеттерінің төрағалары]] 32qyilfhtdlo9bqg9dvhxe754f9jk9y 3613504 3613503 2026-06-04T17:26:03Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қостанай облыстық кеңесінің депутаттары|Қостанай облыстық кеңесінің депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613504 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қазақ КСР өлкелік, облыстық және округтік атқару комитеттерінің төрағалары]] [[Санат:Қостанай облыстық кеңесінің депутаттары]] 7vc6sig54d43r3yiw7na8t2686rwqqr 0 782206 3613522 2026-06-04T17:34:12Z Kaiyr 3134 Жаңа бетте: == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz... 3613522 wikitext text/x-wiki == Қарағанды қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |[[Қарағанды политехникалық колледжі|Қарағанды жоғары политехникалық колледжі]] |Бұқар жырау даңғ., 9 |1931 |https://kvptk.edu.kz/ru |3 900 | |- |Қарағанды агротехникалық колледжі |Пришахтинск, Арман көш., 3 |1932 |https://katk.edu.kz/kz/ | |№2 тау-кен өндірістік училищесі<ref>https://katk.edu.kz/kz/tarix-beti.html</ref> |- |[[Қарағанды медицина колледжі|Қарағанды облыстық мейіргерлік жоғары колледжі]] |Чкалов көш., 9 |1935 |https://karmedkolledzh.edu.kz/ | | |- |Қарағанды тамақтану және сервис колледжі |Баженов көш., 164/2 |1939 |https://krg-kolpits.edu.kz/ru/abiturientu.html | | |- |Қарағанды тау-кен индустриялдық колледжі |Майқұдық, Магнитогорск көш., 24/1 |1940 | | | |- |Қарағанды цифрлық технологиялар және дизайн колледжі |Ермеков көш., 15 |1948 | | |2024 жылға дейін - кәсіптік-техникалық колледж Киномеханиктер мектебі |- |Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі |Мұқанов көш., 1/11 |1952 |https://tattimbet.edu.kz/index.php/kz/ | |1952 жылы Тәттімбет атындағы музыкалық училище ретінде, 1968 жылы - Қарағанды мәдени-ағарту училищесі ретінде құрылды. 1997 жылы осы екі оқу орны, сондай-ақ Теміртау музыкалық училищесі «Тәттімбет атындағы Қарағанды өнер колледжі» КМҚК-ға біріктірілді. |- |Қарағанды машина жасау колледжі |Ермеков көш., 27 |1954 | | | |- |Қарағанды индустриялды-технологиялық колледжі |Майқұдық, Астана көш., 2а |1954 |http://kgukitk.kz/ | | |- |Қарағанды технология және сервис колледжі |Затаевич көш., 75 |1956 |https://kktis.kz/ | | |- |Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетінің экономика, бизнес және құқық колледжі |Академия көш., 7 |1956 |https://college.keu.kz/ | | |- |Қарағанды теміржол колледжі |Локомотив көш., 122а |1965 |https://kjk21.edu.kz/ | | |- |"Сервис" колледжі |Майқұдық, 11а ықшамауданы, 11/3 |1967<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/kolledzh-servis</ref> | | | |- |Қарағанды көлік-технология колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 21/2 |1967 | | | |- |Қарағанды сән колледжі |Ермеков көш., 11/3 |1974 |[https://sites.google.com/view/collegemodykrg/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 https://sites.google.com/view/collegemodykrg/] | | |- |Қарағанды жоғары гуманитарлық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 22 |1976<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-gumanitarnyy-kolledzh</ref> | | | |- |Қарағанды техника-құрылыс колледжі |Кірпіш көш., 8а |1976 |https://ktsk.edu.kz/ | | |- |Талғат Бигелдинов атындағы Әскери колледж |Ғ. Мұстафин көш., 10 |<mark>'''1984'''</mark><ref>https://ekaraganda.kz/?mod=news_read&id=44942</ref><mark>''','''</mark> 2025? |https://zhasulan-krg.kz/ | | |- |Академик К.А.Сағынов атындағы колледж-мектеп |Н. Назарбаев даңғ., 72 |1991 |www.mb-a.kz | | |- |Ж.К. Букенов атындағы Қарағанды банк колледжі |Мұқанов көш., 3 |1996 |https://karbc.kz/ | | |- |Қарағанды Медициналық-техникалық колледж |Тәттімбет көш., 16д |1996 |http://kmtk.kz/ru/ | |Стоматологический колледж профессора Рузуддинова»<ref>http://kmtk.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |- |Қазіргі заманғы көп салалы колледж |улица Лободы, 40 |1999 |https://smk-college.edu.kz/ru | |Экономико-правового колледжа |- |"Болашақ" Қарағанды жоғары колледжі |Оңтүстік-Шығыс, Мұқанов көш., 30 |2000<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/college/karagandinskiy-kolledzh-aktualnogo-obrazovaniya-bolashak</ref> |n.kvkbolashaq.edu.kz | | |- |«Фемида» жоғарғы заң колледжі |Пичугин көш., 259 |2000 | | | |- |Қарағанды жоғары медициналық интерколледжі |Оңтүстік-Шығыс, Университет көш., 25а |2016 | | | |- |Қарағанды техникалық-экономикалық колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 37 |2016 |https://ktek.edu.kz/index.html | | |- |ҚарТУ Инновациялық технологиялар колледжі |Н. Назарбаев даңғ., 56/4, № 4 корпус, каб. 210 |2016 |https://www.kstu.kz/kolledzh/?lang=ru | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- |Мейіргерлік білім беру мектебі [[Қарағанды медицина университеті|ҚМУ]] (жабылған) |Гоголь көш., 40 |2018-2024<ref>https://orda.kz/v-karagande-so-skandalom-zakryvajut-kolledzh-pri-medicinskom-universitete-394799/</ref> |[https://qmu.edu.kz/ru/obuchayushchimsya/shkoly-i-kafedry/shkoly/shkola-sestrinskogo-obrazovaniya/ https://qmu.edu.kz/ru//] |'''218''' | |- |Колледж «Талап» | | | | | |- |Карагандинский многопрофильный гуманитарно-технический колледж |Бұқар жырау 12 |?-'''2022''' | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] 9rtqc73anrwnr2up461aekjq5dk5ch8 3613524 3613522 2026-06-04T17:35:47Z Kaiyr 3134 3613524 wikitext text/x-wiki == Жезқазған қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |<blockquote>Жабылғандар</blockquote> |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] dc9ray3nlcr677lhhzd3fpl70swe5dh 3613527 3613524 2026-06-04T17:36:55Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы[1] */ 3613527 wikitext text/x-wiki == Жезқазған қаласы<ref>https://vipusknik.kz/kz/institutions/colleges?city_name=17</ref> == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] s3xdkvu5d1ibayjn8g0fei7pl7lmqqt 3613530 3613527 2026-06-04T17:42:38Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы[1] */ 3613530 wikitext text/x-wiki == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КГКП «Жезказганский политехнический колледж» |ул. Байконурова,19 | | | | |- |КГКП «Жезказганский гуманитарный колледж» |ул. Гагарина,74 | | | | |- |КГКП «Жезказганский музыкальный колледж» |ул. Байконурова, 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта» |ул. Гоголя, 5 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |«Сатпаевский индустриальный колледж» |ул. Кусаинова, 23а | | | | |- |ЧУ «Медицинский колледж «Денсаулык» |пр. Сатпаева,101а | | | | |- |ЧУ «Технологический колледж корпорации «Казахмыс» |ул. Абая 1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |«Каражальский горно-технический колледж» |г. Каражал, ул. Абая, 1 | | | | |- |«Аграрный колледж имени Галыма Жарылгапова» |Жанааркинский район, п. Атасу, ул. Дружбы, 1 | | | | |- |«Карсакпайский агротехнический колледж» |Улытауский р-н, п.Карсакбай ул.Сатпаев 3/1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] rst7u581yf5beb33qkz6eqmzmcrspb3 3613531 3613530 2026-06-04T17:43:24Z Kaiyr 3134 3613531 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КГКП «Жезказганский политехнический колледж» |ул. Байконурова,19 | | | | |- |КГКП «Жезказганский гуманитарный колледж» |ул. Гагарина,74 | | | | |- |КГКП «Жезказганский музыкальный колледж» |ул. Байконурова, 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |ЧУ «Жезказганский колледж Бизнеса и транспорта» |ул. Гоголя, 5 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |«Сатпаевский индустриальный колледж» |ул. Кусаинова, 23а | | | | |- |ЧУ «Медицинский колледж «Денсаулык» |пр. Сатпаева,101а | | | | |- |ЧУ «Технологический колледж корпорации «Казахмыс» |ул. Абая 1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |«Каражальский горно-технический колледж» |г. Каражал, ул. Абая, 1 | | | | |- |«Аграрный колледж имени Галыма Жарылгапова» |Жанааркинский район, п. Атасу, ул. Дружбы, 1 | | | | |- |«Карсакпайский агротехнический колледж» |Улытауский р-н, п.Карсакбай ул.Сатпаев 3/1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] ss4eusfr2zcwaqspbc9m9oytv1bs3bl 3613537 3613531 2026-06-04T18:11:43Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы */ 3613537 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КМҚК "Жезқазған жоғары политехникалық колледж" |Байқоңыров 19 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған гуманитарлық колледж" |Гагарин көшесі, 74 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған музыкалық колледж" |Байқоңыров 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |"Жезқазған Бизнес және көлік колледжі" ЖМ |Гоголь көшесі, 5 | | | | |- |"Жезқазған қаласының облыстық жоғары медициналық колледжі" ШЖҚ КМҚК |Сейфуллин 12 | | | | |- |"Тау-кен металлургия колледжі" КММ |Абай 75 | | | | |- |"Жезқазған технология және сервис колледжі" КММ |Абай 148 | | | | |- |"Түзеу мекемесі жанындағы №1 колледж" КММ |Өнеркәсіптік аймақ 147 | | | | |- | "Жезқазған индустриалдық-гуманитарлық колледжі" ЖМ |Байқоңыров, 123, ҚК №1 | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Сәтбаев индустриалдық колледж" КММ |Құсайынова 23 А | | | | |- |Колледж «ЖМ Денсаулық» |Сәтбаев даңғылы 101А | | | | |- |"Қазақмыс" корпорациясының технологиялық колледжі" ЖМ |Абай 1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Қаражал тау-кен техникалық колледжі" КММ |қ.Қаражал, Абай 8 | | | | |- |«Ғалым Жарылғапов атындағы аграрлық колледжі» КММ |Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа кенті Жаңаарқа, Б.Күжікенова 1 | | | | |- |"Қарсақпай агротехникалық колледж" КММ |Ұлытау ауданы, б.Қарсақпай, Сәтбаев 3 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] 67sbftpn6rqag3emt5zs17afp2pct6z 3613538 3613537 2026-06-04T18:36:58Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы */ 3613538 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КМҚК "Жезқазған жоғары политехникалық колледж" |Байқоңыров 19 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған гуманитарлық колледж" |Гагарин көшесі, 74 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған музыкалық колледж" |Байқоңыров 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |"Жезқазған Бизнес және көлік колледжі" ЖМ |Гоголь көшесі, 5 | | | | |- |"Жезқазған қаласының облыстық жоғары медициналық колледжі" ШЖҚ КМҚК |Сейфуллин 12 | | | | |- |"Тау-кен металлургия колледжі" КММ |Абай 75 | | | | |- |"Жезқазған технология және сервис колледжі" КММ |Абай 148 | | | | |- |"Түзеу мекемесі жанындағы №1 колледж" КММ |Өнеркәсіптік аймақ 147 | | | | |- | "Жезқазған индустриалдық-гуманитарлық колледжі" ЖМ |Байқоңыров, 123, ҚК №1 | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Сәтбаев индустриалдық колледж" КММ |Құсайынова 23 А | | | | |- |Колледж «ЖМ Денсаулық» |Сәтбаев даңғылы 101А | | | | |- |"Қазақмыс" корпорациясының технологиялық колледжі" ЖМ |Абай 1 | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Қаражал тау-кен техникалық колледжі" КММ |қ.Қаражал, Абай 8 |1967 | |105<ref>https://kgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |городское профессионально- техническое училище |- |«Ғалым Жарылғапов атындағы аграрлық колледжі» КММ |Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа кенті Жаңаарқа, Б.Күжікенова 1 |1960 |https://janaarkacollege.edu.kz/ru/ | |1960 жылы №178 Ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесі 1973 жылы №12 кәсіптік-техникалық училище 1996 жылы № 12 кәсіптік-техникалық мектеп 2010 жылы №12 кәсіптік лицей<ref>https://janaarkacollege.edu.kz/o-nas-4/biz-turaly/kolledzh-turaly-zhalpy-akparat?format=html</ref> |- |"Қарсақпай агротехникалық колледж" КММ |Ұлытау ауданы, б.Қарсақпай, Сәтбаев 3 |1961<ref>https://kagk.mycollege.kz/main/about</ref> | |114 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] s7jqere4461i3s24ljwrmxvr99n64wy 3613545 3613538 2026-06-04T18:42:03Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы */ 3613545 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КМҚК "Жезқазған жоғары политехникалық колледж" |Байқоңыров 19 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған гуманитарлық колледж" |Гагарин көшесі, 74 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған музыкалық колледж" |Байқоңыров 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |"Жезқазған Бизнес және көлік колледжі" ЖМ |Гоголь көшесі, 5 | | | | |- |"Жезқазған қаласының облыстық жоғары медициналық колледжі" ШЖҚ КМҚК |Сейфуллин 12 | | | | |- |"Тау-кен металлургия колледжі" КММ |Абай 75 | | | | |- |"Жезқазған технология және сервис колледжі" КММ |Абай 148 | | | | |- |"Түзеу мекемесі жанындағы №1 колледж" КММ |Өнеркәсіптік аймақ 147 | | | | |- | "Жезқазған индустриалдық-гуманитарлық колледжі" ЖМ |Байқоңыров, 123, ҚК №1 | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Сәтбаев индустриалдық колледж" КММ |Құсайынова 23 А |1941 |https://sik.mycollege.kz/main/about |250 |1941 на базе Карсакпайского медеплавильного завода было открыто ФЗУ. В 1995 году на базе СПТУ-8 произошло объединение СПТУ-16 и СПТУ-8.<ref>https://sik.mycollege.kz/main/about</ref> |- |Колледж «ЖМ Денсаулық» |Сәтбаев даңғылы 101А |2012 |https://smedcollege.kz/?id=1&idkey=94#ModalWindow | | |- |"Қазақмыс" корпорациясының технологиялық колледжі" ЖМ |Абай 1 | |https://tkksatpaev.edu.kz/ |548 | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Қаражал тау-кен техникалық колледжі" КММ |қ.Қаражал, Абай 8 |1967 | |105<ref>https://kgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |городское профессионально- техническое училище |- |«Ғалым Жарылғапов атындағы аграрлық колледжі» КММ |Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа кенті Жаңаарқа, Б.Күжікенова 1 |1960 |https://janaarkacollege.edu.kz/ru/ | |1960 жылы №178 Ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесі 1973 жылы №12 кәсіптік-техникалық училище 1996 жылы № 12 кәсіптік-техникалық мектеп 2010 жылы №12 кәсіптік лицей<ref>https://janaarkacollege.edu.kz/o-nas-4/biz-turaly/kolledzh-turaly-zhalpy-akparat?format=html</ref> |- |"Қарсақпай агротехникалық колледж" КММ |Ұлытау ауданы, б.Қарсақпай, Сәтбаев 3 |1961<ref>https://kagk.mycollege.kz/main/about</ref> | |114 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] a7eslaor66guyqfuy3dep5ksmgfxrwq 3613546 3613545 2026-06-04T18:42:17Z Kaiyr 3134 /* Сәтпаев қаласы */ 3613546 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КМҚК "Жезқазған жоғары политехникалық колледж" |Байқоңыров 19 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған гуманитарлық колледж" |Гагарин көшесі, 74 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған музыкалық колледж" |Байқоңыров 17 | | | | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |"Жезқазған Бизнес және көлік колледжі" ЖМ |Гоголь көшесі, 5 | | | | |- |"Жезқазған қаласының облыстық жоғары медициналық колледжі" ШЖҚ КМҚК |Сейфуллин 12 | | | | |- |"Тау-кен металлургия колледжі" КММ |Абай 75 | | | | |- |"Жезқазған технология және сервис колледжі" КММ |Абай 148 | | | | |- |"Түзеу мекемесі жанындағы №1 колледж" КММ |Өнеркәсіптік аймақ 147 | | | | |- | "Жезқазған индустриалдық-гуманитарлық колледжі" ЖМ |Байқоңыров, 123, ҚК №1 | | | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |- | | | | | | |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Сәтбаев индустриалдық колледж" КММ |Құсайынова 23 А |1941 |https://sik.mycollege.kz/main/about |250 |1941 на базе Карсакпайского медеплавильного завода было открыто ФЗУ. В 1995 году на базе СПТУ-8 произошло объединение СПТУ-16 и СПТУ-8.<ref>https://sik.mycollege.kz/main/about</ref> |- |Колледж «ЖМ Денсаулық» |Сәтбаев даңғылы 101А |2012 |https://smedcollege.kz/?id=1&idkey=94#ModalWindow | | |- |"Қазақмыс" корпорациясының технологиялық колледжі" ЖМ |Абай 1 | |https://tkksatpaev.edu.kz/ |548 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Қаражал тау-кен техникалық колледжі" КММ |қ.Қаражал, Абай 8 |1967 | |105<ref>https://kgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |городское профессионально- техническое училище |- |«Ғалым Жарылғапов атындағы аграрлық колледжі» КММ |Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа кенті Жаңаарқа, Б.Күжікенова 1 |1960 |https://janaarkacollege.edu.kz/ru/ | |1960 жылы №178 Ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесі 1973 жылы №12 кәсіптік-техникалық училище 1996 жылы № 12 кәсіптік-техникалық мектеп 2010 жылы №12 кәсіптік лицей<ref>https://janaarkacollege.edu.kz/o-nas-4/biz-turaly/kolledzh-turaly-zhalpy-akparat?format=html</ref> |- |"Қарсақпай агротехникалық колледж" КММ |Ұлытау ауданы, б.Қарсақпай, Сәтбаев 3 |1961<ref>https://kagk.mycollege.kz/main/about</ref> | |114 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] 2mkvua7d9mu8kupd39zkam6wdgptcgw 3613552 3613546 2026-06-04T18:56:45Z Kaiyr 3134 /* Жезқазған қаласы */ 3613552 wikitext text/x-wiki Ұлытау облысы колледждері<ref>https://findh.org/2477-spisok-kolledzhey-i-uchilishh-v-kazahstane.html?region=karaganda</ref> == Жезқазған қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |КМҚК "Жезқазған жоғары политехникалық колледж" |Байқоңыров 19 |1953 , 1997 |https://zhptk.edu.kz/kz/kolledj/about.html | |2005 жылы Жезқазған политехникалық колледжі. 1997 жылы Жезқазған аграрлық-техникалық колледжі үш оқу орнын: Жезқазған экономика және құрылыс колледжін, Жезқазған тау-кен колледжін және Жезқазған ауыл шаруашылық колледжін біріктіру жолымен құрылған. ЖЖПТК базасы 1953 жылы құрылған Жезқазған құрылыс техникумы болып табылады. |- |КМҚК "Жезқазған гуманитарлық колледж" |Гагарин көшесі, 74 | | | | |- |КМҚК "Жезқазған музыкалық колледж" |Байқоңыров 17 |1977 |https://zmk.mycollege.kz/ |204<ref>https://zmk.mycollege.kz/main/about</ref> | |- |КГКП «Медицинский колледж г. Жезказган» |ул. Тарадая, 8 | | | | |- |"Жезқазған Бизнес және көлік колледжі" ЖМ |Гоголь көшесі, 5 | |https://zhkbit.edu.kz/ | | |- |"Жезқазған қаласының облыстық жоғары медициналық колледжі" ШЖҚ КМҚК |Сейфуллин 12 | |https://medkolledge-jezkazgan.kz/ru/ | | |- |"Тау-кен металлургия колледжі" КММ |Абай 75 |1955 |https://gmk-zhez.edu.kz/?page_id=63 | |1955 жылы ТУ-13 (техникалық училище 13) 1965 жылы ГПТУ-111 1984 жылдан №9 кәсіптік лицей 2012 жылы ММ «Тау — кен металлургиялық колледжі» КММ |- |"Жезқазған технология және сервис колледжі" КММ |Абай 148 |1955 |https://zhkts.edu.kz/ru/ | |1955 жылы №6 техникалық училище 1957 жылы оқу орны СУ-6 1964 жылы Жезқазған қаласының №36 қалалық кәсіптік-техникалық училищесі (ГПТУ) 1984 жылғы №36 ҚКТУ атауы №36 ОКТУ 1996 жылғы №36 ОКТУ мен №15 ОКТУ біріктіріліп, №6 кәсіптік-техникалық мектеп (КТМ) құрылды. 2000 жылғы №6 кәсіптік-техникалық мектеп (КТМ) №6 кәсіптік мектеп (КМ) болып қайта аталды. 2009 жылғы «Жезқазған қаласының №6 кәсіптік лицейі» мемлекеттік мекемесі болып өзгертілді.<ref>https://zhkts.edu.kz/kz/kolledzh/</ref> |- |"Түзеу мекемесі жанындағы №1 колледж" КММ |Өнеркәсіптік аймақ 147 | | | | |- | "Жезқазған индустриалдық-гуманитарлық колледжі" ЖМ |Байқоңыров, 123, ҚК №1 |2003<ref>https://zhigk.edu.kz/ru/o-nas/istoriya-kolledzha.html</ref> |https://zhigk.edu.kz/ru/ | | |- | | | | | | |- | colspan="6" |Жабылғандар |- | | | | | | |} == Сәтпаев қаласы == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Сәтбаев индустриалдық колледж" КММ |Құсайынова 23 А |1941 |https://sik.mycollege.kz/main/about |250 |1941 на базе Карсакпайского медеплавильного завода было открыто ФЗУ. В 1995 году на базе СПТУ-8 произошло объединение СПТУ-16 и СПТУ-8.<ref>https://sik.mycollege.kz/main/about</ref> |- |Колледж «ЖМ Денсаулық» |Сәтбаев даңғылы 101А |2012 |https://smedcollege.kz/?id=1&idkey=94#ModalWindow | | |- |"Қазақмыс" корпорациясының технологиялық колледжі" ЖМ |Абай 1 | |https://tkksatpaev.edu.kz/ |548 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Басқа == {| class="wikitable" !Атауы !Орналасқан жері !Салынған жылы !Сайт !Студент саны !Бұрынғы атауы |- |"Қаражал тау-кен техникалық колледжі" КММ |қ.Қаражал, Абай 8 |1967 | |105<ref>https://kgtk.mycollege.kz/main/about</ref> |городское профессионально- техническое училище |- |«Ғалым Жарылғапов атындағы аграрлық колледжі» КММ |Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа кенті Жаңаарқа, Б.Күжікенова 1 |1960 |https://janaarkacollege.edu.kz/ru/ | |1960 жылы №178 Ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесі 1973 жылы №12 кәсіптік-техникалық училище 1996 жылы № 12 кәсіптік-техникалық мектеп 2010 жылы №12 кәсіптік лицей<ref>https://janaarkacollege.edu.kz/o-nas-4/biz-turaly/kolledzh-turaly-zhalpy-akparat?format=html</ref> |- |"Қарсақпай агротехникалық колледж" КММ |Ұлытау ауданы, б.Қарсақпай, Сәтбаев 3 |1961<ref>https://kagk.mycollege.kz/main/about</ref> | |114 | |- | colspan="6" |Жабылғандар |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ұлытау облысы колледждері]] gnq9gh3vo0waol4q52yvmrclyr0q203 14 782207 3613525 2026-06-04T17:36:04Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: [[Санат:КСРО құрметті атақтарының иегерлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] 3613525 wikitext text/x-wiki [[Санат:КСРО құрметті атақтарының иегерлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] d44rw440jlj7c4ffwrpjnp7luasghxj 3613526 3613525 2026-06-04T17:36:45Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері|КСРО-ның дербес зейнеткерлері]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613526 wikitext text/x-wiki [[Санат:КСРО құрметті атақтарының иегерлері]] oyzmpp0mi1i67iay2hx7w3cbrkx8jke 14 782208 3613528 2026-06-04T17:40:18Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: [[Санат:Қазақстан КП өлкелік, облыстық және округтік комитеттердің хатшылары]] [[Санат:Санат: Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің мүшелері]] 3613528 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қазақстан КП өлкелік, облыстық және округтік комитеттердің хатшылары]] [[Санат:Санат: Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің мүшелері]] tvsu2zzwti2nqci8isrxr5k7r0q4l0g 14 782209 3613529 2026-06-04T17:42:10Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: [[Санат:КОКП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан коммунистері]] 3613529 wikitext text/x-wiki [[Санат:КОКП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР саясаткерлері]] [[Санат:Қазақстан коммунистері]] lejq6c978i0k252qjnibvikpzsowm3j 0 782210 3613534 2026-06-04T17:58:38Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Мультфильм |Атауы = Уоллес пен Громит: Нан және өлім турасында |Шынайы атауы = Wallace & Gromit: A Matter of Loaf and Death |Сурет = |Ені = |Сурет тақырыбы = |Түрі = [[ермексаз]]ды анимация |Жанры = комедия, бадди-муви |Приквелі = Уоллес пен Гр... 3613534 wikitext text/x-wiki {{Мультфильм |Атауы = Уоллес пен Громит: Нан және өлім турасында |Шынайы атауы = Wallace & Gromit: A Matter of Loaf and Death |Сурет = |Ені = |Сурет тақырыбы = |Түрі = [[ермексаз]]ды анимация |Жанры = комедия, бадди-муви |Приквелі = [[Уоллес пен Громит: Құбыжық қоянның қарғысы|Құбыжық қоянның қарғысы]] (2005) |Сиквелі = [[Уоллес пен Громит: Ең жабайы кек|Ең жабайы кек]] (2024) |Режиссёрлері = Ник Парк |Продюсері = Стив Пеграм |Сценарийдің авторлары = Ник Парк, Боб Бэйкер |Қоюшы суретшілер = |Дыбыстағандар = |Композиторы = Джулиан Нотт |Аниматорлары = |Операторы = Дэйв Алекс Риддетт |Студия = [[Aardman Animations]] |Мемлекет = {{GBR}} |Дистрибьюторы = |Тілі = [[ағылшын тілі]] |Ұзақтығы = 29 минут |Премьера = 2008 |Бюджеті = 3 млн [[Фунт стерлинг|£]] |Түсім = |imdb_id = 1118511 |bcdb_link = |allrovi = |rottentomatoes = |Сайты = [https://www.wallaceandgromit.com/films/a-matter-of-loaf-and-death Веб-сайт] |Commons = }} '''«Уоллес пен Громит: Нан және өлім турасында»''' — [[Уоллес пен Громит]] туралы төртінші қысқаметражды [[мультфильм]]. Мұнда өнертапқыш Уоллес пен оның ақылды иті Громит наубайханадағы шаруалармен айналысып жатқаны туралы баяндалады. Алайда олардың бейбіт өміріне нан пісірушілерді жек көретін киллерден қатер төніп отыр. Мультфильм [[Үздік анимациялық қысқаметражды фильм үшін Оскар сыйлығы|Оскар сыйлығының]] номинациясына ілікті,<ref>{{cite news|title=The 82nd Academy Awards (2009) Nominees and Winners |url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/82nd-winners.html|access-date=30 September 2012|newspaper=The Academy of Motion Picture Arts and Sciences|date=7 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006110009/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/82nd-winners.html|archive-date=6 October 2014}}</ref> сонымен қатар [[BAFTA]] сыйлығын<ref>{{cite web|url=http://www.bafta.org/awards/film/film-nominations-in-2009,657,BA.html|title=Film Winners in 2009|publisher=BAFTA |access-date=8 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211183707/http://bafta.org/awards/film/film-nominations-in-2009%2C657%2CBA.html |archive-date=11 February 2009}}</ref> жеңіп алды. == Дыбыстағандар == * [[Питер Саллис]] — Уоллес * [[Салли Линдсей]] — Пьелла Бэйкуэл * Мелисса Кольер — Пьелланың пуделінің дауысы * Сара Лаборд — Bake-O-Lite жарнамасындағы әнші * [[Бен Уайтхед]] — Бэйкер Боб * [[Джеральдин Макьюэн]] — мисс Трипп == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00g8hbw BBC Online сайтында] * [https://www.rottentomatoes.com/m/wallace_and_gromit_a_matter_of_loaf_and_death_pands Rotten Tomatoes сайтында] {{Уоллес пен Громит}} [[Санат:2008 жылғы мультфильмдер]] [[Санат:Ник Парк мультфильмдері]] [[Санат:Ұлыбритания мультфильмдері]] [[Санат:Ермексаз мультфильмдер]] [[Санат:Aardman Animations мультфильмдері]] jkczgxk79cvhhsc38nu8cigjfnnkf9n 10 782211 3613535 2026-06-04T18:00:16Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-06-05|POTD 2026-06-05]]: filename only 3613535 wikitext text/x-wiki St. Bonifatius, Wiesbaden, Choir 20200613 6.jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 2f4xpzc7armwbubrqjwjejzrwsbk70s 3 782212 3613554 2026-06-04T19:07:40Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613554 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Zheksenbai Nurzhigit}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 00:07, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 3eg84vzim48tzv3l9wtsmmi94q4wtz1 0 782213 3613555 2026-06-04T20:01:01Z ShadZ01 56180 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Жатпланеталық |Шынайы атауы = {{lang-en|E.T. the Extra-Terrestrial}} |Суреті = E.T. The Extra-Terrestrial poster 01.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = [[Джон Элвин]]нің кинотеатрлық прокатқа арналған постері<ref name=lat>{{Cite news|first=Jocelyn|last=Stewart|title=Artist created many famous film posters|u... 3613555 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Жатпланеталық |Шынайы атауы = {{lang-en|E.T. the Extra-Terrestrial}} |Суреті = E.T. The Extra-Terrestrial poster 01.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = [[Джон Элвин]]нің кинотеатрлық прокатқа арналған постері<ref name=lat>{{Cite news|first=Jocelyn|last=Stewart|title=Artist created many famous film posters|url=https://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|work=[[Los Angeles Times]]|date=2008-02-10|access-date=2010-04-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611205017/http://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|archive-date=2013-06-11|lang=en}}</ref> |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастика]] |Режиссёрі = [[Стивен Спилберг]] |Продюсері = [[Кэтлин Кеннеди (продюсер)|Кэтлин Кеннеди]]<br>[[Стивен Спилберг]] |Сазгері = [[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]] |Қоюшы суретші = Джеймс Д. Бисселл |Негізі = |Сценарийші = [[Мелисса Мэтисон]] |Актерлер = [[Ди Уоллес]]<br>[[Генри Томас (актер)|Генри Томас]]<br>[[Питер Койоти]]<br>[[Роберт Макнотон]]<br>[[Дрю Бэрримор]] |Операторы = [[Аллен Давио]] |Компания = [[Amblin Entertainment]] <small>(титрда көрсетілмеген)</small> |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = '''Театрлық нұсқасы:'''<br>114 мин<ref>{{cite web | url=https://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | title=''E.T. the Extra-Terrestrial'' (U) | publisher=[[British Board of Film Classification]] | date=1982-07-30 | access-date=2016-09-16 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20170111051353/http://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | archive-date=2017-01-11 |lang=en}}</ref><br>'''Режиссерлік нұсқасы:'''<br>120 мин |Бюджеті = 10,5 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/><ref name="numbers">{{cite web |title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |website=[[The Numbers]] |access-date=2018-08-16 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143601/https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |url-status=live |lang=en}}</ref> |Түсім = 792 910 554 [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0083866/ |title=E.T.: The Extra-Terrestrial |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2009-02-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref><ref name="BOM2">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl2882765569/?ref_=bo_da_table_28 |title=E.T.: The Extra-Terrestrial (2022 Re-release)|website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2022-08-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[1982 жыл кинода|1982]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 0083866 |Сайты = |Ортаққор = E.T. the Extra-Terrestrial }} '''«Жатпланеталық»''' ({{lang-en|E.T. the {{comment|Extra-Terrestrial|внеземной (англ.)}}}}; сонымен қатар '''«Өзге ғаламшарлық»''' немесе '''«Ғарыштық тіршілік иесі»'''<ref>{{мақала|авторы=|тақырыбы=KCTV (Kazakh Cinema & TV) бортындағы ойын-сауық журналы, Шілде–Тамыз 2025|шынайы атауы=E.T. the Extra-Terrestrial («Ғарыштық тіршілік иесі»)|сілтеме=https://assets-eu-01.kc-usercontent.com/d5eab2ce-d0cf-0106-dfb7-ff2154f01a04/ed11adf0-f18f-4c77-954e-a02145fb4fab/KCTV_July%20August_20250630_FA4.pdf|тілі=kk, ru, en|жауапты=|баспа авторы=|басылым=KCTV (Kazakh Cinema & TV) Magazine|түрі=Борттық журнал|орны=Алматы|баспасы=[[Air Astana]]|жыл=2025|томы=|нөмірі=|беттері=49|isbn=|issn=}}</ref>) — [[1982 жыл кинода|1982 жылы]] жарық көрген, режиссері әрі бірлескен продюсері [[Стивен Спилберг]] болып табылатын [[ғылыми-фантастикалық фильм]].<ref name="aif.ru">{{Cite web|url=http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|title=Список Спилберга. 10 фильмов прославленного режиссёра|access-date=2017-04-27|archive-date=2016-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218071933/http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|url-status=live}}</ref> Фильм мейірімді [[жатпланеталық]]пен достасқан кішкентай баланың тарихы туралы баяндайды.<ref name="aif.ru" /> Туынды 4 «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығын және басқа да көптеген марапаттарды жеңіп алды.<ref name="aif.ru" /><ref name="awards">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Awards|lang=en|access-date=2008-10-01|archive-url=https://www.webcitation.org/65DkPI9EP?url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|archive-date=2012-02-05}}</ref> Фильмді 1982 жылы [[Universal Pictures]] компаниясы шығарды. Ол «[[Жұлдызды соғыстар]]<nowiki/>» фильмін басып озып, [[блокбастер]]ге айналды және келесі онжылдықтағы [[Ең табысты фильмдер тізімі|ең табысты фильм]] ретінде тіркелді.<ref name="aif.ru" /> Таспа 1985 жылы, сондай-ақ 2002 жылы алғашқы көрсетілімнің 20 жылдығына орай, қосымша және өзгертілген сахналармен қайта шығарылды. Фильмді жасау барысында Спилберг ата-анасы ажырасқан бала ретіндегі өзінің жеке өмірлік тәжірибесіне сүйенді.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|title=WATCH: What You Didn't Know About Steven Spielberg|author=Christopher Rosen|date=2012-10-22|publisher=[[HuffPost]]|lang=en|access-date=2019-04-27|archive-date=2017-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406050926/http://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|url-status=live}}</ref> == Сюжеті == Миниатюралық жатпланеталықтар нәсілі Калифорния орманындағы өсімдіктердің үлгілерін жинау үшін түнде Жерге келеді. Сан-Фернандо алқабындағы алыстағы шамдарға қызығушылық танытқан жатпланеталықтардың бірі топтан бөлініп шығады, бірақ көп ұзамай АҚШ үкіметінің агенттері пайда болып, қорқып кеткен тіршілік иесін қуа бастайды. Өзге ғаламшарлықтар агенттердің өздерін тауып алуын күтпей, жалғыз мүшесін артта қалдырып кетуге мәжбүр болады. Агенттер орманды аралап жүргенде, әлгі тіршілік иесі он жасар Эллиотт Тейлордың отбасына тиесілі қораны паналайды. Алдымен қашып бара жатқан жаратылыстан қорыққан Эллиотт, келесі күні «Reese's Pieces» кәмпиттерінен жол тастап, оны өз бөлмесінде жасыру үшін үйіне еліктіріп әкеледі. Келесі күні таңертең Эллиотт мектепке бармай, өзі E.T. деп атаған мақұлықпен ойнау үшін өтірік ауырған болып кейіп танытады. Көп ұзамай ол E.T.-ні өзінің үлкен ағасы Майклмен және жеті жасар қарындасы Гертимен таныстырады. Балалар оны жалғызбасты, еңбекқор анасы Мэриден құпия ұстауға уағдаласады. Олар жатпланеталықтан оның қайдан келгенін сұрағанда, E.T. өзінің ғаламшарлық жүйесін бейнелеп көрсету үшін бірнеше шарды ауаға көтеріп, телекинездік қабілетін паш етеді. Кейінірек ол өзінің басқа да ерекше қасиеттерін көрсетіп, қурап қалған хризантема гүлін қайта тірілтеді және Эллиоттың саусағындағы кесілген жарақатты лезде жазады. Эллиотт бұл тіршілік иесіне бауыр басқан сайын, оның ойлары мен сезімдерін қашықтықтан сезе бастайды. Тіпті E.T. басқа бөлмеде кездейсоқ қолшатырды ашып қалғанда, Эллиотт та онымен бірдей шошып кетеді. Мектепте Эллиотт мас күйде болып шығады, өйткені бұл уақытта үйде қалған E.T. сыра ішіп, теледидар қарап отырады. E.T.-нің үйге оралғысы келген сезімін қашықтықтан сезген Эллиотт, биология сабағында сойылуы тиіс бақаларды кенеттен босатып жібереді. Бұл әрекет басқа балаларды да одан үлгі алуға шабыттандырады. Дәл осы сәтте үйдегі E.T. теледидардан «[[Тыныш адам]]<nowiki/>» (1952) фильміндегі [[Джон Уэйн]]нің [[Морин О’Хара]]ны сүйген сәтін тамашалап жатады; соның әсерінен Эллиотт та мектепте өзіне ұнайтын қызды ернінен сүйеді. Осындай тәртібі үшін Эллиотты директордың бөлмесіне жібереді. Кейінірек, бас кейіпкері байланыс аппараты арқылы көмек шақыратын [[Бак Роджерс]] туралы комикстен шабыт алған E.T., Тейлорлар отбасының үйінен табылған әртүрлі заттарды пайдаланып, «үйге қоңырау шалу» үшін қолдан құрылғы құрастыруды ұйғарады. Сонымен қатар, E.T. ағылшын тілінде сөйлеуді үйреніп, балалардан құрылғыны жасауға көмектесуін сұрайды. Балалар үкімет агенттерінің оларды жатпланеталықты жасырып отыр деп күдіктеніп жүргенін білмей, жетіспейтін бөлшектерді тауып беруге келіседі. [[Хэллоуин]] мерекесінде балалар E.T.-ні елес етіп киіндіріп тастайды. Содан кейін Эллиотт оны жасырын түрде орманға алып барып, олар E.T.-нің сородичтерімен байланыс орнататын құрылғыны іске қосады. Эллиотт E.T.-ден Жерде өзімен бірге қалуын жалынып сұрайды, бірақ ұйықтап кетіп, келесі күні таңертең орманда жалғыз оянады. Ол үйіне, өзін уайымдап отырған отбасына оралады. Бұл уақытта Майкл E.T.-ні іздеп шығып, оны сай жиегінде бозарып, әлсіреп жатқан жерінен тауып алады. Майкл E.T.-ні үйге алып келгенде, Эллиоттың да денсаулығы нашарлай бастайды. Дәл үкімет агенттері үйге басып кіріп, карантин жариялаудың алдында ғана балалар бұл мақұлықтың барын анасы Мэриге ашып көрсетеді. Бас агент Кис бала кезінен жатпланеталықтарды жолықтыруды армандағанын және E.T.-нің келуін нағыз ғажайып деп санайтынын айтып, Эллиоттан E.T.-ні құтқаруға көмектесуін өтінеді. Алайда Эллиотт пен E.T. арасындағы телепатиялық байланыс әлсірегендіктен, E.T. қайтыс болады, ал Эллиотт қайтадан өз қалпына келеді. Өліп қалған жатпланеталықпен жалғыз қалған Эллиотт оған деген қимас сезімін білдірген сәтте, E.T.-нің жүрегі жарқырай бастайды. Нәтижесінде E.T. қайта тіріліп, бойына күш жинайды. Сосын E.T. Эллиоттқа өзінің сородичтері Жерге қайтып келе жатқанын хабарлайды. Эллиотт пен Майкл қудалаушы агенттерден жалтаруға көмектесетін Майклдың достарымен бірге E.T.-ні велосипедтерге салып, қаша жөнеледі. Олар жол тосқауылына жақындаған сәтте, E.T. ұлдарды велосипедтерімен бірге ауаға көтеріп, орман ішіндегі қауіпсіз жерге аман-есен қондырады. Көп ұзамай E.T.-нің ғарыш кемесі келіп жетеді. Ол Майклмен және өзіне бұған дейін қайта тірілткен әлгі хризантема гүлін ұсынған Гертимен қоштасады. Эллиотт көзіне жас алып, E.T.-ден қалуын өтінеді, бірақ ол өзінің жарқыраған саусағын Эллиоттың маңдайына қойып, әрдайым онымен бірге болатынына сендіреді. Балалар, Мэри және Кис E.T.-нің кемеге мініп, аспанда кемпірқосақ тәрізді із қалдырып, ғарышқа ұшып кеткенін үнсіз бақылап тұрады. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Генри Томас]]||Эллиот Тейлор}} {{Рөлдерде|[[Ди Уоллес]]||Мэри|Эллиоттың анасы}} {{Рөлдерде|[[Роберт Макнотон]]||Майкл|Эллиоттың үлкен ағасы}} {{Рөлдерде|[[Дрю Бэрримор]]||Герти|Эллиоттың кіші қарындасы}} {{Рөлдерде|[[Питер Койоти]]||Кілттері бар адам|ғалым}} {{Рөлдерде|[[Шон Фрай]]||Стив|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Томас Хауэлл]]||Тайлер|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[КейСи Мартел]]||Грег|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Эрика Элениак]]||Эллиоттың сыныптас қызы}} {{Рөлдерде|[[Пэт Уэлш]]||E.T. / жатпланеталық|(дауыс)}} {{РөлдердеАсты}} == Награды и номинации == * 1982 — [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесі]]нің [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесінің «Үздік фильм» сыйлығы|«Үздік фильм»]] номинациясы. * 1983 — 4 «[[Оскар (1983)|Оскар]]» '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] ([[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]]); ** — [[Үздік дыбыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыс]] ([[Роберт Кнудсон]], [[Роберт Гласс (дыбыс режиссері)|Роберт Гласс]], [[Дон Диджироламо]], [[Джин Кантамесса]]); ** — [[Үздік дыбыстық эффектілер монтажы үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыстық эффектілер монтажы]] ([[Чарльз Л. Кэмпбелл]], [[Бен Бёртт]]); ** — [[Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік visualды эффектілер]] ([[Карло Рамбальди]], [[Деннис Мюрен]], [[Кеннет Смит (визуалды эффектілер суретшісі)|Кеннет Смит]]). * 1983 — [[BAFTA (1983)|BAFTA]] '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін BAFTA сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 11 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік фильм үшін BAFTA сыйлығы|Үздік фильм]] (Стивен Спилберг, Кэтлин Кеннеди); — [[Үздік режиссура үшін BAFTA сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін BAFTA сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Басты рөлдегі үздік жаңа есім үшін BAFTA сыйлығы|Басты рөлдегі үздік жаңа есім]] ([[Генри Томас (актер)|Генри Томас]] және [[Дрю Бэрримор]]); — [[Үздік операторлық жұмыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]] (Аллен Давио); — [[Үздік монтаж үшін BAFTA сыйлығы|Үздік монтаж]] (Кэрол Литтлтон); — [[Үздік грим мен шаш үлгісі үшін BAFTA сыйлығы|Үздік грим]] (Роберт Сиделл); — [[Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін BAFTA сыйлығы|Үздік суретші мен декоратор жұмысы]] ([[Джеймс Бисселл]]); — [[Үздік дыбыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік дыбыс]] (Роберт Кнудсон, Роберт Гласс, Дон Диджироламо, Джин Кантамесса, Чарльз Л. Кэмпбелл); — [[Үздік визуалды эффектілер үшін BAFTA сыйлығы|Үздік арнайы визуалды эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен). * 1983 — 2 «[[Алтын глобус (1983)|Алтын глобус]]» '''сыйлығы''': — [[Үздік драмалық фильм үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік драмалық фильм]]; — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссерлік жұмыс үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Үздік актерлік дебют үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Жаңа жұлдыз]] (Генри Томас). * 1983 — 5 «[[Сатурн (сыйлық, 1983)|Сатурн]]» '''сыйлығы''': ** — [[Үздік ғылыми-фантастикалық фильм үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік ғылыми-фантастикалық фильм]]; ** — [[Үздік сценарий үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); ** — [[Үздік музыка үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс); ** — [[Үздік арнайы эффектілер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік арнайы эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен); ** — Үздік постер ([[Джон Элвин]]). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссура үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік киноактер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік актер]] (Генри Томас); — [[Екінші пландағы үздік киноактриса үшін «Сатурн» сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]] ([[Ди Уоллес]]). * 1983 — 4 «[[Жас актер (сыйлық)|Жас актер]]» '''сыйлығы''': ** — Үздік отбасылық фильм; ** — Үздік жас актер (Генри Томас); ** — Екінші пландағы үздік жас актер (Роберт Макнотон); ** — Екінші пландағы үздік жас актриса (Дрю Бэрримор). * 1983 — [[Үздік шетелдік режиссер үшін «Давид ди Донателло» сыйлығы|Үздік шетелдік режиссерге]] арналған «[[Давид ди Донателло 1983|Давид ди Донателло]]» '''сыйлығы''' (Стивен Спилберг). * 1983 — 3 «[[Грэмми (1983)|Грэмми]]» '''сыйлығы''': ** — [[Визуалды медиа үшін үздік саундтрек альбомы үшін «Грэмми» сыйлығы|Кино немесе теледидарға арналған үздік түпнұсқалық музыка альбомы]] (Джон Уильямс); ** — Үздік аспаптық композиция (Джон Уильямс, «Flying Theme»); ** — Аспаптық жазбаның үздік аранжировкасы (Джон Уильямс, «Flying Theme»). * 1983 — [[Үздік шетелдік фильм үшін «Сезар» сыйлығы|Үздік шетелдік фильм]] санатында «[[Сезар (кинопремия, 1983)|Сезар]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы|Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін АҚШ Режиссерлер гильдиясының сыйлығына]] ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Үздік түпнұсқалық драма үшін Америка сценаристер гильдиясының сыйлығы|Үздік түпнұсқалық драма]] санатында [[Америка сценаристер гильдиясы|'''АҚШ Сценаристер гильдиясының''' сыйлығы]] (Мелисса Мэтисон). * 1983 — [[Үздік драмалық қойылым үшін «Хьюго» сыйлығы|Үздік драмалық қойылым]] санатында «[[Хьюго (сыйлық)|Хьюго]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг, Мелисса Мэтисон). * 1994 — фильм [[Ұлттық фильмдер реестрі]]не енгізілді. * 2003 — [[Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы үшін «Сатурн» сыйлығы|Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы]] үшін «[[Сатурн (сыйлық, 2003)|Сатурн]]» '''сыйлығы'''. == Жалғасы == Фильмнің жалғасын түсіру мүмкіндіге қарастырылғанымен, Спилберг бұған қарсы болды.<ref>{{Cite web|title=Why The ET Sequel Never Happened|url=https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|author=Colin McCormick, Adrienne Tyler|date=2024-04-11|website=[[Screen Rant]]|lang=en|archive-date=2024-09-21|access-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921222600/https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|url-status=live}}</ref> Нәтижесінде 2019 жылдың 28 қарашасында [[Comcast]] компаниясы жасаған «Мерекелік қауышу» атты қысқа метражды сиквел шықты.<ref>{{Cite web|url=https://www.xfinity.com/et|title=E.T. is home for the holidays|last=|first=|date=|website=Xfinity|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203160953/https://www.xfinity.com/et|archive-date=2019-12-03|access-date=|url-status=live|lang=en}}</ref> Онда E.T. ержеткен Эллиотқа оралады, оның рөлін тағы да Генри Томас сомдады, сонымен қатар Рождествоны онымен және оның отбасымен бірге өткізеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20070610030948/http://www.et20.com/ Official homepage for the 20th anniversary edition] * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.kinopoisk.ru/media/article/4006344/|title=«Инопланетянин»: фильм, после которого перестали бояться нашествия из космоса — Статьи на Кинопоиске|website=Кинопоиск|access-date=2022-08-13}} fik92dtm0zklai68n8e2gb91dygncr4 3613564 3613555 2026-06-04T21:07:03Z ShadZ01 56180 /* Сыртқы сілтемелер */ 3613564 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Жатпланеталық |Шынайы атауы = {{lang-en|E.T. the Extra-Terrestrial}} |Суреті = E.T. The Extra-Terrestrial poster 01.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = [[Джон Элвин]]нің кинотеатрлық прокатқа арналған постері<ref name=lat>{{Cite news|first=Jocelyn|last=Stewart|title=Artist created many famous film posters|url=https://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|work=[[Los Angeles Times]]|date=2008-02-10|access-date=2010-04-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611205017/http://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|archive-date=2013-06-11|lang=en}}</ref> |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастика]] |Режиссёрі = [[Стивен Спилберг]] |Продюсері = [[Кэтлин Кеннеди (продюсер)|Кэтлин Кеннеди]]<br>[[Стивен Спилберг]] |Сазгері = [[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]] |Қоюшы суретші = Джеймс Д. Бисселл |Негізі = |Сценарийші = [[Мелисса Мэтисон]] |Актерлер = [[Ди Уоллес]]<br>[[Генри Томас (актер)|Генри Томас]]<br>[[Питер Койоти]]<br>[[Роберт Макнотон]]<br>[[Дрю Бэрримор]] |Операторы = [[Аллен Давио]] |Компания = [[Amblin Entertainment]] <small>(титрда көрсетілмеген)</small> |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = '''Театрлық нұсқасы:'''<br>114 мин<ref>{{cite web | url=https://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | title=''E.T. the Extra-Terrestrial'' (U) | publisher=[[British Board of Film Classification]] | date=1982-07-30 | access-date=2016-09-16 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20170111051353/http://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | archive-date=2017-01-11 |lang=en}}</ref><br>'''Режиссерлік нұсқасы:'''<br>120 мин |Бюджеті = 10,5 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/><ref name="numbers">{{cite web |title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |website=[[The Numbers]] |access-date=2018-08-16 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143601/https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |url-status=live |lang=en}}</ref> |Түсім = 792 910 554 [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0083866/ |title=E.T.: The Extra-Terrestrial |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2009-02-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref><ref name="BOM2">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl2882765569/?ref_=bo_da_table_28 |title=E.T.: The Extra-Terrestrial (2022 Re-release)|website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2022-08-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[1982 жыл кинода|1982]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 0083866 |Сайты = |Ортаққор = E.T. the Extra-Terrestrial }} '''«Жатпланеталық»''' ({{lang-en|E.T. the {{comment|Extra-Terrestrial|внеземной (англ.)}}}}; сонымен қатар '''«Өзге ғаламшарлық»''' немесе '''«Ғарыштық тіршілік иесі»'''<ref>{{мақала|авторы=|тақырыбы=KCTV (Kazakh Cinema & TV) бортындағы ойын-сауық журналы, Шілде–Тамыз 2025|шынайы атауы=E.T. the Extra-Terrestrial («Ғарыштық тіршілік иесі»)|сілтеме=https://assets-eu-01.kc-usercontent.com/d5eab2ce-d0cf-0106-dfb7-ff2154f01a04/ed11adf0-f18f-4c77-954e-a02145fb4fab/KCTV_July%20August_20250630_FA4.pdf|тілі=kk, ru, en|жауапты=|баспа авторы=|басылым=KCTV (Kazakh Cinema & TV) Magazine|түрі=Борттық журнал|орны=Алматы|баспасы=[[Air Astana]]|жыл=2025|томы=|нөмірі=|беттері=49|isbn=|issn=}}</ref>) — [[1982 жыл кинода|1982 жылы]] жарық көрген, режиссері әрі бірлескен продюсері [[Стивен Спилберг]] болып табылатын [[ғылыми-фантастикалық фильм]].<ref name="aif.ru">{{Cite web|url=http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|title=Список Спилберга. 10 фильмов прославленного режиссёра|access-date=2017-04-27|archive-date=2016-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218071933/http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|url-status=live}}</ref> Фильм мейірімді [[жатпланеталық]]пен достасқан кішкентай баланың тарихы туралы баяндайды.<ref name="aif.ru" /> Туынды 4 «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығын және басқа да көптеген марапаттарды жеңіп алды.<ref name="aif.ru" /><ref name="awards">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Awards|lang=en|access-date=2008-10-01|archive-url=https://www.webcitation.org/65DkPI9EP?url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|archive-date=2012-02-05}}</ref> Фильмді 1982 жылы [[Universal Pictures]] компаниясы шығарды. Ол «[[Жұлдызды соғыстар]]<nowiki/>» фильмін басып озып, [[блокбастер]]ге айналды және келесі онжылдықтағы [[Ең табысты фильмдер тізімі|ең табысты фильм]] ретінде тіркелді.<ref name="aif.ru" /> Таспа 1985 жылы, сондай-ақ 2002 жылы алғашқы көрсетілімнің 20 жылдығына орай, қосымша және өзгертілген сахналармен қайта шығарылды. Фильмді жасау барысында Спилберг ата-анасы ажырасқан бала ретіндегі өзінің жеке өмірлік тәжірибесіне сүйенді.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|title=WATCH: What You Didn't Know About Steven Spielberg|author=Christopher Rosen|date=2012-10-22|publisher=[[HuffPost]]|lang=en|access-date=2019-04-27|archive-date=2017-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406050926/http://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|url-status=live}}</ref> == Сюжеті == Миниатюралық жатпланеталықтар нәсілі Калифорния орманындағы өсімдіктердің үлгілерін жинау үшін түнде Жерге келеді. Сан-Фернандо алқабындағы алыстағы шамдарға қызығушылық танытқан жатпланеталықтардың бірі топтан бөлініп шығады, бірақ көп ұзамай АҚШ үкіметінің агенттері пайда болып, қорқып кеткен тіршілік иесін қуа бастайды. Өзге ғаламшарлықтар агенттердің өздерін тауып алуын күтпей, жалғыз мүшесін артта қалдырып кетуге мәжбүр болады. Агенттер орманды аралап жүргенде, әлгі тіршілік иесі он жасар Эллиотт Тейлордың отбасына тиесілі қораны паналайды. Алдымен қашып бара жатқан жаратылыстан қорыққан Эллиотт, келесі күні «Reese's Pieces» кәмпиттерінен жол тастап, оны өз бөлмесінде жасыру үшін үйіне еліктіріп әкеледі. Келесі күні таңертең Эллиотт мектепке бармай, өзі E.T. деп атаған мақұлықпен ойнау үшін өтірік ауырған болып кейіп танытады. Көп ұзамай ол E.T.-ні өзінің үлкен ағасы Майклмен және жеті жасар қарындасы Гертимен таныстырады. Балалар оны жалғызбасты, еңбекқор анасы Мэриден құпия ұстауға уағдаласады. Олар жатпланеталықтан оның қайдан келгенін сұрағанда, E.T. өзінің ғаламшарлық жүйесін бейнелеп көрсету үшін бірнеше шарды ауаға көтеріп, телекинездік қабілетін паш етеді. Кейінірек ол өзінің басқа да ерекше қасиеттерін көрсетіп, қурап қалған хризантема гүлін қайта тірілтеді және Эллиоттың саусағындағы кесілген жарақатты лезде жазады. Эллиотт бұл тіршілік иесіне бауыр басқан сайын, оның ойлары мен сезімдерін қашықтықтан сезе бастайды. Тіпті E.T. басқа бөлмеде кездейсоқ қолшатырды ашып қалғанда, Эллиотт та онымен бірдей шошып кетеді. Мектепте Эллиотт мас күйде болып шығады, өйткені бұл уақытта үйде қалған E.T. сыра ішіп, теледидар қарап отырады. E.T.-нің үйге оралғысы келген сезімін қашықтықтан сезген Эллиотт, биология сабағында сойылуы тиіс бақаларды кенеттен босатып жібереді. Бұл әрекет басқа балаларды да одан үлгі алуға шабыттандырады. Дәл осы сәтте үйдегі E.T. теледидардан «[[Тыныш адам]]<nowiki/>» (1952) фильміндегі [[Джон Уэйн]]нің [[Морин О’Хара]]ны сүйген сәтін тамашалап жатады; соның әсерінен Эллиотт та мектепте өзіне ұнайтын қызды ернінен сүйеді. Осындай тәртібі үшін Эллиотты директордың бөлмесіне жібереді. Кейінірек, бас кейіпкері байланыс аппараты арқылы көмек шақыратын [[Бак Роджерс]] туралы комикстен шабыт алған E.T., Тейлорлар отбасының үйінен табылған әртүрлі заттарды пайдаланып, «үйге қоңырау шалу» үшін қолдан құрылғы құрастыруды ұйғарады. Сонымен қатар, E.T. ағылшын тілінде сөйлеуді үйреніп, балалардан құрылғыны жасауға көмектесуін сұрайды. Балалар үкімет агенттерінің оларды жатпланеталықты жасырып отыр деп күдіктеніп жүргенін білмей, жетіспейтін бөлшектерді тауып беруге келіседі. [[Хэллоуин]] мерекесінде балалар E.T.-ні елес етіп киіндіріп тастайды. Содан кейін Эллиотт оны жасырын түрде орманға алып барып, олар E.T.-нің сородичтерімен байланыс орнататын құрылғыны іске қосады. Эллиотт E.T.-ден Жерде өзімен бірге қалуын жалынып сұрайды, бірақ ұйықтап кетіп, келесі күні таңертең орманда жалғыз оянады. Ол үйіне, өзін уайымдап отырған отбасына оралады. Бұл уақытта Майкл E.T.-ні іздеп шығып, оны сай жиегінде бозарып, әлсіреп жатқан жерінен тауып алады. Майкл E.T.-ні үйге алып келгенде, Эллиоттың да денсаулығы нашарлай бастайды. Дәл үкімет агенттері үйге басып кіріп, карантин жариялаудың алдында ғана балалар бұл мақұлықтың барын анасы Мэриге ашып көрсетеді. Бас агент Кис бала кезінен жатпланеталықтарды жолықтыруды армандағанын және E.T.-нің келуін нағыз ғажайып деп санайтынын айтып, Эллиоттан E.T.-ні құтқаруға көмектесуін өтінеді. Алайда Эллиотт пен E.T. арасындағы телепатиялық байланыс әлсірегендіктен, E.T. қайтыс болады, ал Эллиотт қайтадан өз қалпына келеді. Өліп қалған жатпланеталықпен жалғыз қалған Эллиотт оған деген қимас сезімін білдірген сәтте, E.T.-нің жүрегі жарқырай бастайды. Нәтижесінде E.T. қайта тіріліп, бойына күш жинайды. Сосын E.T. Эллиоттқа өзінің сородичтері Жерге қайтып келе жатқанын хабарлайды. Эллиотт пен Майкл қудалаушы агенттерден жалтаруға көмектесетін Майклдың достарымен бірге E.T.-ні велосипедтерге салып, қаша жөнеледі. Олар жол тосқауылына жақындаған сәтте, E.T. ұлдарды велосипедтерімен бірге ауаға көтеріп, орман ішіндегі қауіпсіз жерге аман-есен қондырады. Көп ұзамай E.T.-нің ғарыш кемесі келіп жетеді. Ол Майклмен және өзіне бұған дейін қайта тірілткен әлгі хризантема гүлін ұсынған Гертимен қоштасады. Эллиотт көзіне жас алып, E.T.-ден қалуын өтінеді, бірақ ол өзінің жарқыраған саусағын Эллиоттың маңдайына қойып, әрдайым онымен бірге болатынына сендіреді. Балалар, Мэри және Кис E.T.-нің кемеге мініп, аспанда кемпірқосақ тәрізді із қалдырып, ғарышқа ұшып кеткенін үнсіз бақылап тұрады. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Генри Томас]]||Эллиот Тейлор}} {{Рөлдерде|[[Ди Уоллес]]||Мэри|Эллиоттың анасы}} {{Рөлдерде|[[Роберт Макнотон]]||Майкл|Эллиоттың үлкен ағасы}} {{Рөлдерде|[[Дрю Бэрримор]]||Герти|Эллиоттың кіші қарындасы}} {{Рөлдерде|[[Питер Койоти]]||Кілттері бар адам|ғалым}} {{Рөлдерде|[[Шон Фрай]]||Стив|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Томас Хауэлл]]||Тайлер|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[КейСи Мартел]]||Грег|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Эрика Элениак]]||Эллиоттың сыныптас қызы}} {{Рөлдерде|[[Пэт Уэлш]]||E.T. / жатпланеталық|(дауыс)}} {{РөлдердеАсты}} == Награды и номинации == * 1982 — [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесі]]нің [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесінің «Үздік фильм» сыйлығы|«Үздік фильм»]] номинациясы. * 1983 — 4 «[[Оскар (1983)|Оскар]]» '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] ([[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]]); ** — [[Үздік дыбыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыс]] ([[Роберт Кнудсон]], [[Роберт Гласс (дыбыс режиссері)|Роберт Гласс]], [[Дон Диджироламо]], [[Джин Кантамесса]]); ** — [[Үздік дыбыстық эффектілер монтажы үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыстық эффектілер монтажы]] ([[Чарльз Л. Кэмпбелл]], [[Бен Бёртт]]); ** — [[Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік visualды эффектілер]] ([[Карло Рамбальди]], [[Деннис Мюрен]], [[Кеннет Смит (визуалды эффектілер суретшісі)|Кеннет Смит]]). * 1983 — [[BAFTA (1983)|BAFTA]] '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін BAFTA сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 11 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік фильм үшін BAFTA сыйлығы|Үздік фильм]] (Стивен Спилберг, Кэтлин Кеннеди); — [[Үздік режиссура үшін BAFTA сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін BAFTA сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Басты рөлдегі үздік жаңа есім үшін BAFTA сыйлығы|Басты рөлдегі үздік жаңа есім]] ([[Генри Томас (актер)|Генри Томас]] және [[Дрю Бэрримор]]); — [[Үздік операторлық жұмыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]] (Аллен Давио); — [[Үздік монтаж үшін BAFTA сыйлығы|Үздік монтаж]] (Кэрол Литтлтон); — [[Үздік грим мен шаш үлгісі үшін BAFTA сыйлығы|Үздік грим]] (Роберт Сиделл); — [[Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін BAFTA сыйлығы|Үздік суретші мен декоратор жұмысы]] ([[Джеймс Бисселл]]); — [[Үздік дыбыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік дыбыс]] (Роберт Кнудсон, Роберт Гласс, Дон Диджироламо, Джин Кантамесса, Чарльз Л. Кэмпбелл); — [[Үздік визуалды эффектілер үшін BAFTA сыйлығы|Үздік арнайы визуалды эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен). * 1983 — 2 «[[Алтын глобус (1983)|Алтын глобус]]» '''сыйлығы''': — [[Үздік драмалық фильм үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік драмалық фильм]]; — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссерлік жұмыс үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Үздік актерлік дебют үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Жаңа жұлдыз]] (Генри Томас). * 1983 — 5 «[[Сатурн (сыйлық, 1983)|Сатурн]]» '''сыйлығы''': ** — [[Үздік ғылыми-фантастикалық фильм үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік ғылыми-фантастикалық фильм]]; ** — [[Үздік сценарий үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); ** — [[Үздік музыка үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс); ** — [[Үздік арнайы эффектілер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік арнайы эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен); ** — Үздік постер ([[Джон Элвин]]). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссура үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік киноактер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік актер]] (Генри Томас); — [[Екінші пландағы үздік киноактриса үшін «Сатурн» сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]] ([[Ди Уоллес]]). * 1983 — 4 «[[Жас актер (сыйлық)|Жас актер]]» '''сыйлығы''': ** — Үздік отбасылық фильм; ** — Үздік жас актер (Генри Томас); ** — Екінші пландағы үздік жас актер (Роберт Макнотон); ** — Екінші пландағы үздік жас актриса (Дрю Бэрримор). * 1983 — [[Үздік шетелдік режиссер үшін «Давид ди Донателло» сыйлығы|Үздік шетелдік режиссерге]] арналған «[[Давид ди Донателло 1983|Давид ди Донателло]]» '''сыйлығы''' (Стивен Спилберг). * 1983 — 3 «[[Грэмми (1983)|Грэмми]]» '''сыйлығы''': ** — [[Визуалды медиа үшін үздік саундтрек альбомы үшін «Грэмми» сыйлығы|Кино немесе теледидарға арналған үздік түпнұсқалық музыка альбомы]] (Джон Уильямс); ** — Үздік аспаптық композиция (Джон Уильямс, «Flying Theme»); ** — Аспаптық жазбаның үздік аранжировкасы (Джон Уильямс, «Flying Theme»). * 1983 — [[Үздік шетелдік фильм үшін «Сезар» сыйлығы|Үздік шетелдік фильм]] санатында «[[Сезар (кинопремия, 1983)|Сезар]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы|Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін АҚШ Режиссерлер гильдиясының сыйлығына]] ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Үздік түпнұсқалық драма үшін Америка сценаристер гильдиясының сыйлығы|Үздік түпнұсқалық драма]] санатында [[Америка сценаристер гильдиясы|'''АҚШ Сценаристер гильдиясының''' сыйлығы]] (Мелисса Мэтисон). * 1983 — [[Үздік драмалық қойылым үшін «Хьюго» сыйлығы|Үздік драмалық қойылым]] санатында «[[Хьюго (сыйлық)|Хьюго]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг, Мелисса Мэтисон). * 1994 — фильм [[Ұлттық фильмдер реестрі]]не енгізілді. * 2003 — [[Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы үшін «Сатурн» сыйлығы|Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы]] үшін «[[Сатурн (сыйлық, 2003)|Сатурн]]» '''сыйлығы'''. == Жалғасы == Фильмнің жалғасын түсіру мүмкіндіге қарастырылғанымен, Спилберг бұған қарсы болды.<ref>{{Cite web|title=Why The ET Sequel Never Happened|url=https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|author=Colin McCormick, Adrienne Tyler|date=2024-04-11|website=[[Screen Rant]]|lang=en|archive-date=2024-09-21|access-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921222600/https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|url-status=live}}</ref> Нәтижесінде 2019 жылдың 28 қарашасында [[Comcast]] компаниясы жасаған «Мерекелік қауышу» атты қысқа метражды сиквел шықты.<ref>{{Cite web|url=https://www.xfinity.com/et|title=E.T. is home for the holidays|last=|first=|date=|website=Xfinity|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203160953/https://www.xfinity.com/et|archive-date=2019-12-03|access-date=|url-status=live|lang=en}}</ref> Онда E.T. ержеткен Эллиотқа оралады, оның рөлін тағы да Генри Томас сомдады, сонымен қатар Рождествоны онымен және оның отбасымен бірге өткізеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20070610030948/http://www.et20.com/ Official homepage for the 20th anniversary edition] * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.kinopoisk.ru/media/article/4006344/|title=«Инопланетянин»: фильм, после которого перестали бояться нашествия из космоса — Статьи на Кинопоиске|website=Кинопоиск|access-date=2022-08-13}} [[Санат:1982 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:1982 жылғы фантастикалық фильмдер]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері]] [[Санат:АҚШ бастан кешпелі фильмдері]] [[Санат:Стивен Спилбергтің фильмдері]] [[Санат:Жатпланеталықтар туралы фильмдер]] [[Санат:Amblin Entertainment фильмдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:Үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:АҚШ Ұлттық фильмдер реестрі]] [[Санат:1980-ші жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Джон Уильямстың музыкасы жазылған фильмдер]] [[Санат:Кэтлин Кеннеди продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Стивен Спилберг продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Мелисса Мэтисонның сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] [[Санат:Калифорния туралы фильмдер]] [[Санат:Фильмдердегі әдепсіздікке қатысты даулар]] tjfhf5d23vfy4kysxpb0p9nx8ckauu9 3613565 3613564 2026-06-04T21:07:11Z ShadZ01 56180 /* Сыртқы сілтемелер */ 3613565 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Жатпланеталық |Шынайы атауы = {{lang-en|E.T. the Extra-Terrestrial}} |Суреті = E.T. The Extra-Terrestrial poster 01.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = [[Джон Элвин]]нің кинотеатрлық прокатқа арналған постері<ref name=lat>{{Cite news|first=Jocelyn|last=Stewart|title=Artist created many famous film posters|url=https://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|work=[[Los Angeles Times]]|date=2008-02-10|access-date=2010-04-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611205017/http://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|archive-date=2013-06-11|lang=en}}</ref> |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастика]] |Режиссёрі = [[Стивен Спилберг]] |Продюсері = [[Кэтлин Кеннеди (продюсер)|Кэтлин Кеннеди]]<br>[[Стивен Спилберг]] |Сазгері = [[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]] |Қоюшы суретші = Джеймс Д. Бисселл |Негізі = |Сценарийші = [[Мелисса Мэтисон]] |Актерлер = [[Ди Уоллес]]<br>[[Генри Томас (актер)|Генри Томас]]<br>[[Питер Койоти]]<br>[[Роберт Макнотон]]<br>[[Дрю Бэрримор]] |Операторы = [[Аллен Давио]] |Компания = [[Amblin Entertainment]] <small>(титрда көрсетілмеген)</small> |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = '''Театрлық нұсқасы:'''<br>114 мин<ref>{{cite web | url=https://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | title=''E.T. the Extra-Terrestrial'' (U) | publisher=[[British Board of Film Classification]] | date=1982-07-30 | access-date=2016-09-16 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20170111051353/http://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | archive-date=2017-01-11 |lang=en}}</ref><br>'''Режиссерлік нұсқасы:'''<br>120 мин |Бюджеті = 10,5 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/><ref name="numbers">{{cite web |title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |website=[[The Numbers]] |access-date=2018-08-16 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143601/https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |url-status=live |lang=en}}</ref> |Түсім = 792 910 554 [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0083866/ |title=E.T.: The Extra-Terrestrial |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2009-02-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref><ref name="BOM2">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl2882765569/?ref_=bo_da_table_28 |title=E.T.: The Extra-Terrestrial (2022 Re-release)|website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2022-08-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[1982 жыл кинода|1982]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 0083866 |Сайты = |Ортаққор = E.T. the Extra-Terrestrial }} '''«Жатпланеталық»''' ({{lang-en|E.T. the {{comment|Extra-Terrestrial|внеземной (англ.)}}}}; сонымен қатар '''«Өзге ғаламшарлық»''' немесе '''«Ғарыштық тіршілік иесі»'''<ref>{{мақала|авторы=|тақырыбы=KCTV (Kazakh Cinema & TV) бортындағы ойын-сауық журналы, Шілде–Тамыз 2025|шынайы атауы=E.T. the Extra-Terrestrial («Ғарыштық тіршілік иесі»)|сілтеме=https://assets-eu-01.kc-usercontent.com/d5eab2ce-d0cf-0106-dfb7-ff2154f01a04/ed11adf0-f18f-4c77-954e-a02145fb4fab/KCTV_July%20August_20250630_FA4.pdf|тілі=kk, ru, en|жауапты=|баспа авторы=|басылым=KCTV (Kazakh Cinema & TV) Magazine|түрі=Борттық журнал|орны=Алматы|баспасы=[[Air Astana]]|жыл=2025|томы=|нөмірі=|беттері=49|isbn=|issn=}}</ref>) — [[1982 жыл кинода|1982 жылы]] жарық көрген, режиссері әрі бірлескен продюсері [[Стивен Спилберг]] болып табылатын [[ғылыми-фантастикалық фильм]].<ref name="aif.ru">{{Cite web|url=http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|title=Список Спилберга. 10 фильмов прославленного режиссёра|access-date=2017-04-27|archive-date=2016-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218071933/http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|url-status=live}}</ref> Фильм мейірімді [[жатпланеталық]]пен достасқан кішкентай баланың тарихы туралы баяндайды.<ref name="aif.ru" /> Туынды 4 «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығын және басқа да көптеген марапаттарды жеңіп алды.<ref name="aif.ru" /><ref name="awards">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Awards|lang=en|access-date=2008-10-01|archive-url=https://www.webcitation.org/65DkPI9EP?url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|archive-date=2012-02-05}}</ref> Фильмді 1982 жылы [[Universal Pictures]] компаниясы шығарды. Ол «[[Жұлдызды соғыстар]]<nowiki/>» фильмін басып озып, [[блокбастер]]ге айналды және келесі онжылдықтағы [[Ең табысты фильмдер тізімі|ең табысты фильм]] ретінде тіркелді.<ref name="aif.ru" /> Таспа 1985 жылы, сондай-ақ 2002 жылы алғашқы көрсетілімнің 20 жылдығына орай, қосымша және өзгертілген сахналармен қайта шығарылды. Фильмді жасау барысында Спилберг ата-анасы ажырасқан бала ретіндегі өзінің жеке өмірлік тәжірибесіне сүйенді.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|title=WATCH: What You Didn't Know About Steven Spielberg|author=Christopher Rosen|date=2012-10-22|publisher=[[HuffPost]]|lang=en|access-date=2019-04-27|archive-date=2017-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406050926/http://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|url-status=live}}</ref> == Сюжеті == Миниатюралық жатпланеталықтар нәсілі Калифорния орманындағы өсімдіктердің үлгілерін жинау үшін түнде Жерге келеді. Сан-Фернандо алқабындағы алыстағы шамдарға қызығушылық танытқан жатпланеталықтардың бірі топтан бөлініп шығады, бірақ көп ұзамай АҚШ үкіметінің агенттері пайда болып, қорқып кеткен тіршілік иесін қуа бастайды. Өзге ғаламшарлықтар агенттердің өздерін тауып алуын күтпей, жалғыз мүшесін артта қалдырып кетуге мәжбүр болады. Агенттер орманды аралап жүргенде, әлгі тіршілік иесі он жасар Эллиотт Тейлордың отбасына тиесілі қораны паналайды. Алдымен қашып бара жатқан жаратылыстан қорыққан Эллиотт, келесі күні «Reese's Pieces» кәмпиттерінен жол тастап, оны өз бөлмесінде жасыру үшін үйіне еліктіріп әкеледі. Келесі күні таңертең Эллиотт мектепке бармай, өзі E.T. деп атаған мақұлықпен ойнау үшін өтірік ауырған болып кейіп танытады. Көп ұзамай ол E.T.-ні өзінің үлкен ағасы Майклмен және жеті жасар қарындасы Гертимен таныстырады. Балалар оны жалғызбасты, еңбекқор анасы Мэриден құпия ұстауға уағдаласады. Олар жатпланеталықтан оның қайдан келгенін сұрағанда, E.T. өзінің ғаламшарлық жүйесін бейнелеп көрсету үшін бірнеше шарды ауаға көтеріп, телекинездік қабілетін паш етеді. Кейінірек ол өзінің басқа да ерекше қасиеттерін көрсетіп, қурап қалған хризантема гүлін қайта тірілтеді және Эллиоттың саусағындағы кесілген жарақатты лезде жазады. Эллиотт бұл тіршілік иесіне бауыр басқан сайын, оның ойлары мен сезімдерін қашықтықтан сезе бастайды. Тіпті E.T. басқа бөлмеде кездейсоқ қолшатырды ашып қалғанда, Эллиотт та онымен бірдей шошып кетеді. Мектепте Эллиотт мас күйде болып шығады, өйткені бұл уақытта үйде қалған E.T. сыра ішіп, теледидар қарап отырады. E.T.-нің үйге оралғысы келген сезімін қашықтықтан сезген Эллиотт, биология сабағында сойылуы тиіс бақаларды кенеттен босатып жібереді. Бұл әрекет басқа балаларды да одан үлгі алуға шабыттандырады. Дәл осы сәтте үйдегі E.T. теледидардан «[[Тыныш адам]]<nowiki/>» (1952) фильміндегі [[Джон Уэйн]]нің [[Морин О’Хара]]ны сүйген сәтін тамашалап жатады; соның әсерінен Эллиотт та мектепте өзіне ұнайтын қызды ернінен сүйеді. Осындай тәртібі үшін Эллиотты директордың бөлмесіне жібереді. Кейінірек, бас кейіпкері байланыс аппараты арқылы көмек шақыратын [[Бак Роджерс]] туралы комикстен шабыт алған E.T., Тейлорлар отбасының үйінен табылған әртүрлі заттарды пайдаланып, «үйге қоңырау шалу» үшін қолдан құрылғы құрастыруды ұйғарады. Сонымен қатар, E.T. ағылшын тілінде сөйлеуді үйреніп, балалардан құрылғыны жасауға көмектесуін сұрайды. Балалар үкімет агенттерінің оларды жатпланеталықты жасырып отыр деп күдіктеніп жүргенін білмей, жетіспейтін бөлшектерді тауып беруге келіседі. [[Хэллоуин]] мерекесінде балалар E.T.-ні елес етіп киіндіріп тастайды. Содан кейін Эллиотт оны жасырын түрде орманға алып барып, олар E.T.-нің сородичтерімен байланыс орнататын құрылғыны іске қосады. Эллиотт E.T.-ден Жерде өзімен бірге қалуын жалынып сұрайды, бірақ ұйықтап кетіп, келесі күні таңертең орманда жалғыз оянады. Ол үйіне, өзін уайымдап отырған отбасына оралады. Бұл уақытта Майкл E.T.-ні іздеп шығып, оны сай жиегінде бозарып, әлсіреп жатқан жерінен тауып алады. Майкл E.T.-ні үйге алып келгенде, Эллиоттың да денсаулығы нашарлай бастайды. Дәл үкімет агенттері үйге басып кіріп, карантин жариялаудың алдында ғана балалар бұл мақұлықтың барын анасы Мэриге ашып көрсетеді. Бас агент Кис бала кезінен жатпланеталықтарды жолықтыруды армандағанын және E.T.-нің келуін нағыз ғажайып деп санайтынын айтып, Эллиоттан E.T.-ні құтқаруға көмектесуін өтінеді. Алайда Эллиотт пен E.T. арасындағы телепатиялық байланыс әлсірегендіктен, E.T. қайтыс болады, ал Эллиотт қайтадан өз қалпына келеді. Өліп қалған жатпланеталықпен жалғыз қалған Эллиотт оған деген қимас сезімін білдірген сәтте, E.T.-нің жүрегі жарқырай бастайды. Нәтижесінде E.T. қайта тіріліп, бойына күш жинайды. Сосын E.T. Эллиоттқа өзінің сородичтері Жерге қайтып келе жатқанын хабарлайды. Эллиотт пен Майкл қудалаушы агенттерден жалтаруға көмектесетін Майклдың достарымен бірге E.T.-ні велосипедтерге салып, қаша жөнеледі. Олар жол тосқауылына жақындаған сәтте, E.T. ұлдарды велосипедтерімен бірге ауаға көтеріп, орман ішіндегі қауіпсіз жерге аман-есен қондырады. Көп ұзамай E.T.-нің ғарыш кемесі келіп жетеді. Ол Майклмен және өзіне бұған дейін қайта тірілткен әлгі хризантема гүлін ұсынған Гертимен қоштасады. Эллиотт көзіне жас алып, E.T.-ден қалуын өтінеді, бірақ ол өзінің жарқыраған саусағын Эллиоттың маңдайына қойып, әрдайым онымен бірге болатынына сендіреді. Балалар, Мэри және Кис E.T.-нің кемеге мініп, аспанда кемпірқосақ тәрізді із қалдырып, ғарышқа ұшып кеткенін үнсіз бақылап тұрады. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Генри Томас]]||Эллиот Тейлор}} {{Рөлдерде|[[Ди Уоллес]]||Мэри|Эллиоттың анасы}} {{Рөлдерде|[[Роберт Макнотон]]||Майкл|Эллиоттың үлкен ағасы}} {{Рөлдерде|[[Дрю Бэрримор]]||Герти|Эллиоттың кіші қарындасы}} {{Рөлдерде|[[Питер Койоти]]||Кілттері бар адам|ғалым}} {{Рөлдерде|[[Шон Фрай]]||Стив|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Томас Хауэлл]]||Тайлер|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[КейСи Мартел]]||Грег|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Эрика Элениак]]||Эллиоттың сыныптас қызы}} {{Рөлдерде|[[Пэт Уэлш]]||E.T. / жатпланеталық|(дауыс)}} {{РөлдердеАсты}} == Награды и номинации == * 1982 — [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесі]]нің [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесінің «Үздік фильм» сыйлығы|«Үздік фильм»]] номинациясы. * 1983 — 4 «[[Оскар (1983)|Оскар]]» '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] ([[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]]); ** — [[Үздік дыбыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыс]] ([[Роберт Кнудсон]], [[Роберт Гласс (дыбыс режиссері)|Роберт Гласс]], [[Дон Диджироламо]], [[Джин Кантамесса]]); ** — [[Үздік дыбыстық эффектілер монтажы үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыстық эффектілер монтажы]] ([[Чарльз Л. Кэмпбелл]], [[Бен Бёртт]]); ** — [[Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік visualды эффектілер]] ([[Карло Рамбальди]], [[Деннис Мюрен]], [[Кеннет Смит (визуалды эффектілер суретшісі)|Кеннет Смит]]). * 1983 — [[BAFTA (1983)|BAFTA]] '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін BAFTA сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 11 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік фильм үшін BAFTA сыйлығы|Үздік фильм]] (Стивен Спилберг, Кэтлин Кеннеди); — [[Үздік режиссура үшін BAFTA сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін BAFTA сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Басты рөлдегі үздік жаңа есім үшін BAFTA сыйлығы|Басты рөлдегі үздік жаңа есім]] ([[Генри Томас (актер)|Генри Томас]] және [[Дрю Бэрримор]]); — [[Үздік операторлық жұмыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]] (Аллен Давио); — [[Үздік монтаж үшін BAFTA сыйлығы|Үздік монтаж]] (Кэрол Литтлтон); — [[Үздік грим мен шаш үлгісі үшін BAFTA сыйлығы|Үздік грим]] (Роберт Сиделл); — [[Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін BAFTA сыйлығы|Үздік суретші мен декоратор жұмысы]] ([[Джеймс Бисселл]]); — [[Үздік дыбыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік дыбыс]] (Роберт Кнудсон, Роберт Гласс, Дон Диджироламо, Джин Кантамесса, Чарльз Л. Кэмпбелл); — [[Үздік визуалды эффектілер үшін BAFTA сыйлығы|Үздік арнайы визуалды эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен). * 1983 — 2 «[[Алтын глобус (1983)|Алтын глобус]]» '''сыйлығы''': — [[Үздік драмалық фильм үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік драмалық фильм]]; — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссерлік жұмыс үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Үздік актерлік дебют үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Жаңа жұлдыз]] (Генри Томас). * 1983 — 5 «[[Сатурн (сыйлық, 1983)|Сатурн]]» '''сыйлығы''': ** — [[Үздік ғылыми-фантастикалық фильм үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік ғылыми-фантастикалық фильм]]; ** — [[Үздік сценарий үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); ** — [[Үздік музыка үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс); ** — [[Үздік арнайы эффектілер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік арнайы эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен); ** — Үздік постер ([[Джон Элвин]]). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссура үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік киноактер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік актер]] (Генри Томас); — [[Екінші пландағы үздік киноактриса үшін «Сатурн» сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]] ([[Ди Уоллес]]). * 1983 — 4 «[[Жас актер (сыйлық)|Жас актер]]» '''сыйлығы''': ** — Үздік отбасылық фильм; ** — Үздік жас актер (Генри Томас); ** — Екінші пландағы үздік жас актер (Роберт Макнотон); ** — Екінші пландағы үздік жас актриса (Дрю Бэрримор). * 1983 — [[Үздік шетелдік режиссер үшін «Давид ди Донателло» сыйлығы|Үздік шетелдік режиссерге]] арналған «[[Давид ди Донателло 1983|Давид ди Донателло]]» '''сыйлығы''' (Стивен Спилберг). * 1983 — 3 «[[Грэмми (1983)|Грэмми]]» '''сыйлығы''': ** — [[Визуалды медиа үшін үздік саундтрек альбомы үшін «Грэмми» сыйлығы|Кино немесе теледидарға арналған үздік түпнұсқалық музыка альбомы]] (Джон Уильямс); ** — Үздік аспаптық композиция (Джон Уильямс, «Flying Theme»); ** — Аспаптық жазбаның үздік аранжировкасы (Джон Уильямс, «Flying Theme»). * 1983 — [[Үздік шетелдік фильм үшін «Сезар» сыйлығы|Үздік шетелдік фильм]] санатында «[[Сезар (кинопремия, 1983)|Сезар]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы|Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін АҚШ Режиссерлер гильдиясының сыйлығына]] ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Үздік түпнұсқалық драма үшін Америка сценаристер гильдиясының сыйлығы|Үздік түпнұсқалық драма]] санатында [[Америка сценаристер гильдиясы|'''АҚШ Сценаристер гильдиясының''' сыйлығы]] (Мелисса Мэтисон). * 1983 — [[Үздік драмалық қойылым үшін «Хьюго» сыйлығы|Үздік драмалық қойылым]] санатында «[[Хьюго (сыйлық)|Хьюго]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг, Мелисса Мэтисон). * 1994 — фильм [[Ұлттық фильмдер реестрі]]не енгізілді. * 2003 — [[Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы үшін «Сатурн» сыйлығы|Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы]] үшін «[[Сатурн (сыйлық, 2003)|Сатурн]]» '''сыйлығы'''. == Жалғасы == Фильмнің жалғасын түсіру мүмкіндіге қарастырылғанымен, Спилберг бұған қарсы болды.<ref>{{Cite web|title=Why The ET Sequel Never Happened|url=https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|author=Colin McCormick, Adrienne Tyler|date=2024-04-11|website=[[Screen Rant]]|lang=en|archive-date=2024-09-21|access-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921222600/https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|url-status=live}}</ref> Нәтижесінде 2019 жылдың 28 қарашасында [[Comcast]] компаниясы жасаған «Мерекелік қауышу» атты қысқа метражды сиквел шықты.<ref>{{Cite web|url=https://www.xfinity.com/et|title=E.T. is home for the holidays|last=|first=|date=|website=Xfinity|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203160953/https://www.xfinity.com/et|archive-date=2019-12-03|access-date=|url-status=live|lang=en}}</ref> Онда E.T. ержеткен Эллиотқа оралады, оның рөлін тағы да Генри Томас сомдады, сонымен қатар Рождествоны онымен және оның отбасымен бірге өткізеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20070610030948/http://www.et20.com/ Official homepage for the 20th anniversary edition] * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.kinopoisk.ru/media/article/4006344/|title=«Инопланетянин»: фильм, после которого перестали бояться нашествия из космоса — Статьи на Кинопоиске|website=Кинопоиск|access-date=2022-08-13}} [[Санат:1982 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:1982 жылғы фантастикалық фильмдер]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері]] [[Санат:АҚШ бастан кешпелі фильмдері]] [[Санат:Стивен Спилбергтің фильмдері]] [[Санат:Жатпланеталықтар туралы фильмдер]] [[Санат:Amblin Entertainment фильмдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:Үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:АҚШ Ұлттық фильмдер реестрі]] [[Санат:1980-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Джон Уильямстың музыкасы жазылған фильмдер]] [[Санат:Кэтлин Кеннеди продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Стивен Спилберг продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Мелисса Мэтисонның сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] [[Санат:Калифорния туралы фильмдер]] [[Санат:Фильмдердегі әдепсіздікке қатысты даулар]] gcv3k8c8q1d63kh56x3qhvrhe4fekxj 6 782214 3613561 2026-06-04T21:04:19Z ShadZ01 56180 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Жатпланеталық» фильмінің постері. | қайнары = http://www.impawards.com/1982/e_t_the_extra_terrestrial_ver3.html | жасалған уақыты = 1982 | авторы = [[Universal Pictures]] / Amblin Entertainment }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жатпланеталық (фильм) | мақсаты = | алмастыру = | басқа = }} 3613561 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Жатпланеталық» фильмінің постері. | қайнары = http://www.impawards.com/1982/e_t_the_extra_terrestrial_ver3.html | жасалған уақыты = 1982 | авторы = [[Universal Pictures]] / Amblin Entertainment }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жатпланеталық (фильм) | мақсаты = | алмастыру = | басқа = }} == Лицензиялау == csprk5dehry5csmd74509xgtlaojkfc 3613562 3613561 2026-06-04T21:05:01Z ShadZ01 56180 3613562 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Жатпланеталық» фильмінің постері. | қайнары = http://www.impawards.com/1982/e_t_the_extra_terrestrial_ver3.html | жасалған уақыты = 1982 | авторы = [[Universal Pictures]] / Amblin Entertainment }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жатпланеталық (фильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ mjklrynsyylkzzso1prrugs6e4bixr6 3613563 3613562 2026-06-04T21:05:10Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613563 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «Жатпланеталық» фильмінің постері. | қайнары = http://www.impawards.com/1982/e_t_the_extra_terrestrial_ver3.html | жасалған уақыты = 1982 | авторы = [[Universal Pictures]] / Amblin Entertainment }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Жатпланеталық (фильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} jq76h3bnpaqfb2grkomg2c7081l3qlq 0 782215 3613576 2026-06-05T03:53:05Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 Жаңа бетте: {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovs... 3613576 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердлов облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} Сельва-ди-Валь-Гардена, [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} Молодечно, [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей қалалары]] [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] 72ww7xb2xh1huh5xvc1x9ekwbfxrdj3 3613577 3613576 2026-06-05T03:55:21Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Бауырлас қалалары */ 3613577 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердлов облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} Сельва-ди-Валь-Гардена, [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} [[Молодечно]], [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей қалалары]] [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] d5ggmumyf2vzo5ae53lnqhrs2sg162u 3613578 3613577 2026-06-05T03:55:53Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 /* Бауырлас қалалары */ 3613578 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердлов облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} [[Сельва-ди-Валь-Гардена]], [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} [[Молодечно]], [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей қалалары]] [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] 11h8yebey4ywvjlhzbc8kudluwrr730 3 782216 3613579 2026-06-05T04:21:22Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613579 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Нұржанар Хатимуллақызы}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 09:21, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 221j3dohkdqmo8el1b5bfk049x6iwle 3 782217 3613586 2026-06-05T05:38:08Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613586 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Нұрилашка}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 10:38, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 53ttroukhnmo8u24bfjyd1460l9dpa4 3 782218 3613593 2026-06-05T06:32:50Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613593 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=NURA Media}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 11:32, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 0l1eq0h4yaqg71crdyu0i16bhgmh5cw 0 782219 3613594 2026-06-05T06:49:55Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 3613594 wikitext text/x-wiki '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 13dkbzn959io0gw4k6jcobj0lnyrdix 3613595 3613594 2026-06-05T06:50:25Z Мағыпар 100137 үлгі 3613595 wikitext text/x-wiki '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] daqpg92j4lio2y2jtjqvb5r8885fizo 3613598 3613595 2026-06-05T06:55:45Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613598 wikitext text/x-wiki '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 0fsvoiv25x5ev57ab2rjnsrlfkj8rob 3613599 3613598 2026-06-05T06:57:00Z Мағыпар 100137 дереккөз 3613599 wikitext text/x-wiki '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 4v9t7n1xg54a8rn48v0npep8n0w1vl9 3613600 3613599 2026-06-05T06:58:32Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3613600 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] m4tnjk7f1u9owqchzkkut6n8p79lutm 3613601 3613600 2026-06-05T06:59:10Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3613601 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] pqiow8zbam547wvg7qesbzf08jj6gs7 3613602 3613601 2026-06-05T07:00:26Z Мағыпар 100137 үлгі 3613602 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] c82asg2zalhykxlazwyxhwwkqf947jr 3613604 3613602 2026-06-05T07:00:54Z Мағыпар 100137 үлгі 3613604 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] f2j02kn03vscdm2x0h160miqqg9rsce 3613605 3613604 2026-06-05T07:02:38Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613605 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] m9qubwyjv645bgtr2ea8uzlxnhol83d 3613606 3613605 2026-06-05T07:03:41Z Мағыпар 100137 үлгі 3613606 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] i0a1zztiyf0zb9h8y9yg5y73kzusbph 3613607 3613606 2026-06-05T07:05:30Z Мағыпар 100137 үлгі 3613607 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 8zd71w3beuh84fjp7wfuwl4bw3g5tvt 3613608 3613607 2026-06-05T07:07:55Z Мағыпар 100137 үлгі 3613608 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 4u2pk8ai78826kntgixcbt37kggaxik 3613609 3613608 2026-06-05T07:12:51Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613609 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2aw57gzhhdbfuu5adcxqp66c2h0qgkh 3613610 3613609 2026-06-05T07:14:15Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3613610 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 866d4jt5vah6rsfzu50pkiyj7x3tr15 3613611 3613610 2026-06-05T07:17:21Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613611 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 88nfk45td0f8stl3c58x4pvabc78n0f 3613612 3613611 2026-06-05T07:19:01Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3613612 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] l10hl9fudriq3nnyuhi5sw9uo1cdvz2 3613613 3613612 2026-06-05T07:20:10Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3613613 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] sqp3t9uwb33vmshqtxn9wzs7gbcs5zt 3613615 3613613 2026-06-05T07:21:49Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3613615 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 61wddh2gx4ee1p3mqdaj9be26qe8h7q 3613616 3613615 2026-06-05T07:23:37Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613616 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] grz995lsr01ttx2jz3exiwgwz05dwwx 3613617 3613616 2026-06-05T07:24:29Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3613617 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] s9kyoq7upiw5u8mdpcy21ihmi3cvegb 3613622 3613617 2026-06-05T07:41:48Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613622 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] gzcglgxeyfxmcvvw095utwk9heimloj 3613623 3613622 2026-06-05T07:42:59Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3613623 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mq0lo8q9ik938713934|title=Смолевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 7xi07jxblas6slg2rwf38o8zaf6htv4 3613624 3613623 2026-06-05T07:45:55Z Мағыпар 100137 сурет қою 3613624 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mq0lo8q9ik938713934|title=Смолевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Смолевичи,Post-office.jpg|Пошта ғимараты </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] iw59hqodpl8gm008p0bmoe5kcke0fwq 3613625 3613624 2026-06-05T07:47:19Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613625 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mq0lo8q9ik938713934|title=Смолевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Smolevichi,Post-office.jpg|Пошта ғимараты Smolevichi. House of culture.jpg|Мәдениет үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 5zfh1n7yeo6lfsqhzyu334q91xj787o 3613626 3613625 2026-06-05T07:47:57Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613626 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mq0lo8q9ik938713934|title=Смолевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Smolevichi,Post-office.jpg|Пошта ғимараты Smolevichi. House of culture.jpg|Мәдениет үйі Смолевичи. Кафедра store.jpg|Универмаг </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 40k6rgjxr5d5wt6pqlcqkjxiru5qkxm 3613627 3613626 2026-06-05T07:51:36Z Мағыпар 100137 сурет қою 3613627 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Смолевичи |шынайы атауы = {{lang-be|Смаляві́чы}} |сурет = Smalavicy-administracyja.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg |ту = Flag of Smalavičy.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =54 |lat_min =01 |lat_sec =48 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =05 |lon_sec =23 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Смолевич ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1448 |алғашқы дерек = 1448 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 175 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 24 402 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1776 |пошта индексі = 222201 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Smalyavichy |сайты = |сайт тілі = }} '''Смолевичи''' ({{lang-be|Смаляві́чы}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ның [[Смолевич ауданы]]ндағы қала. Смолевич ауданының әкімшілік орталығы және Минскінің серіктес қаласы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Смолевичи қаласының халқы 24 402 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Смолевичи — Плиса өзенінің бойында (Днепр бассейнінде), Брест-Минск-Орша-Смоленск тас жолы мен теміржол желісінің бойында орналасқан. Қала [[Минск]]іден 30 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9346-Smolevichi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Смолевичский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Смолевичи туралы алғашқы жазбаша деректер 1448 жылға жатады. Қаланың атауы «шайыр» (смола) сөзінен шыққан, оны өндіру және өңдеу қала құрылған кезде жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі болған. Қаланың елтаңбасында шайыр бөшкесі бейнеленген. 1508 жылы Польша-Литва Достастығының королі Сигизмунд I Смолевичиді Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Константин Острожскийдің меншігіне берді. 1586 жылы Борисовтың үлкені және Литва Ұлы Герцогтігінің гетманы Христофор Радзивилл қаланың иесі болды. Осы сәттен бастап қалада сауда мен қолөнер дами бастады. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Смолевичи шамамен 1000 халқы бар ірі сауда қаласы болды. Алайда, Солтүстік соғыс кезінде (1700-1721) қала қатты зақымданды. 1793 жылы Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде Смолевичи Ресей империясының құрамына кірді. 1871 жылы Брест-Мәскеу теміржолының салынуы және ашылуы Смолевичиде өнеркәсіптік дамудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. 1924 жылдың маусымынан бастап Смолевичи ауданның орталығы болды, ал 1938 жылдың 27 қыркүйегінде қалаға қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың маусымынан 1944 жылдың 2 шілдесіне дейін Смолевичиді нацистік басқыншылар басып алды. Қаланың қарқынды дамуы соғыстан кейінгі жылдары басталды. Наубайхана және шайыр зауыты, Смолевичи мемлекеттік аудандық электр станциясы, шымтезек өңдеу зауыты және шымтезек машиналарын шығаратын зауыт, бройлер құс фабрикасы және жем зауыты салынды.<br /> 1968 жылы 7 наурызда елді мекен қала мәртебесін алды, ал 2010 жылы Смолевичиге Минскінің серіктес қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=51_Smolevichi&ysclid=mpzjgu8tmw103002245|title=История развития - Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы == Қаланың өнеркәсіп салаларына: наубайхана, тісті доңғалақтар мен темірбетон бұйымдарын өндіру, механикалық зауыт, тамақ өнеркәсібі, кооперативтік өнеркәсіп кешені, орман шаруашылығы, құрылыс және машина жасау кәсіпорындары жатады.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-smolevichi.htm|title=Карта Смолевичи|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Смолевичиде XIX ғасырдың соңында салынған Несвиж синагогасы бар, бұл Беларусьтегі еврей мәдениетінің сақталған бірнеше ескерткіштерінің бірі. Бұл қарапайым, ғимарат бай тарихқа ие және қоғамдық өмір туралы экскурсиялар ұсынады. Қалада 1860 жылдары барокко элементтері бар классикалық стильде салынған Әулие Николай шіркеуі орналасқан. Оның қоңырау мұнарасы қала мен Плиса өзенінің панорамалық көрінісін ұсынады. Жергілікті тарих мұражайда Смоленск-Куровск шайыр өнеркәсібі туралы экспонаттар, соның ішінде бөшкелер мен құралдар, сондай-ақ айналадағы аймақтан алынған археологиялық қазба заттары орналасқан. Тоғаны мен аллеялары бар қалалық саябақ, әсіресе жазда, бақтар гүлдеп, фестивальдар өткізілетін кезде демалуға тамаша орын.<ref>{{citeweb|url=https://tonkosti.ru/%D0%A1%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8?ysclid=mq0lo8q9ik938713934|title=Смолевичи: достопримечательности и что посмотреть?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="135"> Smolevichi,Post-office.jpg|Пошта ғимараты Smolevichi. House of culture.jpg|Мәдениет үйі Smolevichi. Department store.jpg|Универмаг Смолевичи, Смолевичский район, Минская область, Беларусь 93.jpg|Смолевичи </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rj2i0bzmp00qrta5xcbck42ckvfseub 102 782220 3613597 2026-06-05T06:55:25Z Амина Жанаковна 182087 Дереккөздер қостым. Мақаланы өңдедім. 3613597 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тұлға|Есімі=Хайретдин Әбдірахманұлы Болғанбаев|Туған күні=1893 жылы|Қайтыс болған күні=21 қазан 1937 жылы|Туған жері=Ақмола облысы, Қорғалжын ауданы|Қайтыс болған жері=Ташкент қаласы}} '''Хайретдин Әбдірахманұлы Болғанбаев''' (1893, [[Ақмола облысы]] [[Қорғалжын ауданы]] — 21.10.1937, [[Ташкент]], ӨзКСР) — кеңестік қазақ журналисі, баспагер, [[Алаш қозғалысы|Алаш қозғалысына]] белсенді қатысушы. == Өмірбаяны == [[Арғын]] тайпасының Қуандық руының Темеш атасынан тарайды.<ref>[https://kazneb.kz/bookView/view/?brId=1593359&simple=true&lang=kk# Темеш руының шежіресі, Астана: "Сарыарқа" БҰ, 2009. 638 бет. ISBN 9965-536-95-3]</ref> 1917 жылдың желтоқсанынан 1918 жылдың ақпанына дейін [[Түркістан автономиясы|Түркістан автономиясын]] құруға қатысты. 1917-1918 жылдары [[Орынбор]] медресесінде оқыған кезінде "[[Қазақ газеті|Қазақ]]" газетінің редакциясында жұмыс істеді<ref>[https://web.archive.org/web/20161230160027/http://www.netref.ru/sbornik-materialov-i-dokumentov-almati-2011-bbk-a-rastirushi-h.html?page=16 Есімдер көрсеткіші - Сборник материалов]</ref>. 1917-1918 жылдары [[Мұстафа Шоқай|М.Шоқай]] және С. Қожановпен бірге Ташкентте "[[Бірлік Туы|Бірлік туы]]" пантюркистік газетін шығарды. 1918-1919 жылдары Ташкентте педагогиканы оқыды. 1919-1920 жылдары Орынбордағы Ақ гвардия Үкіметі жанындағы [[Түркістан (қала)|Түркістан]] аумақтарында білім беру комиссиясында жұмыс істеді. 1921 жылы [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Әлихан Бөкейханұлы]] мен [[Ахмет Байтұрсынұлы|Ахмет Байтұрсынұлының]] тапсырмасымен Бұхарада Энвер пашамен бірге басмашылар қозғалысын басқарған Ахмет-Заки Уәлиди Тоғанмен кездесті. 1922-1923 жылдары Ақмолада, 1924-1927 жылдары [[Петропавл|Петропавлда]] тұрып, халыққа білім беру бөлімі бастығының орынбасары болып жұмыс істеді. 1928 жылы ОГПУ шешімімен "халық жауы" деп танылып, Батыс Сібірге 5 жылға жер аударылды. 1934 жылы [[Алматы|Алматыға]] оралып, кейін [[Оңтүстік Қазақстан облысы]] [[Сарыағаш ауданы]] Қапланбек ауылына қоныстанды. 1937 жылы тұтқындалып, атылды. 1958 жылы 26 ақпанда қайтыс болғаннан кейін ақталды<ref>[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Kazakhstan_National_encyclopedia_(ru)_-_Vol_1_of_5_(2004).pdf&page=437 Болганбаев Кайретдин Абдирахманулы // Казахстан. Национальная энциклопедия. — Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2004. — Т. I. — С. 437. — ISBN 9965-9389-9-7.]</ref>. == Тағы == [[Қазақ газеті|Қазақ (газет)]] [[Бірлік Туы|Бірлік туы]] == Дереккөздер== <references /> [[Санат:1893 жылы туғандар]] [[Санат:1937 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ақмола облысында туғандар]] [[Санат:21 қазанда қайтыс болғандар]] [[Санат:Ташкентте қайтыс болғандар]] [[Санат:Репрессияланғандар]] lpsech8d23xoib5zb7maza1g1rj904d 3 782221 3613614 2026-06-05T07:21:34Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613614 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Гульжазир}} -- [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:21, 2026 ж. маусымның 5 (+05) jumlqbp1s5ju4ps5412w8u5o18lyxob 3 782222 3613628 2026-06-05T08:00:05Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613628 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Daniyar Jalayr}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 13:00, 2026 ж. маусымның 5 (+05) 9ydl4t7p01bamjh8abibxhtnyhiyf3s 2 782223 3613629 2026-06-05T08:04:22Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 Жаңа бетте: {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым ха... 3613629 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == Технологияның ерекшеліктері == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == Мәтінмен жұмыс кезеңдері == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == Маңызы == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == Дереккөздер == <references /> == Әдебиеттер == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. kfk3gpvc228o746jq2urwr4e051octi 3613630 3613629 2026-06-05T08:09:17Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 3613630 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} <!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. 3nwqdzs01ff90iigsapnjwiom553bge 3613631 3613630 2026-06-05T08:27:09Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 3613631 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}}{{Тұлға|Есімі=Қанипа Өмірғалиқызы Бітібаева|Туған күні=01.05.1945|Қайтыс болған күні=2014|Туған жері=ШҚО, Тарбағатай ауданы Жетіарал|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Қазақстан Ұлттық Педагогика ғылымдары академиясының құрметті академигі, профессор. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызметкері.}}<!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. 9cmvuwjfsyk8uamnb5138cy6yx49ubm 3613632 3613631 2026-06-05T08:30:11Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 3613632 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}}{{Тұлға|Есімі=Қанипа Өмірғалиқызы Бітібаева|Туған күні=01.05.1945|Қайтыс болған күні=2014|Туған жері=ШҚО, Тарбағатай ауданы Жетіарал|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Қазақстан Ұлттық Педагогика ғылымдары академиясының құрметті академигі, профессор. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызметкері.}}<!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. [[Санат:Оқу-әдістемелік қамтамасыз ету]] 011ron145goskdc20g8b8fww9rcu4eq 3613634 3613632 2026-06-05T08:41:37Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 3613634 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}}{{Тұлға|Есімі=Қанипа Өмірғалиқызы Бітібаева|Туған күні=01.05.1945|Қайтыс болған күні=2014|Туған жері=ШҚО, Тарбағатай ауданы Жетіарал|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Қазақстан Ұлттық Педагогика ғылымдары академиясының құрметті академигі, профессор. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызметкері.}}<!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. [[:Санат:Оқу-әдістемелік қамтамасыз ету]] 3plh8s65at1qyasbjq2fdcy11cv23qg 3613635 3613634 2026-06-05T08:45:02Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 Қ.Бітібаева 3613635 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}}{{Тұлға|Есімі=Қанипа Өмірғалиқызы Бітібаева|Туған күні=01.05.1945|Қайтыс болған күні=2014|Туған жері=ШҚО, Тарбағатай ауданы Жетіарал|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Қазақстан Ұлттық Педагогика ғылымдары академиясының құрметті академигі, профессор. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызметкері.}}<!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. [[Санат:Педагогика тұлғалары]] 7wgg1128djontdi2ylmrdpy1vjvw6ts 3 782224 3613653 2026-06-05T11:11:57Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3613653 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Жамбыл ауылдық округі}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 16:11, 2026 ж. маусымның 5 (+05) g9l80rdcvt9pqfib6umwwpa4qopbrm4